1.Даудың түрі: салықтық даулар
2. Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
3. Салық түрі: ҚҚС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) «Т» Компаниясының аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) қосылған құн салығын (ҚҚС) есептеу, есепке жатқызылатын қосылған құн салығының қайтарылуға расталмаған бюджетке төленуге жатпайтын есептелген салық сомасынан асып кетуі туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламасына апелляциялық шағымын алды
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 2018ж.01.10.бастап 2021ж.30.09. аралығындағы кезеңде қайтаруға ұсынылған сомалардың (ҚҚС) дұрыстығын растау мәселелері бойынша «Т» Компаниясына тақырыптық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 358 905,7 мың теңге сомасында ҚҚС есептеу, 778 675,2 мың теңге мөлшерінде есепке жатқызылатын ҚҚС асып кету сомасы қайтарылуға расталмаған, бюджетке төленуге жатпайтын есептелген салық сомасынан туралы хабарлама шығарылды
«Т» Компаниясы тексеру нәтижелері туралы хабарламамен толық келіспейді және мынадай дәлелдер келтіреді.
Шағымда талап қою мерзімінің өтуіне байланысты 2019 жылғы 4-тоқсан және 2020 жылғы 1-тоқсан үшін ҚҚС қайтарудан бас тарту негізсіз болып табылатыны, өйткені салықтық тексеруді жүргізген лауазымды тұлға заңнамада белгіленген тексеру жүргізу мерзімін бұзғандығы атап өтілді.
Сондай-ақ, шағымда «Т» Компаниясы ҚҚС қайтаруға талапта ҚҚС сомасы 3 129,5 мың теңгені құраған ірі салық төлеушілердің мониторингінде тұрған өнім берушілер бойынша, сондай-ақ электр және жылу энергиясын, суды немесе газды жеткізуді жүзеге асыратын өнім берушілер бойынша ҚҚС сомасы енгізілмегені, ҚҚС 3 соманы құрағаны көрсетілген 404,0 мың теңге.
Бұдан әрі, шағымда тексеру актісі бойынша «Пирамида» талдамалық есебінің нәтижелері бойынша 355 772,8 мың теңге сомасында анықталған бұзушылықтар бойынша алты тікелей беруші-компаниялары – «I», «B», «Q», «G», «Т», «Z бойынша, ҚҚС қайтарудан бас тартылғаны көрсетілген ал «Т» Компаниясы ҚҚС қайтару талаптарында тек төрт мердігер – «I», «B», «Z», «К» Компаниялары бойынша ҚҚС сомасын көрсеткен.
Бұдан басқа, «Т» Компаниясы ішкі инфрақұрылым объектілерін, өндірістік сарқынды суларды тазарту құрылыстарын салу, кірме теміржол, автомобиль жолы, магистральдық су объектілерін салу бойынша орындалған жұмыстар үшін «I», «B» Компаниялары ұсынған шот-фактуралар бойынша ҚҚС-ты есептеуден 357 329,6 мың теңге сомасын және ҚҚС-ты тиісті есептеуді қоспағанда, келіспейді. осы жұмыстардың нәтижелері салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылғандықтан, шаруашылық-өндірістік және өртке қарсы сумен жабдықтауға, тазарту құрылыстарына арналған су тартқыштар және ҚҚС-ты тиісті есептеу.
«Т» Компаниясы 2018ж.01.10. бастап 2021ж.30.09. дейінгі кезеңде автомобиль көлігін, қойма алаңдарын жалдау бойынша қызметтер, сарқынды суларды әкету бойынша қызметтер көрсетілгенін, электр энергиясын өтеу бойынша шоттар қайта ұсынылғанын атап өтті.
Салықтық тексеру актісінен мынадай негіздер бойынша 778 675,2 мың теңге сомасындағы ҚҚС артқаны қайтаруға жатпайды:
- Қазақстан Республикасының 2017ж.25.12. кодексінің «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы (Салық кодексі)» 152 бабынын 12-тармағына, 400-бабына сәйкес ТБЖ қолдану нәтижесінде анықталған бұзушылықтардың болуына, сондай-ақ Салық кодексінің 432-бабының 1-тармағында белгіленген шарттарға сәйкес келмеуіне байланысты 357 119,2 мың теңге сомасында ҚҚС;
- Салық кодексінің 48-бабында көзделген талап қою мерзімінің өтуіне байланысты 421 555,9 мың теңге сомасында ҚҚС.
Сондай-ақ, салықтық тексеру актісінен «Т» Компаниясы Салық кодексінің 400-бабының 1-тармағын бұза отырып, өткізу бойынша салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылмаған сатып алынған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша 358 905,7 мың теңге сомасында ҚҚС есепке жатқызға.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
Қазақстан Республикасы Президентінің 2012ж.13.11. №426 Жарлығына сәйкес «Тараз химиялық паркі» еркін экономикалық аймағы құрылды. «Қор» Компаниясы директорлар кеңесінің 2008ж.00.00. шешімімен «О» Компаниясы құрылды.
«О» Компаниясы «Тараз химиялық паркі» арнайы экономикалық аймағының (бұдан әрі - АЭА) инфрақұрылым объектілерін салу мақсатында Қор Басқармасының 2013ж.00.00. шешімі бойынша жалғыз акционері бола отырып, «Т» Компаниясын құрды.
Қаралып отырған жағдайда, «Т» Компаниясы 2021 жылғы 3-тоқсан үшін ҚҚС бойынша декларацияда 778 675,2 мың теңге мөлшерінде есептелген салық сомасынан есепке жатқызылатын ҚҚС асып кеткен сомасын қайтару туралы талапты көрсетті, оның ішінде келесі салық кезеңдері бойынша:
- 2018 жылдың 4 тоқсаны-248 880,5 мың теңге сомасында;
- 2019 жылдың 1 тоқсаны-172 675,4 мың теңге сомасында;
- 2019 жылғы 2 тоқсан 205 585,4 мың теңге сомасында;
- 2019 жылғы 3 тоқсан 106 245,3 мың теңге сомасында;
- 2019 жылдың 4 тоқсаны 36 289,4 мың теңге сомасында;
- 2020 жылдың 1 тоқсаны 4 686,7 мың теңге сомасында;
- 2020 жылдың 3 тоқсаны-4 312,2 мың теңге сомасында.
Салық кодексінің 432-бабының 1-тармағына сәйкес, егер қосылған құн салығының асып кетуі Қазақстан Республикасының аумағында алғаш рет пайдалануға берілетін өндірістік мақсаттағы ғимараттар мен құрылыстарды салуға байланысты салық төлеуші сатып алған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша қалыптасса, мұндай салық төлеушіге құрылыс кезеңінде қалыптасқан қосылған құн салығының асып кету сомасын қайтару осы баптың 3-тармағында белгіленген тәртіппен және мерзімдерде жүзеге асырылады.Осы тармақтың ережелері бір мезгілде мынадай шарттар сақталған кезде:
1) салық төлеуші қызметін арнайы экономикалық аймақтың аумағында жүзеге асыратын немесе жаңадан құрылған, инвестициялық басым жобаны іске асыратын ұйым болып табылса;
2) құрылыс Салық кодекстің 282-бабының 1-тармағында көрсетілген ұзақ мерзімді келісімшарттың негізінде жүзеге асырылса;
3) ғимараттар, құрылыстар негізгі құралдар деп танылса;
4) ғимараттар, құрылыстар пайдалануға қабылданса, қолданылады.
Сонымен, өндірістік мақсаттағы ғимараттар мен құрылыстарды салуға байланысты сатып алынған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша қалыптасқан ҚҚС артығын қайтару қызметін арнайы экономикалық аймақтың аумағында жүзеге асыратын немесе жаңадан құрылған, инвестициялық басым жобаны іске асыратын ұйымдарға ғана жүргізіледі.
«Қазақстан Республикасындағы арнайы экономикалық аймақтар туралы» Қазақстан Республикасының 2011 жылғы 21 шілдедегі № 469-IV ҚРЗ Заңының (2019ж.03.04. дейін қолданыста болған редакцияда) (бұдан әрі – АЭА туралы Заң) 1-бабында мынадай анықтамалар берілгенін атап өту қажет:
- арнайы экономикалық аймақтың қатысушысы-арнайы экономикалық аймақтың аумағында қызметтің басым түрлерін жүзеге асыратын және арнайы экономикалық аймақ қатысушыларының бірыңғай тізіліміне енгізілген заңды тұлға;
- басқарушы компания-арнайы экономикалық аймақтың жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін акционерлік қоғамның ұйымдық-құқықтық нысанында осы Заңға сәйкес құрылатын заңды тұлға.
Қазақстан Республикасының 2015ж.29.10. № 375-V ҚРЗ Кәсіпкерлік кодексінің 284-бабына сәйкес инвестициялық жоба мемлекеттік-жекешелік әріптестік жобасын іске асыру барысында құрылған, кеңейтілген және (немесе) жаңартылған өндірістерді қоса алғанда, жаңа өндірістерді құруға, жұмыс істеп тұрғандарын кеңейтуге және (немесе) жаңартуға инвестициялар көздейтін іс-шаралар кешенін білдіреді. оның ішінде концессиялық жоба.
Инвестициялық басым жоба деп инвестициялық жоба түсініледі:
заңды тұлғаның жаңа өндірістік объектілер салуға инвестицияларды жүзеге асыруын көздейтін, республикалық бюджет туралы заңда белгіленген және инвестициялық преференциялар беруге өтінім берілген күні қолданыста болатын айлық есептік көрсеткіштің екі миллион еселенген мөлшерінен кем емес мөлшерде жаңа өндірістер құру бойынша;
заңды тұлғаның республикалық бюджет туралы заңда белгіленген және негізгі құралдарды өзгертуге, оның ішінде жұмыс істеп тұрған өндірістік қуаттылықтарды жаңартуға (реновациялауға, реконструкциялауға, жаңғыртуға) инвестициялық преференциялар беруге өтінім берген күні қолданыста болатын айлық есептік көрсеткіштің бес миллион еселенген мөлшерінен кем емес мөлшерде инвестицияларды жүзеге асыруын көздейтін, жұмыс істеп тұрған өндірістерді кеңейту және (немесе) жаңарту бойынша өнімдерін шығаратын.
Жаңа өндірістер құру немесе жұмыс істеп тұрған өндірістерді кеңейту және (немесе) жаңарту жөніндегі инвестициялық басым жобаны тізбесін Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітетін қызметтің белгілі бір басым түрлері бойынша заңды тұлға жүзеге асырады.
Арнайы инвестициялық жоба деп Қазақстан Республикасының кеден заңнамасына сәйкес арнайы экономикалық аймақтың қатысушысы немесе еркін қойманың иесі ретінде тіркелген Қазақстан Республикасының заңды тұлғасы іске асырған (іске асыратын) және (немесе) арнайы экономикалық аймақтың қатысушысынан сатып алынған не моторлы көлік құралдарын өнеркәсіптік құрастыру туралы келісім жасасқан Қазақстан Республикасының заңды тұлғасы өткізген инвестициялық жоба түсініледі қаражат.
Сонымен, АЭА туралы Заңның және Кәсіпкерлік кодекстің ережелеріне сәйкес Басқарушы компания арнайы экономикалық аймақтың қатысушысы және арнайы экономикалық аймақтың аумағында инвестициялық басым жобаны іске асыратын ұйым болып табылмайды, тиісінше, «Т» Компаниясының 778 675,2 мың теңге мөлшеріндегі есептелген салық сомасынан есепке жатқызылатын ҚҚС асып кету сомасын қайтару туралы талабы, 2021 жылғы 3-тоқсан үшін ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген заңды болып табылмайды.
Баяндалғанның негізінде, Салық кодексінің 432-бабы 1-тармағының негізінде салықтық тексеру нәтижелері бойынша 778 675,2 мың теңге мөлшерінде есептелген салық сомасынан есепке жатқызылатын ҚҚС-ның қайтарылуын растамау негізделген болып табылады.
Қаралып отырған жағдайда, «Т» Компаниясы «I» және «B» Компаниялары ішкі инфрақұрылым объектілерін, АЭА объектісі үшін кәсіпорыннан өндірістік сарқынды суларды тазарту құрылыстарын салу, АЭА учаскесіне дейін кірме теміржол, автомобиль жолдары бойынша орындалған жұмыстар үшін ұсынған шот-фактуралар бойынша 357 329,6 мың теңге сомасында ҚҚС есепке алды. АЭА-ны шаруашылық-өндірістік және өртке қарсы сумен жабдықтауға арналған алаңішілік, магистральдық су тартқышы, тазарту құрылыстары (буландырғыш тоғандар) орналасқан.
Салықтық тексеру актісіне сәйкес АЭА инфрақұрылымының салынған объектілерін «Т» Компаниясы ҚҚС бойынша салық салынатын айналым мақсатында пайдаланбайды, тиісінше олар бойынша ҚҚС есептен шығарылды.
Бұдан басқа, салықтық тексеру нәтижелері бойынша растайтын құжаттардың болмауына байланысты 1 576,1 мың теңге сомасындағы ҚҚС есептен шығарылды.
Салық кодексінің 400-бабының 1-тармағына сәйкес, Салық кодексінің 367-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес қосылған құн салығын төлеуші болып табылатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушының есебіне жатқызылатын қосылған құн салығының сомасы, егер салық кодексінің 367-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес алынған тауарлар, жұмыстар және көрсетілетін қызметтер үшін төленуге жататын қосылған құн салығының сомасы болып олар сату бойынша салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылады немесе пайдаланылатын болады.
Жарғыға сәйкес «Т» Компаниясының мақсаты «Тараз химиялық паркі» арнайы экономикалық аймағын ұйымдастыру және дамыту болып табылады.
Бұл ретте, «Т» Компаниясы қызметінің мәні, оның ішінде:
- АЭА қатысушыларына берілмеген жер телімдерінде бекітілген техникалық-экономикалық негіздемеге сәйкес инфрақұрылым нысандарының құрылысын жүзеге асыру;
- АЭА қатысушылары мен АЭА аумағында қызметтің қосалқы түрлерін жүзеге асыратын тұлғалардың инфрақұрылым объектілерін пайдалануына байланысты қызметтерді ұйымдастыру және ұсыну;
- АЭА аумағында шағын, орта және ірі бизнесті, инновацияларды дамыту үшін қолайлы жағдайлар жасауға байланысты іс-шараларды жүзеге асыру.
Өз кезегінде, салықтық тексеру актісінен көрсетілгендей, «Т» Компаниясы бұдан әрі мердігер деп аталатын Консорциуммен «Тараз химиялық паркі» арнайы экономикалық аймағы инфрақұрылымының объектілерін салу бойынша кешенді жұмыстарды «толық аяқталған» талаптарымен сатып алу туралы 2013 жылғы 00 қаңтардан 2018 жылға ұзақ мерзімді шарт (бұдан әрі - шарт ) жасасты. Шарт бойынша «Т» Компаниясы Тапсырыс беруші ретінде әрекет етеді, Орындаушы Консорциум болып табылады. Жобаны қаржыландыру Ұлттық қор қаражатынан қарызға алынған Қордың дағдарысқа қарсы қаражатынан жүзеге асырылады.
АЭА туралы Заңның 7) тармағына сәйкес арнайы экономикалық аймақтың басқару органының функцияларына, оның ішінде арнайы экономикалық аймақтың қатысушыларына берілмеген жер учаскелерінде бекітілген техникалық-экономикалық негіздемеге сәйкес инфрақұрылым объектілерін салуды жүзеге асыру жатады.
Демек, АЭА туралы Заңның және «Т» Компаниясының Жарғысының ережелеріне сәйкес басқарушы компанияның қызмет түрлерінің бірі АЭА инфрақұрылымының объектілерін салу болып табылады.
Бұдан басқа, ЭШФ ақпараттық жүйесінің деректеріне сәйкес тексерілетін кезеңде «Т» Компаниясы АЭА қатысушыларының атына қызметтер іске асырылғанын және үй-жайларды жалдау, автокөлікті жалға алу бойынша, сарқынды суларды бұруға байланысты қызметтер бойынша, электр энергиясын өтеу бойынша шот-фактуралар ұсынылғанын көрсету қажет.
Сонымен, «Т» Компаниясының АЭА инфрақұрылымының объектілерін салуы АЭА туралы заңда, құрылтай құжаттарында көзделген және «Т» Компаниясы ҚҚС бойынша салық салынатын айналым мақсатында пайдаланады.
Сондай-ақ, Салық Кодексінің 402-бабында ҚҚС есепке жатқызылмайтын жағдайлар, ал салық кодексінің 403-бабында бұрын есепке жатқызылатын қосылған құн салығы ретінде танылған ҚҚС алып тасталуға жататын жағдайлар белгіленгенін атап өту қажет.
Бұл ретте тексеру нәтижелері бойынша есепке жатқызудан ҚҚС алып тастаудың қаралатын жағдайы Салық кодексінің жоғарыда көрсетілген баптарында көзделмеген.
Растаушы құжаттардың болмауына байланысты 1 576,1 мың теңге сомасындағы ҚҚС есепке жатқызудан салықтық тексеру нәтижелері бойынша алып тастауға қатысты мыналарды көрсету қажет.
Салық кодексінің 179-бабы 2-тармағының 5) тармақшасына сәйкес шағымда шағым беруші тұлға өз талаптарын негіздейтін мән-жайлар және осы мән-жайларды растайтын дәлелдемелер көрсетілуге тиіс.
Қаралып отырған жағдайда, 1 576,1 мың теңге сомасындағы ҚҚС есепке жатқызудан алып тастау бөлігінде шағымда «Т» Компаниясы өз талаптарын негіздейтін мән-жайлар және осы мән-жайларды растайтын дәлелдемелер келтірілмеген, тиісінше, осы бөліктегі салықтық тексеру нәтижелері қайта қарауға жатпайды.
Баяндалғанның негізінде, Салық кодексінің 400-бабы 1-тармағының негізінде «I» және «B» Компанияларынан сатып алынған жұмыстар мен қызметтер бойынша 357 329,6 мың теңге сомасындағы ҚҚС есепке жатқызудан алып тастау және салықтық тексеру нәтижелері бойынша ҚҚС тиісті есептеу негізсіз болып табылады.
ҚР ҚМ Мемлекеттік кірістер комитетінің тексеру жүргізу мерзімін бұзу бөлігіндегі «Т» Компаниясының дәлелдеріне қатысты Салық кодексінің 187-бабы шеңберінде 2022ж.00.00. жауап берілді.
2022 жылы өткен Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша салық органының 357 329,6 мың теңге сомасында ҚҚС есептеу бөлігінде тексеру нәтижелері туралы шағымданған хабарламаның күшін жою, ал қалған бөлігінде өзгеріссіз қалдыру туралы шешім қабылданды