Дау түрі: салық даулары
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС, ҚҚС
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарлама бойынша есептелген ірі кәсіпкерлік субъектілерінен және мұнай секторы ұйымдарынан корпоративтік табыс салығын (КТС) және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) «Z» Компаниясының апелляциялық шағымын алғанын хабарлайды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы «Z» Компаниясына 2019ж.01.01. бастап 2019ж.31.12. дейінгі кезең бойынша салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді дұрыс есептеу және уақтылы төлеу мәселесі бойынша кешенді салық тексеруін жүргізді, оның нәтижелері бойынша 14 073,1 мың теңге сомасында КТС түсетін түсімдерді, 3 901,2 мың теңге сомасында өсімпұлды, 1 385,4 мың теңге сомасында ҚҚС және 459,4 мың теңге сомасында өсімпұл есептеу туралы хабарлама шығарылған.
«Z» Компаниясы салық органының шешімімен келіспей, салық органының шешімінің күшін жою туралы апелляциялық шағым жасаған.
Салық кодексінің 242-бабын бұзу «Z» Компаниясы «А» Компаниясымен 50 167,8 мың теңге сомасында өзара есеп айырысу бойынша 2019 жылғы шығыстарды негізсіз шегерімге жатқызған.
Салық органының осы қорытындысымен «Z» Компаниясы 2019 жылы «А» Компаниясынан 50 167,8 мың теңге (ҚҚС-сыз) сомасына 305 бас ірі қара мал (ІҚМ) сатып алғандығына байланысты сәйкес келмейді. Бұл ретте төлем Қолма-қол ақшасыз есеп айырысу жолымен жүзеге асырылды, ІҚМ беру бастапқы бухгалтерлік құжаттамамен (жүкқұжаттар, ЭШФ) ресімделді.
«Z» Компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.Салық кодексінің 242 - бабының 1 және 3-тармақтарына сәйкес Салық кодексіне сәйкес шегеруге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары салық салынатын табысты айқындау кезінде шегерімге жатады.
Шегерімдерді салық төлеуші өзінің табыс алуға бағытталған қызметіне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде іс жүзінде жүргізілген шығыстар бойынша жүргізеді. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстары олар жататын салық кезеңінде шегерілуге жатады.
Салық кодексінің 190-бабының 3-тармағына сәйкес салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Бұл ретте «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Бухгалтерлік есеп туралы Заң) 6-бабының 3-тармағында операциялар мен оқиғалар бухгалтерлік есеп жүйесінде көрсетілетіні белгіленген, бұл ретте бухгалтерлік жазбаларды бастапқы құжаттардың түпнұсқаларымен барабар нығайтуды және бухгалтерлік жазбаларда барлық операциялар мен оқиғалардың көрсетілуін қамтамасыз етуге тиіс.
Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік құжаттама бастапқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп регистрлерін, қаржылық есептілікті және есеп саясатын қамтиды.
Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі. Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған сәтте не олар аяқталғаннан кейін тікелей жасалуы тиіс.
Бұл ретте, Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабы 3-тармағының 6) тармақшасына сәйкес қағаз және электрондық жеткізгіштердегі бастапқы құжаттарда міндетті деректемелер, атап айтқанда операция жасауға (оқиғаны растауға) және оның (оның) ресімделуінің дұрыстығына жауапты адамдардың лауазымдарының атауы, тегі, аты-жөні және қолдары болуға тиіс.
Осылайша, тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шығыстар сомаларын шегерімдерге жатқызу осы шығыстар табыс алуға бағытталған және олар салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылатын немесе пайдаланылатын жағдайда, операция не оқиғаның жасалу фактісін тіркейтін осы шығыстарды растайтын бастапқы құжаттар болған кезде жүргізіледі. Бұл ретте бастапқы есепке алу құжаттамасын жүргізу бухгалтерлік есеп туралы Заңның талаптарына сәйкес, оның ішінде операцияны не оқиғаны жасау фактісін тіркеу бойынша жүзеге асырылады.
Салық органының ақпаратына сәйкес «А» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша шығыстарды шегеруден алып тастау үшін 2022ж. 04.03. №33.02-08/249 Ветеринария басқармасынан, «Ауыл шаруашылығы жануарларын бірдейлендіру» АЖ деректері бойынша ІҚМ басының болуы туралы мәліметтер (бұдан әрі – АЖ АЖ), оған сәйкес салық органы АЖЖ АЖ деректерін талдау нәтижелері бойынша «А» Компаниясында «Z» Компаниясын іске асыру үшін ІҚМ басының қажетті саны жоқ деп шешім қабылдады, өйткені 2022ж.04.03. хатқа қоса берілген ӨЖС АЖ мәліметтері бойынша 2019 жылы «А» Компаниясында ІҚМ саны 62 бас.
Алайда, «Z» Компаниясының атына сатылған ІҚМ басының саны туралы ақпарат жоқ. Ветеринария басқармасының 2022ж.04.03. хатына қосымшада 2019 жылы алынған төлдер мен сатып алынған ІҚМ басы ғана көрсетілген.
Қаралып отырған жағдайда, шағымға қоса берілген құжаттардың (шарттардың, шот-фактуралардың, қорларды бір жаққа босатуға арналған жүкқұжаттардың) көшірмелеріне сәйкес «Z» Компаниясы «А» Компаниясынан жалпы сомасы 56 187,9 мың теңгеге 87 191 кг көлемінде ІҚМ (тірі салмақ) сатып алды, оның ішінде 6 020,1 мың теңге сомасында ҚҚС келесі электрондық шот-фактуралар (ЭШФ) бойынша:
- №ESF-060264032462-20190320-37361877 2019ж.19.03. 16 464,8 мың теңге сомасына, 1975,8 мың теңге сомасына ҚҚС, 29 743 кг мөлшерінде, 2019ж.19.03. №6 сатып алу-сату шарты;
- №ESF-060264032462-20190424-35648268 2019ж.21.04. 12 573,9 мың теңге сомасына, 1 508,8 мың теңге сомасына ҚҚС, 21 019 кг мөлшерінде, 2019ж.11.04. №20 сатып алу-сату шарты;
- №ESF-060264032462-20190916-42204375 2019ж.16.09. 11 110,4 мың теңге сомасына, 1 333,2 мың теңге сомасына ҚҚС, 16 030 кг мөлшерінде, 2019ж.16.09. №14 сатып алу-сату шарты;
- №ESF-060264032462-20191002-39128133 2019ж.02.10. 10 018,7 мың теңге сомасына, 1 202,2 мың теңге сомасына ҚҚС, 20 399 кг мөлшерінде, 2019ж.01.10. №15 сатып алу-сату шарты;
«Ветеринария туралы» Қазақстан Республикасының 2002ж.07.10. №339-II Заңының 32-бабының 1-тармағына сәйкес ауыл шаруашылығы жануарлары уәкілетті орган белгілеген тәртіппен жануарлар ауруларының профилактикасы мен диагностикасы бойынша ветеринариялық өңдеулердің жүзеге асырылуын бақылау және қадағалау мақсатында әрбір жануарға бақылау жүргізуге мүмкіндік беретін міндетті сәйкестендіруге жататынын айта кету керек.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015ж.30.01. №7-1/68 қаулысымен бекітілген Ауыл шаруашылығы жануарларын бірдейлендіру қағидаларының 16-тармағында сәйкестендірілген ауыл шаруашылығы жануарларын бір әкімшілік-аумақтық бірліктің аумағынан басқа әкімшілік-аумақтық бірліктің аумағына ауыстырған кезде бұрын берілген жеке нөмірлер ауыл шаруашылығы жануарларын ветеринариялық паспортқа және деректер базасына ауыстыру туралы мәліметтерді енгізе отырып ауыл шаруашылығы жануарларын сәйкестендіру бойынша сақталатыны белгіленген.
Сондай-ақ, Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015ж.21.05. №7-1/453 (2015ж.21.05. ережесі) бұйрығымен бекітілген Ветеринариялық құжаттарды беру қағидаларына және олардың бланкілеріне қойылатын талаптарға сәйкес жануарларды союды, жануарлардан алынатын өнімдер мен шикізатты өңдеуді және өткізуді жүзеге асыратын өндіріс объектілерінде ветеринариялық анықтаманы бақылау өндірістік бөлімшенің ветеринариялық дәрігері беретінін атап өткен жөн.
Ветеринария саласындағы маман, ветеринариялық дәрігер жануарды, жануарлардан алынатын өнімді немесе шикізатты ветеринариялық қарап-тексеруден кейін, ауыл шаруашылығы жануарларын бірдейлендіру жөніндегі дерекқорда бар жануар туралы мәліметтер немесе одан үзінді көшірме, ветеринариялық паспорт, сондай-ақ өтініш берген кездегі аумақтың эпизоотиялық жағдайын бағалау, көлік құралының ветеринариялық-санитариялық жай-күйін бағалау негізінде осы Қағидаларға 13-қосымшаға сәйкес нысан бойынша ветеринария саласындағы маманның, ветеринариялық дәрігердің қолымен және мөрімен расталған.ветеринариялық анықтама береді.
Жануарларға, жануарлардан алынатын өнімдер мен шикізатқа берілген ветеринариялық анықтама межелі пунктке дейін жарамды.
Осылайша, жануар, жануарлардан алынатын өнім мен шикізат орнын ауыстырған жағдайда, ветеринариялық дәрігер 2015ж.21.05. қағидаларына сәйкес бекітілген нысан бойынша ветеринариялық анықтама береді.
Қаралып отырған жағдайда, Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Ветеринариялық бақылау және қадағалау комитетінің (бұдан әрі – ҚР АШМ Ветеринариялық бақылау комитеті) 2022ж.15.09. жауабынан Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің 2019ж. сәйкестендірілгендердің саны туралы мәліметтер беру туралы сұрау салуына «А» Компаниясында және «Z» Компаниясының атына ІҚМ-нің орнын ауыстырған бастарында "ЕАСУ" АЖ деректері мен берілген ветеринариялық анықтамалар негізінде «А» Компаниясы «Z» Компаниясының атына 2019 жылы 148 бас ІҚМ санында сәйкестендірілген ауыл шаруашылығы жануарларын ауыстыруды жүргізгені, оның ішінде 5 ветеринариялық анықтамалар:
- №KTZ06-00010520 от 2019г.19.09. саны 30 бас ІҚМ;
- №KTZ06-00010519 от 2019г.19.09. саны 30 бас ІҚМ;
- №KTZ06-00010672 от 2019г.03.10. саны 29 бас ІҚМ;
- №KTZ06-00010673 от 2019г.03.10. саны 30 бас ІҚМ;
- №KTZ06-00010671 от 2019г.04.10. саны 29 бас ІҚМ.
При этом согласно первичным документам за сентябрь-октябрь 2019г. Компанией «Z» приобретено у Компании «А» КРС в живом весе 36 429 кг на общую сумму 21 129,1 тыс.тенге, в том числе:
Бұл ретте, бастапқы құжаттарға сәйкес 2019 жылғы қыркүйек-қазан айларында «Z» Компаниясы «А» Компаниясынан жалпы сомасы 21 129,1 мың теңгеге 36 429 кг тірі салмақтағы ІҚМ сатып алды, оның ішінде:
- 2019 жылғы қыркүйекте 11 110,4 мың теңге сомасына 16 030 кг мөлшерінде (ЭШФ №ESF-060264032462-20190916-42204375 2019ж.16.09. 2019ж.16.09. №14 шарт, 2019ж.16.09. №14 жүкқұжат);
- 2019 жылғы қазанда 10 018,7 мың теңге сомасына 20 399 кг мөлшерінде (ЭШФ №ESF-060264032462-20191002-39128133 2019ж.02.10. 2019ж.01.10. №15 шарт, 2019ж.02.10. №15 жүкқұжат).
Бұл ретте, ҚР АШМ Ветеринариялық бақылау комитетінің 2022ж.05.09. жауабында 2019ж. наурыз-сәуір айларында сәйкестендірілген ІҚМ орнын ауыстыру және «А» Компаниясынан ветеринариялық анықтамалар үзінді көшірмесі туралы мәліметтер жоқ.
Вместе с тем, как было указано выше, Компанией «Z» за март-апрель 2019г. у Компании «А» был приобретен КРС (живой вес) в количестве 50 762 кг на сумму 32 523,4 тыс.тенге, в том числе:
Сонымен қатар, жоғарыда көрсетілгендей «Z» Компаниясы 2019 жылғы наурыз-сәуір айларында «А» Компаниясынан 32 523,4 мың теңге сомасына 50 762 кг мөлшерінде ІҚМ (тірі салмақ) сатып алды, оның ішінде:
- 2019 жылғы наурызда 18 440,7 мың теңге сомасына 29 743 кг мөлшерінде (№ESF-060264032462-20190320-37361877 2019ж.19.03. №6 шарт, 2019ж.19.03. №5 жүкқұжат, 2019ж.19.03.);
- - 2019 жылғы сәуір айында 12 573,9 мың теңге сомасына 21 019 кг мөлшерінде (№ESF-060264032462-20190424-35648268 2019ж.21.04. 2019ж.11.03. №20 шарт, 2019ж.21.04. №6 жүкқұжат).
Шағымды қарау барысында «Z» Компаниясы (8100 «негізгі өндіріс» шотының карточкасы, Ілмек-жүкқұжат, ветеринариялық анықтамалар) құжаттардың көшірмелерін ұсынғанын атап өткен жөн.
«ЕАСУ» АЖ деректері және берілген ветеринариялық анықтамалар негізінде 2019 жылы «А» Компаниясы «Z» Компаниясы басшысының атына сәйкестендірілген (176 бас ІҚМ ауыл шаруашылығы жануарларын ауыстыру жүргізілді, оның ішінде 4 ветеринариялық анықтама жазылды:
- №KTZ06-00009340 от 2019г.22.04. саны 38 бас ІҚМ;
- №KTZ06-00009332 от 2019г.22.04. саны 38 бас ІҚМ;
- №KTZ06-00009013 от 2019г.15.03. саны 50 бас ІҚМ;
- №KTZ06-00009012 от 2019г.15.03. саны 50 бас ІҚМ.
Осылайша, ветеринариялық анықтамалар 324 бас ІҚМ мөлшерінде сәйкестендірілген ауыл шаруашылығы жануарларын ауыстыру бойынша ұсынылды, бұл ретте «Z» Компаниясы «А» Компаниясынан 305 бас ІҚМ сатып алды.
Айта кету керек, ветеринария басқармасы 2022ж.23.09. №179 хатында ветеринарлық мамандардың мекен-жайы қате көрсетілгенін көрсетеді. ІҚМ мекен-жайы бойынша орналасқан «Z» Компаниясына жіберілді.
Бұл ретте ветеринария басқармасы мекенжай бойынша ветеринариялық анықтамаларға түзетулер енгізілді және мөрмен бекітілді.
«Z» Компаниясының 8100 «Негізгі өндіріс» шотының карточкасы бойынша бухгалтерлік есепте «А» Компаниясынан алынған ІҚМ еті 8110 «Негізгі өндіріс» шотына кіріске алынды және сою қоймасынан негізгі қоймаға бөлшектеуді ескере отырып есептен шығарылды:
- 2019ж.19.03. 16 464,9 мың теңге сомасына, оның ішінде 16 230,5 мың теңге сомасына шикізат, 72,4 мың теңге сомасына қосалқы өнімдер және 162,0 мың теңге сомасына ІҚМ терісі;
- 2019ж.21.04. 12 573,9 мың теңге сомасына, оның ішінде 12 406,8 мың теңге сомасына шикізат, 51,6 мың теңге сомасына қосалқы өнімдер және 115,5 мың теңге сомасына ІҚМ терісі;
- 2019ж.16.09. 11110,4 мың теңге сомасына, оның ішінде 10 980,2 мың теңге сомасына шикізат, 40,2 мың теңге сомасына қосалқы өнімдер және 90,0 мың теңге сомасына ІҚМ терісі;
- 2019ж.02.10. 10 018,7 мың теңге сомасына, оның ішінде 9888,5 мың теңге сомасына шикізат, 40,2 мың теңге сомасына қосалқы өнімдер және 90,0 мың теңге сомасына ІҚМ терісі.
Айта кету керек, «А» Компаниясынан малды қабылдауға ұсынылған шот-фактуралар «Z» Компаниясының сатып алу-сату шарттарында көрсетілген ІҚМ басына сәйкес келеді.
Сонымен қатар, салықтық тексеру актісінде 2019 жылы «А» Компаниясынан ІҚМ сатып алу бойынша шығыстарды шегерімдерден 50 167,9 мың теңге сомасында алып тастау бойынша негіздемелер келтірілмеген. Бұл ретте Салық кодексінің нормаларын бұзуды салықтық тексеру нәтижелері бойынша ҚҚС-ты «А» Компаниясынан сатып алынған ІҚМ еті бойынша есепке жатқызу бөлігінде 6 020,1 мың теңге сомасында белгіленбегенін атап өткен жөн, демек, ҚҚС сомасы Салық кодексінің 400-бабына сәйкес сату бойынша салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылатын немесе пайдаланылатын тауарлар үшін төленген деп танылды.
Осылайша, «Z» Компаниясына ІҚМ етінің түсуін растайтын бухгалтерлік құжаттардың (шот-фактуралар, 8100 «негізгі өндіріс» шотының карточкалары, Ілмек–жүкқұжаттар) және ҚР АШМ Ветеринариялық бақылау комитетінің 2019 жылғы қыркүйек-қазан айларындағы мәліметтерінің, сондай-ақ наурыз айындағы ветеринариялық анықтамалардың болуын ескере отырып, 2019 жылғы сәуір, «Z» Компаниясы ұсынған, демек, «Z» Компаниясының «А» Компаниясынан 50 167,9 мың теңге сомаға ІҚМ сатып алуы расталады. (тірі салмақта 87 191 кг), және шегерімдерге кіріс алуға бағытталған қызметпен байланысты шығыстар ретінде жатады.
Баяндалғанның негізінде Салық кодексінің 242-бабының 1 және 3-тармақтарының, 190-бабының 3-тармағының нормасын ескере отырып, 2019 жылғы «А» Компаниясынан ІҚМ сатып алу жөніндегі шығыстарды шегеруден салықтық тексеру нәтижелері бойынша 50 167,9 мың теңге сомасында алып тастау негізсіз болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша «А» Компаниясымен өзара есеп айырысулар бойынша 2019 жылғы шығыстар шегерімдерінен алып тастау бөлігінде тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламаның күшін жою, ал қалған бөлігінде өзгеріссіз қалдыру туралы шешім қабылданды.