
Үкімет 2021-2025 жылдарға арналған геологиялық барлау мемлекеттік бағдарламасының тұжырымдамасын мақұлдады
Ү. ж. 31 қаңтарында Үкімет Премьер-Министрдің орынбасары Р. Склярдың төрағалығымен 2021-2025 жылдарға арналған геологиялық барлау мемлекеттік бағдарламасының тұжырымдамасын мақұлдады.
Мемлекеттік бағдарлама Мемлекет басшысының 2019 жылғы 5 қыркүйектегі тапсырмасына сәйкес әзірленуде.
Мемлекеттік бағдарламаның тұжырымдамасын талқылауға Парламент Мәжілісінің депутаттары, сондай-ақ энергетика, инфрақұрылымдық даму индустриясы, Ұлттық экономика, қаржы, Әділет, сандық даму, инновация және аэроғарыш өнеркәсібі министрліктерінің, "ҚазМұнайГаз" АҚ және "Қазгеология"АҚ компанияларының өкілдері қатысты.
Премьер-Министрдің өкімімен мемлекеттік органдардың, қоғамдық кеңестердің өкілдерінен және Қазақстан Республикасы Парламентінің депутаттарынан қалыптасқан, қажет болған жағдайда ғылыми-зерттеу ұйымдарын, әртүрлі білім саласының ғалымдары мен мамандарын тарта отырып, мемлекеттік бағдарламаны әзірлеу жөніндегі комиссия (жұмыс тобы) құрылатын болады.
Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігі Мемлекеттік бағдарламаны ү. ж. мамыр айында Үкіметке бекітуге енгізуді жоспарлап отыр.
Отырыста экология, геология және табиғи ресурстар Вице-министрі С. Жаркешов баяндама жасады.
Мемлекеттік бағдарламаның мақсаты Қазақстан Республикасы аумағының геологиялық зерделенуін арттыру жолымен минералдық-шикізат базасын тұрақты толықтыру, дамыту және бәсекеге қабілеттілігін қолдау үшін жағдайлар жасау болып табылады
Қазіргі уақытта геологиялық саланың негізгі проблемалары:
- жер қойнауын озыңқы мемлекеттік геологиялық зерттеу деңгейінің төмендігі;
- жер үсті оңай қолжетімді кен орындары қорының сарқылуы;
- бірқатар пайдалы қазбалар бойынша қорлардың орнын толтырудың төмендігі;
- геология саласында озық ғылыми-зерттеу жұмыстарының болмауы;
- геологиялық инфрақұрылымның болмауы;
- қала құраушы кәсіпорындардың қорларымен қамтамасыз етілуін сыни төмендету;
- геологиялық барлаудағы автоматтандыру мен цифрландырудың әлсіз деңгейі;
- 25 жыл ішінде геологиялық мамандықтар тізімі 1992 жылға дейін жұмыс істеп тұрғанмен салыстырғанда қысқартылды.
- пайдалы қазбалар кен орындарын анықтау перспективаларын бағалау мақсатында терең қабаттарды зерттеу үшін төмен мемлекеттік қаржыландыру.
Мемлекеттік бағдарламаның негізгі міндеттері:
1-міндет-Қазақстан аумағының геологиялық зерттелуін қамтамасыз ету
2 - міндет-минералдық-шикізат базасын толықтыру (пайдалы қазбалар қорларының өсуі)
3-міндет-жер қойнауын геологиялық зерттеуді ғылыми-зерттеушілік қамтамасыз ету
4-міндет-геология саласын Автоматтандыру және цифрландыру
5-міндет-геология саласының инфрақұрылымын дамыту
6-міндет-геология саласын кадрлық қамтамасыз ету
7-міндет-ел халқының әлеуметтік-экономикалық әл-ауқатын қамтамасыз ету
Мемлекеттік бағдарламаны іске асыру келесі көрсеткіштерге қол жеткізуді көздейді:
1. Қазақстан аумағының геологиялық зерттелуін қамту:
- 94,5% - дан 100-ге дейінгі алаңдарды геологиялық жете зерттеу%
- тереңдік, геологиялық-минерагендік карталау 25,8% - дан 37-ге дейін%
2. ПҚ бойынша жаңа перспективалы объектілерді анықтау, 2025 ж. желтоқсан - 40-50 перспективалы алаңдар мен объектілер
3. Шөгінді бассейндердің геологиялық-геофизикалық зерттелу дәрежесін арттыру:
- игерілген – 30% - дан 80-ге дейін%
- аз зерттелген – 10-ға дейін%
4. Болжамдық ресурстардың өсімі: алтын – 200 тонна; мыс – 5 млн. тонна, полиметалдар - 5 млн. тонна, уран – 50 мың тонна, көмірсутектер – 700 млн. т.
5. Геологиялық барлауға жеке инвестициялардың өсуі - 800 млрд.теңгеге дейін
6. Мемлекеттік бюджет есебінен ГРР орындауға тартылған персонал санын 1000-нан 1500 бірлікке дейін ұлғайту; келісім-шарттар/лицензиялар шеңберінде 60 бірлікке 190 мыңнан 250 мың бірлікке дейін ұлғайту.
Комитет қызмет көрсету жөніндегі ұсынысыңызға алғысын білдіреді және ұсынысыңызды ескереді.
Бұл ретте, Комитет қажетті тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алуда, сондай-ақ мемлекеттік функцияларды жүзеге асыруда «Мемлекеттiк сатып алу туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сүйенетіндігін хабарлайды (2015 жылғы 4 желтоқсандағы № 434-V).
2024жылы жер қойнауынмемлекеттікгеологиялықзерттеуаясында11учаскедеіздеужұмыстарыаяқталды.Осыучаскелербойыншаболжамдыресурстармынадай:бериллий–23,8мыңтонна,вольфрам–0,6мыңтонна,иттрий–1,1мыңтонна,ниобий–0,2мыңтонна,мыс–112,18мыңтонна,молибден-7мыңтонна,галий–33,48мыңтонна,иттрий–60,9мыңтонна,Алтын–17,5тонна.
Сонымен қатар, Күйректікөлучаскесіндеорындалғанжұмыстардыңнәтижелері бойынша өнеркәсіптікигеруүшінқажеттішикізаттыңжеткіліктімөлшеріменосыучаскеніңсирек жер металдарынакелешегітуралыоңбағаалынды.
Анықтама:
Жұмыс нәтижелері бойынша Күйректікөл учаскесі шегінде төрт перспективалы алаң бөлінді, онда Р1 санаттары бойынша сирек жер элементтерінің болжамды ресурстарын бағалау жүргізілді (Дос 1 – 5,2 мың тонна, Дос 2 – 105,6 мың тонна, Дос 3 – 640,5 мың тонна ,ргыз – 184,1 мың тонна). Ргыз алаңында С2 – 795,8 мың тонна санаты бойынша қосымша қорлар есептелді.
2025 жылы Ақтөбе-Кварц учаскесінде жұмыстарды аяқтау жоспарлануда. Өткен жылы «Шығыс Қазақстанның соқтығысу аймақтарының гранитоидтарын сирек металды-сирек жер кенденуіне болжамды бағалау» нысаны бойынша жұмыстар аяқталды. Жұмыс нәтижелері бойынша ниобий, цирконий және сирек жер металдарына перспективалы үш учаске бөлінді. Болжамды ресурстарға бағалау жүргізілді, оған сәйкес учаскелерде ниобий мөлшері 500 мың тоннадан асады, цирконий – 2 млн.тонна, сирек жерлер – 947 мың тонна, молибден – 79,8 мың тонна, вольфрам – 399,1 мың тонна. Сондай-ақ литийдің өнеркәсіптік мәндерін анықтау үшін Каспий, Арал өңірлері мен Баянкөл кен ауданы шегінде минералданған тұзды ерітінділерді, көлдер мен тұзды батпақтарды зерттеу жұмыстары жоспарлануда. Осы бағыттағы жұмыстарды 2025-2027 жылдар кезеңінде жер қойнауын мемлекеттік геологиялық зерттеу шеңберінде орындау жоспарлануда. Сонымен қатар, ағымдағы жылы орталық Қалба аумағын зерттеу және перспективалық бағалау бойынша жұмыстар басталды, Қалба-Нарым аймағының литиенділігі мен кешенді сирек кездесетін және сирек кездесетін кенденуіне перспективалы аудандар анықталды. Жұмыстарды 2026 жылы аяқтау жоспарлануда.