Құрметті Альберт Павлович,
Құрметті депутаттар!
Қазақстанның сауда саласының ағымдағы жағдайы мен дамытудың орта мерзімді перспективаға арналған жоспарлары туралы баяндауға рұқсат етіңіздер.
2-ші слайд. Бүгінде Министрліктің жұмысы үш негізгі бағыт бойынша жүргізіледі: ішкі сауда, сауда-экономикалық интеграция және экспортты қолдау.
*****
Барлық шағын және орта бизнес субъектілерінің 36 пайызы (1-де,8 млн.-нан 730 мың) саудамен айналысады.
Әлеуметтік бағыт бойынша сауда саласы 1-орында тұр, 1,5 (бір жарым) миллион-нан астам адамды жұмыс орындарымен қамтамасыз етеді* (жұмыспен қамтылған халықтың 16-да,6%), жалпы ішкі өнімге экономикалық үлес бойынша - 2-орында (2023 жылдың 9 айында 15-те,8%).
11 айда саудаға тартылған инвестиция көлемі 410-да,6 млрд. теңгені құрады, бұл өткен жылмен салыстырғанда 41-де,3%-ға жоғары (2022 жылдың 11 айында – 290-да,6 млрд.теңге).
Ішкі тауар айналым 21-де,1%-ға өсіп, 53-те,6 трлн. теңгені құрады (2022 жылдың 11 айында – 44-те,3 трлн. теңге). Сауданың нақты көлем индексі – 111-де,3%-ды құрады (2022 жылдың 11 айында – 104-те,8%).
Сыртқы сауда қызметінде де оң динамика байқалады.
2023 жылдың 10 айының қорытындысы бойынша сыртқы сауда айналымы 114-те,1 млрд. долларды құрап, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 2-де,6%-ға артты (111-де,3 млрд.долл).
3-слайд. Бизнес пен халық үшін қолайлы жағдай жасау мақсатында қазіргі заманғы сауда форматтарының үлесін арттыру бойынша жұмыстар жүргізілуде.
Бүгінгі таңда Қазақстанда заманауи сауда форматтарының үлесі 31%-ды құрайды. Көрші Ресейде бұл көрсеткіш 70%-дан асты. Дамыған елдерде ол 90%-ға жетеді.
Қазақстанда сауда алаң-дарымен қамтамасыз етілу халықаралық деңгейден төмен (ҚР - 1000 адамға 647 ш.м., АҚШ – 1900 ш.м., Германия – 1450 ш. м.).
Біздің міндетіміз – мемлекеттік қолдау құралдары арқылы 2027 жылға қарай сауданың қазіргі заманғы форматтарының үлесін 56%-ға дейін арттыру.
Осы жылы Бизнестің жол картасында құрылыс салуға, қайта құруға немесе жабдықты сатып алуға кредит алатын сауда объектілері үшін* сыйақы мөлшерлемесін төмендету қарастырылған.
Бұл ретте, құрметті депутаттар, Министрлікке құзыретті, заңнамалық деңгейде беруде, қолдау көрсеткендеріңіз үшін алғыс айтқым келеді.
Осындай функцияны іске асыру үшін нормативтік базаны қалыптастырамыз. Сауда-саттықтың ұйымдастырылған және көп форматты қағидатын дамыту, сауда базарларын жаңғырту бағыттары бойынша шаралар қабылданатын болады.
Қазіргі уақытта барлық сауда объектілерін зерттеп жатырмыз. Зерттелген ақпарат сауда объектілерінің интерактивті цифрлық картасында көрсетіледі.
Сауда-саттыққа қолайлы жағдай жасау үшін әкімдіктермен бірлесіп сауда алаңдарымен қамтамасыз етудің облыстық нормативтерін (санэпид шарттары, өрт қауіпсіздігі және т.б.) қабылдаймыз.
Әртүрлі сауда-саттық – бұл өндірушінің қол жетімділігі үшін жәрмеңкелер, көше саудасы, жеткізу саудасы, көрмелер, «үй жанындағы» дүкендер сияқты көп форматты сауда-саттықты дамытуға ерекше назар аударылатын болады.
Бизнес-қоғамдастықпен бірлесіп ұлттық стандарттар (қоғамдық тамақтануға арналған сипаттамалар) әзірленеді, қосымша ойыншылар тартылады, франшиза элементтері енгізіледі.
Біз кооперативтік дүкендерді және «үй жанындағы дүкендер» кооперациясын құруды пысықтап жатырмыз.
Бұл шағын дүкендерге бірлескен көтерме сатып алуды ұйымдастыруға мүмкіндік береді. Болашақта біз оларды ауыл шаруашылығының өнімді сақтау, іріктеу сияқты орталықтарымен байланыстырамыз, бұл өнімдеріміздің ішкі нарығын молайтуға жақсы әсер етеді.
4-слайд. Бүгінгі таңда сауда базарлары әлі де маңызды болып отыр. Алайда, бәрі бірдей қала құрылысы, өрт және санитарлық стандарттарға сәйкес келмейді. Сондықтан, бизнеспен бірге базарларды жаңартуды қажет ететін объектілер анықталды.
Қазіргі таңда 460 универсалды базардың (елімізде барлығы 722) 195-ін заман талабына сай өзгерту қажет болған, олардың 121-і жаңартылды (2021 жылға дейін – 84, 2021 жылға дейін – 4, 2022 жылға дейін – 33). Қалған 74-і бойынша әкімдіктермен және базарлардың меншік иелерімен бірлесіп 2025 жылға дейінгі жол картасы бекітілді (2023 жылға Жол картасы бойынша жоспар – 15 базар, факті бойынша – 19).
Өздеріңізге мәлім, жаңартуды аяқтаудың әртүрлі мерзімі белгіленді – облыстар үшін – 2025 жыл, ал астана мен республикалық маңызы бар қалалар үшін (Астана, Алматы және Шымкент ққ.) – 2023 жыл.
Барлық сауда базарлары үшін – 2025 жылы 31 желтоқсанға дейін жаңартудың бірыңғай мерзімін белгілеуге бастамашылық жасап, қолдауларыңызды сұраймыз.
5-слайд. Әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларына бағаның өсуіне жол бермеу жөніндегі жұмысқа ерекше назар аударылады.
Жұмыс Ауыл шаруашылығы министрлігі, монополияға қарсы орган, әкімдіктер, Азық-түлік корпорациясы және тұрақтандыру қорларымен бірлесіп кешенді сипатта жүргізілуде. Жалпы бұл жұмыс, Президенттің инфляция деңгейін 2 есе төмендету жөніндегі тапсырмасын орындауға бағытталған.
Сонымен, мыналар қамтамасыз етілді:
1) тұрақтандыру қорларының қызметі қайта форматталды. – қаржыландыру ауыл шаруашылығы өндірушілеріне көбірек бағытталады. (тұрақтандыру қорын қалыптастыруға көзделген қаражаттың 70%)
2) ауыл шаруашылығы жәрмеңкелері өткізіледі (2023 жылы 5 мыңнан астам жәрмеңке өткізілді).
3) «Азық-түлік корпорациясының» тұрақтандырушы рөлі кеңейтілуде (күрішті, қарақұмық пен күнбағысты форвардтық сатып алу), тарифтік және тарифтік емес реттеу шаралары қолданылады;
4) тиімсіз делдалдарды жою және сауда заңнамасының талаптарын сақтау жөніндегі өңірлік комиссиялардың бақылау қызметі құрылды.
Өңірлік комиссиялардың жұмысы бақылау-фискалдық органдарды (БҚДА, ҚМА, Қаржымині МКК) қосу жолымен күшейтілді. Ағымдағы жылы 1,-де 7 мыңнан астам отырыс өткізілді, мыңнан астам тиімсіз делдалдар анықталды, мыңнан астам әкімшілік іс қозғалды (2023 ж. – 1 059 әкімшілік іс, 2022 ж. – 310 әкімшілік іс).
Электрондық шот-фактураларды пайдалана отырып, 3,5 (үш жарым) мыңға жуық баға белгілеу тізбегіне талдау жасалды, бизнес субъектілеріне бармай-ақ бұзушылықтардың 500-ге жуық тәуекелі анықталды. Барлық фактілер бойынша материалдарға шара қабылдау үшін тиісті органдарға жолданды.
Қабылданған шаралардың нәтижесі Әлеуметтік тауарлар бағасының индексі 5-те,5 есеге төмендеп, 3-те,4% құрады (2022 жылғы 11 айда – 22,7%).
Жалпы, жылдық инфляция (қараша айының соңында) 10-да,3% деңгейінде қалыптасты, оның ішінде ақылы көрсетілетін қызметтер – 12%, азық-түлік емес инфляция – 9-да,9%, азық-түлік инфляциясы – 9-да,2% (азық-түлік инфляциясы құрылымында ӘМАТ үлесі небәрі 11,7%-ды алады).
Тауарларды бақылаудың Ұлттық жүйесін құру бойынша жұмыс жүргізілуде, ол ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерден тұтынушыға дейінгі Әлеуметтік тауарлардың сатылу процесінің «электрондық ашықтығы» болып табылады. Жүйенің негізгі контурлары көрмеде ұсынылған.
Анықтама үшін: қазіргі уақытта жүйеде ӘКК-нің 100%-ы жұмыс істейді, жалпы сомасы 50 млрд. теңгеден асатын 245 шарт цифрландырылды, 356 пайдаланушы, оның ішінде тұрақтандыру қорларын жеткізушілер мен ірі сауда желілері тіркелген.
2024 жылы шілдеге дейін Әлеуметтік тауарлар нарығына қатысушыларды қамту, 1,5 (бір жарым) мыңнан астам бөлшек сауда орындарын қоса алғанда, 100% құрайтын болады.
Сонымен қатар, Президенттің әлеуметтік тауарлар бағасын мемлекеттік реттеуден кезең-кезеңімен бас тарту жөніндегі тапсырмасын орындай бастадық. Оның орнына атаулы әлеуметтік көмек алатын топтарға қолдау басқаша көрсетілетін болады.
Анықтама үшін: Атаулы көмектің механизмі керек!
Мемлекет басшысы жеке кәсіпкерліктің баға белгілеуінде мемлекеттің араласуына жол бермеу туралы бірнеше рет атап өтті.
Бұл инвестициялық тартымдылықты төмендетеді, отандық өндірісті тоқтатады. Сонымен қатар, арзан импорт ағыны артып, жергілікті тауар өндірушілер үшін бәсекеге қабілетсіз жағдай туғызады.
Реттеу екі кезеңде жүзеге асырылады.
- 2024 жылдың 1-ші жартыжылдығынан бастап 100%-ға отандық өндіріс (тұз, ұн, рожки, қарақұмық жармасы, күріш, нан, сүт, картоп, жұмыртқа) 9 тауарға шекті және шекті рұқсат етілген бағаларды белгілеуден бас тарту ұсынылады;
- қалған 10 тауар бойынша бағаны реттеуден бас тарту 2025 жылдың соңына дейін аяқталады (сәбіз, пияз, қырыққабат, күнбағыс майы, сиыр еті, тауық еті, айран, май, сүзбе, қант).
Бұл ретте, атаулы әлеуметтік көмек алушылар үшін тұрақтандыру қорларының жұмысы шеңберінде атаулы тауарлық таргеттеу және отандық тауар өндірушілер үшін міндеттемелер қою есебінен арзандатылған әлеуметтік тауарлар сатып алу мүмкіндігі берілетін болады.
Тиісті жұмыс пилоттық жобалар шеңберінде әкімдіктермен және Әлеуметтік корпорациямен басталды (цифрлық азық-түлік ваучерлерін ұсыну, АӘК алушылар үшін ӘМАТ-ты атаулы жеткізу, халықтың осал топтарына ӘМАТ-ты дисконттық бағамен беру бойынша бизнестің әлеуметтік жауапкершілігін арттыру көзделуде).
Сауда үстемесінің 15%-ға сақталуын бақылауға келетін болсақ, аталған норманы әкімші-лендіру күшейтіледі. Сондай-ақ, әлеуметтік тауарларды іске асыру кезінде ретро-бонустар алуға тыйым салу бойынша сауда желілерімен жұмыс жалғасатын болады.
Слайд 6. Опережающими темпами растет электронная торговля. Это – новый драйвер мирового экономического роста, не имеющий географических границ.
По прогнозам международных экспертов, мировой рынок В2С к 2026 году составит – 8,2 трлн. долл. Сейчас он на уровне 5,7 трлн. долл или 19% от глобального розничного товарооборота (доля в Южной Корее – 28%, Китае - 27,2%, Великобритания – 26,5%, США – 14,6%).
В Казахстане этот показатель достиг 12,5% или 2 трлн. тенге (1 963 млрд. тенге, по итогам 2022 года).
Ключевые товары, реализуемые через интернет – это одежда и обувь, товары для дома, продукты питания, косметика и лекарства.
В целях развития Казахстанской Экосистемы электронной торговли ведется работа по улучшению транспортно-логистической инфраструктуры, курьерских служб, внедрению безбумажной торговли и повышению цифровой грамотности населения.
Справочно: что мы планируем:
- развивать инфраструктуру электронной торговли через строительство и запуск логистических и складских центров, к работе будут привлечены зарубежные инвесторы (КНР);
- с бизнесом продолжим установление благоприятного нормативно-правового регулирования электронной торговли с учетом защиты прав потребителей и обеспечением привлекательности казахстанского рынка для крупных зарубежных игроков электронной торговли;
- продолжим выведение казахстанских экспортеров на крупные мировые электронно-торговые площадки, в т.ч.ч, посредством открытия национальных онлайн павильонов и обеспечением защиты их интересов в рамках международных договоров.
Принимаемые меры поспособствуют дальнейшему развитию электронной торговли и укреплению позиций Казахстана как регионального и трансконтинентального транзитного хаба.
7-слайд. Еще одним драйвером организованной торговли выступает биржевая торговля.
Во исполнение поручения Президента Министерством совместно с депутатским корпусом разработан законопроект, направленный на совершенствование биржевой торговли.
Основные новеллы законопроекта, уважаемые депутаты, вы видите на слайде.
Это исключение товарных бирж из категории микро и малого предпринимательства, запрет торгов нестандартизированными товарами, ужесточение госконтроля и квалификационных требований ко всем участникам биржевой торговли.
Дополнительно отмечу, что ввиду концентрации биржевой торговли исключительно на биржевых товарах, из них предлагается выделить социально-значимые биржевые товары, имеющие стратегическое значение для страны. В него войдут уголь, пшеница, нефтепродукты и ряд социально-значимых продовольственных товаров.
Учитывая их важную роль в обеспечении энергетической и продовольственной безопасности, их торговля будет осуществляться только на тех товарных биржах, которые соответствуют лучшим международным практикам и стандартам.
Совместно с госорганами и организациями прорабатываются стимулирующие меры поддержки отечественных производителей АПК и экспортеров, такие как налоговые преференции (методом зачета НДС для ОТП СЗПТ), быстрый возврат НДС и сниженные ж/д тарифы на логистику.
В целом, согласно международной практике, мы получим биржевой треугольник с формированием прозрачного рыночного ценообразования и полной оцифровкой торговых потоков.
8-слайд. Жұмыстың келесі маңызды бағыты – тұтұнушылардың құқұғын қорғау.
Мемлекет басшысының «барлығына тең мүмкіндіктер мен әділет-тілік-ті қамтамасыз ету» жөніндегі тапсырмасына сәйкес, Сіздермен бірлесіп «Тұтұнушылардың құқұғын қорғау туралы» жаңа заң жобасын әзірледік, ол қазір Мәжілістің қарауында.
Анықтама үшін: заң жобасы мыналарды көздейді:
- тұтынушыға өз құқықтарын қорғау тәсілі бойынша таңдау беру.
- қоғамдық институттардың рөлін арттыру, оның ішінде Омбудсменді енгізу арқылы адамдардың белгісіз тобын қорғауға талап қою мүмкіндігі енгізіледі. Бұл мүмкіндікті іске асыру мемлекеттік баж төлемей жүзеге асырылады.
- кәсіпкерлерге жүгінген кезде құқықтары бұзылған және сотқа дейінгі кезеңде шешілмеген тұтынушының пайдасына сот айыппұл түрінде кәсіпкердің азаматтық құқықтық жауапкершілігін енгізу ұсынылады.
Заңның тиісті жобасы Мәжілістің 7 комитетінде таныстырылды, Мәжіліс жанындағы Қоғамдық палатада тыңдау өткізілді.
Біз әлеуметтік сауалнама жүргізу арқылы тұтұнумен, тұтынушылардың шағымын да, үнемі қадағалап отырамыз.
Біздің мақсатымыз – тұтұнушылардың құқығын қорғаудың тиімділігін арттыру және олардың разылығын 2027 жылға қарай 77%-ға дейін жеткізу (2023ж. - 72,3%).
2023 жылғы 1 шілдеден бастап «Қазақстанда жасалған» таңбалау белгісі» және «Қазақстанда жасалған» таңбалау белгісін қолдану тәртібі» атты екі ұлттық стандарт қолданысқа енгізілді.
Бұл стандарттар қазақстандық өнімді «Қазақстанда жасалған» брендімен экспорттауға және отандық тауар өндірушілер үшін бәсекелестік ортаны дамытуға ықпал ететін болады.
Қауымдастық-тармен бірлесіп «Сапалы өнім» әлеуметтік жобасын іске қосып жатырмыз. Көрмеде оның концепсиясымен таныстыңыздар. Бұл қоғамдық бақылаудың жаңа түрі болады. Бұл жұмыстың басты мақсаты – тұтұнушы тек сапалы және қауіпсіз өнімді алуы керек.
Әлеуметтік, құқұқтық, техникалық және экономикалық жарамдылық тұрғысынан қоғамдық сынға ұшыраған өнімдер таңдалатын болады.
9-слайд. Особое значение ввиду участия Казахстана в ЕАЭС и отсутствия таможенных границ приобретают меры по защите внутреннего рынка. Высокое давление импорта при низком качестве негативно влияет на состояние отечественного производства и права потребителей.
При Министерстве создан Ситуационный штаб с участием всех контролирующих государственных органов. По совместному алгоритму многократно отобраны пробы импортной молочной продукции, выявлены нарушения. Введен усиленный лабораторный контроль по 8-ми предприятиям, введено также ограничение на ввоз. Отменено 67 документов об оценке соответствия импортного молока.
На территориях работают Региональные штабы.
Однако имеется ряд сдерживающих факторов: неполноценная лабораторная база (отсутствуют возможности проводить испытания на ряд антибиотиков, пестицидов, ГМО и др.), открытые границы, компетенция инспекторов, их материально-техническое оснащение.
Нормы Предпринимательского кодекса носят предупредительный характер и не подходят для оперативных мер реагирования на опасную продукцию и ее изъятие с рынка.
Поэтому нам необходимы законодательные поправки по созданию особого порядка контроля – перехода от субъекта контроля к объекту, возможность оперативного реагирования и изъятия опасных товаров без мер предупредительного характера, пересмотр ответственности за выпуск опасных товаров.
В следующем году мы проведем анализ по всем отраслям обеспеченности лабораторий с учетом региональной специфики, по итогам которого «ручные» лаборатории будут исключены, а с оставшихся на рынке будем требовать модернизацию. Также планируется ввести запрет на использование «серых сертификатов», полученных без испытаний в соседних странах при импорте продукции.
Слайд 10. Глава Государства неоднократно подчеркивал необходимость пересмотра действующих механизмов подтверждения казахстанского производства и его локализации.
Для стимулирования повышения конкурентоспособности продукции ОТП и унификации условий производства на смену индустриальному сертификату и сертификату «CT-KZ» будет сформирован Реестр товаров казахстанского происхождения.
Реестр будет доступен всем заинтересованным сторонам и станет единственным источником сведений о товарах казахстанского происхождения для предоставления мер господдержки.
Преференции будут предоставляться только тем производителям, чьи товары включены в Реестр. Заинтересованные лица (заказчики, производители, госорганы) смогут самостоятельно получать информацию из Реестра.
Второй блок – это торгово-экономическая интеграция
11-слайд. Важным направлением является участие Казахстана в Евразийском экономическом союзе.
С начала года на площадке Союза принято порядка 700 актов, направленных на обеспечение четырех свобод и устойчивости экономик государств-членов ЕАЭС.
За 7 лет взаимная торговля Казахстана с партнерами выросла на 74% и достигла $28 млрд. по итогам 2022 года (в 2015 г. - $16,3 млрд.). Экспорт Казахстана в страны ЕАЭС вырос на 90% (в 2015 г. - $5,1 млрд., в 2022г. – $9,7 млрд.).
Что касается этого года, то нам удалось снять 10 барьеров. В том числе в Кыргызстане - неравные условия при взимании НДС для сельхозтехники, в Беларуси – сняты ограничения по доступу к аптекам лекарств из стран ЕАЭС (ранее установлено не менее 50% лекарств белорусского производства), в России – устранён барьер в госзакупках для продукции станкостроения.
Для обеспечения взаимного доступа к закупкам стран ЕАЭС выработаны общие критерии промышленной переработки по порядку 450 товарным позициям (17 отраслей промышленности), расширен перечень товаров, происхождение которых подтверждается сертификатом СТ-1 (173 позиции).
Это позволит увеличить казахстанский экспорт на рынок стран-партеров с объемом свыше $100 млрд. ежегодно.
Открываются перспективы заключения соглашений о зоне свободной торговли с третьими странами.
В режиме свободной торговли мы взаимодействуем с Сербией, Вьетнамом и по усеченному формату с Ираном. В результате, товарооборот с Вьетнамом за 7 лет вырос в 2,5 раза (до $525,7 млн.), с Ираном за 3 года - на 38% (до $521 млн.), с Сербией за год действия Соглашения - в 3 раза (до $73,8 млн.).
Буквально сегодня – 25 декабря, в рамках заседания Высшего Евразийского экономического совета Главами государств планируется подписание Соглашения о свободной торговле с Ираном. Аналогичное Соглашение подписано с Сингапуром, оно проходит внутригосударственные процедуры. Ведутся переговоры о создании зоны свободной торговли с Египтом, Индонезией и ОАЭ.
Прорабатываются казахстанские инициативы по становлению нашей страны в качестве логистического хаба ЕАЭС, Центра евразийской промышленной кооперации.
В рамках интеграционных инфраструктурных проектов ведется работа по развитие восточного международного транспортного коридора «Север-Юг», строительство железнодорожной линии «Дарбаза-Мактаарал», строительство вторых жд путей на участке «Казалы-Арысь».
Мы имеем потенциал в производстве электромобилей, магистральных локомотивов, вагонов, сельхоз и автомобильной техники, строительных материалов и химической продукции.
Справочно: 25 мая т.г. главы государств подписали поправки в Договор о ЕАЭС в части оказания финансового содействия при реализации государствами-членами ЕАЭС совместных кооперационных проектов в отраслях промышленности.
Новый механизм предусматривает субсидирование процентной ставки по кредитам и займам, выдаваемыми международными и национальными финансовыми организациями (за счет общей суммы поступлений в бюджеты государств-членов от специальных, антидемпинговых и компенсационных пошлин в размере 10 %).
Максимальная сумма субсидии будет составлять порядка 2 млрд.тенге на один проект в течение года.
Реализация поставленных инициатив позволит укрепить статус Казахстана на Евразийском треке.
12-слайд. Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша біз серіктестермен бірлесіп 10 жыл ішінде Еуразиялық экономикалық интеграцияны дамыту туралы баяндама дайындадық, ол интеграциялық бірлестіктің негізгі қорытындылары мен жетістіктерін көрсетеді.
Анықтама үшін: баяндаманы дайындау шеңберінде біз ЕАЭО-дағы істердің ағымдағы жағдайын анықтадық және жақын болашаққа экономикалық интеграцияны дамыту контурын белгіледік. Жүргізілген жұмыс қазіргі уақытта біз жүзеге асырмаған уағдаластықтардан гөрі оң нәтижелердің көп екенін көрсетті.
2024 жылға ұлттық мүдделерге сай келетін Еуразиялық экономикалық одақтың дамуының негізгі басымдық-тарын айқындадық. Бұл (1) Одақтың ортақ нарығының тиімді жұмыс істеуі, (2) өнеркәсіптік кооперацияны дамыту, (3) Еуразиялық (халықаралық) транзиттік-көлік дәліздерінің, логистикалық терминалдар мен өткізу пункттерінің мүмкіндіін арттыру, (4) үшінші елдермен еркін сауда алаңы туралы келісімдер жасасу арқылы өткізу нарықтарын кеңейту және Одақ шеңберіндегі жекелеген жобаларға қосылуы арқылы байқаушы мемлекеттер институтын дамыту.
Министрлік жұмысының үшінші негізгі блогы - шикізаттық емес экспортты дамыту және ілгерілету
Слайд 13. Правительством поставлен целевой индикатор по увеличению несырьевого экспорта товаров и услуг до $41 млрд. к 2025 году.
Министерство выступает межотраслевым координатором министерств (промышленности и строительства, сельского хозяйства, цифрового развития, инноваций и аэрокосмической промышленности, энергетики), ответственных за производство экспортоориентированной продукции/услуг.
Нами выстроена экосистема поддержки экспортеров от идеи экспорта до заключения контракта с предоставлением финансовых и нефинансовых инструментов.
Благодаря поддержке депутатов Мажилиса Министерством совместно с АО ЭСК «KazakhExport» разработан законопроект, предусматривающий создание Экспортно-кредитного агентства (с 17 ноября находится в Сенате).
Ежегодно более 450 компаний получают сервисные меры, финансовые меры – 80 экспортеров. 80% из этих компаний – это субъекты МСБ.
Большую часть бенефициаров (65%) представляют экспортеры пищевой отрасли, далее машиностроительной (13,2%) и химической (6,7%).
Справочно: за 3 года прирост экспорта компаний, которые получают меры поддержки, по растительным жирам составил 20,2%, по удобрениям – 12,5%, макаронным изделиям – 23,6%, говядине охлажденной – трехкратный рост, баранине – 93%, трансформаторам – 7,5%.
14-слайд. Ағымдағы әлемдік трендтерді ескере отырып, нарықтарда тауарлар мен көрсетілетін қызметтерді сыртқы нарықтарға ілгерілету бойынша орта мерзімді тәсілдер әзірленді.
Ең алдымен, бұл Қытаймен өзара сауданы 40 млрд. долларға дейін жеткізу жөніндегі жұмыс. Қытаймен жұмыстың негізгі бағыты өңірлендіру қағидаты бойынша әр провинциядан атаулы жұмыс болады, қазір Хубэй, Сычуань провинцияларымен май өнеркәсібі, астық өңдеу саласындағы жобалар белсенді пысықталуда.
Орталық Азия елдерімен өзара іс-қимыл жалғасады. Өзбекстанмен шекарада «Орталық Азия» Халықаралық өнеркәсіптік кооперация орталығының құқықтық шеңбері айқындалды. Бұл жаңа өндірістерді ашуға, қайта өңдеуді жолға қоюға, тауарларды тасымалдау үшін логистикалық қызметтерді қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Еуразиялық интеграция шеңберінде елдер экспортты қолдаудың, атап айтқанда, 2023 жылғы 22 қарашада құрылған Еуразиялық қайта сақтандыру компаниясының алаңында бірлескен шараларын қолданатын болады.
Оңтүстік Азия мен Таяу Шығыс нарықтарына, Үнді мұхитының порттарына шығу мақсатында сауда-экономикалық бағыттарды әр-тарап-тандыру жоспарлары іске асырылуда.
«Ашық аспан» режимі жүк тиеу арқылы тікелей коммерциялық рейстермен тұрақты әуе тасымалын жолға қою перспективаларын ашады. Қазіргі уақытта БАӘ (Дубай), Катар (Доха), Вьетнам (Начанг), Қытай (Сиань), Иран (Тегеран) перспективалы бағыттар болып табылады.
салқындатылған ет, құс еті және субпродукт сияқты тауарлар бойынша жылдық әуетасымалдаудың экспорттық әлеуеті 500 млн.долларға дейін жетуі мүмкін.
Азық-түлік және органикалық өнімдер үшін Еуропалық Одақ нарығы маңызды бағыт болып қала береді, ал Қазақстанның ақпараттық технолигиялық қызметтерін ілгерілету үшін АҚШ нарығы маңызды бағыт болып табылады.
Слайд 15. Одним из драйверов экспортной выручки для экономики является экспорт услуг. В развитых странах (ЕС) доля торговли услугами составляет 27% от ВВП, тогда как в Казахстане – 11%.
Имеется огромный потенциал, который требует комплексного подхода. Мы провели первую паспортизацию отечественных поставщиков услуг, составлен реестр, в который вошли 300 сервисных компаний.
Чтобы казахстанская услуга была экспортирована, ей необязательно пересекать границу. Это экспорт медицинских, туристических, образовательных и др. видов услуг. Есть виды услуг, как ИТ, которые уникально могут оказываться в и за пределами страны. Мы активизируем работу с МЗ, МЦРИАП, МЭ в данном направлении.
Имеются ряд вопросов, ограничивающих проведение детальной оценки экспортного потенциала сектора услуг. Отсутствует детализация услуг на их подвиды, в статистике не учитывается торговля услугами, реализуемая путем коммерческого присутствия за рубежом.
При прямом содействии Национального Банка и Бюро национальной статистики необходимо модернизировать статистику торговли услугами по примеру стран ОЭСР, а также нарастить потенциал по данному вопросу.
Министерством совместно с НПП «Атамекен» запущена работа Оперативного штаба по вопросам экспорта. Актуальной повесткой штаба стали ж/д перевозки. Нами разработана и передана в работу национальному ж/д перевозчику методика перевозки экспортных товаров с фокусом на продукцию с высокой экспортной эффективностью в определенные сезоны.
Слайд 16. При содействии USAID Министерством с заинтересованными органами разработана Дорожная карта по развитию экспортного потенциала Казахстана через модернизацию инфраструктуры, институционализацию и цифровую интеграцию.
При технической поддержке Международного торгового центра для упрощения торговых процедур для бизнеса запущен уникальный Национальный информационный портал tradeinfo.kz. (содержит детальное описание всех этапов, документов и форм, необходимых для импорта, экспорта и транзита по 90 видам товаров, процедуры задокументированы в контексте 6 видов транспорта и по 2 направлениям (ЕАЭС и третьи страны).
Для создания благоприятного бизнес климата для экспортеров и снижения их издержек планируется аккумулировать все меры поддержки на базе «единого цифрового окна».
Будет усилена работа по повышению узнаваемости казахстанской продукции под брендом Made in Kazakhstan на площадках международных выставок, торговых миссий. Это требует увеличение уровня финансирования нефинансовых мер как минимум до уровня стран Восточной и Центральной Европы (0,09-0,12%) (соотношение объема экспорта к объему средств господдержки на экспорт).
Поддержка по возмещению затрат будет сфокусирована на приоритетных товарах, а также на рынках высокого экспортного интереса.
Для налаживания обратной связи от экспортеров и решению их проблем со следующего года мы запускаем ежегодный Форум экспортеров.
17-слайд. Құрметті депутаттар, біздің ұсынылған заң жобаларымен жалпы таныссыздар.
18-слайд. Бүгінде Министрліктің алдында 2027 жылға дейін қол жеткізуді жоспарлап отырған бірқатар стратегиялық міндеттер тұр.
Анықтама үшін:
- қазіргі заманғы сауда форматтарының үлесін 31%-дан 56%-ға дейін арттыру;
- электрондық сауда үлесін 13,4%-дан 16%-ға дейін көтеру;
- биржалық сауда үлесінің 2023 жылғы көрсеткіштен 20%-ға өсуі;
- ұлттық стандарттарды қолдануды 61%-ға дейін жеткізу;
- тұтынушылардың өз құқықтарын қорғауға қанағаттану деңгейін 77,1-ға дейін ұлғайту
- шикізаттық емес тауарлар мен көрсетілетін қызметтер экспортының көлемін 46,5 млрд.долларға жеткізу;
- белсенді экспорттаушылар санын 760-тан 1250-ге дейін арттыру.
Баяндама аяқталды. Назарларыңызға рақмет!