Этносаралық қатынастар саласындағы саясатты іске асыру және диаспорамен жұмыс істеу барысында 1 тоқсанның нәтижелері бойынша шетелдердегі қазақтарды қолдау және 2020-2030 жылдарға Қазақстанға өз еркімен қоныс аударудың мемлекеттік бағдарламасының жобасы жасалды. Қазіргі уақытта «Экономикалық зерттеулер институты» АҚ (бұдан әрі - ЭЭИ) Мемлекеттік бағдарламада репатриацияны қолдау шараларының қаржылық-экономикалық негіздемесін дайындауда. Қаржы-экономикалық есептеулерді осы жылдың шілде айында аяқтау жоспарлануда.
«Бір терезе» қағидаты негізінде қандастарға мемлекеттік қызметтер көрсетудегі бизнес-процестерді оңтайландыру бойынша Жол картасы бекітілді, оны іске асыру 2020 жылға жоспарланған. Жол картасын іске асыру оралмандардан талап етілетін құжаттар санын 46-дан 20-ға дейін қысқартады. Барлық мемлекеттік қызметтер 5-6 мемлекеттік органдардан 1 ұйымға (ХҚКО) беріледі, оларды ұсыну мерзімі 6 айдан 3 айға дейін қысқарады. MIOR Жол картасындағы баптардың орындалуын бақылауды жүзеге асырады. Ағымдағы жылдың 1 тоқсанында Келесі жұмыстар орындалды:
- ЕХӘҚМ этникалық қазақтарға жеңілдетілген түрде Қазақстан Республикасының азаматтығына құқық беру бөлігінде Қазақстан Республикасының заңнамасына өзгертулер енгізу туралы заң жобасын Қазақстан Республикасы Сенатының қарауына ұсынды, сонымен қатар Қазақстан Республикасына тұрақты тұруға;
- Денсаулық сақтау министрлігі аурулар тізіміне сәйкес аурудың болмауы туралы шетелдік азаматты медициналық куәландыруға арналған анықтама нысанын әзірледі және бекітті (ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің 2019 жылғы 29 қарашадағы ДСМ-147 бұйрығы).
Этникалық топтардың ықшам тұратын жерлерінде жұмыс жасаудың 2020 - 2025 жылдарға арналған кешенді іс-шаралар жоспарының жобасы жасалды. Жоспарда этникалық топтарды бақылау, интеграциялау, азаматтық бірегейлікті нығайту, мемлекеттік тілдің қолданылу аясын кеңейту және басқа да бірқатар жүйелі шаралар қарастырылған.
Этникалық топтар ықшам орналасқан аймақ және облыс халқымен кешенді және мақсатты жұмыс жүргізу үшін «Бейбітшілік пен келісім» жобасы жасалды. Жобаның мақсаты - орталық мемлекеттік органдар топтарының өкілдерінің әссапарлар негізінде әлеуметтік-экономикалық дамудың негізгі бағыттарындағы және этносаралық келісімдегі өңірлер тұрғындарының проблемаларын анықтау, зерттеу және шешу (Жамбыл облысында күтілетін жұмыс кезеңі осы жылдың 20 сәуірінен 10 мамырына дейін).
Еліміздің әр аймағының этнодемографиялық жағдайының карталары жасалды (17). Карталарда статистикалық мәліметтер, этнодемографиялық
процестер, этносаралық өзара іс-қимыл, экономикалық және көші-қон үрдістері туралы ақпарат бар.
Этносаралық жағдайды және демографиялық көрсеткіштерді, сондай-ақ этникалық топтар тығыз қоныстанған жерлерде этникааралық қатынастарға әсер ететін негізгі факторларды талдай отырып, жергілікті атқарушы және құқық қорғау органдарына арналған «жабық» этникалық қауымдастықтармен жұмыс жасау бойынша әдістемелік ұсынымдардың жобасы жасалды.
Жергілікті атқарушы органдарға арналған «Өңірлік деңгейде этносаралық қатынастар саласындағы мемлекеттік саясат жүйесін жетілдіру бойынша ұсыныстар» жобасы әзірленді.
Этносаралық және диаспоралық салада жоспарланған іс-шаралар жүргізілді, соның ішінде:
- Ағымдағы жылдың 27 ақпанында Алтай Республикасының Қосағаш аймағында және осы жылдың 3 наурызында Ресей Федерациясының Омск қаласында қазақ тілін оқытуға арналған 2 онлайн сабақтың ресми ашылуы өтті;
- Ағымдағы жылдың 27 ақпанында Нұр-Сұлтан қаласында, ҚР Ұлттық академиялық кітапханасында «Отандастар» оқу залының салтанатты ашылуы және жуырда жарық көрген «Қазақ әлемі» - «Мир казахов» кітаптарының тұсаукесері өтті;
- Ағымдағы жылдың 12 наурызында Нұр-Сұлтан қаласында «Отандастар» КАО жанындағы Қоғамдық комиссияның отырысы өтті;
Қазақстан Республикасы Президентінің этносаралық қатынастар саласындағы мемлекеттік саясатты жетілдіруге бағытталған шараларды қабылдау туралы 2020 жылғы 23 наурыздағы № 20-35-12.59 тапсырмасын орындау мақсатында этносаралық және диаспоралық салада 4 нормативтік құқықтық акт әзірленді:
- «Қазақстан халқы Ассамблеясы туралы» 2008 жылғы 20 қазандағы № 70-IV Қазақстан Республикасының Заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Заң жобасы;
- «Ғаламдық қызмет» республикалық мемлекеттік мекемесінің кейбір мәселелері» Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығының жобасы;
- Қазақстан Республикасы Үкіметінің «Қазақстан Республикасының этносаралық қатынастарды дамыту және мемлекеттік меншіктің бірнеше аспектілері жөніндегі комитет құру туралы» қаулысының жобасы;
- Қазақстан Республикасы Үкіметінің «ҚР ИММ Қолданбалы этносаяси зерттеулер институты» ЖШС құру туралы» қаулысының жобасы;
Мемлекет басшысының Жарлығымен бекітілген «Қазақстан халқы Ассамблеясы туралы» Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі - Заң) және Қазақстан халқы Ассамблеясының даму тұжырымдамасының (2025 жылға дейін) орындалуын бақылау этносаралық қатынастар саласын дамытудың оң динамикасын және қабылданған шаралардың тиімділігін ашатын мақалалардың орындалуын бақылауға мүмкіндік береді. Мониторинг нәтижелері тұтастай алғанда әкімдіктердің Заңның жалпы ережелері тиімді орындалғанын көрсетеді.
Этносаралық саясатты аналитикалық қамтамасыз ету бойынша бірқатар ғылыми жобалар келесі тақырыптар бойынша жүзеге асырылуда:
- жергілікті этникалық топтардың, оның ішінде жабық этникалық қауымдастықтардың (анклавтардың) олардың ықшам тұратын жерлеріндегі өмірін зерттеу;
- Этносаралық ксенофобия мәселесі және ЭЫДҰ елдерінің озық тәжірибесі негізінде оны жою жолдары бойынша зерттеулер жүргізу;
- ірі этностар арасындағы ұлттық-патриоттық көңіл-күйдің даму тенденциясын бақылау;
- Үшінші жаңғыру жағдайында қазақстандықтардың ұлттық тарихтың негізгі кезеңдері мен ұлттық кодты қабылдауы.