Стокгольм қ., 2026 ж. 9 қазан – Қазақстанның Швециядағы Елшісі Олжас Сүлейменов Швецияның Климат және кәсіпкерлік министрлігі Табиғи орта департаменті директорының орынбасары Андерс Валлбергпен кездесу өткізді.
Кездесудің негізгі тақырыбы ҚР Президенті Қ.Тоқаевтың су ресурстарын жаһандық басқару жүйесін жетілдіру және БҰҰ аясында Халықаралық су ұйымын құру жөніндегі бастамасы болды.
О.Сүлейменов аталған бастаманың су саласындағы халықаралық күш-жігердің тиімділігі мен үйлесімділігін арттыруға бағытталғанын атап өтті. Ол су саясаты мен орнықты даму саласында мойындалған тәжірибесі бар Швециямен диалогтың ерекше маңызын атап өтті.
А.Валлберг Қазақстан бастамасының өзектілігін атап өтіп, су мәселелерімен айналысатын БҰҰ құрылымдары арасындағы үйлестіруді күшейтудің маңыздылығына назар аударды.
Су технологиялары мен биоалуантүрлілікті сақтау саласындағы практикалық ынтымақтастыққа жеке назар аударылды. Швецияның жетекші мемлекеттік, ғылыми және сараптамалық құрылымдарымен, сондай-ақ технологиялық компанияларымен өзара іс-қимылды кеңейту мүмкіндіктері талқыланды.
Кездесу қорытындысы бойынша тараптар су ресурстарын жаһандық басқару тетіктерін жетілдіру мәселелері бойынша консультацияларды жалғастыруға және экология мен су ресурстары саласындағы қазақ-швед ынтымақтастығының нақты бағыттарын пысықтауға уағдаласты.
Астана қаласы, 2026 жылғы 2 қазан – Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Мұхтар Тілеуберді Қазақстанға ресми сапармен келген Дания Корольдігінің Сыртқы істер министрі Ларс Лекке Расмуссенмен келіссөздер өткізді.
Тараптар өзара тиімді қазақ-дат ынтымақтастығының қазіргі жай-күйі мен оны одан әрі тереңдету перспективаларын талқылап, өңірлік және жаһандық күн тәртібіндегі мәселелер бойынша пікір алмасты.
Сауда-экономикалық ынтымақтастықты жандандыруға ерекше назар аударылды. Атап айтқанда, өзара тауар айналымының және тікелей шетелдік инвестициялар ағынының қарқынды өсу үрдісі атап өтілді (2025 жылы өзара сауда көлемі 163 млн АҚШ долларына жетті, ал 2005 жылдан бері Қазақстан экономикасына салынған дат тікелей инвестицияларының жиынтық көлемі 394 млн АҚШ долларынан асты).
Бұл ретте бірлескен аса маңызды инвестициялық жобалардың бірі – Алматы облысының Іле ауданында «Carlsberg Group» компаниясының «PepsiCo» алкогольсіз сусындарын өндіретін зауыт салуы. Кәсіпорынның ашылу рәсімі ү.ж. 1 қазанда Дания Сыртқы істер министрі Л.Расмуссеннің қатысуымен өтті. Аталған зауыт «Carlsberg Group»-тың әлемдегі ең ірі өндірістік нысандарының біріне айналады (жобаға салынған инвестиция көлемі – 344 млн АҚШ доллары, өндірістік қуаты – жылына 1 млрд литр өнім, 230 жаңа жұмыс орны құрылады).
Келіссөздер барысында екі елдің Транскаспий халықаралық көлік бағытын дамытуға өзара қатысуына және оның Еуропа мен Азия арасындағы көлік байланысын нығайтудағы рөліне ерекше назар аударылды. Осы тұрғыда тараптар Орта дәліз арқылы сауда ағындарын ұлғайту мақсатында даттың «Maersk» компаниясымен өзара іс-қимыл перспективаларын талқылады.
«Дания – Солтүстік Еуропадағы біз үшін маңызды серіктес ел. Біз екіжақты қатынастарды дамытуға үлкен мән береміз және сауда-экономикалық ынтымақтастықты нақты әрі маңызды жобалармен толықтыруға ұмтыламыз», – деді Қазақстанның Сыртқы істер министрі.
Өз кезегінде Л.Расмуссен Орталық Азияның Данияның сыртқы саяси және экономикалық күн тәртібіндегі маңызы артып келе жатқанын атап өтіп, Ларс Туесеннің Данияның Қазақстандағы Елшісі және Дания СІМ-нің Орталық Азия жөніндегі Арнайы өкілі болып тағайындалғанын тілге тиек ете отырып, Қазақстанмен ынтымақтастықты одан әрі кеңейтуге Данияның мүдделі екенін растады.
Министрлер сондай-ақ халықаралық және өңірлік күн тәртібіндегі өзекті мәселелер, БҰҰ және басқа да көпжақты құрылымдар аясындағы өзара іс-қимыл, сондай-ақ Орталық Азия мен Солтүстік Еуропа елдері арасындағы ынтымақтастықты дамыту перспективалары бойынша пікір алмасты.
Сол күні Қонаев қаласында Л.Расмуссен құрамында дат бизнесінің беделді өкілдері бар делегацияны бастап, екі елдің іскер топтарының қатысуымен өткен Қазақ-дат бизнес-форумына қатысты. Форум барысында іскерлік байланыстарды кеңейту, дат инвестицияларын тарту және Қазақстан экономикасының басым салаларында бірлескен жобаларды іске асыру мәселелеріне баса назар аударылды.
Келіссөздер қорытындысы бойынша екі елдің министрлері Қазақстан мен Данияның сыртқы саяси ведомстволары арасындағы өзара түсіністік туралы, сондай-ақ сауда-экономикалық және инвестициялық ынтымақтастық жөніндегі екіжақты комиссияны құру туралы меморандумдарға қол қойды.
ҚР Сыртқы істер министрінің орынбасары Ардақ Зебешев Дания Корольдігінің Сыртқы істер министрі Ларс Лёкке Расмуссеннің Қазақстан Республикасына ресми сапары аясында Қазақстан–Дания бизнес-форумына қатысты.
Форум жұмысына екі елдің мемлекеттік органдарының, даму институттарының және іскер топтарының 70-тен астам өкілі қатысты.
«Қазақстан Даниямен экономикалық ынтымақтастықтың практикалық сипатқа ие болуына мүдделі. Біз сауда көлемін ұлғайту ғана емес, бірлескен жобаларды іске қосу, өндірістерді жергіліктендіру және озық технологияларды енгізу үшін де мүмкіндіктер көріп отырмыз. Бұл ретте логистика, су шаруашылығы, агроөнеркәсіптік кешен, фармацевтика және энергетика салаларына басымдық беріледі. Аталған бағыттарда дат компаниялары озық тәжірибеге ие. Біздің міндетіміз – бизнестің қызығушылығын Қазақстанда жүзеге асырылатын нақты әрі ұзақ мерзімді жобаларға айналдыруға қажетті жағдай жасау», – деді А.Зебешев.
Форум аясында «KAZAKH INVEST» ҰК» АҚ мен Дания өнеркәсібі конфедерациясы (DI) арасында ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойылды. Меморандум дат іскерлік қауымдастығымен тікелей жұмыс істеу, перспективалы жобалармен алмасу және Қазақстанда қызметін дамытуға мүдделі компанияларға қолдау көрсету үшін қосымша тетік қалыптастырады.
Қазіргі таңда дат бизнесі Қазақстанда бірқатар салаларда қызметте. Компаниялар өнеркәсіп пен логистикадан бастап фармацевтика, су технологиялары, энергетика және агроөнеркәсіптік кешенге дейінгі жаңа бағыттарды қамтиды.
Өндірісті жергіліктендіру мен өндірістік кооперацияға ерекше назар аударылды. Қазақстан үшін дат бизнесімен ынтымақтастық тек капитал тарту тұрғысынан ғана емес, отандық өндірісті дамытуға, заманауи технологиялар мен басқару шешімдерін енгізуге, сондай-ақ қазақстандық кәсіпорындар мен халықаралық компаниялар арасында жаңа байланыстар қалыптастыруға мүмкіндік беретіндіктен маңызды.
Табысты ынтымақтастықтың нақты мысалы ретінде сол күні Алматы облысының Боралдай кентінде Carlsberg Group пен PepsiCo компанияларының алкогольсіз сусындар өндіретін зауытының ашылуын атап өтуге болады. Жобаға салынған инвестиция көлемі 344 млн АҚШ долларын құрады. Кәсіпорынның жобалық қуаты жылына шамамен 1 млрд литр өнімді құрайды. Жоба аясында 230-дан астам жұмыс орны құрылды.
https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa/press/news/details/1302899?lang=kk
Алматы қ., 2026 ж. 30 қыркүйек – Қазақстан Республикасының Швеция Корольдігіндегі және Дания Корольдігіндегі Елшісі Олжас Сүлейменов «Қазақстанның экспорттық әлеуеті: контейнерлендіру – жаһандық нарықтарға жол» атты дөңгелек үстелге қатысты. Іс-шара «Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ еншілес компаниясы – «KTZ Express» АҚ-ның ұйымдастыруымен және әлемдегі ірі көлік-логистикалық компаниялардың бірі «A.P.Moller – Maersk» (Дания) компаниясының қатысуымен өтті.
Іс-шараға Қазақстан Республикасының Президенті Әкімшілігі Басшысының орынбасары Ә.Жанасова, ҚР Сауда және интеграция вице-министрі А.Әбілдабеков, ұлттық компаниялар мен ұйымдардың өкілдері, қазақстандық өндірушілер мен экспорттаушылар қатысты. Maersk делегациясын Шығыс Жерорта теңізі өңірі бойынша Басқарушы директоры Седеф Айхан басқарды.
Дөңгелек үстелді аша отырып, Ә.Жанасова отандық өндірушілердің экспорттық мүмкіндіктерін кеңейту, олардың жаңа халықаралық нарықтарға шығуы және Қазақстанның көлік-логистикалық әлеуетін одан әрі дамыту мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының бірі болып қала беретінін атап өтті. Осы орайда қазақстандық экспорттың бәсекеге қабілеттілігін арттыру және оны жаһандық жеткізу тізбектеріне интеграциялау үшін мемлекет, ұлттық компаниялар және халықаралық бизнес арасындағы тығыз өзара іс-қимылдың маңыздылығы атап өтілді.
Өз сөзінде О.Сүлейменов екіжақты қатынастардың жандануына және Дания Сыртқы істер министрі Ларс Лекке Расмуссеннің Қазақстанға алдағы ресми сапарына орай дат бизнесінің Қазақстанға қызығушылығы артып келе жатқанын атап өтті. Оның айтуынша, контейнерлендіру қазақстандық тауарлардың халықаралық нарықтарға неғұрлым тиімді әрі бәсекеге қабілетті шығуына мүмкіндік береді, ал Maersk секілді жаһандық компания қазақстандық экспорттаушыларды әлемдік жеткізу тізбектерімен байланыстыратын стратегиялық әріптес бола алады.
Талқылау барысында қатысушылар қазақстандық экспорттық жүктерді контейнерлендіруді кеңейтудің практикалық аспектілерін, жеткізудің перспективалы бағыттары мен маршруттарын, сондай-ақ отандық өнімді шетелдік нарықтарға шығару үшін Орта дәлізді неғұрлым тиімді пайдалану мүмкіндіктерін талқылады.
Кездесу қорытындысы бойынша қатысушылар қазақстандық экспорттаушылар, ұлттық компаниялар және Maersk арасындағы өзара іс-қимылды жалғастыруға, сондай-ақ контейнерлік тасымалдарды кеңейтуге және отандық өндірушілерді халықаралық жеткізу тізбектеріне интеграциялауға бағытталған практикалық логистикалық шешімдерді әзірлеуге мүдделілік танытты.
Анықтама: 2022 ж. сәуірде Maersk ірі жаһандық операторлардың арасында алғашқылардың бірі болып Сиань – Қазақстан – Каспий теңізі – Әзербайжан – Грузия – Қара теңіз – Румыния бағыты бойынша Орта дәліз арқылы тұрақты мультимодальды сервисті іске қосты. Одан әрі жүктер ЕО-ның басқа елдеріне жеткізіледі. Бұл қадам аталған бағыттың коммерциялық әлеуетін нарыққа іс жүзінде көрсетті.
Стокгольм қ., 2026 ж. 18 қыркүйек – Қазақстан Республикасының Швеция Корольдігіндегі Елшілігі «Достар» қауымдастығымен бірлесіп Азия кинофестивалі аясында режиссер Думан Еркімбектің «Qaitadan» қазақстандық фильмінің көрсетілімін ұйымдастырды. Grand кинотеатрында өткен іс-шараға Швецияның мемлекеттік органдары мен іскер топтарының, дипломатиялық корпус пен БАҚ өкілдері, қазақ диаспорасы, сондай-ақ швед қоғамы қатысты.
Өзінің құттықтау сөзінде Қазақстанның Швециядағы Елшісі Олжас Сүлейменов қазақ мәдениетін шетелде насихаттау және екі ел арасындағы гуманитарлық байланыстарды нығайту ісіндегі кинематографияның маңызды рөлін атап өтті. Сонымен қатар, швед қоғамында ұлттық мәдениет пен дәстүрлерді кеңінен танытуға үлес қосып жүрген қазақ диаспорасының қызметіне ерекше назар аударылды.
«Qaitadan» фильмі уақыт тұзағына түсіп, төніп келе жатқан апаттың алдын алуға тырысқан жас жігіттің оқиғасын баяндайды. Қарқынды сюжет арқылы туынды жеке жауапкершілік, адамгершілік таңдау және жас ұрпақтың қоғам өміріндегі рөлі сияқты өзекті мәселелерді қозғайды.
Көрсетілім швед көрермендеріне заманауи қазақстандық кинематографиямен және оның тақырыптық алуандығымен танысуға мүмкіндік берді.
Іс-шара қазақ мәдениетін шетелде насихаттау және Қазақстан мен Швеция арасындағы мәдени байланыстарды нығайту жолындағы кезекті қадам болды.
Құрметті отандастар!
Бүгін әлем қауымдастығы Қазақстанның бастамасымен Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы бекіткен Ядролық сынақтарға қарсы халықаралық іс-қимыл күнін атап өтіп жатыр.
Осыдан 35 жыл бұрын халықаралық ахуал күрделі болғанына қарамастан, Семей ядролық полигоны жабылды. Ондаған жыл бойы жасалған жарылыстар азаматтарымыздың денсаулығына және қоршаған ортаға орасан зор зардабын тигізіп, халқымызға орны толмас қасірет әкелді. Бұл ядролық сынақтардың салдары күллі адамзат баласы үшін аса ауыр болғанын ұғындыратын, сондай-ақ әлем жұртшылығын мұндай алапат апатқа жол бермеуге шақыратын айрықша маңызды күн саналады.
Қазақстан дүние жүзінде қуаты жағынан төртінші орындағы ядролық арсеналдан өз еркімен бас тартты. Еліміз бейбітшілік, қауіпсіздік және тұрақты даму жолын таңдап, тарихи шешім қабылдады. Соның арқасында халқымыздың ұзақ жылдар бойы аңсаған арман-тілегі орындалды. Бұл қадам мемлекетіміздің өскелең ұрпақ алдындағы терең жауапкершілігін паш еткені сөзсіз.
Жаңа Конституция преамбуласында еліміздің бейбітшілікке ұмтылып, барлық мемлекетпен достық қарым-қатынас орнататыны айқын жазылды. Осы ұстаным сыртқы саясатымыздың мызғымас қағидаты болып қала береді. Халықаралық антиядролық қозғалыс көшбасшыларының бірі ретінде еліміздің ұстанымы өзгермейді: біз ядролық державалар арасында кикілжің емес, келіссөздер болуын қолдаймыз, Ядролық сынақтарға жан-жақты тыйым салу туралы шарттың күшіне енуін тездетуге және ядролық қаруды қолдануға қатысты қауіп-қатерлерді жою үшін бірлесіп батыл қадамдар жасауға шақырамыз.
Біз атом энергиясын жасампаз мақсатта ғана пайдаланған жөн деп санаймыз. Халқымыз жалпыұлттық референдумда ядролық энергетиканы дамытудың стратегиялық бағыт-бағдарын бірауыздан қолдап, Қазақстанның ондаған жылдарды қамтитын экономикалық және ғылыми-техникалық өрлеуінің берік негізін қалады.
Осы стратегиялық таңдау ауқымды өзгерістерге жол ашып, мемлекетіміздің тұрақты өсіп-өркендеуіне айрықша серпін беретіні анық. Қазіргі таңда барлық салада жасалып жатқан түбегейлі реформалардың мақсаты – бір. Біз Әділетті, Озық және Таза Қазақстанды құрып жатырмыз.
Бәріміз бір ел болып, биік мақсатымызға жетеміз. Мен бұған кәміл сенемін.
Стокгольм қ., 2026 ж. 25 тамыз – Қазақстан Республикасының Швеция Корольдігіндегі Елшісі Олжас Сүлейменов Стокгольмде Дүниежүзілік су апталығы (World Water Week) аясында Швецияның Тақ мұрагері Виктория ханшайымының қамқорлығымен жыл сайын өткізілетін халықаралық Stockholm Junior Water Prize жастар сыйлығын табыстау рәсіміне қатысты.
Байқауда Қазақстанды Алматы қаласындағы Ш.Уәлиханов атындағы жекеменшік мектептің 9-сынып оқушысы Әділбай Әлтаир таныстырып, су тасқыны қаупі бар Қазақстан елді мекендеріне арналған «FloodSense» – қолжетімді көпсенсорлы ерте ескерту жүйесі жобасын ұсынды.
Жоба нақты уақыт режимінде су деңгейі мен ауа райы жағдайларын бақылауға, тәуекелдерді бағалауға және халыққа жедел хабарлауға мүмкіндік беретін қолжетімді датчиктер желісін, спутниктік деректерді, бұлтты технологиялар мен жасанды интеллект құралдарын біріктіреді.
Қазақстандық оқушының осындай жоғары деңгейдегі халықаралық байқауға қатысуы Қазақстанның жас ұрпағы арасында ғылымға және өзекті экологиялық мәселелерді шешуге деген қызығушылықтың артып келе жатқанын көрсетеді. Сонымен қатар бұл Қазақстанның халықаралық су күн тәртібін ілгерілету жөніндегі бастамаларымен, оның ішінде Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың БҰҰ аясында мамандандырылған халықаралық су ұйымын құру туралы бастамасымен мазмұндық тұрғыдан үйлеседі. Аталған бастама су ресурстарын жаһандық басқару жүйесін шоғырландыруға бағытталған.
Анықтама: Stockholm Junior Water Prize – Стокгольм халықаралық су институты (SIWI) Дүниежүзілік су апталығы аясында жыл сайын өткізетін беделді халықаралық байқау. Байқаудың жеңімпаздарына дәстүрлі түрде оның құрметті патроны – Швецияның Тақ мұрагері Виктория ханшайымы марапат табыстайды. Байқауға әлемнің 40-тан астам елінен мектеп оқушылары мен студенттер қатысады.
Құрметті отандастар!
Алдағы жексенбі күні елімізде жаңа бірпалаталы Құрылтайдың алғашқы сайлауы өтеді. Бұл – ұлт тағдырына тікелей әсер ететін тарихи оқиға.
Еліміз соңғы жылдары ауқымды реформаларды жүзеге асырып, жарқын болашаққа батыл қадам басып келеді. Біз бірлік пен келісімнің және ынтымақтың арқасында Әділетті Қазақстанды құру ісінде зор жетістікке жеттік. Халық Конституциясы күшіне енді, еліміздің даму бағдары өзгерді. Дегенмен атқаратын жұмыс әлі де көп.
Бұл сайлау халқымыздың игілігіне қызмет ететін тың реформаларға бастау болып, қазіргі Қазақстан жылнамасындағы жаңа кезеңге жол ашады.
Мен партиялардың барлығы дайындық жұмыстарын тиісті деңгейде жүргізуі үшін Құрылтай сайлауы өтетін уақытты ертерек хабарладым.
Сондықтан Құрылтайдың алғашқы сайлау науқаны мазмұнды, ашық, бәсекеге толы әрі өркениетті сипатта өтті. Ел азаматтарының сайлау туралы пікірі осындай болды.
Бұл сайлау ел тарихындағы ең тартысты науқандардың бірі ретінде есте қалатыны анық. Партиялар сайлаушылармен кездесу кезінде, сондай-ақ ақпараттағы үгіт-насихат, жалпыұлттық теледебаттар, әлеуметтік желідегі пікірталастар барысында өз бағдарламаларын кеңінен әрі дәйекті түрде таныстырды.
Бір сөзбен, азаматтарымыз партиялардың ел болашағына қатысты ұстанымын мұқият зерделеуге мүмкіндік алды. Саяси ұйымдардың экономикадан бастап мәдениет саласына дейін қамтыған бастамаларын бағалап-бағамдады.
Сайлауалды науқан еліміздегі қоғамдық күн тәртібі өзгергенін, жасампаздық пен өркендеу идеясы мемлекет саясатының арқауына айналғанын айқын көрсетті. Жұрт алдына жаңа тұлғалар шықты, ұтымды ұсыныстар айтыла бастады. Бұл – түбегейлі саяси жаңғырумен қатар, ұлтымыздың қайта жанданған пассионарлық қуатын танытатын маңызды нышан.
Қоғамдық пікірталасқа жастарымыз, кәсіби қауымдастық өкілдері мен кәсіпкерлер де белсенді қатысты. Мемлекет басшысы ретінде баршаңызға зор ризашылығымды білдіремін.
Жалпы, халқымыздың саяси мәдениеті артып, жұртымыз мемлекеттік басқару ісіне атсалыса бастады. Бұл біз бір ел болып жүргізген реформалардың тікелей нәтижесі екені сөзсіз.
Азаматтарымыз қастерлі Отанымыздың тағдырына шынайы жанашырлық танытып, еліміздің келешегіне жауапты екенін терең сезінуге тиіс. Сонда ғана Қазақстан одан әрі қарыштап дамиды.
Сайлау науқаны отандық және халықаралық байқаушылардың жіті назарында болды. Олар дауыс беру күні де учаскелерде болады.
Біз «Заң мен Тәртіп» қағидаты үстемдік құратын, халық үніне құлақ асатын, саяси және қоғамдық институттары тиімді жұмыс істейтін мемлекет құрып жатырмыз.
Жалпыхалықтық дауыс берудің қорытындысы бойынша Құрылтайға кәсіби мамандар мен отаншыл азаматтар сайланады деп кәміл сенемін.
Құрылтай әралуан көзқарас пен ұлт келешегі жолындағы ұмтылыстар тоғысатын біртұтас алаң болуға тиіс. Осылайша, Құрылтай ел жаңғыруына тың серпін беретін құрылымға айналмақ.
Біз геосаяси шиеленіс ширығып, жаһандық сын-қатерлер күшейе түскен кезеңде бет алған бағытымыздан таймай, тек алға қарай жүруіміз қажет. Қазақстанды әлемдегі нағыз озық мемлекеттердің қатарына қосу үшін ауқымды жұмыс атқаруымыз керек, яғни ұлттық стратегиямызды табысты жүзеге асыруымыз қажет.
Адамдар көп жағдайда қабылданған маңызды шешімдердің шынайы құндылығын жылдар өткен соң ғана түсінеді. Алдағы жексенбі ел тағдыры үшін дәл осындай бетбұрысты сәт болады.
Біз Қазақстан тарихындағы жаңа кезеңге қадам басамыз. Осындай тағдыршешті сәтте әр адамның дауысы маңызды екені сөзсіз.
Құрметті отандастар, еліміздің келешегі әр азаматтың саналы таңдауына байланысты болмақ. Сайлауға қатысу дегеніміз – халықтың өз ықтиярын білдіру, ел тағдырына бей-жай қарамай, азаматтық жауапкершілік таныту, ел игілігі үшін өнегелі іс жасау деген сөз. Дүние жүзінде миллиондаған адам өз сайлау құқы үшін күресуде.
Қазақта «Келісіп пішкен тон келте болмас» деген мақал бар. Азаматтарды, әсіресе, жастарды сайлауға келіп, өз таңдауын жасауға, яғни Қазақстанның табысты дамуына үлес қосуға шақырамын.
Халқымыздың дауысы қастерлі Отанымыздың тұғырын бекемдеуге, нағыз озық ел болуымызға тікелей ықпал етері анық.
Баршаңызға амандық және табыс тілеймін!
Отанымыз – Қазақстан Республикасы жасасын!
2026 ж. 1 маусым, Астана қ. – Конфессияаралық және дінаралық диалогтың халықаралық орталығы «Діни лидерлердің тұрақты әлем дамуына қол жеткізудегі рөлі» тақырыбында халықаралық онлайн-конференция өткізді. Іс-шара барысында халықаралық серіктестерге «Жасанды интеллектті пайдаланудың этикалық кодексі» және «Климаттың өзгеруімен күрестегі діндердің рөлі» тақырыбындағы екі ірі жобаның құжаттары таныстырылды.
Конференцияға Қазақстан, Ұлыбритания, Ресей, Аргентина, Таиланд, Солтүстік Македония және Үндістанның беделді діни қайраткерлері, ғалымдар, сарапшылар мен халықаралық ұйымдардың өкілдері қатысты. Талқылаудың негізгі арқауы – «Астана бейбітшілік декларациясы – 2025» және 2023–2033 жылдарға арналған Әлемдік және дәстүрлі діндер лидерлері Съезін дамыту тұжырымдамасын іс жүзінде жүзеге асыру мәселелері болды.
Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі Дін істері комитеті төрағасының орынбасары Мақсат Раманқұлов өз сөзінде мемлекет пен конфессиялар арасындағы әріптестіктің маңызын атап өтті. Сондай-ақ, ол қазақстандық модель аясында азаматтық бейбітшілікті нығайту үшін зайырлы институттар мен діни бірлестіктердің тең құқылы серіктес ретінде бірлесіп жұмыс істеп келе жатқанын және бұл ең тиімді тәсіл екенін алға тартты.
Орталықтың Басқарма төрағасы Гүлсана Қожабай діни дипломатия әрбір қақтығысты шеше алмаса да, ең күрделі әрі шиеленісті кезеңдердің өзінде диалогты сақтауға мүмкіндік беретінін атап өтті. Мысал ретінде ол 2025 жылдың қыркүйегінде Астана қаласында өткен VIII Съезді келтірді. Таяу Шығыстағы жағдай аса сезімтал кезеңде өткен жиында иудей және мұсылман өкілдері бір үстел басында отырып, өз жұмыстарын жалғастыра алған.
Басқарма төрағасы Г. Қожабай бүгінде рухани дипломатия нақты іс-қимылдарға көшуі тиіс екенін алға тартты. Атап айтқанда, ол жасанды интеллектке арналған этикалық қағидаларды қалыптастырудан бастап, климаттың өзгеруі сын-қатерлеріне бірлесіп жауап беруге дейінгі бағыттарды қамту қажеттігін жеткізді. Осы мақсатта Орталық әзірлеген «Жасанды интеллектті пайдаланудың этикалық кодексі» және «Климаттың өзгеруімен күрестегі діндердің рөлі» атты екі жобаға ерекше тоқталды.
Аргентина Ахмадия мұсылман қоғамының президенті Марван Сарвар Гилл ислам дәстүріндегі бейбітшіліктің әмбебап сипатына назар аударды. Ол Мұхаммед пайғамбардың іліміне сүйене отырып, адамның қадір-қасиеті нәсіліне, ұлтына немесе шыққан тегіне байланысты болмауы тиіс екенін, ал бейбітшілік таңдаулы сипатқа ие болмауы керектігiн атап өтті. Оның сөзінше, мұндай ұстаным жаһандық қауіпсіздіктің маңызды рухани негіздерінің бірі болып саналады.
Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті Дінтану кафедрасының профессор міндетін атқарушысы Юлия Шаповал цифрлық радикализмнің күшеюіне ерекше назар аударды. Ол діни және сарапшылық қауымдастықтар жаңа ақпараттық сын-қатерлерден артта қалмауы тиіс екенін атап өтті. Оның айтуынша, түсіндіру жұмыстары, бейбітшілік пен жасампаздыққа үндейтін контент цифрлық кеңістікте белсенді таралып, әлеуметтік желілердегі деструктивті материалдарға қарсы тұруы қажет.
«Өркениеттер альянсы» халықаралық орталығы басқармасының төрағасы Иван Иванов этникалық және діни зорлық-зомбылықтың алдын алуда сыни ойлаудың маңызын ерекше атап өтті. Оның пікірінше, білім беру тек тұлғалық болмысты қалыптастырып қана қоймай, ар-ождан, жанашырлық пен жауапкершілік сезімін де тәрбиелеуі қажет. Осы тұрғыда философия мен этика білім беру бағдарламаларында маңыздырақ орын алуы тиіс екенін айтты.
Қазақстандағы Евангелиялық-лютеран шіркеуінің басшысы Ростислав Новгородов, Қазақстан Бахаи қауымдастығының өкілі Тоқжан Қожахметова және Somaiya Vidyavihar университетінің ректоры Рудракша Сакрикар жастардың ерекше рөліне тоқталды. Спикерлердің айтуынша, жас ұрпақ тек білім алушы ретінде емес, бейбітшілік, өзара құрмет пен ынтымақтастық мәдениетін ілгерілете алатын әлеуметтік өзгерістердің белсенді қатысушысы ретінде қарастырылуы тиіс.
Ресей ғылым академиясы Философия бөлімінің меңгерушісі Сергей Мельник 2027 жылы «Арамыздағы ортақ сөз» құжатының 20 жылдығына арналған халықаралық дөңгелек үстел өткізуді ұсынды. Бұл бастама ислам-христиан диалогын одан әрі дамытуға және діни дәстүрлер арасындағы сенімді нығайтуға бағытталған.
Конференция қорытындысы бойынша қатысушылар конфессияаралық диалогтан тұрақты бейбітшілік, жаңа технологиялар этикасы, климаттық жауапкершілік, білім беру және радикализмнің алдын алу салаларындағы практикалық ынтымақтастыққа көшу маңызды екенін атап өтті.
2026 ж. 10-12 маусым аралығында, Астана қ. – Швеция СІМ Сыртқы сауда мәселелері жөніндегі Мемлекеттік хатшысы Диана Янсе бастаған өкілді іскерлік делегациясының Қазақстан Республикасына сапары өтті.
Сапардың басты оқиғасы Сауда-экономикалық және инвестициялық ынтымақтастық жөніндегі қазақ-швед екіжақты комиссиясын құру туралы Меморандумға қол қою, сондай-ақ екі елдің мемлекеттік органдары, даму институттары мен іскер топтары өкілдерінің қатысуымен Комиссияның инаугурациялық отырысын өткізу болды. Комиссияның тең төрағалары ҚР өнеркәсіп және құрылыс Вице-министрі О.Сапарбеков пен Мемлекеттік хатшы Д.Янсе болды.
Швед делегациясының қатарына Epiroc, Volvo Trucks, Scania, Sandvik, SKF, ABB, Ericsson Elekta, AstraZeneca және т.б. сияқты жетекші компаниялар кірді.
Комиссияның бірінші отырысы барысында тараптар тау-кен металлургия кешені, сирек жер металдары, машина жасау, ауыл шаруашылығы, фармацевтика және медициналық технологиялар, орнықты даму және цифрландыруды қоса алғанда, басым секторлардағы ынтымақтастықтың ағымдағы жай-күйі мен перспективаларын талқылады. Epiroc, Sandvik, Scania, Volvo Trucks және Väderstad сияқты швед компанияларының қатысуымен жобаларды іс жүзінде ілгерілетуге ерекше назар аударылды.
Тараптар комиссия құру қазақ-швед экономикалық диалогын институционализациялаудағы маңызды қадам болғанын атап өтті. Жаңа формат бірлескен бастамаларды сүйемелдеудің, практикалық кедергілерді жоюдың және салалық өзара іс-қимылды тереңдетудің пәрменді тетігі болуға арналған.
Сапар аясында Д.Янсе 16-шы Халықаралық тау-кен металлургия конгресі (AMM 2026) шеңберінде «Тау-кен металлургия кешеніндегі ынтымақтастықты дамыту мәселелері бойынша Халықаралық диалог» жоғары деңгейдегі панельдік пікірталаста сөз сөйледі.
Сапар бағдарламасы ҚР бейінді мемлекеттік органдарының басшылығымен бірқатар екіжақты кездесулерді қамтыды. Атап айтқанда, ҚР Президентінің әлеуметтік мәселелер жөніндегі кеңесшісі А.Цоймен, Өнеркәсіп және құрылыс министрі Е.Нағаспаевпен, Сауда және интеграция министрі А.Шаққалиевпен, сондай-ақ Денсаулық сақтау министрі А.Әлназаровамен кездесулер өтті.
ҚР Сыртқы істер министрінің орынбасары Ә.Қуантыровпен жекелеген келіссөздер жүргізілді, оның барысында тараптар сауда-экономикалық ынтымақтастықтың перспективаларын, жаңа Комиссия желісі бойынша қадамдарды үйлестіруді және өнеркәсіптік кооперация саласындағы бірлескен жобаларды іске асыруды талқылады.
Анықтама: 2025 ж. Қазақстан мен Швеция арасындағы сауда айналымы 361,7 млн. АҚШ долларын құрап, 2024 ж. ұқсас кезеңмен салыстырғанда 10,2%-ға өскенін көрсетті (328,3 млн. АҚШ). Экспорт – 76 млн. АҚШ долл., импорт – 285,7 млн. АҚШ.
ҚР-да денсаулық сақтау, телекоммуникациялық технологиялар, энергетика және қоршаған орта, көлік, ауыл шаруашылығы, өндіруші өнеркәсіп, қауіпсіздік, білім беру және т. б. салаларда қызметті жүзеге асыратын Швед капиталының қатысуымен 60 компания ұсынылған.
ҚР ҰБ деректері бойынша Швециядан Қазақстанға ТШИ 2005-2025 жылдар аралығында 705,6 млн. АҚШ долл құрады, 2025 жылдың қорытындысы бойынша ҚР-ға 29,9 млн. АҚШ долл. ТШИ (-37,4%) тартылды.