1.Даудың түрі: салықтық даулар
2. Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
3. Салық түрі: тіркелген салықты есептеу
ҚР Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) тіркелген салықты есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға жеке кәсіпкердің (бұдан әрі - жеке кәсіпкер) "L" апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.01.2014 ж.бастап 30.09.2017 ж. аралығындағы кезең үшін тіркелген салықты есептеудің дұрыстығы және уақтылы төлеу мәселесі бойынша дара кәсіпкерге тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 375,6 мың теңге сомасында тіркелген салықты және 108,9 мың теңге өсімпұл есептеу туралы хабарлама шығарылды.
Дара кәсіпкер тіркелген салықты есептеу бөлігінде салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда көрсетілген бөлікте салық органы шешімінің күшін жоюды сұрайды.
10.12.2008 ж. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Кодексінің (Салық кодексі) 421-бабының 6-тармағын бұза отырып, жеке кәсіпкер Н.710.00 салық декларациясында бильярд үстелдерінің (4 үстел) санын дұрыс көрсетпегені, осыған байланысты салық органы салық салу объектілерінің санын 5 бильярд үстеліне дейін ұлғайтқаны, тиісінше 375,6 мың теңге сомасында тіркелген салықты есептегені тіркелген салықты есептеу үшін негіз болды.
Дара кәсіпкер салық органының осы қорытындысымен келіспейді және ойын бизнесі саласындағы қызметті жүзеге асыратын салық төлеуші ретінде 5 (бес) салық салу объектісіне (бильярд үстелдеріне) тіркеу карточкасын алып, 2006 жылы және бильярд үстелдерінің бірінің айналымнан шығуы себебінен 2014 жылғы қаңтарда тіркелгеніне 4 (төрт) үстел есебінен тіркелген салықты есептеу туралы салықтық өтініш және қайта ресімдеу үшін тіркеу карточкасы тапсырылғанын келтіреді.
Жеке кәсіпкер шағымда салық салу объектілерін есепке алудың тіркеу карточкасын алу үшін салық органына бірнеше рет жүгінгенін келтіреді, алайда, жұмыспен қамтылуға сілтеме жасай отырып, салық органының қызметкерлері 4 Объект үшін салық есептілігін тапсыруды ұсынды, ал тіркеу карточкасының дайын болуына қарай хабардар етеді.
Осылайша, олардың шағымдары бойынша, жеке кәсіпкер 2014 жылғы қаңтардан бастап, яғни бір объектіні есептен шығару туралы өтініш берген сәттен бастап 2018 жылды қоса алғанға дейін 4 бильярд үстелі есебінен салық, оның ішінде тіркелген салық төледі, бұл ретте салық декларацияларын салық органы қабылдады, бұл туралы салық есептілігін қабылдау туралы хабарламалар бар.
Жеке кәсіпкер шағымда салықтық тексеру барысында камералдық бақылау нәтижелері бойынша Мемлекеттік кірістер органдары анықтаған бұзушылықтарды жою туралы хабарламаларға бұрын ұсынылған түсіндірмелер және 25.12.2013 ж.сатып алу-сату шарты назарға алынбағанын, істе тек 2006 жылдан бастап 2007 жылға дейінгі кезеңде құжаттар болғанын, яғни бірқатар салықтық өтініштер беру және декларацияларды тапсыру келу тәртібімен жүргізілгенімен, 2008 жылдан бастап 2018 жылға дейін құжаттар болмағанын келтіреді.
Жеке кәсіпкер салық төлеушінің кінәсі салық өтініші мен тіркеу карточкасының жоқтығына емес, дәлелдемелердің жиынтығымен расталуға тиіс және оның адал салық төлеуші ретіндегі іс-әрекетінде құқық бұзушылықтың құрамы жоқ деп есептейді, осыған байланысты салық органының хабарламасы заңсыз деп тануды және күшін жоюды сұрайды.
Салық төлеушінің дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
Салық кодексінің 574-бабының 1, 2-тармақтарына сәйкес жекелеген қызмет түрлерін жүзеге асыратын салық төлеушілер ретінде тіркеу есебіне қоюға мынадай қызмет түрлерін жүзеге асыратын салық төлеушілер жатады:
1) бензин (авиациялықтан басқа), дизель отынын өндіру;
2) бензинді (авиациялықтан басқа), дизель отынын көтерме және (немесе) бөлшек саудада өткізу;
3) этил спиртін және (немесе) алкоголь өнімін өндіру;
4) алкоголь өнімін көтерме және (немесе) бөлшек саудада өткізу;
5) темекі өнімдерін өндіру және (немесе) көтерме саудада өткізу;
6) Алып тасталды-ҚР 28.11.14 № 257-V Заңымен.
7) ойын бизнесі;
8) ұтыссыз ойын автоматтарын, ойындарға, ойын жолдарына, карталарға, бильярд үстелдеріне арналған дербес компьютерлерді пайдалана отырып көрсетілетін қызметтер;
9) Осы Кодекстің 279-бабының 6) тармақшасында көзделген акцизделетін тауарларды өндіруді, жинауды (жинақтауды) қамтиды.
Бұл ретте жекелеген қызмет түрлерін жүзеге асыратын салық төлеуші ретінде тіркеу есебіне қою осы баптың 1-тармағында көрсетілген жекелеген қызмет түрлерін жүзеге асыру кезінде пайдаланылатын салық салу объектілерінің және (немесе) салық салуға байланысты объектілердің орналасқан жері бойынша салық органдарында тіркеу болып табылады.
Салық кодексінің осы бабының 4-тармағына сәйкес жекелеген қызмет түрлерін жүзеге асыратын салық төлеуші ретінде тіркеу есебіне қою үшін салық төлеуші жеке қызмет түрлері бойынша тіркеу есебі туралы салықтық өтінішті салық салу объектісінің және (немесе) салық салуға байланысты объектінің орналасқан жері бойынша салық органына келу тәртібімен ұсынады.
Салық кодексінің 574-бабының 6-тармағында салық органы салықтық өтініш берілген күннен бастап үш жұмыс күні ішінде салық төлеушіні тіркеу карточкасын бере отырып, салық салу объектісінің және (немесе) салық салуға байланысты объектінің орналасқан жері бойынша жекелеген қызмет түрлерін жүзеге асыратын салық төлеуші ретінде тіркеу есебіне қоюды жүргізеді деп айқындалған.
Тіркеу карточкасы-жекелеген қызмет түрлерін жүзеге асыратын салық төлеушіні тіркеу есебіне қою кезінде салық органы беретін, салық салу объектілерінің және (немесе) салық салуға байланысты объектілердің салық органдарында тіркелуін куәландыратын қатаң есептілік бланкісі. Салық органы тіркеу карточкасын салық төлеушіге құжаттарды беру журналына қол қойғызып береді.
Салық кодексінің 575-бабына сәйкес тіркеу карточкасында көрсетілген салық салу объектілері және (немесе) салық салуға байланысты объектілер туралы мәліметтер өзгерген кезде салық төлеуші өзгерістер туындаған күннен бастап үш жұмыс күні ішінде салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді тіркеу орны бойынша салық органына осы Кодекстің 574-бабының 4-тармағында көрсетілген салықтық өтінішті беруге міндетті.
Тіркеу карточкасын ауыстыруды осы Кодекстің 574-бабының 4-тармағында көрсетілген салықтық өтінішті алған күннен бастап үш жұмыс күні ішінде салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді тіркеу орны бойынша салық органы мынадай жағдайларда жүргізеді::
1) тіркеу карточкасының жоғалуы (бүлінуі);
2) салық салу объектілері және (немесе) салық салуға байланысты объектілер туралы мәліметтердің өзгеруі;
3) тіркеу карточкасында сәйкестендіру нөмірі болмаған жағдайларда жүргізіледі.
Жаңа тіркеу карточкасын берген кезде салық төлеуші көрсеткен тіркеу карточкасын жоғалтқан (бүлдірген) жағдайларды қоспағанда, салық органы бұрын берген тіркеу карточкасының бланкісі салық органына қайтарылуға жатады.
Осылайша, жекелеген қызмет түрлерін жүзеге асыратын салық төлеуші ретінде тіркеу есебіне қою және тіркеу карточкасында көрсетілген салық салу объектілері және (немесе) салық салуға байланысты объектілер туралы мәліметтерді өзгерту салық заңнамасының жоғарыда аталған баптарының талаптарына сәйкес жүргізіледі.
Тексеру актісінен және ҚР БСАЖ АЖ деректер базасына сәйкес жеке кәсіпкер 30.06.2006 ж.қызметтің жекелеген түрлерін, атап айтқанда бильярд үстелдерін пайдалана отырып қызметтерді жүзеге асыратын салық төлеуші ретінде тіркеу есебіне тұрғаны келіп шығады. Көрсетілген қызмет түріне ХХХ №ХХХ сериясының тіркеу карточкасы берілді, оған сәйкес салық салу объектісі 5 бильярд үстелі болып табылады.
02.03.2018 ж. жеке кәсіпкер салық органына салық салу объектілері туралы мәліметтерді өзгерту туралы салықтық өтініш берді, онда салық салу объектілері ретінде 4 (төрт) бильярд үстелі көрсетілді, 12.03.2018 ж.ХХХХ сериясының №ХХХХ тіркеу карточкасы алынды.
Жоғарыда баяндалғанды негізге ала отырып, жекелеген қызмет түрлерін жүзеге асыратын салық төлеуші ретінде бастапқы тіркеу 30.06.2006 ж.жүзеге асырылған, бильярд үстелдерін салу объектілерінің саны – 5 дана. Бұл ретте салық салу объектілері туралы мәліметтер тек 12.03.2018 ж. бастап өзгертілді.
Салық кодексінің 421-бабының 6-тармағына сәйкес бильярд үстелі тіркелген салық салу объектісі болып табылатынын атап өту қажет.
Салық Кодексінің 422-бабына сәйкес тіркелген салық ставкасы республикалық бюджет туралы заңда белгіленген және салық кезеңінің бірінші күніне қолданыста болатын айлық есептік көрсеткіш мөлшері негізге алына отырып айқындалады. Бекітілген базалық ставкалар шегінде жергілікті өкілді органдар бір әкімшілік-аумақтық бірлік аумағында қызметін жүзеге асыратын барлық салық төлеушілер үшін бірыңғай тіркелген салық ставкаларын белгілейді.
Қаралатын жағдайда бекітілген базалық ставкаларды ескере отырып, тіркелген салық ставкасы аудандық мәслихаттың 12.12.2013 ж. шешімімен әр бильярд үстеліне 5 АЕК мөлшерінде белгіленген.
Сонымен қатар, СЕӨС АЖ деректеріне сәйкес, жеке кәсіпкер 2014-2017ж.ж.кезеңі үшін "ойын бизнесі салығы және тіркелген салық бойынша Декларация" Н.710.00 салық есептілігінде тіркелген салық сомасы былайша есептелген.