Астық нарығына қатысушыларға қосылған құн салығының асып кету сомасын оңайлатылған қайтару жөніндегі пилоттық жобаны іске асыру қағидалары мен мерзімдері
1-тарау. Жалпы ережелер
Пилоттық жоба шеңберінде ҚҚС асып кету сомасын қайтару 2021 жылғы үшінші тоқсаннан бастап 2022 жылғы екінші тоқсанға дейінгі салық кезеңінде туындаған сомалар бойынша жүзеге асырылады.
1) астық – тамақ, тұқым, жем-шөп және техникалық мақсаттар үшін пайдаланылатын дәнді, бұршақ және майлы дақылдардың жемістері;
2) Астық айналымы саласындағы меморандум (бұдан
әрі – Меморандум) – «Атамекен» Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасының (бұдан әрі – ҰКП) интернет-ресурсында орналастырылған астық нарығына қатысушылар арасында заңсыз әрекеттерге қарсы іс-қимыл және астық айналымы саласындағы әділ бәсекелестікті дамыту жөніндегі бірлескен саясатты жүргізу туралы жасалынатын жазбаша келісім;
3) астық нарығына қатысушылар – астықты өндiруге, сақтауға, тасымалдауға, қайта өңдеуге және өткізуге қатысушы жеке және заңды тұлғалар;
4) Qoldau.kz веб-порталындағы тіркеу ақпараттық жүйесі (бұдан
әрі – «Qoldau.kz» АЖ) – Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2016 жылғы
5 тамыздағы № 452 «Тіркеушіні айқындау туралы» қаулысымен айқындалған тіркеушінің ақпараттық жүйесі;
5) «AstyqQoyma» Виртуалды астық қоймасы» ақпараттық жүйесі (бұдан әрі – «AstyqQoyma» АЖ) – ол арқылы астықты өңдеу (импорт, себу, өсу, жинау, тасымалдау, сақтау, сатып алу-сату, қайта өңдеу, экспорт) бойынша операциялардың есебі жүргізілетін «Qoldau.kz» АЖ-де іске асырылған модуль;
6) «Виртуалды қойма» модулі – Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шартқа сәйкес тауарларды қадағалап отыру тетігінің жұмыс істеуін автоматты режимде қамтамасыз етуге арналған электрондық шот-фактуралар ақпараттық жүйесінің модулі;
7) мемлекеттік кірістер органдары – Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік кірістер комитеті, сондай-ақ аумағында Пилоттық жобаның қатысушылары болып табылатын астық нарығының қатысушылары орналасқан жері бойынша тіркелген аумақтық мемлекеттік кірістер органдары;
8) уәкілетті банктер – валюталық операцияларды, оның ішінде клиенттердің тапсырмалары бойынша валюталық операцияларды жүргізетін, Қазақстан Республикасында құрылған банктер және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдар (уәкілетті ұйымдарды қоспағанда), сондай-ақ шетелдік банктердің Қазақстан Республикасында қызметін жүзеге асыратын филиалдары;
9) экспорттаушы – Еуразиялық экономикалық одақтың (бұдан әрі – ЕАЭО) кеден заңнамасына және (немесе) Қазақстан Республикасының кеден заңнамасына сәйкес ЕАЭО кедендік аумағынан астықты әкетуді жүзеге асыратын дара кәсіпкер немесе заңды тұлға;
10) электрондық-шот фактура (бұдан әрі – ЭШФ) – Электрондық-шот фактуралар АЖ-да тіркелген және салық заңнамасының талаптарына сәйкес келетін құжат;
11) электрондық-шот фактуралар ақпараттық жүйесі (бұдан әрі – ЭШФ АЖ) – электронды нысанда жазып берілген шот-фактураларды қабылдау, өңдеу, тіркеу, беру және сақтау жүзеге асырылатын мемлекеттік кірістер органының ақпараттық жүйесі;
2-тарау. Пилоттық жобаның қатысушылары
1) Меморандум жасасқан астық нарығының қатысушылары (бұдан
әрі – Меморандумға қатысушылар), оның ішінде экспорттаушылар, олар:
мемлекеттік кірістер органдарына салық құпиясын құрайтын Меморандумға қатысушы туралы мәліметтерді, оның ішінде Интернет ақпараттық-телекоммуникациялық желісінде ашуға және таратуға, сондай-ақ үшінші тұлғаларға беруіне жазбаша рұқсат береді;
осы Қағидаларда көзделген жағдайларда ҚҚС асып кету сомасын қайтару мерзімін таңдайды;
осы Қағидаларда көзделген жағдайларда, Қазақстан Республикасының аумағындағы уәкілетті банктердегі экспорттаушының банк шотындағы валюталық түсімдердің түсуі туралы мәліметтер бөлігінде уәкілетті банктердің мемлекеттік кірістер органдарына банктік құпияны ашуына келісімін береді;
Меморандум жасалған күннен бастап 10 (он) жұмыс күні ішінде «AstyqQoyma» АЖ-не астық қалдықтарының бар екені туралы мәліметтерді енгізеді, ол «Qoldau.kz» АЖ-ненн ЭСФ АЖ-нің «Виртуалды қойма» модуліне жүктеледі (API-сервисті пайдалана отырып);
«AstyqQoyma» АЖ-да астық өндірісі, импорт, сатып алу және экспорт және өткізуді қоса алғанда, астықпен жасалған операцияларды көрсетеді, бұл туралы мәліметтер «Qoldau.kz» АЖ-дан ЭШФ АЖ-ның «Виртуалды қойма» модуліне жүктеледі (API-сервисті пайдалана отырып);
Меморандумға қатысушылармен камералдық бақылау нәтижелері бойынша қайтаруға расталмаған ҚҚС-тың асып кету сомасын өтеу механизмдерін қарастыратын шарттар жасасады;
салық заңнамасының бұзушылықтарын жою бойынша шараларды дербес қабылдайды;
2) мемлекеттік кірістер органы:
қайтаруға ұсынылған ҚҚС асып кету сомасының дұрыстығын растау бойынша камералдық бақылау жүргізеді (бұдан әрі – камеральдық бақылау);
уәкілетті банктерден келісімшартты есептік нөмірін беру немесе экспорт бойынша келісімшарттарды есептік нөмірлері алынған немесе мәміле паспорты ресімделген, келісімшарттарға қатысты мәміле паспортын рәсімдеу орны бойынша, Қазақстан Республикасында филиалдар мен өкілдіктер арқылы қызметті жүзеге асыратын бейрезидентке қатысты филиалдың немесе өкілдіктің банктік шоты ашылған жері бойынша валюталық түсімнің түсуі туралы мәліметтерді алады;
ҰКП салық заңнамасының бұзушылықтары анықталған Меморандумға қатысушылардың тізімдерін ұсынады.
Осы Қағидалар шеңберінде салық заңнамасының бұзушылықтары болып Меморандумға қатысушы ұсынған салық есептілігін және ақпараттық жүйелердің мәліметтерін, сондай-ақ Меморандумға қатысушының қызметі туралы басқа құжаттар мен мәліметтерді зерделеу және талдау негізінде мемлекеттік кірістер органы анықтаған бұзушылықтар және (немесе) алшақтықтар (бұдан әрі – салықтық бұзушылықтар);
осы Қағидаларға 1-қосымшаға сәйкес нысан бойынша камералдық бақылаудың нәтижелері бойынша қорытынды жасайды (бұдан әрі – қорытынды);
осы Қағидаларда көзделген мерзімдерде ҚҚС асып кету сомасын қайтаруды жүзеге асырады;
бұрын экспорттаушының ҚҚС қайтару туралы талабы бойынша бюджеттен қайтарылған, бірақ камералдық бақылау нәтижелері бойынша расталмаған ҚҚС-тың асып кету сомасын бюджетке төлеуді талап етеді;
3) ҰКП:
Меморандум жасасқан астық нарығына қатысушылардың;
салықтық бұзушылықтар анықталған Меморандумға қатысушылардың;
салықтық бұзушылықтарды жоймаған Меморандумға қатысушылардың тізімдерін интернет-ресурста уақытылы орналастырады.
3-тарау. ҚҚС асып кету сомасын қайтару тәртібі мен мерзімі
1) қолданылу мерзімі ҚҚС асып кету сомасын қайтару мерзімі басталған күннен бастап күнтізбелік 115 (бір жүз он бес) күннен ерте аяқталмайтын, қайтаруға ұсынылған ҚҚС асып кету сомасынан төмен болмайтын сомаға банктік кепілдік берілген жағдайда, кейіннен камералдық бақылау жүргізе отырып, 15 (он бес) жұмыс күні ішінде;
2) банктік кепілдік болмаған жағдайда, камералдық бақылау жүргізілгеннен кейін күнтізбелік 100 (жүз) күн ішінде.
Бұл ретте ҚҚС асып кету сомасын қайтару мерзімінің өтуі Салық кодексінің 424-бабы 1-тармағына сәйкес ҚҚС бойынша декларацияны табыс ету үшін Салық кодексінде белгіленген мерзімнен күнтізбелік отыз күн өткеннен кейін басталады.
1) нөлдік ставкамен салық салынатын тауарларды экспортқа тұрақты өткізудің болуы.
Осы тармақшаның мақсатында тауарларды тұрақты өткізуге ҚҚС асып кету сомасын қайтару туралы талапты көрсете отырып, ҚҚС бойынша декларация табыс етілген салық кезеңінің алдындағы үш жүйелі салық кезеңі ішінде әрбір тоқсанда кемінде бір рет жүзеге асырылатын, нөлдік ставка бойынша (өткізу бойынша жалпы салық салынатын айналымда кемінде
70 (жетпіс) пайыз) салық салынатын тауарларды өткізу жатады;
2) экспорттаушының дербес шотында салықтардың және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің есептелген сомаларын көрсетудің дұрыстығы;
3) ҚҚС бойынша декларацияны табыс ету күніне салық есептілігін табыс ету бойынша салық міндеттемесінің орындалуы.
Талаппен бір мезгілде, экспорттаушы «AstyqQoyma» АЖ арқылы мемлекеттік кірістер органына:
орналасқан мекенжайы, абоненттік ұялы байланыс нөмірі, электрондық мекенжайы және Қазақстан Республикасының аумағындағы екінші деңгейлі банктердегі экспорттаушының банктік шоттарына валюталық түсімдердің түскені туралы мәліметтер бөлігінде банктік құпияны ашуға келісімі көрсетілген ҚҚС асып кету сомасын қайтару туралы өтініш;
осы Қағидалардың 5-тармағының 1) тармақшасымен белгіленген ҚҚС асып кету сомасын қайтару мерзімінде банктік кепілдік ұсынады.
Талап ҚҚС бойынша кезекті декларацияда «Салық есептілігі нысандарын және оларды жасау қағидаларын бекіту туралы» (Нормативтiк құқықтық актiлерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 19897 болып тіркелген ) Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің Бірінші орынбасары – Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2020 жылғы 20 қаңтардағы № 39 бұйрығымен бекітілген «Қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомалары жөніндегі мәліметтер»
№ 9 қосымшада (бұдан әрі – № 9 қосымша) осы Қағидаларда көзделген ҚҚС қайтарудың оңайлатылған тәртібі және (немесе) Салық кодексінің 431-бабында көзделген тәртіп қолданылатын салық кезеңдерін бөле отырып көрсетіледі.
Бұл ретте № 9 қосымшада бөліп:
300.09.01 I жолында – есепті кезеңнің басында қалыптасқан, қайтарылуы Салық кодексінің 431-бабында көзделген тәртіппен жүзеге асырылатын ҚҚС асып кетуі;
300.09.01 IV жолында – есепті салық кезеңінде пайда болған, қайтарылуы осы Қағидаларда белгіленген оңайлатылған тәртіппен жүзеге асырылатын
ҚҚС-ның асып кетуі көрсетіледі.
1) экспорттаушы Меморандум қатысушысы болып табылмаса және (немесе) осы Қағидалардың 6-тармағында көзделген шарттарға сәйкес келмесе, Пилоттық жоба шеңберінде ҚҚС асып кету сомасын қайтарудың оңайлатылған тәртібін қолдануға құқықтың жоқтығы туралы осы Қағидаларға 2-қосымшаға сәйкес нысан бойынша хабарлама (бұдан әрі – хабарлама) жібереді.
Бір мезгілде Салық кодексінің 431-бабында көзделген ҚҚС асып кетуін қайтару тәртібін экспорттаушының қолдану құқығы туралы хабардар етеді;
2) егер экспорттаушының дербес шотында ҚҚС асып кету сомасының болмауы анықталған және (немесе) Салық кодексінің 208, 209, 210 және
424-баптарында белгіленген ҚҚС бойынша салық есептілігін табыс ету тәртібі мен мерзімдері бұзылған жағдайда, ҚҚС бойынша декларацияны табыс ету күнінен бастап 10 (он) жұмыс күні ішінде экспорттаушыға талапты қараудан бас тарту туралы хабарлайды.
Осы тармақтың бірінші бөлігінде көрсетілген мерзім өткеннен кейін экспорттаушы жауабының жоқтығы Салық кодексінің 431-бабында көзделген ҚҚС асып кетуін қайтарудан бас тарту фактісі болып табылады.
банк кепілдігі болған жағдайда, осы Қағидалардың 18-тармағының
1) тармақшасында көзделген мерзім өткенге дейін 2 (екі) жұмыс күнінен кешіктірмей;
банктік кепілдік болмаған жағдайда – қорытындыға қол қойылған күннен бастап 1 (бір) жұмыс күні ішінде қалыптастырады.
банктік кепілдік болмаған кезде қорытындыға қол қойылған күннен бастап 2 (екі) жұмыс күні ішінде;
осы Қағидалардың 5-тармағының 1) тармақшасында көзделген мерзім өткенге дейін 1 (бір) жұмыс күнінен кешіктірмей ұсынады.
Бұл ретте экспорттаушының берешегінің жоқ (бар) екендігі туралы мәліметтер өкім жасалған күні қалыптастырылады.
Берешек болған кезде мемлекеттік кірістер органы есепке жатқызуға арналған салықтық өтінішті ұсынбай, бар салық берешегін, оның ішінде құрылымдық бөлімшелердің салық берешегін өтеу есебіне ҚҚС асып кетуін есепке жатқызуды жүргізеді.
Қазақстан Республикасының «Валюталық реттеу және валюталық бақылау туралы» Заңында айқындалған тәртіппен ашылған Қазақстан Республикасының аумағындағы уәкілетті банктердегі салық төлеушінің банктік шоттарына валюталық түсім түскен тауарлар экспорты;
ЕАЭО кедендік аумағынан экспорттың кедендік рәсімінде тауарларды әкету фактісі.
Тауарлар Қазақстан Республикасының аумағынан ЕАЭО мүше мемлекеттің аумағына экспортталған жағдайда, осы Қағидаларға сәйкес қайтарылуға жататын ҚҚС сомасын айқындау кезінде Салық кодексінің
447-бабында көрсетілген құжаттардан мәліметтер ескеріледі;
«AstyqQoyma» АЖ-дегі астықтың шығарылуы мен қозғалысы;
ЭШФ АЖ «Виртуалды қойма» модулінде («AstyqQoyma» АЖ арқылы ресімделген) ТІЖ сәйкес астықты өндірушіден экспорттаушыға дейін өткізу.
1) Салық кодексінің 424-бабының 1-тармағына сәйкес ҚҚС бойынша декларацияны табыс ету үшін Салық кодексінде белгіленген мерзімнен бастап күнтізбелік 30 (отыз) күн өткеннен кейін 15 (он бес) жұмыс күні ішінде;
2) осы Қағидалардың 26-тармағында көзделген мерзім өткеннен кейін
27 (жиырма жеті) жұмыс күні ішінде жүргізеді.
Бұл ретте сұрау салуға экспорттаушының банктік құпиясын ашуға жазбаша келісімі қоса беріледі.
Техникалық іркілістер себебі бойынша «Пирамида» есебін қалыптастыру мүмкін болмаған жағдайда, камералдық бақылау жүргізу мерзімі техникалық ақауларды жою және ақпараттық жүйелердің жұмыс істеуін қалпына келтіру кезеңін құрайтын кезеңге тоқтатыла тұрады.
Бұл ретте ҚҚС асып кету сомасын қайтару мерзімі камералдық бақылау жүргізу мерзімінің тоқтатыла тұру кезеңі ескеріле отырып жүзеге асырылады.
1) салық мониторингінде тұрған;
2) өзі өндірген өнімді өткізген, оның ішінде ауыл шаруашылығы тауарын өндіруші - салық төлеуші (ұн өндірушілерді қоспағанда);
3) электр және жылу энергиясын, суды және (немесе) газды беруді, байланыс қызметтерін көрсетуді жүзеге асыратын;
4) агроөнеркәсіптік нарыққа арналған астық және жем-шөп саудасының халықаралық қауымдастығында (GAFTА) және (немесе) майлы дақылдар, тұқымдар мен майлар сауда қауымдастықтары федерациясында (FOSFA) аккредиттеу негізінде өнімді техникалық сынау, талдау және сертификаттау бойынша көрсетілетін қызметтерді жеткізуді жүзеге асыратын;
5) көлік қызметтерін жеткізуді жүзеге асыратын;
6) «Qoldau» АЖ-де астық қозғалысын ресімдеуді жүргізетін лицензияланған астық қабылдау кәсіпорындарында астық дақылдарын сақтау және қайта өңдеу жөніндегі қызметтерді жеткізуді жүзеге асыратын Меморандумға қатысушы болып табылатыны анықталса, экспорттаушының тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді жеткізушілері бойынша «Пирамида» есебін одан әрі қалыптастыруды тоқтатады.
1) ЭШФ АЖ деректері бойынша 300.00 СЕН-де сату бойынша есептелген ҚҚС-ты төмендету;
2) ЭШФ АЖ деректері бойынша 300.00 СЕН-ге есепке жатқызылған ҚҚС сомасын арттыру;
3) заңды күшіне енген сот шешімінің негізінде жарамсыз деп танылған мәміле бойынша ҚҚС сомаларын есепке жатқызу;
4) ҚҚС асып кету сомасын қайтару туралы талап ұсынылған күнге ҚҚС бойынша бересінің болуы (105101);
5) қызметі бойынша басшыға (құрылтайшыға) қатысты сотқа дейінгі тергеп-тексерудің бірыңғай тізілімінде тіркелген Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 216-бабында көрсетілген құқық бұзушылықтар бойынша қылмыстық іс не «Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің 280-бабында көзделген құқық бұзушылық бойынша әкімшілік іс бар тікелей өнім берушімен өзара есеп айырысу бойынша ҚҚС сомаларын есепке жатқызу;
6) оларға қатысты ЭШФ АЖ-ға қол жеткізуге шектеулер қолданылған өнім берушілермен өзара есеп айырысу бойынша ҚҚС сомаларын есепке жатқызу;
7) тіркелуі (қайта тіркелуі) жарамсыз деп танылған өнім берушілермен өзара есеп айырысу бойынша ҚҚС сомаларын есепке жатқызу;
8) ЭШФ АЖ «Виртуалды қойма» модуліндегі Меморандумға қатысушылардың деректерін «AstyqQoyma» АЖ деректермен салыстыру кезінде астық көлемінде алшақтықтардың болуы негіз болып табылады.
Бір мезгілде экспорттаушыға осы Қағидаларға 4-қосымшаға сәйкес нысан бойынша астық айналымы кезінде өзара есеп айырысуға қатысқан Меморандумға қатысушылардың тізімі жіберіледі.
1) осы Қағидалардың 20-тармағында көзделген «Пирамида» есебін талдау нәтижелері бойынша анықталған Меморандумға қатысушылардың салықтық бұзушылықтары жойылмаса;
2) осы Қағидалардың 27-тармағында көзделген «Пирамида» есебін талдау нәтижелері бойынша Меморандумға қатысушыларда салықтық бұзушылықтар анықталса;
3) Меморандум жасаспаған тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді жеткізушілермен өзара есеп айырысулар жүзеге асырылса;
4) экспорттаушы Меморандумға қатысушы болып табылмаса ҚҚС асып кету сомасын қайтару жүргізілмейді.
ҚҚС асып кету сомасын қайтармау негіздері қорытындыда көрсетіледі.
Экспорттаушы келмеген жағдайда қорытындының бір данасы экспорттаушыға пошта арқылы хабарламасы бар тапсырыс хатпен жіберіледі.
Төлеу туралы талап қорытынды жасалғаннан кейін 1 (бір) жұмыс күні ішінде қалыптастырылады және экспорттаушыға қорытындымен бірге жіберіледі.
Осы тармақта көзделген ҚҚС асып кету сомасын экспорттаушы Салық кодексінің 104-бабының 4-тармағында көрсетілген мөлшерде бюджеттен экспорттаушыға қайтарылған күннен бастап әрбір күн үшін өсімпұл есептей отырып төлеуге тиіс.
Салықтық бұзушылықарды жоймаған Меморандумға қатысушылардың тізімі оны алған күннен бастап 2 (екі) жұмыс күні ішінде ҰКП-ның
интернет-ресурсында орналастырылады.
Меморандум жасаспаған тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді жеткізушілермен өзара есеп айырысу бойынша ҚҚС асып кету сомасын қайтару Салық кодексінің 431-бабында көзделген тәртіппен жүргізіледі.
Осы тармақта көрсетілген ҚҚС сомасы Салық кодексінің 104-бабының
4-тармағында көрсетілген мөлшерде бюджеттен қайтарылған күннен бастап әрбір күн үшін өсімпұл есептеле отырып, бюджетке төленуге жатады.
Бұл ретте, тексерілетін кезеңге пилоттық жоба шеңберінде ҚҚС асып кеткен сомасын қайтару жүргізілген салық кезеңдері енгізіледі.
1) бюджетпен есеп айырысуды:
шағын бизнес субъектілері;
шаруа немесе фермер қожалықтары;
ауыл шаруашылығы өнімін өндірушілер мен ауыл шаруашылығы кооперативтері үшін белгіленген арнайы салық режимдерінде жүзеге асыратын салық төлеушіге;
2) салық кезеңдері үшін Салық кодексінің 411-бабының ережелерін қолданған салық төлеушіге жүргізілмейді.