Жиі қойылатын сұрақтар
Елдің тұрғын үй қорының тұтынылатын ресурстарды пайдалану тиімділігін арттыру мәселелері бүгінгі күні өзекті болып табылады. Бұл мәселені шешу саланы толық приборландыру ықпал етеді,ол халықтың су және энергетикалық ресурстарды тұтынуын есепке алу деңгейін арттыруға, сондай-ақ ресурстарды тұтынуды жеке реттей отырып, «ақылды үй» жүйесін енгізуге мүмкіндік береді. Негізінен, ұсынылатын қызметтер табиғи монополиялар саласына жатады.
«Табиғи монополиялар туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 26-бабы 2- тармағының 30) тармақшасына сәйкес табиғи монополия субъектісі құрылыс объектілерін қабылдау және пайдалануға беру жағдайларын қоспағанда, көрсетілген Заңның 15-бабы 23-тармағының 8) тармақшасына сәйкес есепке алу аспаптарын сатып алуға және тұтынушыларға орнатуға міндетті. Осы Заңның 27-бабы 2-тармағының 2) тармақшасына сәйкес тұтынушының есепке алу аспаптары болуға міндетті.
Осыған байланысты табиғи монополия субъектілері тұтынушыларды толық жинақтау жөніндегі заң нормаларының орындалуын қамтамасыз етуге міндетті. Бұл ретте табиғи монополиялар саласындағы уәкілетті орган жоғарыда көрсетілген нормалар жүзеге асыру шараларын орындалуын бақылау жасайды.
Қазақстан Республикасы аумағында қолданыстағы сәулет, қала құрылысы және құрылыс саласындағы нормативтік құқықтық актілердің және нормативтік техникалық құжаттардың тізбесімен (СҚҚК-1) ҚР ИИДМ сайтында танысуға болады
Сәулет, қала құрылысы және құрылыс саласындағы нормативтік техникалық құжаттардың мәтінімен Нормативтік техникалық құжаттардың бірыңғай мемлекеттік қорының сайтында танысуға болады (egfntd.kz).
Сәулет, қала құрылысы және құрылыс саласындағы нормативтік техникалық құжаттарға өзгерістер енгізу Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2017 жылғы 22 желтоқсандағы № 890 бұйрығымен бекітілген Мемлекеттік нормативтерді әзірлеу, келісу, бекіту, тіркеу және қолданысқа енгізу (қолданысын тоқтата тұру, күшін жою) қағидаларының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады (Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2018 жылғы 23 қаңтарда № 16270 болып тіркелген).
Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі Құрылыс және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері комитетінің 2020 жылғы 20 желтоқсандағы № 190-нқ бұйрығына сәйкес АТШ уәкілетті жергілікті атқарушы органмен келісіледі.
Жөндеу жұмыстарының ықтимал түрлері «Тұрғын және қоғамдық ғимараттарды қайта жаңарту, күрделі және ағымдағы жөндеу» ҚР ҚН 1.04-26-2011* құрылыс нормаларында келтірілген.
Кедергісіз ортаны қамтамасыз ету мәселелерін келесі мемлекеттік нормативтер реттейді (ҚР Құрылыс нормалары және Ережелер жиынтығы):
ҚР ҚН және ҚР ЕЖ «Ғимараттар мен имараттардың қимылы шектеулі топтар қолжетімділігі»,
ҚР ҚН және ҚР ЕЖ «Теміржол вокзалдарын жобалау»,
ҚР ҚН және ҚР ЕЖ «Әуе вокзалдардың ғимараттары»,
ҚР ҚН және ҚР ЕЖ «Метрополитендер»,
ҚР ҚН және ҚР ЕЖ «Мүгедек балаларға арналған үйлері мен интернаттар»,
ҚР ҚН және ҚР ЕЖ «Мүгедектер мен қарттарға арналған интернат үйлері»,
ҚР ҚН және ҚР ЕЖ «Мектепке дейінгі білім беру объектілері»
ҚР ҚН және ҚР ЕЖ «Жалпы білім беру ұйымдары»,
ҚР ҚН және ҚР ЕЖ «Әкімшілік және тұрмыстық ғимараттар»,
ҚР ҚН және ҚР ЕЖ «Қоғамдық ғимараттар мен имараттар»,
ҚР ҚН және ҚР ЕЖ «Мәдени-ойын-сауық мекемелері»,
ҚР ҚН және ҚР ЕЖ «Көп пәтерлі тұрғын ғимараттар»,
ҚР ҚН және ҚР ЕЖ «Автомобиль тұрақтары»,
ҚР ҚН және ҚР ЕЖ «Ашық спорт имараттарын жобалау»,
ҚР ҚН және ҚР ЕЖ «Жабық спорт залдары»,
ҚР ҚН және ҚР ЕЖ «Көп функционалды ғимараттар мен кешендер»,
ҚР ҚН және ҚР ЕЖ «Қоғамдық тамақтандыру объектілері»,
ҚР ҚН және ҚР ЕЖ «Қала құрылысы. Қалалық және ауылдық елді мекендерді жоспарлау және құрылысын салу»,
ҚР ҚН және ҚР ЕЖ «Бөлшек сауда кәсіпорындары»,
ҚР ҚН және ҚР ЕЖ «Елді мекендердің аумақтарын абаттандыру»,
ҚР ҚН және ҚР ЕЖ «Өндірістік ғимараттар».
2021 жылы «Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» Қазақстан Республикасының Кодексіне ағаштар мен бұталарды заңсыз кескені, жойғаны немесе зақымдағаны үшін әкімшілік жазаны бес есеге дейін ұлғайту бөлігінде өзгерістер енгізілді («Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің 381-1-бабы).
Залал жүз айлық есептік көрсеткіштен асқан жағдайда қылмыстық жауаптылық артылады. Бұдан басқа, қылмыстық топ жасаған әрекеттер мүлкі тәркіленіп, екі жылдан бес жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады (Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 340-бабы).
Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрінің 2021 жылғы 21 қаңтардағы № 24 бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес тұрғын үй жағдайларын жақсарту үшін біржолғы зейнетақы төлемдерін пайдалану қағидаларының 11-тармағына сәйкес, біржолғы зейнетақы төлемдерін пайдалана отырып, 5 (бес) жыл ішінде меншікке ресімделген жылжымайтын мүлікті, егер мұндай жылжымайтын мүлікті сату мүмкін болмаса, сатуға жол берілмейді.:
1) "жылжымайтын мүлік ипотекасы туралы"Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес кепіл ұстаушының кепілге берген жылжымайтын мүлкін өткізу;
2) Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген тәртіппен сот шешімі бойынша жылжымайтын мүлікті өткізу арқылы жүзеге асырылады.
Осы тармақта көрсетілген біржолғы зейнетақы төлемдерін пайдалана отырып меншікке ресімделген жылжымайтын мүлікті иеліктен шығару жөніндегі норма өтеу мерзімі 5 жылдан астам қалған және олар бойынша өтелмеген берешегі бар ипотекалық тұрғын үй қарыздарына ғана қолданылады.
Осылайша, ипотека арқылы меншікке сатып алынған жылжымайтын мүлікті өтелмеген берешек болмаған кезде иеліктен шығаруға жол беріледі.
Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес тұрғын үй жағдайларын жақсарту үшін біржолғы зейнетақы төлемдерін пайдалану қағидаларының нормалары тұрғын үй сатып алуға немесе салуға, оның ішінде ипотекалық тұрғын үй қарыздары арқылы байланысты біржолғы зейнетақы төлемдерін пайдаланудың әртүрлі мақсаттарын көздейді.
Пп сәйкес. 5-2) "жылжымайтын мүлік ипотекасы туралы" ҚР Заңының 1-бабы ипотекалық тұрғын үй қарызы тұрғын үйді сатып алуға, салуға және жөндеуге беріледі.
Ипотекалық қарыз жылжымайтын мүлік кепілімен әртүрлі мақсаттарға беріледі.
Яғни, біржолғы зейнетақы төлемдерін пайдалануға тұрғын үй жағдайлары тұрғын үй сатып алу (оның ішінде бастапқы және қайталама нарықтарда) немесе салу түрінде жақсартылған жағдайда жол беріледі.
Сонымен қатар, ипотекалық қарыздар ипотекалық тұрғын үй қарыздарына қарағанда мұндай мақсатты бағытқа ие емес.
Қағидалардың 5-тармағының 2) тармақшасына сәйкес біржолғы зейнетақы төлемдерін Бір банктік қарыз шарты шеңберінде жөндеу жүргізе отырып, тұрғынжайды және (немесе) тұрғынжайды сатып алуға ипотекалық тұрғын үй қарызын алу, бір банктік қарыз шарты шеңберінде жөндеу жүргізе отырып, тұрғынжайды және (немесе) тұрғынжайды сатып алуға ипотекалық тұрғын үй қарызы бойынша берешекті ішінара немесе толық өтеу, ипотекалық тұрғын үй қарызын қайта қаржыландыру үшін бастапқы жарнаны енгізуге
Осыған байланысты ипотекалық қарыздарды өтеуге арналған біржолғы зейнетақы төлемдерін пайдалануға жол берілмейді.
Сонымен қатар, тұрғын үй пайдалануға берілгеннен кейін сатып алынатын жылжымайтын мүлік кепіл түрінде ресімделетін болады және қолданыстағы қарыз біржолғы зейнетақы төлемдерін пайдалану арқылы өтелуі мүмкін ипотекалық тұрғын үй қарызына өтеді.