1.Даудың түрі: салықтық даулар
2. Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
3. Салық түрі: КТС
ҚР Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) мұнай секторы ұйымдарынан (КТС) түсетін түсімдерді қоспағанда, заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "Е" компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.01.2013 ж. бастап салық міндеттемесін орындау, толық және уақтылы есептеу мен төлеу мәселесі бойынша "Е" компаниясына кешенді салық тексеруін жүргізді. 31.12.2017 ж. бойынша, нәтижесі бойынша 9556,9 мың теңге сомасында КТС және 1030,7 мың теңге өсімпұл, 0,5 мың теңге сомасында елді мекендердің жерлеріне жер салығын және 0,1 мың теңге өсімпұл, Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) 341,3 мың теңге сомасында, 37757,8 мың теңге сомасында залалды азайту туралы хабарлама шығарылды.
"E" компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органының КТС есептеу бөлігіндегі шешімінің күшін жоюды сұрайды.
КТС есептеуге қатысты.
Шағымда "Е" компаниясы тексеру барысында барлық сұратылатын құжаттарды (КТС бойынша декларациялар, салық тіркелімдері, салық тіркелімдеріне таратып жазу) қағаз және электрондық нысандарда ұсынғаны, олардан салық декларацияларының деректері Салық тіркелімдерінің деректеріне сәйкес келетіні көрініп тұрғаны келтірілген. КТС бойынша салық декларацияларының әрбір жолы кәсіпорынның салық тіркелімдері негізінде толтырылды, тиісінше, егжей-тегжейлі расталады.
1.1.Сатып алынған тауарлар, жұмыс және қызметтер бойынша шегерімдерді азайту.
Шағымда 01.01.2014 ж. бастап 31.12.2017 ж. аралығындағы кезеңде сатып алынған тауарлар мен жұмыстар, қызметтер бойынша шығыстар сомасы Салық тіркелімдерінің деректеріне сәйкес келетіні көрсетілген және 2014 ж. 519129,0 мың теңге мөлшерінде, 2015 ж.976144,8 мың теңге мөлшерінде, 2016 ж. 3517855,4 мың теңге мөлшерінде құрады.
Демек, сатып алынған тауарлар, жұмыстар мен қызметтер бойынша 2608,5 мың теңге мөлшерінде, оның ішінде 2014 жылы 480,2 мың теңге сомасында, 2015 жылы 1367,3 мың теңге сомасында және 2016 жылы 761,0 мың теңге сомасында белгіленген айырмашылықтар негізсіз болып табылады.
"Е" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
Егер салық кодексінің 56-бабы 2-1-тармағында өзгеше белгіленбесе, салықтық есепке алу бухгалтерлік есепке алу деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Салық кодексінің 57-бабы 5-тармағына сәйкес, егер Салық кодексінде өзгеше көзделмесе, салық салу мақсатында тауар-материалдық қорларды есепке алу халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына (ХҚЕС) және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.
MCOO(IAS) 2 сәйкес "қорлар" қорларға, мысалы, бөлшек сауда кәсіпорны сатып алған және қайта сатуға арналған тауарларды немесе қайта сатуға арналған жер мен басқа да мүлікті қоса алғанда, қайта сатуға арналған және қайта сатуға арналған тауарлар жатады. Қорларға сондай-ақ өндіріс процесінде пайдалануға арналған шикізат пен материалдарды қоса алғанда, кәсіпорынның дайын өнімі немесе аяқталмаған өндірісі жатады.
Қорлардың өзіндік құны қорлардың ағымдағы орналасқан жері мен жай-күйін қамтамасыз ету үшін жұмсалған барлық сатып алу шығындарын, қайта өңдеу шығындарын және өзге де шығындарды қамтуы тиіс.
Қорларды сатып алуға жұмсалатын шығындар сатып алу бағасын, импорттық баждарды және өзге де салықтарды (кейіннен кәсіпорынға салық органдары өтейтіндерін қоспағанда), сондай-ақ дайын өнімді, материалдар мен көрсетілетін қызметтерді сатып алуға тікелей жатқызылатын тасымалдау, тиеу-түсіру шығындарын және өзге де шығындарды қамтиды.
Қаралып отырған жағдайда, шағымды қарауға ұсынылған КТС бойынша декларацияларға, салық тіркелімдеріне және "Е" компаниясының бухгалтерлік есебінің 1310, 1330 шоттарын талдауға сәйкес:
- 2014 жылы КТС декларациясында және салық тіркелімінде сатып алынған тауарлар мен жұмыстар, қызметтер бойынша шығындар сомасы 519129,0 мың теңгені құрады, бұл ретте "Е" компаниясының бухгалтерлік есеп деректеріне сәйкес 1310, 1330 шоттары бойынша 519129,0 мың теңгені құрады.
- 2015 жылы КТС бойынша декларацияда және салық тіркелімінде сатып алынған тауарлар мен жұмыстар, қызметтер бойынша шығыстар сомасы 976144,8 мың теңгені құрады, бұл ретте "Е" компаниясының бухгалтерлік есеп деректеріне сәйкес 1310, 1330 шоттары бойынша 976144,8 мың теңгені құрады.
2016 жылы КТС бойынша декларацияда және салық тіркелімінде сатып алынған тауарлар мен жұмыстар, қызметтер бойынша шығыстар сомасы 3517094,4 мың теңгені құрады, бұл ретте "Е" компаниясының бухгалтерлік есеп деректеріне сәйкес 1310, 1330 шоттары бойынша 3517094,4 мың теңгені құрады.
Осылайша, 2014, 2015 және 2016 жылдардағы КТС декларациясының деректері мен бухгалтерлік есептің арасындағы алшақтық расталмады.
Баяндалғанды негізге ала отырып, салық салу мақсатында тауар-материалдық қорларды есепке алу ХҚЕС-ке және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес жүзеге асырылатындықтан, бухгалтерлік есептің деректері КТС бойынша декларацияда да салық тіркелімдеріне көшіріледі. Осыған байланысты бухгалтерлік есеп деректері және тексеру нәтижелері бойынша сатып алынған тауарлар, жұмыстар мен қызметтер бойынша декларациялар деректері бойынша алшақтықтар сомасын шегеруден алып тастау және КТС есептеу негізсіз болып табылады.
Бағдарламалық жасақтама мен кеңсе жиһазының құнын шегеруді азайту.
"Е" компаниясы 8969,8 мың теңге сомаға бағдарламалық қамтамасыз етуді (лицензияларды) (бұдан әрі-бағдарламалық қамтамасыз ету) және 100.00.009 III Н жолы бойынша КТС бойынша декларациялардағы ағымдағы кезеңдерде шегерімге жатқыза отырып, 3747,9 мың теңге сомаға кеңсе жиһазын (тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алу бойынша шығыстар) сатып алды, бұл Салық кодексінің 100-бабының 1-тармағына сәйкес келеді.
"Е" компаниясының бекітуі бойынша сатып алынған бағдарламалық қамтамасыз ету және офистік жиһаз тіркелген активті салық мақсаттарында тану критерийлеріне жауап бермейді және КТС бойынша декларацияларда шегерімге жатқызылуы тиіс.
"Е" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
Салық кодексінің 116 - бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес тіркелген активтерге халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына (бұдан әрі-ХҚЕС) және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес салық төлеушінің бухгалтерлік есебіне түскен кезде ескерілген және табыс алуға бағытталған қызметте пайдалануға арналған негізгі құралдар, жылжымайтын мүлікке инвестициялар, материалдық емес және биологиялық активтер жатады.
Материалдық емес активтерді есепке алу тәртібі 38 (IAS) "материалдық емес активтер" Халықаралық қаржылық есептілік стандартымен (бұдан әрі - 38 ХҚЕС (IAS)) регламенттеледі.
Осылайша, егер Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасына, сондай-ақ бухгалтерлік есеп стандарттарына сәйкес объект материалдық емес активті айқындауға сәйкес келсе, онда ол салық төлеушінің бухгалтерлік балансында материалдық емес актив ретінде есепке алынады және тиісінше оны сатып алуға жұмсалатын шығындар осы активтің өзіндік құнында ескерілетін болады.
Бұл ретте 38 ХҚЕС (IAS) әдістемелік ұсынымдарының 67-тармағына сәйкес материалдық емес активті тану критерийлерін қанағаттандырмайтын шығындар шығыс ретінде танылуға тиіс екенін атап өткен жөн.
ҚЕХС (IAS) 38 кәсіпорыннан материалдық емес активті белгілі бір өлшемдерге сәйкес болған кезде ғана тануды талап етеді.
Материалдық емес актив-физикалық нысаны жоқ сәйкестендірілетін монетарлық емес актив.
ҚЕХС (IAS) 38 12-тармағына сәйкес актив, егер ол сәйкестендірілетін болса, оны қанағаттандырады:
a) бөлініп алынатын болып табылады, яғни кәсіпорын осылай істеуге ниеттенгеніне қарамастан, кәсіпорыннан ажыратылуы немесе бөлінуі және сатылуы, берілуі, лицензиямен қорғалуы, жалға берілуі немесе оған қатысты Шартпен, активпен немесе міндеттемемен бірге айырбасталуы мүмкін; немесе
b) бұл құқықтарды беруге немесе кәсіпорыннан немесе басқа құқықтар мен міндеттемелерден бөлуге болатынына қарамастан, шарттық немесе басқа да заңды құқықтардың нәтижесі болып табылады.
ҚЕХС (IAS) 38-тармағының 13-тармағына сәйкес, егер кәсіпорын оның негізінде жатқан ресурстан туындайтын болашақ экономикалық пайда алуға, сондай-ақ басқа тұлғалардың осы пайдаға қол жеткізуін шектеуге құқығы болса, активті бақылайды. Кәсіпорынның материалдық емес активтің болашақ экономикалық пайдасын бақылау қабілеті, әдетте, сот тәртібімен жүзеге асырылуы мүмкін заңды құқықтардан туындайды.
Осылайша, келтірілген шығындардың құны материалдық емес активке капиталдандырылуы үшін оны танудың жоғарыда көрсетілген барлық өлшемдері сақталуы қажет.
Сондай-ақ, "Е" компаниясының есеп саясатында нәтижесінде материалдық негізі бар объектілер туындамаған өндірілетін шығындар, тану өлшемдеріне сәйкес келетін материалдық емес активтің құнын құрайтын жағдайларды қоспағанда, олар жататын кезеңде шығыстар деп танылатыны белгіленген.
Қаралып отырған жағдайда, "Е" компаниясы мынадай шарттар бойынша бағдарламалық қамтамасыз етуді (лицензияларды) (вирусқа қарсы бағдарламаларды, қашықтан қол жеткізуге арналған, файлдарды қарауға арналған бағдарламалық қамтамасыз етуді) уақытша пайдалануға берді (меншік құқығы ауыспай) :