Адам құқықтары жөніндегі ұлттық орталық азаматқа сотқа дейінгі тергеуді тоқтатуға қатысты мәселелерде заң көмегін көрсетті
Қазақстан Республикасындағы Адам құқықтары жөніндегі уәкілдің атына А. есімді азаматтан сотқа дейінгі тергеуді тоқтатуға қатысты өтініш түсті.
Өтініштен Алматы облысы полиция департаментінің Қарасай аудандық полиция басқармасы А. есімді азаматтың Өзбекстан Республикасының азаматына қатысты шаралар қабылдау туралы өтініші Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 190-бабының 1-бөлігінде (алаяқтық) көзделген қылмыстық құқық бұзушылық белгілері бойынша СДТБТ-да тіркелді, ол кейіннен номенклатуралық іске есептен шығарылды.
Адам құқықтары жөніндегі ұлттық орталық азамат А. - ның өтінішін нақтылауға жататын мән-жайларды тексеру үшін Алматы облысы прокуратурасының атына жолдады. Сондай-ақ номенклатуралық іске есептен шығару туралы қабылданған шешімнің заңдылығын тексеруді сұрай отырып, ҚПК нормаларын бұзу бөлігінде дәлелдер расталған кезде тиісті ден қою шараларын және прокурорлық қадағалау актісін қабылдауға жіберді.
Ұсынылған ақпараттан Қарасай ауданының прокуратурасы А. есімді азаматтың дәлелдерін қылмыстық істі зерделеу жолымен тексерді.
Қылмыстық істің құжаттарын зерделеу барысында тергеу органы істі дұрыс шешу үшін қажетті және жеткілікті мән-жайларды жан-жақты, толық және объективті зерделеу үшін заңда көзделген барлық шараларды қабылдамағаны анықталды.
Осыған байланысты Қарасай ауданының прокуратурасы А. есімді азаматтың дәлелдерін ескере отырып, ҚПК-нің 193-бабына сәйкес қажетті тергеу әрекеттерін жүргізуге нұсқау берді.
Қазіргі уақытта қылмыстық іс сотқа дейінгі тергеу сатысында және тергеу органы қылмыстық іс бойынша тергеу әрекеттерін жүргізуде, олардың нәтижелері бойынша түпкілікті процестік шешім қабылданады.
Сонымен қатар, Конституциялық Заңның 13 - бабы 4-тармағының 2) тармақшасын басшылыққа ала отырып, ҚПК-нің 99-бабының 1-тармағына, ҚІЖК-нің 71-бабына сәйкес азамат А. құқылы:
қылмыстық процесс барысында маңызы бар мән-жайларды анықтау, өтінішхатпен жүгінген адамның немесе олар ұсынатын адамның сотқа дейінгі тергеп-тексеруді жүзеге асыратын адамға, прокурорға, судьяға (сотқа) құқықтары мен заңды мүдделерін қамтамасыз ету үшін процестік әрекеттерді жүргізу немесе процестік шешімдер қабылдау туралы өтінішхат беруге;
сотқа дейінгі тергеп-тексеру аяқталғаннан кейін істің барлық материалдарымен танысуға, одан кез келген мәліметтерді және Мемлекеттік құпияларды құрайтын мәліметтерді қоспағанда, кез келген көлемде жазып алуға;
ҚПК-нің 105-бабына сәйкес прокурорға шағым беру. ҚПК-нің 106-бабына сәйкес іс-әрекеттер (әрекетсіздік) жасаудан және шешімдер қабылдаудан бас тартқаны үшін сотқа шағыммен жүгінуге құқылы.