Кедендік даулар
Заңды тұлға
Тауарлардың кедендік құны
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) «D» компаниясынан кедендік баж бен ҚҚС есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – кеден органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағым алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, кеден органы тауардың кедендік құны – «сақтандыру клапаны» мәлімдемесінің дұрыстығы мәселесі бойынша кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша жалпы сомасы 418,4 мың теңгеге хабарлама шығарылды.
«D» компаниясы кеден органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда кеден органы шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Осылайша, «D» компаниясы 15.04.2019ж. ДТ бойынша «C» компаниясынан (Италия) сатып алынған сақтандыру клапаны тауары ресімделгенін хабарлайды.
Тауарды кедендік тазарту кезеңінде «D» компаниясы келесі құжаттарды ұсынды: 03.04.2015ж. және 08.04.2019ж. сәйкестікті бағалау туралы құжаттар, 03.04.2019ж. авиажолақ, 03.04.2019ж. шот - фактура (инвойс), 04.03.2019ж. шарт, 01.04.2019ж. шетел валютасында ақша аударуға өтініш.
Барлық аталған құжаттар 15.04.2019ж. ДТ 44-бағанында көрсетілген, тауарларды шығару «АСТАНА-1» АЖ «жасыл дәліз» қағидаты бойынша жүргізілді.
Кедендік тексеру жүргізу барысында лауазымды тұлғада 15.04.2019ж. ТД-да мәлімделген тауар құнына қатысты күмән туындады, аталған фактілер 08.06.2021ж. алдын ала актіде (бұдан әрі – алдын ала акт) көрсетілді.
«D» компаниясы алдын ала актіге тауарлардың кедендік құнын растау үшін барлық сұратылатын құжаттарды ұсына отырып, 16.06.2021ж. қарсылық жіберді.
01.04.2019ж. шетел валютасында ақша аударуға арналған өтініштегі соманың сәйкес келмеуіне қатысты «D» компаниясы мынаны түсіндіреді.
Өнім беруші – «С» компаниясының атына берілген валюталық аударыммен екі төлем төленді – 06.03.2019ж. төлем шоты бойынша (инвойс нысаны) 4 908 евро сомасына және 06.03.2019ж. order confirmation бойынша 4 908 Евро сомасына. Барлығы 9 816 евро.
06.03.2019ж. төлем шоты (проформа – инвойс) бойынша 4 908 еуро сомаға (03.04.2019ж. шот-фактура) өнім берушінің алынған төлем бойынша міндеттемесі тауарды Қазақстан Республикасына ТД бойынша жеткізуді жүзеге асыру жолымен орындалды.
06.03.2019ж. order confirmation бойынша 4 908 Евро сомасына «D» компаниясы бұл құжат 06.03.2019ж. төлем шотына (проформа – инвойс) тауарды жеткізуге тапсырысты растауды білдіретінін түсіндіреді. Шетелдік банктің комиссиясын шегергенде, осы артық төленген соманы қайтаруды «D» компаниясы 15.04.2019ж. алды (растайтын құжат - 15.04.2019ж. төлем тапсырмасы 4 865,18 Евро).
Импортталатын тауарға экспорттық кедендік декларацияның болмауына қатысты «D» компаниясы тауарды тасымалдау жүк экспортына қойылатын халықаралық талаптарға сәйкес ресімделген және тасымалданатын жүктің сипаттамалары мен құнын көрсете отырып, халықаралық авианакладная негізінде жүзеге асырылғанын хабарлайды.
«D» компаниясы импорттайтын тауарды – «сақтандырғыш клапанды» баға ақпаратының көзі ретінде пайдаланылатын 05.03.2019ж. ТД бойынша тауармен салыстыруға қатысты, бұл тауарлар бірдей атауға ие және СЭҚ ТН-ның сол кодына сәйкес келсе де, бұл ретте 03.04.2019 жылғы инвойста және 05.02.2019ж. ТД-да көрсетілген техникалық сипаттамалары бойынша ерекшеленетіні атап өтілді, мәмілелер құнының айырмашылығы немен байланысты.
Баяндалғанның негізінде, «D» компаниясы 29.06.2021ж. тексеру нәтижелері туралы хабарламаның күшін жоюды сұрайды.
СЭҚ қатысушысының дәлелдерін тексеріп, кеден органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
«Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі – Кодекс) 396-бабында кедендік декларациялау кезінде мәлімделген әкелінетін тауарлардың кедендік құнына кедендік бақылау жүргізу кезінде кеден органы тауарлардың кедендік құнын айқындау мен мәлімдеудің дұрыстығын тексеруді жүзеге асыратыны белгіленген.
Кедендік реттеу туралы кодекстің 89-бабында кеден органдары мен төлеушілердің талаптары бойынша талап қоюдың ескіру мерзімі тауарлардың кедендік бақылауда болуы аяқталған кезден бастап үш жылды құрайтыны регламенттелген. Кеден органы төлеушіге кедендік баждардың, салықтардың, кедендік алымдардың сомасын, сондай-ақ есептелген өсімпұлдардың, пайыздардың сомасын талап қою мерзімі ішінде есептеуге немесе төлеуші есептеген соманы қайта қарауға құқылы.
Қаралатын жағдайда «D» компаниясы тексерілетін кезеңде 03.04.2019ж. инвойс негізінде «сақтандыру клапаны» - тауарларды әкелу жүзеге асырылды. Тауарды жөнелту және шығару елі - Италия.
Тауарларды декларациялау «ішкі тұтыну үшін шығару» кедендік рәсімі бойынша жүргізілді, әкелінген тауарлардың кедендік құнын декларант әкелінетін тауарлармен мәміле құны бойынша айқындады (1-әдіс).
Бұдан әрі тауарларды шығарғаннан кейін кеден органы кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша кедендік құнды айқындау әдісі өзгертілді және пайдаланылған ақпарат көзін көрсете отырып және кедендік төлемдер мен салықтарды есептей отырып, тексеру нәтижелері туралы хабарлама шығару жолымен тауарлардың құны ұлғайтылды.
Тауарлардың мәлімделген кедендік құнын растайтын құжаттардың (шетел валютасында ақша аударуға арналған өтініш және жөнелтуші елдің экспорттық кедендік декларациясы) болмауы кедендік құнды айқындаудың негізгі әдісін өзгерту үшін негіз болды.
15.04.2019ж. ТД бойынша кеден органы тауардың құны 146,99 АҚШ доллары/кг болатын «сақтандыру клапаны» тауарға қатысты бағалық ақпарат көзі ретінде 05.03.2019ж. ТД резервтік әдіс бойынша 278,39 АҚШ доллары/кг есебінен қабылданды.
«D» компаниясы мен кеден органы ұсынған құжаттар мен мәліметтерді зерделеу кезінде мыналар анықталды.
Кодекстің 426 – бабына сәйкес кедендік бақылауды жүргізу кезінде кеден органдары декларанттан, тасымалдаушыдан, кеден ісі саласындағы қызметті жүзеге асыратын тұлғалардан және өзге де тұлғалардан кедендік бақылауды жүргізу үшін қажетті құжаттарды және (немесе) мәліметтерді ұсынуды сұратуға, ал Кодексте белгіленген жағдайларда талап етуге құқылы. Сұрау салынған (талап етілген) құжаттардың және (немесе) мәліметтердің тізбесін кеден органы мәміленің (операцияның) шарттарын, тауардың сипаттамаларын, оның мақсатын, сондай-ақ өзге де мән-жайларды ескере отырып, тексерілетін құжаттарды және (немесе) мәліметтерді негізге ала отырып айқындайды.
Кедендік тексеру жүргізу барысында кеден органы «D» компаниясының атына құжаттар мен мәліметтерді ұсыну туралы 13.04.2021ж. талап жолдады.
Осы талапқа жауап ретінде «D» компаниясы сұратылған құжаттардың көшірмелерін қоса бере отырып, 28.04.2021ж. хат ұсынды.
ЕЭК №42 шешімінің 7-тармағына сәйкес көрсетілген құжаттар әкелінетін тауарлардың кедендік құнын анық емес айқындаудың анықталған белгілерін ескере отырып, сондай-ақ мәміленің шарттары мен мән-жайларын, әкелінетін тауарлардың физикалық сипаттамаларын, сапасы мен беделін ескере отырып, декларанттан сұратылады.
Құжаттарға және (немесе) мәліметтерге, оның ішінде жазбаша түсініктемелерге сұрау салу негізді болуға тиіс және тауарларға арналған декларацияда мәлімделген мәліметтердің және (немесе) өзге құжаттардағы мәліметтердің тиісті түрде расталмағанын не дұрыс болмауы мүмкін екенін көрсететін белгілер тізбесін қамтуға тиіс.
Бұл мән-жайлар талапта көрсетілмеген, сондай-ақ ұсынылған құжаттардың ТД-да мәлімделген мәліметтермен сәйкес келмеу фактілерімен расталмаған.
Кеден органы тексеру актісінде «D» компаниясы ұсынған құжаттар мен мәліметтер тауар үшін шетел валютасында ақша аударуға арналған өтініштің және жөнелтуші елдің экспорттық кедендік декларациясының болмауына байланысты мәлімделген кедендік құнды растау үшін жеткіліксіз екенін көрсетеді.
Шағымға «D» компаниясымен қоса берілген мәліметтерге сәйкес, тауар импорты 04.03.2019ж. Purchase Order (бұдан әрі - тапсырыс ордері) шеңберінде жүзеге асырылғаны анықталды, Тапсырыс ордері негізінде 06.03.2019ж. инвойс проформы жазып берілді және 06.03.2019ж. order confirmation (тапсырысты растау) құжатымен расталды.
01.04.2019ж. шетел валютасында ақша аударуға арналған өтінішке (бұдан әрі – ақша аударуға арналған өтініш) сәйкес «D» компаниясы жеткізушіге 9 816 Евро сомасына төлем жүргізді, онда төлем мақсаты – 06.03.2019ж. екі инвойс көрсетілген.
Бұл ретте 15.04.2019ж. ТД бойынша «D» компаниясы 4 908 Евро сомасына тауар импорттады.
15.04.2019ж. ақша аударуға арналған өтініштегі және ТД сомаларының сәйкес келмеуі «D» компаниясының қате 9 816 Евро (06.03.2019 ж.4 908 Евро сомасына инвойс нысаны + 06.03.2019ж. 4 908 Евро сомасына order confirmation (тапсырысты растау) төлемінің жүргізілуіне байланысты.
Бұдан басқа, шағымға «D» компаниясы қоса берген құжаттар топтамасында 11.04.2019ж. құжат (SWIFT) және 15.04.2019ж. төлем тапсырмасы бар, оған сәйкес «D» компаниясы жеткізушіден 4 908 Евро сомасына ақшалай қаражатты қайтаруды жүзеге асырды.
Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасының 27.03.2018ж. шешімімен бекітілген Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағына әкелінетін тауарлардың кедендік құнына Кедендік бақылау жүргізу ерекшеліктері туралы Ереженің 5-тармағына сәйкес. №42 тауарлардың кедендік құнына бақылау жүргізген кезде, оның ішінде оларды шығарғаннан кейін, тауарлардың кедендік құнын анық емес айқындау белгілерінің бірі әкелінетін тауарлардың кедендік құнының құрылымы сақталмаған деп пайымдауға негіздердің болуы болып табылады (мысалы, әкелінетін тауарлар үшін іс жүзінде төленген немесе төленуге жататын бағаға зияткерлік меншік объектілерін пайдаланғаны үшін лицензиялық және өзге де осындай төлемдер, әкелінетін тауарларды тасымалдауға (тасымалдауға) арналған шығыстар, сақтандыруға арналған шығыстар және т. б. қосылмаған не толық
Сонымен бірге, тексеру актісінде декларанттың тауарлардың құны туралы анық емес не бұрмаланған мәліметтерді мәлімдеу фактілерін дәлелдейтін дәлелдер келтірілмеген, оның ішінде кедендік құнды айқындаудың негізгі әдісін қолдану мүмкін еместігінің дәлелді дәлелдері келтірілмеген.
Осылайша, кеден органында әкелінетін тауарлармен мәміле құны бойынша әдіс бойынша тауарлардың мәлімделген кедендік құнын жою үшін негіздер болған жоқ (1-әдіс).
Жоғарыда баяндалғанды ескере отырып, «сақтандыру клапаны» – тауарға қатысты кедендік тексеру нәтижелері бойынша кедендік әкелу бажын және ҚҚС есептеу заңсыз болып табылады.
Апелляциялық комиссияның шешімімен кедендік тексеру нәтижелері заңсыз деп танылды.