МЖӘ жобалары

2015 жылғы 30 қарашадағы Елбасының Қазақстан халқына жолдауында бюджеттік шығындарды «жеңілдету» үшін мемлекеттік-жекешелік әріптестік механизмін қолдану керек екендігі айтылған. Басымдылық экономика саласында  жеке инвестицияларды ынталандыру бойынша қосымша шараларды пысықтау керек. Жеке инвесторларды тек жол құрылысына, газ құбырларына, аурухана, мектеп және басқа объектілерге ғана емес, сонымен қатар оларды жаңартуға және техникалық қызмет көрсетуге кеңінен тарту қажет (бұдан әрі - Жолдау).

Мемлекеттік-жеке меншік әріптестік мемлекеттік және меншік секторы арасындағы ынтымақтастықтың формасы болып табылады. Жалпы алғанда, МЖӘ - бұл мемлекеттік органдар мен кәсіпкерлер арасындағы тиісті келісімшарттарда айқындалған тәуекелдер, пайдалар мен шығындар, құқықтары мен міндеттемелері тең бөлу негізінде мемлекеттің жауапкершілігі болып табылатын секторлар арасындағы өзара тиімді ынтымақтастық.

МЖӘ жобасы қазіргі заңға және Қазақстан Республикасының бюджеттік заңнамасына сәйкес шектеулі уақыт кезеңі ішінде жүзеге асырылатын және аяқталған сипатқа ие МЖӘ-ні іске асыру бойынша дәйекті шаралар жиынтығы.

Концессия түріндегі мемлекеттік-жеке меншік әріптестікті көптеген елдер пайдаланады. Әсіресе, МЖӘ механизмін жол инфрақұрылымы құрылысы үшін жиі қолданады.

Концессия инвестордың қаражаты, мемлекеттік меншіктегі жылжымайтын мүлік объектілері есебінен немесе қайта құруды көздейтін МЖӘ келісімшартының бір түрі болып табылады. Концессия механизмі жеке инвестицияларды тарту және оларды бюджет шығындарының бір бөлігімен ауыстыру жолымен ауқымды инфрақұрылымдық жобаларды жүзеге асыруға мүмкіндік береді.

Концессиялық жоба - бұл концессиялық келісімшарт жасау құқығына тендерлерді дайындау және өткізуді, жобалау құжаттамасын әзірлеуді, құрылыс алаңын дайындауға, сондай-ақ Қазақстан Республикасының бюджет заңнамасына және осы Заңға сәйкес шектеулі мерзімде жүзеге асырылатын және аяқталған сипатқа ие концессия шарты шеңберінде күрделі құрылыс жобаларын құру және қайта құру жатады. Концессиялық жобалар тізбесі Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын ерекше маңызы бар концессиялық жобалар ретінде жіктелуі мүмкін.

Жолдауды орындау барысында Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігінің Автомобиль жолдары комитеті автомобиль жолдары сферасында мемлекеттік-жекешелік әріптестік жобаларын іске асыру бойынша жұмыстар жүргізуде.

ҚР Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі (бұдан әрі - Министрлік) халықаралық үздік тәжірибелерге сәйкес жоба кеңесшілерімен бірлесіп ҚР концессия саласындағы заңнамасына өзгерістер мен толықтырулар енгізу бойынша жұмыстар жүргізді.

Концессия схемасы бойынша концессионер жобаны іске асыру барысында концессия объектісін жобалау, құрылыс және одан әрі жұмыс істеуіне байланысты тәуекелдерді өзіне қабылдайды. Баламалы схемалар бойынша жобаны жүзеге асыру кезінде бұл тәуекелдер толығымен мемлекетке беріледі. Нысан құру кезеңінде концессионер құрылыс сапасына қызығушылық танытады, өйткені болашақта ол ұзақ мерзімді перспективада жолдың жұмысына жауапты және оны қалпына келтіру көптеген жылдарға созылады. Пайдалану кезеңінде Консорциум барлық жөндеу жұмыстарын, жолды ұстауды және мемлекет пайдасына жол жүрісі үшін ақы төлеуді жүйесін жүзеге асырады.

Ендеше, заңнама деңгейінде валюталық тәуекелдерді реттеу механизмі енгізілді, концессионермен және концессионердің кредиторымен, концедентпен қол қою арасында «Тікелей келісім» жаңа институты түрінде халықаралық тәжірибеде «Step-In» деп аталатын несие берушілердің құқығы қорғалған. Сонымен қатар, екі жақ тәуекелдер балансын ескере отырып, концессия шарты мерзімінен бұрын бұзылған жағдайда негізгі өтемақы ахуалы бекітілген.

Ұсынылған жоба құрылымы бойынша, концессионерге инвестициялық және эксплуатациялық шығындар өтемақысын, сондай-ақ автомобиль  жолдарды басқарғаны үшін сый ақы беру «қол жетімділік үшін төлем» - мемлекет тарапынан белгіленген төлем механизмі арқылы төленетін болады, онда ақылы автомобиль жолдары бойынша жүрісі үшін түскен барлық төлемдер республикалық бюджетке түседі.

Қазіргі уақытта мемлекеттік-жеке меншік әріптестік шеңберінде іске асырылу және пысықталу сатысында 2 жоба бар.