Kasym-Żomart Tokajew: „Naszym celem jest wzmocnienie gospodarki i suwerenności”

Wywiad głowy państwa dla gazety „Ana tili”

 – Panie Prezydencie, w zeszłym roku w wywiadzie dla gazety „Egemen Qazaqstan” podsumował Pan główne wyniki roku i określił kluczowe obszary nadchodzącej pracy. Staje się to już dobrą tradycją, która pomaga obywatelom lepiej zrozumieć istotę rozwoju kraju. Jestem pewien, że nasza dzisiejsza rozmowa również będzie treściwa i otwarta. I pierwsze pytanie: co sprawiło, że miniony rok był wyjątkowy dla Kazachstanu?

– W zeszłym roku odbyło się wiele ważnych wydarzeń, dużo pracy zostało wykonano. Na przykład we wszystkich regionach nastąpiła modernizacja infrastruktury inżynieryjnej i komunalnej, która była w opłakanym stanie. Oddano do użytku 18 mln mkw. mieszkań. Wybudowano i wyremontowano 7 tys. km dróg. Uruchomiono nowe terminale pasażerskie na lotniskach w Ałmaty, Kyzyłordzie i Szymkencie. Duże projekty realizowane są w przemyśle wydobywczym, petrochemicznym i hutniczym. Sektor produkcyjny aktywnie się rozwija, jego udział w strukturze przemysłu jest niemal równy sektorowi wydobywczemu. Szczególnie chciałbym odnotować sukces naszych rolników, którzy w ciągu ostatnich dziesięciu lat zebrali rekordowe zbiory – prawie 27 milionów ton zboża.

Na początku ubiegłego roku w wywiadzie mówiłem, że rok 2024 będzie w dużej mierze decydujący dla Kazachstanu. I tak się stało. Rozpoczynając systemowe, a nawet bolesne reformy gospodarcze, położyliśmy solidne podstawy pod pięcioletni rozwój kraju. Zrealizowanych projektów i inicjatyw w tym kierunku jest bardzo dużo, a będzie ich jeszcze więcej.

Kazachstan jest państwem socjalnym, dlatego w zeszłym roku rozpoczęły się wypłaty w ramach programu Krajowego Funduszu na rzecz Dzieci, wzrosły emerytury, zasiłki, stypendia i pensje urzędników. W całym kraju powstały setki nowych szkół, przedszkoli i ośrodków sportu i rekreacji. Otwarto ponad dziesięć filii wiodących uczelni zagranicznych. Zwiększyły się fundusze na naukę, a osobistości kultury otrzymały poważne wsparcie. Nacisk położony jest na rozwój sportów masowych. Wszystko to jest pożyteczną inwestycją we wzmacnianie potencjału twórczego obywateli.

W kontekście bezprecedensowych napięć geopolitycznych Kazachstan umocnił swoją pozycję na arenie międzynarodowej jako państwo odgrywające użyteczną rolę w nawiązywaniu dialogu na rzecz pokoju. Ma to korzystny wpływ na zapewnienie bezpieczeństwa i zrównoważonego rozwoju gospodarczego naszego kraju.

Ogólnie miniony rok nie był łatwy, można powiedzieć, był trudny. Kazachstan odczuł negatywny wpływ czynników zewnętrznych, pokrzyżowały nam plany także klęski żywiołowe. Jednak nie tylko utrzymaliśmy równowagę, ale także kontynuowaliśmy wdrażanie reform. Nasza strategia kontynuowała swój rozwój.

– Wspomniał Pan o bezprecedensowych powodziach, które zeszłej wiosny dotknęły połowę regionów kraju. Następnie wydał Pan konkretne instrukcje uprawnionym organom, aby wyeliminować skutki katastrofy. I obywatele przekonali się, że wykonano wiele pracy. Powódź odsłoniła jednak wiele problemów. Jakie wnioski państwo wyciągnęło z tej klęski żywiołowej?

– Ubiegłoroczne powodzie stały się poważnym sprawdzianem dla naszego kraju. W Kazachstanie nigdy nie było tak dużej powodzi. Ale państwo zdołało szybko zareagować na najbardziej niebezpieczną sytuację. Terminowo zorganizowano ewakuację ludności, zorganizowano pracę ośrodków tymczasowego zakwaterowania i uruchomiono rezerwy materialne. W akcjach ratowniczych wzięli udział nie tylko pracownicy Ministerstwa Sytuacji Nadzwyczajnych, ale także Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, Ministerstwa Obrony Narodowej, Gwardii Narodowej i innych struktur – łącznie około 63 tys. osób. Udało nam się uratować życie ludzi i zapewnić im schronienie. I to jest najważniejsze.

Ważną lekcją płynącą z niszczycielskiej powodzi było to, że z takimi katastrofami możemy sobie poradzić jedynie dzięki wspólnym wysiłkom. Podczas powodzi na własne oczy zobaczyliśmy, jak potężny potencjał tkwi w ruchu wolontariackim: wolontariusze z całego kraju pomagali ratownikom, zbierali pomoc humanitarną i wspierali ofiary.

Powódź okazała się naprawdę bardzo niszczycielska: zniszczone zostały domy, drogi, mosty, obiekty socjalne i handlowe, a część zwierząt gospodarskich zginęła. Trzeba przyznać, że tak dotkliwych konsekwencji można było uniknąć, gdyby w ostatnich dziesięcioleciach poświęcono należytą uwagę budowie zapór ochronnych i innych obiektów hydrotechnicznych.

Teraz naprawiamy to zaniedbanie. Parlament rozważa projekt nowego Kodeksu Wodnego. Zatwierdzono koncepcję i kompleksowy plan zarządzania zasobami wodnymi. Dokumenty te przewidują budowę ponad 40 nowych i przebudowę 37 istniejących do 2030 roku, a także modernizację ponad 14 tysięcy kilometrów kanałów irygacyjnych.

Rozpoczęła się zakrojona na szeroką skalę modernizacja systemu prognozowania i zapobiegania sytuacjom kryzysowym. Aby rozwiązać problem niedoboru specjalistów ds. wody i wzmocnić działalność badawczą, utworzono Kazachski Narodowy Uniwersytet Zasobów Wodnych i Nawadniania.

Na początku grudnia ubiegłego roku wziąłem udział w Szczycie One Water, który odbył się w Arabii Saudyjskiej pod przewodnictwem Kazachstanu i Francji. Przemawiając podczas tego ważnego wydarzenia, skupiłem się szczególnie na konieczności zwiększenia odporności na katastrofy związane z wodą. Rzeczywiście kwestie bezpieczeństwa wodnego i walki ze zmianami klimatycznymi wymagają wspólnych wysiłków społeczności międzynarodowej. Jest to kwestia priorytetowa dla Kazachstanu.

Samo życie pokazuje, że właśnie w trudnych czasach ujawniają się wieloletnie choroby społeczeństwa. Ale każda chmura ma dobrą stronę. Dlatego kryzysy należy postrzegać bez nadmiernej dramatyzacji. Musimy działać rzeczowo i znajdować właściwe rozwiązania palących problemów.

Często bezpodstawną krytykę kieruje się pod adresem urzędników służby cywilnej, ale wszystkiego można się nauczyć poprzez porównanie, zwłaszcza z innymi krajami. Począwszy od pandemii wirusa aż po dzień dzisiejszy, skutecznie radziliśmy sobie ze wszystkimi sytuacjami kryzysowymi.

Eliminacja skutków wiosennych powodzi pokazała skuteczność państwa. Żadna dotknięta rodzina nie pozostała bez pomocy i wsparcia. Wybudowano domy i zakupiono mieszkania, przywrócono infrastrukturę, a straty zrekompensowano wszystkim mieszkańcom i przedsiębiorcom dotkniętym przez powódź. Co więcej, dokonano tego w możliwie najkrótszym czasie. Duży wkład w likwidację skutków powodzi miały także duże przedsiębiorstwa.

W dzisiejszym niespokojnym świecie rośnie liczba katastrof spowodowanych przez człowieka i klęsk żywiołowych, a nie wszystkie kraje, w tym rozwinięte, są na nie gotowe. Wszyscy o tym przekonaliśmy się w 2024 roku. Oczywiście mamy jeszcze wiele do zrobienia, ale na tle innych krajów Kazachstan wypada przyzwoicie, jeśli chodzi o reagowanie w sytuacjach nadzwyczajnych.

Pod koniec grudnia w obwodzie Mangystau rozbił się samolot azerbejdżańskich linii lotniczych. W tragedii zginęło 38 osób, w tym sześciu obywateli Kazachstanu, a wiele osób zostało ciężko rannych.

W takich sytuacjach liczą się sekundy. Nasi ratownicy, lekarze i policja działali szybko, zgodnie, wykazując się profesjonalizmem i obywatelską odpowiedzialnością. Pomoc ofiarom natychmiast udzielili pracownicy Regionalnego Przedsiębiorstwa Sieci Elektrycznej Mangistau, którzy znajdowali się w pobliżu miejsca tragedii. W działaniach ratowniczych brali udział także lokalni mieszkańcy. Dzięki temu zaangażowaniu naszych obywateli udało się uratować jak najwięcej ludzi. Serdecznie dziękuję wszystkim, którzy wzięli udział w akcji ratowniczej.

O solidarności i współczuciu narodu kazachskiego dla ofiar katastrofy lotniczej świadczy fakt, że nasi obywatele masowo pospieszyli, aby oddać krew.

Powołano Komisję Rządową, która ma zbadać przyczyny katastrofy lotniczej. Ponadto zaproszono 17 ekspertów międzynarodowych, w tym z ICAO i IAC. Komisja rządowa podjęła decyzję o wysłaniu rejestratorów lotu w celu odszyfrowania do Brazylii, gdzie wyprodukowano statek. Jestem przekonany, że jest to jedyna słuszna decyzja zapewniająca obiektywność i bezstronność śledztwa.

– Wspomniał Pan o swoim udziale w forum międzynarodowym w Arabii Saudyjskiej. W ubiegłym roku było wiele takich wydarzeń, które dały początek rozmowom na temat Pana preferencji w zakresie polityki zagranicznej: Prezydent jest zawodowym dyplomatą i skłania się ku działalności międzynarodowej. To prawda?

– Faktem jest, że Kazachstan, z punktu widzenia położenia geograficznego, potencjału gospodarczego i współczesnej geopolityki, przez większość krajów świata uważany jest za kraj o znaczeniu strategicznym. Dlatego nie tylko tradycyjni partnerzy, ale także kraje nawet na kontynencie afrykańskim chcą utrzymywać z nami przyjazne stosunki.

Na Zachodzie i na całym świecie Kazachstan nazywany jest mocarstwem średnim. Status ten oczywiście zobowiązuje nas do wielu działań, przede wszystkim do odpowiedzialnego zachowania na arenie międzynarodowej i konstruktywnego podejścia do najpilniejszych problemów naszych czasów. Na tej podstawie Kazachstan jest konsekwentnym zwolennikiem ONZ jako „wspólnego domu całej ludzkości”, organizacji niealternatywnej i uniwersalnej.

Jednocześnie jako Głowa Państwa zajmuję się na co dzień zagadnieniami polityki wewnętrznej i uważam tę pracę za absolutnie niezbędną. Zatem stwierdzenie o stronniczości moich działań wobec polityki zagranicznej jest zatem błędne.

Moim głównym celem jest wzmocnienie potencjału gospodarczego, suwerenności i pozycji międzynarodowej naszego państwa. Od początku mojej prezydentury po dziś dzień biorę pełną odpowiedzialność za podjęte decyzje i ich konsekwencje. Nie mogę i nie chcę pracować inaczej.

– Swoją drogą, skoro wspomniał Pan o ONZ, to chciałbym zadać delikatne pytanie. Na portalach społecznościowych pojawiła się informacja, że planuje Pan stanąć na czele ONZ w 2026 roku i w związku z tym odbędą się w naszym kraju przedterminowe wybory prezydenckie. Czy to prawda?

– Miałem okazję kierować biurem ONZ w Genewie przez prawie trzy lata jako zastępca Sekretarza Generalnego ONZ i Sekretarz Generalny Konferencji Rozbrojeniowej. Zdobyłem przydatne doświadczenie i zrozumienie mechanizmów procesów międzynarodowych. Myślę, że to więcej niż wystarczy. Mam wielkie plany rozwoju kraju na wiele lat, które zamierzam zrealizować.

– W zeszłym roku ruszyła kampania ekologiczna „Taza Kazachstan”, która objęła swoim zasięgiem wszystkie regiony kraju. Stwierdził Pan, że „Taza Kazachstan” to coś więcej niż czystość na ulicach. Jak będą kontynuowane prace w tym kierunku?

– Uruchomienie inicjatywy „Taza Kazachstan” podyktowane było ideą wprowadzenia w społeczeństwie nowych standardów kultury ekologicznej. Cieszę się, że obywatele wsparli tę inicjatywę. Szczególnie jestem wdzięczny młodzieży. Obywatele Kazachstanu zdali sobie sprawę, że nie jest to kolejna kampania, ale ideologiczna platforma ewolucji kraju w stronę postępowego społeczeństwa.

Trzeba w końcu zdecydowanie pozbyć się stereotypu narodu obojętnego na bogactwa przyrody i sposób jej życia. Czystość i szacunek dla środowiska powinny stać się częścią mentalności narodowej. Tak żyje cały cywilizowany świat.

W akcji wzięło udział ok. 3,8 mln osób, zebrano ponad 1,5 mln ton śmieci, zasadzono ponad 3,2 mln dzrzew. Zgadzam się, to mówi o wysokiej świadomości naszych rodaków, o ich chęci aktywnego udziału w transformacji Kazachstanu.

Za realizację programu Taza Kazachstan są przede wszystkim odpowiedzialni akimowie (lokalni gubernatorzy). Czystość osiedli jest jednym z oznak wysokiej jakości życia. Odwiedzając regiony, zawsze zwracam uwagę na poprawę miast. Powtarzam, „Taza Kazachstan” powinna stać się najważniejszym elementem ideologii narodowej.

– W społeczeństwie są różne opinie na temat przejścia do jedynej strefy czasowej. Wiemy, że trwają rozmowy między parlamentem a rządem. Co Pan sądzi o tym problemie?

– Oczywiście, że jestem świadomy tej sytuacji. Rząd jest przekonany, że ma rację i uważa, że Kazachstan powinien mieć jedną strefę czasową. Deklaracja barcelońska w sprawie stosowania zdrowego czasu również zaleca, aby nie dać się ponieść wprowadzaniu różnych stref czasowych i przejściu z czasu zimowego na letni i odwrotnie. Jednocześnie od obywateli zaczęły napływać apele, a w sferze publicznej rozgorzały dyskusje na temat słuszności decyzji Rządu.

Moim zdaniem kwestie, które powodują podziały w społeczeństwie, wymagają poważnej dyskusji. W związku z tym w parlamencie odbyły się słuchania publiczne z udziałem naukowców, ekspertów i przedstawicieli regionów. Uzgodniliśmy, że do 1 marca kompleksowo zbadamy wpływ zmian stref czasowych na źródła utrzymania obywateli i gospodarkę kraju. Po czym zostaną sformułowane konkretne propozycje.
Jestem przekonany, że parlament i rząd będą w stanie konstruktywnie rozważyć ten problem i wspólnie podjąć świadomą decyzję.

– W zeszłym roku powiedział Pan w wywiadzie: „Rząd prosił o niezależność i dodatkowe uprawnienia – otrzymał je. Musimy jednak rozumieć, że teraz będą też szczególne wymagania do jego działalności”. Od powstania obecnego rządu minęło już 11 miesięcy. Moim zdaniem jest to wystarczający okres na wyciągnięcie pierwszych wniosków. Jak bardzo jest Pan zadowolony z pracy Rady Ministrów?

– Zadaniem rządu jest zapewnienie wzrostu gospodarczego i poprawa dobrobytu obywateli. Gabinet Ministrów jako całość sobie z tym radzi.

W minionym roku osiągnięto dobre rezultaty w zakresie dywersyfikacji gospodarki, rozwoju przemysłu wytwórczego i modernizacji infrastruktury. Istnieją jednak również kwestie problematyczne.

Nieustannie żądam od ministrów efektywniejszej pracy i odwagi w podejmowaniu decyzji. Społeczeństwo stawia wysokie wymagania pracy rządu i jest to całkiem rozsądne i naturalne.

Dlatego też praca rządu będzie oceniana obiektywnie, na podstawie konkretnych wyników. Głównym kryterium jest dobro obywateli. Jeśli osiągnięcia gospodarcze nie wpływają pozytywnie na poziom życia ludzi, to istnieją tylko w rzeczywistości wirtualnej.

Wkrótce odbędzie się rozszerzone posiedzenie rządu. Tam podsumujemy wyniki roku, omówimy wszystkie bieżące kwestie i nakreślimy nowe plany. Jestem przekonany, że 4-procentowy wzrost gospodarczy jest dla Kazachstanu niewystarczający. Mówię o tym nawet przedstawicielom zagranicznym. Rząd będzie musiał szukać źródeł wyższego wzrostu gospodarczego.

– W listopadzie 2024 r. kurs tenge do dolara przekroczył 500, co stało się swego rodzaju psychologicznym kamieniem milowym. Oczywiste jest, że na wahania waluty krajowej wpływają różne czynniki rynkowe. Ale na ile uzasadniona jest taka polityka finansowa i monetarna? Czy uniemożliwi ona realizację wszystkich zaplanowanych reform gospodarczych?

– Kazachstan jest zintegrowany z gospodarką światową, więc tenge znajduje się w strefie wpływu czynników zewnętrznych. Waluty krajów rozwijających się znajdują się pod presją umacniającego się dolara. Znaczące jest to, że waluty wielu krajów zaczęły osłabiać się na długo przed listopadem ubiegłego roku, a tenge utrzymywał swoją pozycję dość długo.

Już dawno odeszliśmy od praktyki sztucznego utrzymywania kursu walutowego; mamy system swobodnego kształtowania kursu walutowego, który opiera się na czynnikach rynkowych. Uważam za niewłaściwe spalanie złota i rezerw walutowych w imię silnego tenge. Niektórzy uczestnicy rynku przedstawiają propozycje przejścia na łatwiejszą do opanowania stawkę. Narodowy Bank i rząd dokładnie analizują wszystkie opcje. Po przeanalizowaniu tego zagadnienia stanie się jasne, czy podejście w tym obszarze wymaga zmiany.

Głównym zadaniem jest zapewnienie trwałości i efektywności gospodarki, dynamiczny rozwój sektora realnego, wzrost wydajności pracy i wzrost jakości miejsc pracy.

Będę szczery: obecną pracę liderów gospodarczych oceniam jako mierną. W słowniku międzynarodowych instytucji finansowych jest za dużo retoryki, za mało konkretnych działań. Teraz potrzebni są specjaliści, którzy doskonale znają sytuację w regionach i mechanizmy funkcjonowania gospodarki realnej, czyli pracują „w terenie”. Mówiono o tym podczas mojego spotkania z premierem Ołżasem Bektenowem 17 grudnia ubiegłego roku.

– Od wydarzeń styczniowych minęły trzy lata. W tym czasie dużo się o nich mówiło w sferze publicznej. Sam szczegółowo o nich Pan opowiadał, m.in. w zeszłorocznym wywiadzie. Rozumiem, że ciągłe odpowiadanie na te same palące pytania nie jest łatwe. Niemniej jednak nie mogę nie poruszyć tego tematu. W społeczeństwie panuje opinia, że ​​tajemnice styczniowych wydarzeń nie zostały do ​​końca ujawnione. Co Pan może o tym powiedzieć? Co należy zrobić, aby taka tragedia nie powtórzyła się w przyszłości?

– Trzy lata po Kantarze (miesiąc styczeń w języku kazachskim) większość naszych obywateli była przekonana, że ​​główną przyczyną bezprecedensowych niepokojów była oczywista niesprawiedliwość społeczna, stagnacja polityczna, a także niepohamowane ambicje spiskowców, ich obojętność na los narodu i państwa . Takie sytuacje są niestety częste w historii świata. A Kazachstan nie jest tutaj pierwszy i, jak sądzę, też ostatni.

Wciąż krążą spekulacje i różne wersje tego, co wydarzyło się wokół Kantara. Co więcej, niektóre stronnicze jednostki, kierując się pewnymi kalkulacjami politycznymi, żonglują faktami i próbują manipulować emocjami obywateli.

Po zdecydowanych działaniach mających na celu przywrócenie porządku, a następnie ustabilizowanie sytuacji, poleciłem uprawnionym organom rozpoczęcie obiektywnego śledztwa w sprawie wszystkich okoliczności styczniowych wydarzeń. Śledztwo toczyło się jawnie, a przestępcy zostali pociągnięci do odpowiedzialności. W parlamencie odbyły się specjalne przesłuchania. To bezprecedensowy przypadek w naszej historii.

Pierwsze przesłuchania parlamentarne odbyły się trzy miesiące po wydarzeniach styczniowych, drugie – rok później. Podczas przesłuchań wypowiadali się nie tylko przedstawiciele agencji rządowych, ale także obrońcy praw człowieka. Otwarcie wyrażano różne opinie, zadano niewygodne pytania. A wszystko to było transmitowane na żywo; proces był szeroko omawiany w mediach krajowych i zagranicznych. Władze celowo zdecydowały się na ten krok, ponieważ same są zainteresowane tym, aby w społeczeństwie nie pozostało żadnych pytań.

Mówiąc o styczniowych wydarzeniach, trzeba mieć przed oczami obraz tamtych dni: spalone samochody, splądrowane sklepy, zajęte budynki rządowe, pobicia personelu wojskowego, kradzieże broni, przemoc wobec kobiet. Nie możemy pozwolić, aby nieodpowiedzialni politycy rozpowszechniali nierzetelne, fałszywe informacje, aby zapomnieć o realnym niebezpieczeństwie wiszącym nad naszą państwowością. Na szczęście większość naszych obywateli oddziela ziarno od plew. Tacy trzeźwo myślący, rozsądni ludzie stanowią rdzeń i wsparcie naszego państwa.

Jedno jest pewne: gdyby nie podjęcie zdecydowanych działań przeciwko pomysłodawcom pogromów i organizatorom zamachu stanu, Kazachstan byłby teraz zupełnie innym państwem, ze znacznie mniejszą niezależnością i ograniczoną suwerennością.

Dzięki jedności naszych ludzi udało nam się pokonać tę najtrudniejszą próbę. Oczywiście Kantar nauczył nas wszystkich wiele. Po pierwsze, należy skonsolidować władzę w kraju, a nie mieć podwójną władzę. Po drugie, głowa państwa jest menadżerem stanu zatrudnionym na określony czas, a nie „cieniem Wszechmogącego”. Po trzecie, konieczna jest staranna selekcja kandydatów na wysokie stanowiska rządowe, w tym szefów organów ścigania. Muszą to być osoby oddani Ojczyźnie, Republice Kazachstanu. A co najważniejsze, konieczne jest wprowadzenie wszędzie zasad sprawiedliwości, aby chronić jedność narodu w oparciu o koncepcję „Prawa i porządku”. Przeciwnicy tej koncepcji, opowiadający się za anarchią w społeczeństwie w imię „wartości demokratycznych”, w rzeczywistości chcą podważyć państwowość Kazachstanu. Tego nie można tolerować. Najwyższym stopniem demokracji jest praworządność. Do tego celu prowadzi ciernista droga.

– Pan twierdzi, że buduje Sprawiedliwy Kazachstan. Jak Pan rozumie sprawiedliwość, jakie znaczenie nadaje Pan podstawowej zasadzie reformy? Czym jest sprawiedliwy Kazachstan: wyrównanie społeczne czy możliwości rywalizacji?

– Na początek powiem: żądanie sprawiedliwości istniało zawsze i we wszystkich krajach. Kazachstan nie jest wyjątkiem. Jak powiedziano, w kraju przed słynnymi tragicznymi wydarzeniami brak sprawiedliwości osiągnął poziom krytyczny.

Sprawiedliwość nie jest powszechnym zrównaniem. Mój kurs w kierunku sprawiedliwego podziału bogactwa narodowego w żadnym wypadku nie oznacza całkowitego wywłaszczenia, redystrybucji majątku. To nie jest nasza polityka, bo doprowadzi do degradacji i chaosu.

Dlatego zniesienie nielegalnie uzyskanych preferencji i korzyści, zwrot nielegalnie nabytego majątku państwu nie są krokami populistycznymi, ale strategią mającą na celu modernizację Kazachstanu w oparciu o zasadę sprawiedliwości.

Sprawiedliwe państwo to państwo prawa, w którym wszyscy obywatele są równi wobec prawa, w którym równe szanse dla wszystkich opierają się na ścisłym przestrzeganiu praw, zasad i norm. Nawiasem mówiąc, w wyniku prowadzonych od 2022 r. prac nad zwrotem na własność państwa nielegalnie zdobytych aktywów finansowych i innych, ponad 2 biliony tenge (4,1 miliarda dolarów) przeznaczone zostaną na budowę szkół, ważnej infrastruktury i inne zadania społeczne. Czy to nie jest sprawiedliwość?

– Wielokrotnie powtarzał Pan, że należy obiektywnie ocenić działalność pierwszego Prezydenta i oddać hołd jego historycznym zasługom. I to stanowisko stopniowo zyskuje zrozumienie w społeczeństwie. Jak często komunikuje się Pan z Nursułtanem Nazarbajewem?

– Każda epoka historyczna ma swoje jasne i ciemne strony. W naszej najnowszej historii było dużo więcej pozytywnych momentów. I to jest fakt. W stosunkowo krótkim czasie powstała stabilna państwowość, uformowały się instytucje władzy, zbudowano nową stolicę, prawnie ustalono granicę państwową, nawiązano użyteczną współpracę z wieloma krajami, a do gospodarki przyciągnięto inwestycje zagraniczne.

Błędem byłoby zaprzeczanie takim osiągnięciom. Jeśli budujemy sprawiedliwe państwo, to tak samo musimy traktować historię i tych, którzy ją stworzyli. Jest to konieczne dla przyszłości naszego narodu. Bez uczciwej i obiektywnej oceny przeszłości nie będziemy mogli śmiało iść do przodu. Nie da się na bieżąco zmieniać swojej historii, dopasowując ją do sytuacji politycznej, a co więcej, pisanie historii od nowa jest niebezpieczne.

Oczywiście podczas wieloletnich rządów prezydenckich Nursułtana Nazarbajewa zdarzały się zaniedbania, ale nie popełniają błędów tylko ci, którzy nie pracują. Po rezygnacji, pozostając jednak przewodniczącym Rady Bezpieczeństwa, szczerze mówiąc nie wyróżniał się delikatnością polityczną, regularnie odbywał spotkania z udziałem premiera, prezesa Narodowego Banku, ministrów i akimów. Nawet zagraniczni przywódcy i dyplomaci patrzyli na to ze zdziwieniem, nie wspominając o naszej opinii publicznej. Pojawił się nawet żart: „Po rezygnacji Nazarbajew awansował i został przełożonym prezydenta”. Ale życie nie było czasem na żarty.

Sytuacja ta wywołała falę plotek o podwójnej władzy. A klasa biurokratyczna popadła w zamieszanie, odwiedzając najpierw jedno, potem drugie biuro i gubiąc się w swoich zadaniach. Wielu urzędników próbowało nawet prawnie uzasadnić tę nienormalną sytuację: twierdzili, że instytucja Elbasy'ego powinna stać ponad władzą prezydenta. Przełomowymi wydarzeniami, które przesądziły o prawdziwym kryzysie władzy, były oświadczenie Nursułtana Nazarbajewa na posiedzeniu Astana Club w listopadzie 2021 r. o możliwości powrotu do Akordy z powałaniem się na 92-letniego Mahathira Mohamada, a także udział byłego prezydenta na szczycie WNP w Petersburgu w grudniu tego samego roku. Dzień wcześniej otrzymał prowokacyjny list od lokalnego politologa, w którym uzasadniał zdecydowane kroki mające na celu przywrócenie „Złotej ery Elbasy'ego”.

Ale teraz musimy wykazać się zdrowym rozsądkiem i należycie docenić historyczne zasługi Nursułtana Nazarbajewa dla Kazachstanu. Jako Prezydent mam obowiązek kierować się interesem państwa i myśleć o jedności naszego narodu.


Jeśli chodzi o Pana pytanie, obecnie komunikujemy się telefonicznie mniej więcej raz w miesiącu.

– Niedawne spotkanie pierwszego prezydenta z Władimirem Putinem w Moskwie wywołało różne interpretacje i oceny. Wyrażano także zamieszanie co do celowości takiego spotkania pięć lat po oficjalnej dymisji oraz pojawiały się teorie spiskowe w związku ze zbliżającymi się wyborami prezydenckimi w Kazachstanie. Jaka jest Pana opinia: po co i komu potrzebne są takie spotkania, kto jest ich inicjatorem?

– Grudniowe spotkanie Nursułtana Nazarbajewa z Władimirem Putinem wydaje się być drugim w ciągu ostatniego roku. O pierwszym spotkaniu wczesną jesienią nie donoszono w mediach. Najwyraźniej spotykają się jako starzy przyjaciele i współpracownicy, którzy mają o czym powspominać. Inicjatorem takich spotkań jest Nursułtan Abiszewicz, dla niego są one niezwykle ważne. Nie wolno nam zapominać, że jako były przewodniczący Rady Ministrów Kazachskiej SRR, lider partii, a następnie prezydent suwerennego Kazachstanu, jest moralnie i politycznie ściśle powiązany z Kremlem. Przecież tyle czasu spędzał w podróżach służbowych do Moskwy, na kongresach i plenach, podczas wizyt roboczych i oficjalnych.

– Zawsze mówi Pan o tym, jak ważne jest zapewnienie zasady „Prawa i porządku”. Niektórzy jednak postrzegają to jako próbę „dokręcenia śrub”. Co Pan sądzi o tego typu stwierdzeniach?

– Błędem jest przekonanie, że zasada „Prawa i porządku” ma zastosowanie wyłącznie do sfery egzekwowania prawa. Tę zasadę rozumiem znacznie szerzej. „Prawo i porządek” to podstawowa zasada budowania narodu.

Nie jest to bynajmniej próba wprowadzenia całkowitej kontroli nad społeczeństwem za pomocą środków karnych. Zasada „Prawa i porządku” jest bowiem fundamentem dojrzałej demokracji i podstawą rządów prawa. Bez „Prawa i porządku”, bez poszanowania norm prawnych, nie da się zbudować Sprawiedliwego Kazachstanu i przekształcić go w państwo sukcesu.

Dlatego naszym zadaniem jest zakorzenienie tej zasady w naszym systemie wartości, aby stała się integralną częścią mentalności ludzi i życia publicznego. Rozumiem, że zakorzenienie „Prawa i porządku” w naszym społeczeństwie zajmie dużo czasu i wysiłku, ponieważ nie wszyscy obywatele są gotowi zaakceptować tę zasadę jako sposób na życie. Ale ten, kto idzie, opanuje drogę.

– Incydent kryminalny, który miał miejsce w Tałgarze, wywołał ogromny oddźwięk w społeczeństwie. Każdego interesuje opinia Pan na temat tej sytuacji.

– Powtarzam, zasada „Prawa i porządku” w naszym kraju musi być niezachwiana. W swoim Orędziu, jeszcze przed incydentem w Tałgarze, żądałem, aby organy ścigania położyły kres przestępczości i bandytyzmowi.

Trzeba pamiętać, że podczas wydarzeń styczniowych sprawcami organizowania masowych zamieszek były grupy bandytów.

W ciągu ostatnich dwóch lat państwo pokazało, że potrafi skutecznie zwalczać przestępczość zorganizowaną. Identyfikowana i eliminowana jest działalność najniebezpieczniejszych grup przestępczych, ustalane są ich powiązania korupcyjne oraz źródła finansowania. W ubiegłym roku odpowiedzialności karnej pociągnięto 246 osób, w tym 30 przywódców zorganizowanych grup przestępczych. Ta praca jest pod moją szczególną kontrolą.

Po zdarzeniu w Tałgarze organy ścigania podjęły wszelkie niezbędne działania, a podejrzani o popełnienie przestępstwa zostali zatrzymani. Czynności dochodzeniowe dobiegły końca. Wkrótce odbędzie się proces w tej sprawie.

Wszelkie działania podjęte przez uprawnione organy w związku z tragicznym wydarzeniem w Tałgarze są w pełni zgodne z wymogami prawa. Reszta to spekulacje i insynuacje o destrukcyjnych postaciach, próby upolitycznienia sytuacji. To jest niedopuszczalne.

W stosunku do osób biorących udział w tym zdarzeniu przypominam, że naród kazachski przyjął swoich rodaków z zagranicy z otwartymi ramionami i nazywał ich Kandas (dawniej Orałman, tj. etniczni kazachscy repatrianci). A ci, którzy przybyli do swojej historycznej ojczyzny, zobowiązani są do ścisłego przestrzegania prawa Kazachstanu, nienaruszania porządku publicznego, nie popełniania czynów niezgodnych z prawem, zwłaszcza że w krajach swojego poprzedniego pobytu zachowywali się tak, jak żądały tego władze.

– W ubiegłym roku wprowadzono wiele innowacji legislacyjnych. Które z przyjętych ustaw są Pana zdaniem najważniejsze?

– Wszystkie prawa są bardzo ważne, nie ma praw mniej ważnych. W odpowiedzi na Pana pytanie wymienię szereg ustaw, których uchwalenie było inicjowane przeze mnie w przesłaniach i na spotkaniach Kurułtaju (Kongresu) Narodowego. Są one szczególnie godne uwagi, ponieważ zostały opracowane przy aktywnym udziale członków społeczności i ekspertów. Jest to dobry przykład produktywnego partnerstwa między państwem a społeczeństwem obywatelskim w zakresie poprawy prawodawstwa.
Na przykład przyjęto ustawę zapewniającą prawa kobiet i bezpieczeństwo dzieci, która ma na celu wyeliminowanie tak haniebnego zjawiska, jak przemoc domowa. Zaostrzono kary za wszelkie formy przemocy wobec kobiet i dzieci. Ponadto ustalono karę dożywotniego więzienia za morderstwo lub zgwałcenie małoletniego dziecka. Po raz pierwszy wprowadzono odpowiedzialność administracyjną za znęcanie się nad nieletnimi.

Wiele pracy włożono w przygotowanie podstaw prawnych dla funkcjonowania Jednolitego Systemu Dobrowolnego Oszczędzania „Keleszek” (Przyszłość). Zgromadzone środki można przeznaczyć na szkolenia w Kazachstanie i zagranicznych szkołach wyższych oraz na zakup mieszkań.

Wprowadzono ustawę mającą na celu zmniejszenie zadłużenia obywateli. Wprowadzono zakaz udzielania pożyczek niezwiązanych z działalnością gospodarczą osobom, które zalegają ze spłatami powyżej 90 dni. Obuwatele mają także możliwość ustanowienia „samozakazu” zaciągania pożyczek.

Wzmocniono ochronę prawną i gwarancje socjalne pracowników medycznych. Zakazana jest sprzedaż i dystrybucja waporyzatorów, szaleństwo, które wśród dzieci i młodzieży zaczęło nabierać cech prawdziwej epidemii.

Zaostrzono odpowiedzialność za produkcję narkotyków. Czyn ten zagrożony jest karą pozbawienia wolności od 15 do 20 lat, a nawet dożywotnim pozbawieniem wolności. W przypadku kurierów narkotykowych, tzw. „lombardów”, którzy popełnili przestępstwo po raz pierwszy bez zaostrzających konsekwencji, kara będzie wynosić od 5 do 8 lat więzienia.

Weszła w życie ustawa przeciwdziałająca uzależnieniu od hazardu. Poważnie ograniczono reklamę bukmacherów i loterii, wprowadzono odpowiedzialność administracyjną za angażowanie się nieletnich w gry hazardowe oraz zakazano uczestniczenia w nich osobom wpisanym do Jednolitego Rejestru Dłużników. Działania te mają na celu zwalczanie rozprzestrzeniania się uzależnienia od hazardu, które niszczy rodziny i popycha ludzi do przestępczości i samobójstwa.

Inne ważne innowacje prawne obejmują zaostrzenie kar za chuligaństwo, wandalizm i umyślne niszczenie cudzej własności. Ma to znaczenie dla utrzymania porządku publicznego i ochrony praw praworządnych obywateli.

Odnotowałbym także zmiany, zgodnie z którymi od 1 lipca 2025 r. rozpoczną swoją działalność trzy niezależne sądy kasacyjne – do spraw karnych, administracyjnych i cywilnych. W ten sposób obywatele będą mieli możliwość przywrócenia swoich praw naruszonych przez agencje rządowe.

W ubiegłym roku wdrożono wiele ważnych inicjatyw legislacyjnych. Musimy jednak zrozumieć, że uchwalenie prawa to tylko połowa sukcesu; o wiele ważniejsze jest, aby działało ono w praktyce. A prawa będą przestrzegane, jeśli odpowiadają potrzebom społeczeństwa. Dlatego w tym roku będziemy w dalszym ciągu doskonalić system prawny w oparciu o oczekiwania i interesy ludzi, a także priorytetowe zadania rozwoju kraju.

– Wielokrotnie podkreślał Pan ciągły charakter naszych reform. Na pierwszym Forum Pracowników Rolnych wskazano nowe inicjatywy i decyzje, które zostaną podjęte w celu dalszej modernizacji kraju. O jakich inicjatywach mowa? Czy reformy polityczne będą kontynuowane?

– Reformy wdrażane przez ostatnie pięć lat są przemyślaną strategią, opartą na żądaniach obywateli i długoterminowych interesach kraju, nie ma tu sytuacji politycznej.

Podstawowe reformy polityczne zostały już przeprowadzone. Były one aktywnie dyskutowane w społeczeństwie i ostatecznie zyskały poparcie większości obywateli. Efektem tych reform jest otwartość i efektywność kluczowych instytucji politycznych, wzmocnienie systemu kontroli i równowagi pomiędzy władzami oraz, co najważniejsze, rozszerzenie i intensyfikacja udziału obywateli w życiu politycznym.
Przypomnę, że po wynikach referendum z czerwca 2022 r. zaktualizowano jedną trzecią artykułów Konstytucji, co pokazuje skalę przeprowadzonych reform. Wiele reform jest w trakcie wdrażania. Zatem wektor został ustalony, porządek obrad jasny, a pierwsze efekty już są. Reformy są jednak procesem ciągłym i będą rozwijane w miarę pojawiania się prawdziwego zapotrzebowania społecznego. Reformy są i będą integralną częścią budowania państwa.

W swoich przesłaniach wyrażam aktualne inicjatywy dotyczące dalszego rozwoju naszego państwa. Na posiedzeniach Kurułtaju Narodowego z reguły skupiam się na sprawach najpilniejszych, nurtujących naszych obywateli. W tym roku będzie tak samo.

– Pojawiła się informacja, że ​​przygotowywana jest fundamentalna reforma, która przewiduje przejście Kazachstanu do parlamentarnego systemu rządów. Na ile to jest realistyczne?

– System parlamentarny ma oczywiście prawo istnieć. Zakorzeniło się głęboko w wielu krajach Europy, a nawet Azji. Ale generalnie nie ma uniwersalnej formuły władzy; każde państwo przy wyborze ustroju kieruje się kontekstem historycznym, mentalnością narodową i praktyką polityczną. Mój zespół dokładnie studiuje światową praktykę. Zgadzam się, system parlamentarny w krajach poradzieckich nie pokazał jeszcze swojej najlepszej strony, ostatnie wydarzenia w Gruzji wyraźnie przemawiają za tą konkluzją.

Wybór układu politycznego władzy państwowej jest decyzją wysoce odpowiedzialną; nie należy go podejmować za kulisami, lecz jedynie w drodze powszechnego referendum. Moja koncepcja „Silny Prezydent – ​​Wpływowy Parlament – ​​Odpowiedzialny Rząd” – jestem przekonany – najlepiej pasuje do systemu politycznego Kazachstanu. Aby jednak w pełni wdrożyć tę koncepcję, musimy ciężko pracować. Jestem pewien, że prezydencka forma rządów obecnie i w najbliższej przyszłości jest dla Kazachstanu najbardziej optymalna.

Ani ja, ani my wszyscy nie mamy prawa podejmować decyzji godzących w stabilny, zrównoważony rozwój naszego państwa. Tutaj nie ma mowy o pomyłce. W końcu wszelkie innowacje konstytucyjne, reforma parlamentu, wybory akimów wsi, powiatów i miast, utworzenie Kurułtaju Narodowego i, co najważniejsze, położenie nacisku na praworządność – wszystko to jest niezawodną gwarancją przeciwko polityce stagnacji.

– Proszę mi w związku z tym powiedzieć, czy w naszym kraju odbędą się przedterminowe wybory parlamentarne, o których się teraz mówi i pisze?

– Wiem, że takie prognozy istnieją. Uważam, że szum informacyjny jest tworzony celowo. Gdy tylko zaczyna pracę nowy rząd, od razu pojawiają się prognozy, że wkrótce poda się do dymisji. Podobnie jest z parlamentem. Moim zdaniem parlamentarzyści pracują produktywnie i wykazują się odpowiedzialnością obywatelską i polityczną. Jeśli chodzi o Rząd, jest to mechanizm bardziej elastyczny; możliwe są zmiany w jego składzie, w tym z uwzględnieniem stanowiska rządzącej partii Amanat i innych partii parlamentarnych.

Moim zdaniem nie ma jeszcze przesłanek do przedterminowych wyborów parlamentarnych. Wybory odbędą się w terminach przewidzianych ustawą. Parlament nastawiony jest na pracę długoterminową. Rząd działa zgodnie z zatwierdzonymi programami i planami i stopniowo zmierza w stronę osiągnięcia pozytywnych rezultatów. Celem strategicznym jest zapewnienie zrównoważonego rozwoju społeczno-gospodarczego kraju i wzmocnienie przywództwa regionalnego.

– Ludzie są szczególnie zaniepokojeni kwestiami osobistego dobrobytu. Jakie projekty planują władze, aby w najbliższej przyszłości zaspokoić życzenia obywateli?

– Wszystkie nasze reformy, wszelkie działania na rzecz rozwoju gospodarki mają na celu podniesienie poziomu i jakości życia obywateli. Nie ma innego celu. Jest to priorytetowe zadanie Rządu.

Przypomnę, że latem ubiegłego roku przyjęto Narodowy Plan Infrastruktury do 2029 roku, który przewiduje realizację ponad 200 projektów o łącznej wartości inwestycji ponad 40 bilionów tenge.

W tym roku zakończy się budowa drugiego toru odcinka kolejowego Dostyk-Mojynty o długości 836 km. Projekt ten radykalnie zmieni infrastrukturę tranzytową i transportową kraju. Przepustowość trasy wzrośnie pięciokrotnie, a prędkość pociągów kontenerowych znacząco wzrośnie. Warto zauważyć, że tak zakrojony na szeroką skalę projekt został wdrożony po raz pierwszy dzięki wysiłkom krajowych projektantów, inżynierów i budowniczych.

Zakończona zostanie budowa obwodnicy kolejowej do stacji Ałmaty, co odciąży węzeł kolejowy w Ałmaty i skróci czas dostawy ładunku.

W celu poprawy jakości przewozów pasażerskich kontynuowana będzie odnowa taboru przewozowego.

W tym roku planowana jest realizacja dużych projektów energetycznych o mocy ponad 600 megawatów. Zielona energia otrzyma poważny impuls. Osiągnięto już porozumienia z inwestorami zagranicznymi w sprawie budowy elektrowni wiatrowych, słonecznych i wodnych.

Zakończona zostanie budowa przyszłego projektu rozbudowy złoża Tengiz. Szczególną uwagę zwrócono na rafinację ropy naftowej i rozwój chemii petrochemicznej, w szczególności zostaną rozbudowane moce produkcyjne wytwórni asfaltów Aktau.

Oczekuje się oddania do użytku głównego gazociągu Tałdykorgan – Uszarał, czwartej nitki gazociągu Żanaozen – Aktau oraz zautomatyzowanej stacji dystrybucji gazu w obwodzie atyrauskim.

Kontynuowany będzie rozwój przemysłu maszynowego, uruchomiona zostanie nowa produkcja samochodów wiodących światowych marek. W Kustanaju rozpocznie się produkcja odlewów żeliwnych do silników spalinowych oraz elementów osi napędowych.

Wierzę, że na budowę dużych obiektów infrastrukturalnych, które nadadzą potężny impuls rozwojowi gospodarczemu, możliwe, a nawet konieczne jest wykorzystanie środków z Narodowego Funduszu. Przecież został stworzony do takich celów, a nie do przechowywania środków w zagranicznych instytucjach finansowych.

Państwo podejmie działania mające na celu dalszy rozwój budownictwa mieszkaniowego i zwiększenie dostępności mieszkań. Do 2029 roku planuje się zapewnić mieszkania na wynajem dla 10 tys. osób znajdujących się co roku na liście oczekujących. Podpisałem nowelizację przepisów dotyczących zagadnień polityki mieszkaniowej. „Otbasy Bank” zostanie przekształcony w pełnoprawną instytucję rozwojową, która będzie zajmować się rejestracją i dystrybucją mieszkań wśród potrzebujących obywateli na zasadzie „jednego okna”.

Dużo uwagi zostanie poświęcono rozwojowi infrastruktury społecznej. Kontynuowana jest realizacja ogólnokrajowego projektu „Modernizacja wiejskiej opieki zdrowotnej”, w ramach którego budowane są placówki medyczne na obszarach wiejskich. Planuje się wybudowanie 217 komfortowych szkół dla 460 tys. uczniów. Wybudowano już 105 z nich. Celem jest całkowite rozwiązanie problemu awaryjnych szkół i edukacji trójzmianowej oraz wyeliminowanie niedoborów miejsc dla uczniów.

Miesiąc temu przyjęto Krajowy budżet na lata 2025-2027, który zachował swoją orientację społeczną. Obejmuje znaczne wydatki na opiekę zdrowotną, edukację i potrzeby społeczne.

– Dziś już wiadomo, że bez cyfryzacji i wprowadzenia sztucznej inteligencji nie da się poprawić jakości życia ludzi. Jakie perspektywy ma nasz kraj w tym obszarze?

– Nasi obywatele doskonale zdają sobie sprawę ze wszystkich zalet cyfryzacji usług publicznych. Lista usług dostępnych w serwisie e-administracji jest na bieżąco aktualizowana. Według rankingu ONZ Kazachstan zajmuje 24. miejsce na świecie pod względem rozwoju e-administracji. Nie jest to zły wynik, ale w żadnym wypadku nie jest to powód do samozadowolenia, musimy jakościowo poprawić nasze wyniki. Stale przypominam o tym rządowi.

Ponadto kazachskie banki tworzą własne cyfrowe ekosystemy, które znacznie ułatwiają codzienne życie ludzi.

Cieszy fakt, że eksport usług IT z Kazachstanu rośnie. Astana Hub działa z sukcesem, ten park technologiczny zrzesza ponad półtora tysiąca uczestników, z czego prawie jedną trzecią stanowią firmy zagraniczne. Kazachstan staje się coraz bardziej atrakcyjny dla globalnych cyfrowych nomadów.

Zadanie przekształcenia Kazachstanu w jeden z największych ośrodków cyfrowych w przestrzeni eurazjatyckiej jest całkiem wykonalne. Aby to zrobić, musimy opracować technologie sztucznej inteligencji. Obiecujące projekty już się pojawiły.

Powstała na przykład pierwsza wersja wielkojęzykowego modelu języka kazachskiego KazLLM. To sztuczna inteligencja, która myśli, analizuje i mówi w języku kazachskim. Prace w tym kierunku są kontynuowane.

Do końca roku otwarte zostanie Międzynarodowe centrum sztucznej inteligencji Alem.AI, które ma stać się platformą przyciągania inwestycji, wprowadzania najlepszych światowych doświadczeń i innowacji.

Musimy pamiętać, że w ciągu najbliższych lat sztuczna inteligencja dokona na tyle jakościowego skoku, że radykalnie zmieni wyobrażenia ludzi o życiu i całkowicie przeformułuje ich życie. Niedaleki jest czas pojawienia się inteligentnych maszyn – robotów, które wielokrotnie przewyższą człowieka inteligencją, a także nabiorą takiej cechy, jak empatia, czyli uczucia i emocje charakterystyczne dla człowieka.

Dla nas ważne jest kształcenie młodych obywateli w zakresie korzystania z technologii sztucznej inteligencji w szkołach i na uniwersytetach. W ubiegłym roku 15 naszych uczelni wdrożyło już kursy Google dotyczące sztucznej inteligencji. Rozważana jest kwestia wdrożenia specjalnego programu szkoleniowego dla specjalistów z zakresu sztucznej inteligencji (AI-Sana).

Jednocześnie, niezależnie od tego, jak przydatne są sieci neuronowe, nadal stwarzają pewne ryzyko. Na przykład oszuści wykorzystują je do generowania zdjęć i filmów oraz fałszowania głosu danej osoby. Dlatego wiele krajów zaczęło regulować prawnie zakres tych technologii.

Deputowani do Parlamentu Kazachstanu zainicjowali prace nad ustawą o sztucznej inteligencji. Do tej ważnej kwestii należy podejść szczegółowo. Należy sformułować zasady odpowiedzialnego wykorzystania sztucznej inteligencji, a także względy etyczne. Ale regulacja sztucznej inteligencji powinna mieć na celu jej rozwój, a nie ograniczanie. Powszechne wprowadzenie tej zaawansowanej technologii otwiera ogromne możliwości, z których z pewnością musimy skorzystać.

– Szczególną uwagę zwraca Pan na wsparcie biznesu, organizuje Pan spotkania z inwestorami i przedsiębiorcami. Czy jest Pan zadowolony z rozwoju przedsiębiorczości w Kazachstanie?

– Praca nad poprawą klimatu inwestycyjnego i biznesowego oraz rozwojem przedsiębiorczości to kwestia, którą postrzegam jako absolutny priorytet. W niedawnym przemówieniu wydałem instrukcje rządowi.

W kwietniu ubiegłego roku przyjęto ustawę o sprawach gospodarczych, która ma stworzyć korzystne warunki dla przedsiębiorców. Uporządkowujemy system kontroli państwa, odchodząc od kontroli do działań zapobiegawczych i wprowadzając tzw. regulacje „czystej karty”. Dekryminalizacja szeregu przestępstw gospodarczych, zakaz aresztowań za 29 przestępstw gospodarczych – wszystko to odbyło się w interesie przedsiębiorców.

Państwo wspiera mały i średni biznes poprzez dotacje, preferencyjne kredyty i gwarancje kredytowe. Udział MŚP w gospodarce stale rośnie w ostatnich latach; branża ta zapewnia miejsca pracy dla 4,3 mln osób, co stanowi prawie połowę ogółu zatrudnionych. Dlatego możemy śmiało powiedzieć, że inicjatywa przedsiębiorcza staje się siłą napędową wzrostu gospodarczego w Kazachstanie.

Państwo jest zainteresowane także rozwojem dużych przedsiębiorstw. Cieszy mnie ich odpowiedzialność społeczna i koncentracja na budowaniu długotrwałych partnerstw ze społecznościami lokalnymi. Dzięki współdziałaniu państwa i biznesu udaje się rozwiązać wiele problemów społecznych.

W Kazachstanie pojawiła się nowa fala przedsiębiorców, którzy mają postępową wizję i wprowadzają zaawansowane technologie. Tacy przedsiębiorcy są konkurencyjni na poziomie globalnym.

Cieszy fakt, że zagraniczne firmy otwierają swoje przedstawicielstwa w Kazachstanie. Przyczynia się to do umiędzynarodowienia rynku kazachskiego, wzmocnienia zdrowej konkurencji i dywersyfikacji naszej gospodarki. Podległa Rządowi Centrala Inwestycji realizuje swój cel i podejmuje decyzje w oparciu o zasadę „jednego okienka”.


Wysiłki rządu na rzecz poprawy klimatu inwestycyjnego przynoszą efekty. UNESCAP opublikował niedawno raport, w którym odnotowuje, że w 2024 r. Kazachstan przyciągnął bezpośrednie inwestycje zagraniczne o wartości 15,7 miliarda dolarów w nowe projekty, co stanowi wzrost o 88% w porównaniu z rokiem poprzednim. To najwyższy wynik w regionie Azji Północnej i Centralnej, w którym nasz kraj zapewnił prawie dwie trzecie (63%) bezpośrednich inwestycji zagranicznych.

Zamierzam kontynuować spotkania z przedstawicielami biznesu i inwestorami. Wspieram ich twórcze inicjatywy i przedsięwzięcia. Tego samego żądam od rządu i wszystkich organów rządowych: słuchania biznesu, współpracy z nim, pomagania przedsiębiorcom i inwestorom inwestującym w obiecujące projekty. Nie ma mowy o wywieraniu presji na biznes; ukaramy i pociągniemy do odpowiedzialności urzędników i siły bezpieczeństwa. Z kolei przedsiębiorcy muszą przestrzegać prawa i nie brać udziału w oszukańczych programach.

– W społeczeństwie dużo mówi się o korupcji. Widzimy, że walka z nią jest aktywnie prowadzona. Doniesienia o aresztowaniach urzędników sprawiają wrażenie panoszącej się w naszym kraju korupcji. Czy to prawda?

– Systemowa walka z korupcją jest pracą absolutnie niezbędną i nie powinno być co do tego wątpliwości. Państwo pracuje nie tylko nad identyfikacją przestępstw korupcyjnych, ale także nad zapobieganiem zagrożeniom w tym obszarze.

W kwestiach działań antykorupcyjnych Kazachstan kieruje się zaawansowanymi standardami międzynarodowymi, w tym wdrożonymi przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju. To bardzo wysoka poprzeczka do spełnienia.

Jednocześnie stale przypominam kierownictwu Agencji Antykorupcyjnej, że ważne jest, aby decyzje podejmować obiektywnie, a nie patrzeć powierzchownie. W końcu za każdą decyzją kryje się los ludzi.

Częste doniesienia o zatrzymaniach niektórych skorumpowanych urzędników są konsekwencją otwartości państwa, chociaż nadal występują pewne straty w reputacji. Ale bez tego nie da się zbudować sprawiedliwego państwa opartego na „Prawie i Porządku”.

– Kazachstan i Rosję historycznie łączyły bliskie kontakty gospodarcze, kulturalne i humanitarne. W listopadzie ubiegłego roku Prezydent Federacji Rosyjskiej Władimir Putin złożył wizytę państwową w Kazachstanie, która wzbudziła duże zainteresowanie w naszym kraju i za granicą. Jak ocenia Pan rezultaty dotychczasowych negocjacji?

– Agenda negocjacji z prezydentem Rosji była bardzo napięta. Szczegółowo omówiliśmy wszystkie kwestie, m.in. współpracę w sferze handlowo-gospodarczej, transportowo-logistycznej, energetycznej, kulturalnej i edukacyjnej. Prawie połowa rosyjskiego rządu przyeciała do Astany, co wskazuje na strategiczne znaczenie współczesnego Kazachstanu dla Rosji.

Wiele napisano i powiedziano o wynikach negocjacji, ale wiele pozostało za kulisami. W nieformalnej atmosferze odbyła się czterogodzinna rozmowa z Władimirem Putinem. Taka komunikacja umożliwiła wzmocnienie wzajemnego zrozumienia w zakresie bieżących zagadnień współpracy dwustronnej i agendy międzynarodowej. Udzieliłem wyjaśnień dotyczących wszechstronnej polityki zagranicznej Kazachstanu, naszego zdecydowanego zaangażowania w rozwój strategicznego partnerstwa i stosunków sojuszniczych z Rosją.

Prezydent Putin jest doświadczonym mężem stanu, doskonale rozumie specyfikę Kazachstanu i ogromne znaczenie naszego kraju jako największej gospodarki regionu Azji Centralnej. Dlatego też Rosja najaktywniej współpracuje z Kazachstanem na rzecz rozwoju współpracy handlowej, gospodarczej i inwestycyjnej. Nie może być inaczej, bo nasze kraje łączy najdłuższa nieprzerwana granica lądowa na świecie. Znamienne, że najwięcej wyjazdów do naszego kraju odbył właśnie Władimir Putin – 33 wizyty. Poza tym rozmawiamy przez telefon, spotykamy się na forach międzynarodowych, jednym słowem jesteśmy w stałym kontakcie.

Wszystko to jest potrzebne zarówno Kazachstanowi, jak i Rosji, gdyż służy zapewnieniu stabilności w Eurazji, gdzie oba kraje odgrywają kluczową rolę.

– Podczas referendum w sprawie energetyki jądrowej rozmawiał Pan z prasą i mówił, że w budowę elektrowni jądrowych będą zaangażowane zagraniczne firmy posiadające najlepsze technologie. Powstanie międzynarodowe konsorcjum. Czy rząd rozumie, które przedsiębiorstwa będą preferowane?

– Kwestię tę omawiano z Władimirem Putinem podczas jego wizyty w Astanie. Ustalono, że strona kazachska, jako klient projektu, będzie generalnym operatorem w konsorcjum. Rozmawiano o ewentualnym udziale spółki Rosatom, która posiada wysokie kompetencje i duże doświadczenie w budowie elektrowni jądrowych za granicą. Trwają także negocjacje z chińską firmą, biorąc pod uwagę duży sukces Chin w budowie cywilnych obiektów jądrowych. Jest też zainteresowanie ze strony innych korporacji zagranicznych, w tym zachodnich.

W tym roku odbędą się postępowania konkursowe, po których rząd podejmie ostateczną decyzję. Jestem przekonany, że Kazachstan potrzebuje elektrowni jądrowej dużej mocy. Co więcej, nie wykluczam, że w najbliższej przyszłości rozpoczniemy budowę drugiej, a być może i trzeciej elektrowni jądrowej. Przemysł nuklearny da potężny impuls rozwojowi naszej gospodarki, która już doświadcza niedoborów energii. Uważam, że Kazachstan powinien stać się krajem z rozwiniętą energetyką jądrową. Ma ona wielką przyszłość.

 

– Kolejnym znaczącym wydarzeniem minionego roku była wizyta państwowa w Kazachstanie Prezydenta Chińskiej Republiki Ludowej Xi Jinpinga. Jakie są główne rezultaty negocjacji? Media podały, że wraz z przewodniczącym Xi postawiliście przed rządami obu krajów zadanie podwojenia wolumenu wzajemnej wymiany handlowej. Czy ten cel jest możliwy do osiągnięcia?

– Muszę powiedzieć, że prezydent Xi Jinping dobrze zna nasz kraj i ma ciepły stosunek do narodu kazachskiego. W przyjaznej atmosferze omawialiśmy we dwoje wszystkie kwestie stosunków dwustronnych, sytuację regionalną i międzynarodową. Nie ma żadnych nieporozumień. Dla Chin Kazachstan jest niezwykle ważnym partnerem strategicznym. Współpraca kazachsko-chińska nabrała dynamicznego i wieloaspektowego charakteru, osiągając wręcz poziom odwiecznego partnerstwa strategicznego. Z pewnością odpowiada to interesom Kazachstanu.
Podczas swojej wizyty państwowej w Kazachstanie prezydent Xi Jinping podkreślił, że Chiny nigdy nie wyrządzą krzywdy naszemu krajowi i w pełni popierają jego suwerenność i niezależność. To niezwykle ważne stwierdzenie.

W 2023 r. między Kazachstanem a Chinami wprowadzony został wzajemny ruch bezwizowy, co pozytywnie wpłynęło na rozwój stosunków handlowych i zbliżenie obu narodów. Obywatele Kazachstanu mieli okazję na nowo spojrzeć na Chiny i przekonać się na własnej skórze, że kraj ten stał się potęgą technologiczną, a jego obywatele wykazują przyjazne nastawienie do naszych rodaków.

Dalszy rozwój wszechstronnej współpracy z Chinami pozostanie ważnym zadaniem kazachskiej dyplomacji. Kraj ten zdecydowanie zajmuje pozycję głównego partnera handlowego Kazachstanu i stał się jednym z największych inwestorów w naszej gospodarce. Istnieją wszelkie przesłanki do realizacji ważnego zadania podwojenia wolumenu handlu, a przede wszystkim wola polityczna przywódców obu państw. Dlatego cel ten jest całkiem osiągalny.

Dialog na najwyższym szczeblu będzie kontynuowany w 2025 r. Przewodniczący Xi Jinping ma wziąć udział w szczycie Azja Centralna – Chiny. Jestem przekonany, że jego wizyta w Kazachstanie, a także negocjacje w Chinach tej jesieni przyczynią się do dalszego wzmocnienia wielopłaszczyznowych interakcji między obydwoma krajami.

– Na początku grudnia rozmawiał Pan telefonicznie z Donaldem Trumpem. W ostatnich miesiącach wyrażano wiele różnych ocen ekspertów na temat tego, jak jego powrót do Białego Domu wpłynie na amerykańską politykę i sytuację na świecie. Jak w związku z tym widzi Pan stosunki kazachsko-amerykańskie w nadchodzących latach? Czy trudne relacje USA z Chinami i Rosją będą miały na nie wpływ?

- W istocie odbyłem ważną i szczerą rozmowę z prezydentem Donaldem Trumpem. Mogę śmiało powiedzieć, że ma pozytywny stosunek do Kazachstanu jako ważnego partnera strategicznego Stanów Zjednoczonych. Uzgodniliśmy, że będziemy utrzymywać robocze kontakty na wysokim szczeblu politycznym. Trump i jego zespół będą promować nowe znaczenia i nowe podejścia do polityki międzynarodowej, co nieuchronnie wpłynie na sytuację na świecie.

Miałem okazję uczestniczyć w tworzeniu stosunków kazachsko-amerykańskich od połowy lat 90-tych ubiegłego wieku. W ciągu ponad trzydziestu lat wzajemnej współpracy wyłoniła się wspólna wizja priorytetów – współpracy handlowej, gospodarczej i inwestycyjnej, nierozprzestrzeniania broni jądrowej i bezpieczeństwa. Program ten będzie stanowić podstawę naszej wspólnej pracy z nową administracją Białego Domu.

Podczas rozmowy telefonicznej Donald Trump zapytał o naszą wizję zakończenia działań wojennych na Ukrainie. Temat ten nie jest dla mnie nowy, gdyż to samo pytanie zadawało sobie w 2024 roku wielu szefów państw i organizacji międzynarodowych. Sytuacja jest wyjątkowa: Rosja jest militarnie niepokonana, a Ukraina ma nadzieję, że przy pomocy swoich zachodnich sojuszników przetrwa wojnę, a przynajmniej jej nie przegra. Dlatego zwróciłem uwagę na wyjątkową złożoność problemu, którego rozwiązanie zależy od woli i pragnienia przywódców skonfliktowanych krajów oraz oczywiście samego Trumpa jako przywódcy światowego mocarstwa. Podkreśliłem, że Kazachstan od samego początku działań wojennych na Ukrainie opowiadał się za rozpoczęciem negocjacji w celu osiągnięcia pokoju.

Muszę podkreślić, że nigdzie nie prosimy o bycie mediatorami, na arenie międzynarodowej zachowujemy się zgodnie z potencjałem i możliwościami Kazachstanu, ale zawsze jesteśmy gotowi pomóc w rozwiązywaniu problemów międzynarodowych. Faktem jest, że napięcia na arenie międzynarodowej wpływają na stosunki handlowe i polityczne Kazachstanu z niektórymi krajami, dlatego staramy się minimalizować negatywny wpływ trendów zewnętrznych. Kazachstan dąży do budowania pragmatycznych i wzajemnie korzystnych relacji ze wszystkimi zainteresowanymi państwami.

– Współpraca między państwami turkijskimi jest stale wypełniana nowymi treściami. W ubiegłym roku Kazachstan, pełniąc funkcję przewodniczącego Organizacji Państw Turkijskich, wniósł znaczący wkład w pogłębienie więzi między naszymi bratnimi narodami. Jak w ogóle postrzega Pan rolę Kazachstanu w dalszej integracji świata turkijskiego?

– Kazachstan stał u początków Organizacji Państw Turkijskich. Kraje wchodzące w skład OPT są naszymi sąsiadami i ważnymi partnerami geopolitycznymi.

Podczas naszego przewodnictwa szczególną uwagę poświęcono zacieśnieniu współpracy w sferze politycznej, handlowo-gospodarczej, transportowo-logistycznej, kulturalnej i humanitarnej. Osiągnięto konkretne rezultaty, zrealizowano szereg zakrojonych na szeroką skalę projektów i zorganizowano ponad 80 eventów. W Astanie odbyły się V Światowe Igrzyska Nomadów. Nawiązały się ścisłe powiązania pomiędzy strukturami edukacyjnymi i akademickimi, twórczą inteligencją. Szczególną rolę w zbliżeniu naszych narodów odgrywa Starożytny Turkiestan, ogłoszony w 2021 r. duchową stolicą świata turkijskiego.

 W ciągu ostatnich 10 lat powiązania handlowe pomiędzy członkami OPT uległy znacznemu wzmocnieniu; w 2024 r. wielkość wzajemnych obrotów handlowych przekroczyła 45 miliardów dolarów. Nasze kraje odgrywają ważną rolę w realizacji międzynarodowego Transkaspijskiego szlaku transportowego. Zamierzamy zacieśniać współpracę w energetyce, przemyśle, rolnictwie i cyfryzacji.

Jako przewodniczący OPT Kazachstan wymyślił motto „TURKTIME!” Akronim ten oznacza osiem priorytetów: Tradycje (Traditions), Unifikacja (Unification), Reformy (Reforms), Wiedza (Knowledge), Zaufanie (Trust), Inwestycje (Investments), Mediacja (Mediation) i Energia (Energy). Priorytety te spotkały się z zainteresowaniem całej społeczności turkijskiej, nie ograniczającej się do krajów OPT. Kazachstan wspiera wszelkie inicjatywy twórcze, które przyczyniają się do zbliżenia świata turkijskiego i pozytywnie odnosi się do rosyjskiej koncepcji „Ałtaju – kolebki ludów turkijskich”. Nasz kraj będzie nadal promował pogłębianie więzi między wszystkimi narodami turkijskimi i promowanie naszego wspólnego, bogatego dziedzictwa historycznego i kulturowego.

– Mówił Pan już, że zagraniczni eksperci i dyplomaci zaczęli nazywać Kazachstan mocarstwem średnim. Jaka jest rola mocarstw średnich i co Kazachstan zrobi w tej roli?

– Wypowiadałem się na ten temat nie raz zarówno w kraju, jak i za granicą. System stosunków międzynarodowych znajduje się w stanie upadku, można powiedzieć, degradacji. Rośnie niestabilność i mnożą się wzajemne oskarżenia między głównymi mocarstwami. Rada Bezpieczeństwa ONZ jest zasadniczo sparaliżowana. Ta niezdrowa sytuacja międzynarodowa w naturalny sposób niepokoi wiele państw, w tym Kazachstan, ponieważ nie przyczynia się do ich pomyślnego rozwoju społeczno-gospodarczego.

Biorąc pod uwagę ogromne zapotrzebowanie na bardziej sprawiedliwy świat, moim zdaniem mocarstwa średnie mogą odegrać ważną rolę w przezwyciężeniu kryzysu międzynarodowego zaufania i deficytu odpowiedzialnego światowego przywództwa.

Jestem przekonany, że nadszedł czas, gdy mocarstwa średnie wspólnym wysiłkiem będą mogły zbudować nowe, mocne mosty pomiędzy sprzecznymi biegunami geopolitycznymi i tym samym zmniejszyć poziom konfrontacji międzynarodowej.

– W tym roku będziemy obchodzić rocznicę Wielkiego Zwycięstwa. Jak dla wielu innych krajów, rocznica ta ma dla naszego kraju ogromne znaczenie symboliczne. Jakie wydarzenia zaplanowano w związku z tą rocznicą?

– Uhonorowanie 80. rocznicy Wielkiego Zwycięstwa zajmie w tym roku poczesne miejsce w porządku obrad państwa. Kazachstańczycy wnieśli znaczący wkład w pokonanie nazizmu. Nasi ojcowie i dziadkowie walczyli bohatersko na wszystkich frontach, Kazachstan stał się także niezawodnym tyłem i odegrał ważną rolę w zaopatrzeniu armii w broń, towary przemysłowe i żywność.

O przygotowaniach do zbliżającej się rocznicy mówiłem na spotkaniu Kurułtaju Narodowego w Atyrau. Ogłoszone wówczas inicjatywy doczekały się już praktycznej realizacji. Trzy stopnie Orderu „Aibyn” otrzymały imiona naszych bohaterów: Sagadata Nurmagambetowa, Bauyrżana Momyszuły i Rachimżana Koszkarbajewa. 604. baza lotnicza Sił Obrony Powietrznej Kazachstanu zaczęła nosić imię legendarnego pilota, dwukrotnego Bohatera Związku Radzieckiego Siergieja Ługańskiego. Na pewno wspomnimy o bohaterkich wyczynach Alii Mołdagułowej, Manszuk Mametowej, Chiuazy Dospanowej.

Plan obchodów rocznicy Zwycięstwa jest dość intensywny. Centralnym wydarzeniem będzie defilada wojskowa w Astanie. Uhonorujemy weteranów i pracowników frontowych; żaden z nich nie pozostanie bez opieki. Będą organizowane koncerty i wystawy, będą realizowane filmy dokumentalne i programy telewizyjne, publikowane będą książki historyczne i albumy fotograficzne, a także kontynuowane będą prace badawcze nad utrwaleniem pamięci naszych żołnierzy.

W kalendarzu obchodów nie zabraknie także wydarzeń poświęconych zbliżającej się 115. rocznicy urodzin Bauyrżana Momyszuły, 110. rocznicy urodzin Malika Gabdullina i 100. Rocznicy urodzin Alii Moldagułowej.

Jestem pewien, że jubileuszowy Dzień Zwycięstwa w szczególny sposób zapadnie w sercach wszystkich Kazachstańczyków, ponieważ nie ma rodziny, która nie zostałaby dotknięta tragicznymi wydarzeniami tej wojny. Naszym wspólnym obowiązkiem jest pamięć o imionach poległych, oddanie czci bohaterom oraz zachowanie pokoju i spokoju na naszej ziemi.

– Kolejne palące pytanie. W ostatnim czasie znacznie rozszerzył się zakres używania języka kazachskiego i wzrosła liczba obywateli biegle posługujących się językiem państwowym. Wskazuje to na rosnące zapotrzebowanie na język kazachski. Co więcej, rośnie zainteresowanie językiem kazachskim za granicą. Co Pana zdaniem należy zrobić, aby jeszcze większy impuls nadać promocji języka kazachskiego w naszym społeczeństwie?

– Zgadzam się z Panem, atrakcyjność i konkurencyjność języka kazachskiego dynamicznie rośnie. Cieszy fakt, że język kazachski staje się „modny” i istotny wśród młodych ludzi, a jego znajomość staje się nieodzownym czynnikiem rozwoju zawodowego i osobistego sukcesu obywateli. Krajowi przedsiębiorcy budują swoje kampanie marketingowe z uwzględnieniem próśb i oczekiwań kazachskojęzycznego konsumenta. Wszystko to wyraźnie pokazuje skuteczność polityki państwa w tym bardzo delikatnym i politycznie ważnym obszarze.


Nawiasem mówiąc, na świecie istnieje ponad 7 tysięcy języków, z których ponad trzy tysiące jest zagrożonych wyginięciem. Język kazachski nie należy do tej grupy; w 2024 r. znalazł się na 79. miejscu wśród najpopularniejszych języków na świecie.

W tym miejscu należy złożyć hołd przedstawicielom kazachskiej inteligencji – pisarzom, dziennikarzom, nauczycielom, naukowcom, osobistościom kultury, a także ludności wiejskiej – prawdziwym patriotom, którzy w trudnym i kontrowersyjnym okresie sowieckim zasadniczo ocalili język kazachski przed zanikiem z mapy językowej świata.

Aby osiągnąć jeszcze bardziej imponujące rezultaty, oprócz modernizacji infrastruktury naukowo-dydaktycznej, udoskonalenia systemu nauczania języka kazachskiego w szkołach i placówkach oświatowych, konieczne jest rozwiązanie kwestii poprawy statusu nauczycieli. Konieczne jest wsparcie specjalnego funduszu utworzonego w 2023 roku z inicjatywy stowarzyszenia Kazak Tili.

Szczególną uwagę należy zwrócić na wykorzystanie technologii cyfrowych, gdyż od nich w dużej mierze zależeć będą przyszłe losy języka kazachskiego, a co za tym idzie – globalna konkurencyjność naszego państwa.

Nasza kreatywna młodzież i przemysł kreatywny mogą odegrać użyteczną rolę w rozwoju języka państwowego. Państwo będzie wspierać rozwój tego perspektywicznego sektora gospodarki. Mówimy o tworzeniu atrakcyjnych komercyjnie treści w języku kazachskim – literatury, muzyki, kina, seriali, gier komputerowych – na które jest zapotrzebowanie na rynku krajowym i światowym.
Nie mam wątpliwości co do pomyślnej przyszłości języka kazachskiego. Język kazachski jako język państwowy będzie odgrywał szczególną rolę w konsolidacji naszego narodu, jednak jego promocji nie można przeciwstawić innym językom, zwłaszcza językowi rosyjskiemu.

– W swoich wystąpieniach zwraca Pan szczególną uwagę na młodych ludzi. Kazachstańska młodzież ma ogromne możliwości samorealizacji, można powiedzieć, że wszystkie drzwi są przed nią otwarte. Jednak smutno jest patrzeć, jak niektórzy młodzi ludzie marnują życie, angażując się w hazard, narkotyki lub po prostu spędzając dzień bez celu w mediach społecznościowych. Co Pana zdaniem należy zrobić, aby kształcić odpowiedzialną politycznie i wszechstronnie rozwiniętą młodzież?

– W wielu wystąpieniach mówię osobno o naszej młodzieży, bo szczerze martwię się o jej przyszłość. Los naszego kraju jest w jej rękach. Jesteśmy zobowiązani wychowywać młode pokolenie w duchu aktywnego patriotyzmu i kultury wysokiej. Wszystkie nasze reformy przeprowadzamy w trosce o dobro młodego pokolenia. I nie są to tylko miłe słowa, ale sama istota strategii państwa.

Dzisiejsza młodzież wie znacznie więcej niż my w ich wieku. W dobie technologii jest to całkiem naturalne. W Kazachstanie jest wielu utalentowanych, wykształconych chłopców i dziewcząt. Dlatego niestrudzenie powtarzam, że wierzę w młodych ludzi.

Moje jedyne życzenie, można powiedzieć, rada: nasi młodzi obywatele powinni mieć twórczy światopogląd i konstruktywne myślenie, a także wyróżniać się roztropnością. Chcę, żeby nie dały się ponieść ideałom obcym naszej mentalności, żeby nie popadły w marazm i nihilizm, żeby były energiczne, zdyscyplinowane, dociekliwe i pracowite.

Osoby w wieku Niepodległości kraju już osiągają imponujące wyniki w nauce, sporcie, biznesie, przemyśle kreatywnym i służbie publicznej. Wielu z nich owocnie pracuje w produkcji i rolnictwie. Swoją drogą ogłosiłem ten rok Rokiem Zawodów Pracujących. Wiele pozostaje do zrobienia, aby zwiększyć autorytet ludzi pracy i promować wartości ciężkiej pracy i profesjonalizmu.

W wielu obszarach naszej gospodarki brakuje rąk do pracy. W związku z tym chcę powiedzieć, że chociaż zawody fizyczne nie obiecują bajecznych i szybkich zarobków, to zapewniają popyt na rynku pracy, a także specjalny status w naszym społeczeństwie. Odwiedzając przedsiębiorstwa, widzę wielu młodych ludzi, w tym przedstawicieli dynastii robotniczych. To mnie uszczęśliwia. Zadaniem państwa jest pomoc młodym specjalistom finansowo i moralnie, dlatego będę tę pracę wykonywał stale.

– Co Pan sądzi o naszej młodzieży wyjeżdżającej za granicę na studia lub w poszukiwaniu pracy?

– Dziś wielu młodych ludzi stara się wyjechać za granicę, aby tam zdobyć wykształcenie lub zrobić karierę. Jest to nieunikniona konsekwencja globalizacji, dlatego też zjawisko to należy traktować ze zrozumieniem.

Na czołowych światowych uczelniach nasza młodzież może zdobywać dobrą wiedzę i doświadczenie oraz poszerzać swoje horyzonty. Dlatego państwo nie tylko nie ingeruje, ale także zachęca obywateli do studiowania za granicą. Znane jest międzynarodowe stypendium „Bołaszak” (Przyszłość), organizowane są także staże dla młodych naukowców w zagranicznych ośrodkach naukowych, a także wymiany studentów z wieloma krajami.

Uważam za normalne, że młodzi obywatele podróżują w celu rozwoju zawodowego lub wyższych zarobków. Młodzi ludzie nie powinni bać się opuszczać miejsca zamieszkania; powinni być mobilni. Całe życie siedzieć w jednej wsi lub mieście i żądać od władz wysokiej pensji za pół miesiąca w pracy – to już przeszłość i tak nie powinna się zachowywać współczesna młodzież. Musisz starać się być tam, gdzie będzie zapotrzebowanie na twoje umiejętności, czy to metropolia, inny region, czy nawet inny kraj. Woda nie płynie pod leżącym kamieniem.


Podczas pobytu za granicą nasi współobywatele mogą przynieść korzyść Ojczyźnie popularyzując tradycje i kulturę Kazachstanu, przyczyniając się tym samym do wzmocnienia reputacji naszego kraju. To także ważna misja – promocja marki Kazachstanu na świecie.

Wyjazdu zagranicznego nie należy jednak uważać za „bilet w jedną stronę”. Lepiej jest, gdy po opanowaniu nowych technologii i zdobyciu doświadczenia nasi współobywatele wracają do domu, do Kazachstanu. Mamy wiele dziedzin, w których jest duże zapotrzebowanie na wykwalifikowanych specjalistów. Zadaniem Rządu jest stworzenie warunków dla ich owocnej pracy w naszym kraju.

– Chciałbym podziękować za rozmowę, ale nie mogę pominąć jednego pytania: dlaczego Pan woli wywiad drukowany od innych form komunikacji na żywo z prasą?

– Czytanie czasopism to nawyk, który wszedł w moje życie już od najmłodszych lat. Czytam też stale gazetę „Ana Tili”. Zasięg moich źródeł informacji jest dość szeroki – telewizja, Internet, portale społecznościowe, nie mówiąc już o materiałach, które codziennie otrzymuję z różnych działów. Z uwagą śledzę wszelkie trendy panujące w przestrzeni informacyjnej. Nie można niedoceniać znaczenia tekstów pisanych, które w dalszym ciągu stanowią ważne źródło informacji o polityce publicznej.


Z natury jestem analitykiem, sam pracuję nad tekstami przemówień, oświadczeń, listów, a nawet telegramów. Pracownicy aparatu przyzwyczaili się już do tego, że po mojej redakcyjnej interwencji w tekstach prawie nic nie zostaje z ich pierwotnej wersji.

To prawda, że ​​jest inny typ lidera, który inicjuje komunikację z dziennikarzami, chętnie udziela wywiadów reporterom telewizyjnym, a potem czerpie przyjemność z oglądania wiadomości ze swoim udziałem. Każdemu swoje.

Udzielając wywiadu dla Państwa dziennika, chciałem w ten sposób wesprzeć media kazachskojęzyczne, które stanowią trzon krajowego dziennikarstwa. 22 marca tego roku gazeta „Ana Tili” skończy 35 lat. Gratuluję zbliżającej się rocznicy. W tym czasie przeszła długą drogę, stała się oryginalna i znalazła stabilną publiczność.

Moim zdaniem odbyliśmy dziś pożyteczną i szczerą rozmowę na temat najpilniejszych kwestii. Tak długie wywiady zawierają starannie przemyślane niuanse i ważne aspekty dotyczące działalności państwa. Ponadto wywiad ten podsumowuje wyniki minionego roku i wyznacza program na rok bieżący.

W istocie jest to mój szczególny apel do moich rodaków; ma on dać powód do poważnych przemyśleń i nadać ton naszej tegorocznej pracy.

Rozmawiał – Jerłan Żunis

 

Data wydania

13 stycznia 2025

Жаңарту күні

06 stycznia 2025