Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) "с" компаниясының аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) есепке жатқызылатын ҚҚС-тың бюджетке төленуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған, есептелген салық сомасынан асып кету сомасы туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламасына апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы "с" компаниясына қайтаруға ұсынылған қосылған құн салығы (ҚҚС) сомаларының дұрыстығын растау, 01.07.2014 ж.бастап 31.12.2018 ж. аралығындағы кезең үшін ҚҚС есептеудің дұрыстығы мен уақтылы төленуін растау мәселелері бойынша тақырыптық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 61 220,0 мың теңге сомасында бюджетке төленуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан есепке жатқызылатын ҚҚС асып кету сомасы туралы хабарлама шығарылды.
"С" компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органы шешімінің күшін жоюды сұрайды және бұл ретте мынадай дәлелдер келтіреді.
Шағымнан келіп шығатыны, 25.12.2017 жылғы "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 140,142,145-баптарының талаптарына сәйкес салықтық тексеру тақырыптық тексеру нысанында жүргізілуге тиіс.
Бұл ретте, шағымда Ресей Федерациясында (бұдан әрі - РФ) орналасқан Сатып алушы туралы ақпаратты алу туралы сұрау салуға жауап алмау 61 218,1 мың теңге сомасындағы ҚҚС қайтаруға растамау үшін негіз болып табылады деп көрсетілген.
Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағына сәйкес салықтық тексеру актісінен көрініп тұрғандай "С" компаниясы ұсынған 61 218,1 мың теңге сомасындағы ҚҚС артқаны қайтаруға расталмады.
"С" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
Салық кодексінің 136-бабының 1-тармағына сәйкес тәуекелдерді басқару жүйесі тәуекелдерді бағалауға негізделген және тәуекелді анықтау және оның алдын алу мақсатында салық органдары әзірлейтін және (немесе) қолданатын шараларды қамтиды.
Салық кодексінің көрсетілген бабының 2-тармағында мемлекетке залал келтіруі мүмкін және (немесе) мүмкін салық төлеушінің (салық агентінің) салық міндеттемесін орындамау және (немесе) толық орындамау ықтималдығы тәуекел болып табылатыны белгіленген.
Салық кодексінің 152-бабының 1-тармағына сәйкес қосылған құн салығының асып кету сомасының анықтығын растау бойынша тақырыптық тексеру салық төлеуші табыс еткен салық төлеушіге қатысты тәуекелдерді басқару жүйесін (ТБЖ) қолдана отырып жүргізіледі:
Салық кодексінің 432-бабы 1 және 2-тармақтарын қолдануына байланысты салықтық өтініш;
қосылған құн салығы бойынша декларацияда көрсетілген қосылған құн салығының асып кеткен сомасын қайтару туралы талап (бұдан әрі - қосылған құн салығының асып кеткен сомасын қайтару туралы талап).
Қайтаруға ұсынылған ҚҚС асып кеткен сомасын растау мақсатында ТБЖ қолдану тәртібі 02.02.2018 ж. №118 ТБЖ қағидаларында айқындалған.
ТБЖ қағидалары Салық кодексінің 136-бабына сәйкес әзірленді және ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген қайтару туралы талаптың және (немесе) ҚҚС асып кетуін қайтару туралы салықтық өтініштің негізінде қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексерулер жүргізу кезінде қолданылады.
ТБЖ қағидаларының 4-тармағына сәйкес бір мезгілде қайтару туралы талапты және (немесе) салықтық өтінішті табыс еткен салық төлеуші қызметінің көрсеткіштері тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын пайдалана отырып бағаланады.
ТБЖ қағидаларының 6-тармағында егер критерийлерді пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша баллдардың жиынтық қорытындысы отыз бес және одан да көп баллды құраған жағдайда, салық төлеуші тәуекел аймағындағы салық төлеушілер санатына жататыны көзделген.
Салықтық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, тәуекел дәрежесін бағалау нәтижелері бойынша жиынтық қорытынды 70 балды құрады, осыған байланысты "С" компаниясы тәуекел аймағындағы салық төлеуші санатына жатқызылған.
Бұл ретте, салықтық тексеру барысында "С" компаниясы кедендік ресімдеу кезінде ҚҚС төлей отырып, Қытай Халық Республикасынан тауарлар импортын жүзеге асырғаны, ол кейіннен РФ-ға экспортталғаны анықталды. 2014 жылғы 2 тоқсан мен 2016 жылғы 1 тоқсан аралығындағы кезеңде ҚҚС бойынша жалпы айналымдағы нөлдік ставка бойынша салық салынатын айналым үлесі 100% - ды құрады.
РФ Үкіметі мен ҚР Үкіметі арасындағы салық заңнамасын сақтау мәселелері бойынша ынтымақтастық және өзара көмек туралы келісіммен (Минск, 1998 жылғы 30 Қыркүйек) Тараптар құзыретті салық органдары арқылы салық заңнамасының тиісінше орындалуын қамтамасыз ету мақсатында бір-біріне, оның ішінде заңды және жеке тұлғалардың салық заңнамасын сақтауы туралы ақпарат ұсынуда өзара жәрдем көрсететінін атап өту қажет.
Салық кодексінің 155-бабы 1-тармағының 5) тармақшасына сәйкес салықтық тексеру жүргізу кезінде салық органының лауазымды адамдарының салықтық тексеру жүргізу барысында туындаған мәселелер бойынша шет мемлекеттердің мемлекеттік және өзге де органдарына (ұйымдарына) сұрау салулар жіберуге құқығы бар.
Қаралып отырған жағдайда салық салынатын айналымды нөлдік ставка бойынша растау мақсатында салық органы 06.08.2019 ж.РФ Федералдық салық қызметінің тиісті облыстық басқармасына "С" ЖШС-мен "И" компаниясының өзара есеп айырысуларының дұрыстығы бөлігінде қажетті ақпаратты беру туралы жауап алынбаған тиісті растайтын құжаттарды қоса бере отырып, сұрау жіберді.
Салық кодексінің 152-бабының 12-тармағына сәйкес салықтық тексеру аяқталған күнге Қосылған құн салығының қайтарылуы, оның ішінде қосылған құн салығының анықтығы расталмаған сомалар шегінде жүргізілмейді.
Осылайша, салықтық тексеру аяқталған кезде РФ салық органынан "с" компаниясының сатып алушымен өзара есеп айырысуын растау туралы сұрау салуға жауап түспегендіктен, тиісінше 61 218,1 мың теңге сомасындағы ҚҚС қайтаруға растамау бойынша салықтық тексеру қорытындылары негізді болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша шағымданған хабарламаны тексеру нәтижелері туралы өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.