Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС, ЖТС, әлеуметтік салық, ҚҚС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі-Министрлік) "А" компаниясы филиалының апелляциялық шағымын алды (бұдан әрі- "А" филиалы) ірі кәсіпкерлік субъектілерінен және мұнай секторы ұйымдарынан (КТС) түсетін түсімдерді, төлем көзінен салық салынатын табыстардан алынатын жеке табыс салығын, әлеуметтік салықты, Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) қоспағанда, заңды тұлғалардан алынатын корпоративтік табыс салығын есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі-салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы "А" филиалына 01.01.2017 ж. бастап бюджетке салықтарды есептеудің дұрыстығы, толық және уақтылы төлеу, ЖЗҚ-ға зейнетақы жарналарын, әлеуметтік аударымдарды төлеудің толықтығы мен уақтылығы мәселелері бойынша кешенді салықтық тексеру жүргізді. 31.12.2019 ж. бойынша, оның нәтижелері бойынша ірі кәсіпкерлік субъектілерінен және мұнай секторы ұйымдарынан (КТС) 490 876,5 мың теңге сомасындағы түсімдерді және 226 980,0 мың теңге өсімпұл, төлем көзінен салық салынатын табыстардан 54,7 мың теңге сомасындағы жеке табыс салығын және 16,6 мың теңге өсімпұл, 259,0 мың теңге сомасындағы әлеуметтік салықты және 121,7 мың теңге өсімпұл, өндірілген тауарларға қосылған құнға, Қазақстан Республикасының аумағында орындалған жұмыстар мен көрсетілген қызметтер (ҚҚС) сомасы 1 196,2 мың теңге және өсімпұл 362,4 мың теңге.
"А" филиалы салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді және мынадай дәлелдер келтіреді.
А филиалы бас компания шеккен басқару және жалпы әкімшілік шығыстарды шегерімдерден 1 142 527,4 мың теңге сомасында алып тастауға байланысты КТС есептеумен келіспейді және мынадай дәлелдер келтіреді.
Шағымда "А" филиалы бас ұйым бойынша аудиторлық қорытындыны ұсынатыны көрсетілген (аудиторлық қорытынды қол қоюсыз және мөрсіз қоса беріледі, себебі түпнұсқасы қытай тілінде).
Тексеру актісінен "А" филиалының салықтық тексеруі ҚР ҚК 216-бабы 3-бөлігі бойынша қылмыстық іс шеңберінде Қазақстан Республикасы Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің салықтық тексеруді тағайындау туралы қаулысының негізінде "А" филиалының басшылығына қатысты тауарлар мен қызметтерді іс жүзінде жеткізбей жалған шот-фактураларды жазып беру фактісі бойынша жүргізілгені келіп шығады.
Тексеру нәтижелері бойынша бас компанияның 2018 жылғы кезеңде шеккен 1 142 527,4 мың теңге сомасындағы басқарушылық және жалпы әкімшілік шығыстары шегерімдерден алынып тасталды.
Салық төлеушінің дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
12.09.2001 ж. Астана қаласында қол қойылған Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Қытай Халық Республикасының Үкіметі арасындағы Табысқа салынатын салықтарға қатысты қосарланған салық салуды болдырмау және салық салудан жалтаруға жол бермеу туралы Келісім (Бұдан әрі - Келісім) 09.08.2003 ж. күшіне енді және 01.01.2004 ж. бастап төлем көзінен ұсталатын салықтарға және басқа да салықтарға қатысты қолданылады.
"Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (25.12.2017 ж. Салық кодексі) 651-бабының 6 және 7-тармақтарына сәйкес 25.12.2017 ж. №120-VI. Салық кодексіне сәйкес шегерімге жатпайтын шығыстарды, сондай-ақ 25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 644-бабы 2-тармағының 3) және 4) тармақшаларында айқындалған кірістерді алуға бағытталған шығыстарды қоспағанда, Қазақстан Республикасында тұрақты мекеме арқылы қызметтен табыстар алуға тікелей байланысты шығыстар шегерімдерге жатады.
Резидент емес заңды тұлғаның тұрақты мекемеге ұсынылған соманы тұрақты мекемеге шегерімге жатқызуға құқығы жоқ:
1) осы бейрезидент заңды тұлғаның меншігін немесе зияткерлік меншігін пайдалану немесе пайдалану құқығын бергені үшін роялти, қаламақылар, алымдар және басқа да төлемдер;
2) Резидент емес заңды тұлға тұрақты мекемеге көрсеткен қызметтер үшін кірістер;
3) осы бейрезидент заңды тұлға тұрақты мекемеге берген қарыздар бойынша сыйақылар;
4) бейрезидент заңды тұлғаның Қазақстан Республикасындағы тұрақты мекемесі арқылы қызметінен кіріс алуға байланысты емес шығыстар негізінде жүзеге асырылады;
5) құжатпен расталмаған шығыстар;
6) Салық кодексінің 662-бабының 2-тармағында айқындалған, Қазақстан Республикасында тұрақты мекеме арқылы қызметті жүзеге асыруға байланысты емес резидент емес заңды тұлғаның басқарушылық және жалпы әкімшілік шығыстарына қолданылмайды.
25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 662 - бабының 2-тармағына сәйкес басқарушылық және жалпы әкімшілік шығыстар-бұл ұйымды басқаруға, өндірістік процеске байланысты емес басқарушы персоналдың еңбегіне ақы төлеуге байланысты шығыстар.
Келісімнің 7-бабының 2-тармағына сәйкес, 3-тармақтың ережелерін ескере отырып, егер Уағдаласушы Мемлекеттің кәсіпорны екінші Уағдаласушы Мемлекетте сонда орналасқан тұрақты мекеме арқылы кәсіпкерлік қызметті жүзеге асырса, онда әрбір Уағдаласушы Мемлекетте осындай немесе ұқсас жағдайларда осындай немесе ұқсас қызметпен айналысатын оқшауланған және жекелеген кәсіпорын болса және осындай немесе ұқсас шарттарда осындай немесе ұқсас қызметпен айналысатын және осы ұйымға толық тәуелсіз әрекет еткен болса, ол ала алатын пайда осы, ол тұрақты мекеме болып табылады.
Келісімнің 7-бабының 3-тармағына сәйкес тұрақты мекеменің пайдасын айқындау кезінде басқару және жалпы әкімшілік шығыстарын қоса алғанда, тұрақты мекеме орналасқан мемлекетте немесе басқа жерде жұмсалғанына қарамастан, тұрақты мекеменің мақсаттары үшін жүргізілген шығыстарды шегеруге жол беріледі.
Тұрақты мекеменің пайдасын айқындау кезінде тұрақты мекеме орналасқан мемлекетте немесе кез келген басқа жерде осы шығыстар жұмсалғанына қарамастан, осындай басқарушылық және жалпы әкімшілік шығыстарды қоса алғанда, тұрақты мекеменің кәсіпкерлік қызметінің мақсаттары үшін жұмсалған шығыстарды шегеруге жол беріледі. Дегенмен, мұндай шегерімге тұрақты мекеме кәсіпорынның бас офисіне немесе оның басқа офистерінің кез келгеніне патенттерді немесе басқа құқықтарды пайдаланудың орнына роялти, қаламақы немесе басқа да осыған ұқсас төлемдер арқылы немесе көрсетілген ерекше қызметтер немесе менеджмент үшін комиссиялық төлемдер төлеу жолымен немесе банк ұйымынан басқа жағдайларда тұрақты мекемеге берілген кредит үшін проценттер төлеу жолымен Төлеген (нақты шығыстарды өтеуден өзге) кез келген сомаға қатысты рұқсат етілмейді. Осылайша, тұрақты мекеменің пайдасын айқындау кезінде тұрақты мекеме кәсіпорынның бас офисіне немесе оның басқа офистерінің кез келгеніне роялти, қаламақы немесе патенттерді немесе басқа құқықтарды пайдаланудың орнына басқа да осыған ұқсас төлемдер арқылы немесе көрсетілген ерекше қызметтер немесе менеджмент үшін комиссиялық төлемдер төлеу жолымен немесе, банк ұйымы жағдайларынан басқа, кәсіпорынның бас офисіне немесе оның басқа офистерінің кез келгеніне берілген кредит үшін пайыздар төлеу жолымен қойылатын сомалар есепке алынбайды.
Бұл ретте бейрезидент заңды тұлғаның басқару және жалпы әкімшілік шығыстарын шегерімге жатқызу Қазақстан Республикасындағы көздерден алынатын кірістерге салық салу мақсатында Салық кодексінің 662-бабында айқындалған тәртіппен жүргізілуге тиіс.
25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 662-бабына сәйкес, егер бейрезидент заңды тұлғаның тұрақты мекеме арқылы Қазақстан Республикасындағы қызметінен салық салынатын кірісін айқындау кезінде халықаралық шарттың ережелерімен бейрезидент заңды тұлғаның басқару және жалпы әкімшілік шығыстарын (бұдан әрі-бейрезидент заңды тұлғаның бөлінетін шығыстары) шегеруге жол берілетін болса, онда мұндай шығыстардың сомасын бейрезидент заңды тұлға өз таңдауы бойынша мынадай әдістердің бірі бойынша:
1) шығыстарды пропорционалды бөлу әдісі;
2) шығыстарды шегерімге тікелей (тура) жатқызу әдісі негізінде жүзеге асырылады.
Осы баптың және 25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 663, 664 және 665-баптарының мақсаттары үшін бейрезидент заңды тұлғаның Қазақстан Республикасында қызметін тұрақты мекеме арқылы жүзеге асыруға байланысты, Қазақстан Республикасында да, одан тыс жерлерде де іс жүзінде шеккен басқарушылық және жалпы әкімшілік шығыстары бейрезидент заңды тұлғаның бөлінетін шығыстары деп танылады. Бұл ретте бейрезидент заңды тұлғаның бөлінетін шығыстарына енгізілуге жатпайды:
қызметі Қазақстан Республикасында тұрақты мекеме құруға алып келген резидент емес заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшесі немесе Қазақстан Республикасында құрылымдық бөлімше ашпай резидент емес заңды тұлғаның тұрақты мекемесі шеккен, 25.12.2017 ж. Салық кодексінің 242-273-баптарына сәйкес шегерімге жатқызылатын басқарушылық және жалпы әкімшілік шығыстар (бұдан әрі-Қазақстан Республикасындағы тұрақты мекеменің басқару және жалпы әкімшілік шығыстары);
бейрезидент заңды тұлғаның басқа елдердегі тікелей құрылымдық бөлімшелері немесе тұрақты мекемелері шеккен, Қазақстан Республикасында салық төлеуші ретінде тіркелген тұрақты мекеменің қызметіне байланысты емес басқарушылық және жалпы әкімшілік шығыстар (бұдан әрі-басқа елдердегі тұрақты мекемелердің басқару және жалпы әкімшілік шығыстары);