
«Табиғи монополиялар туралы» ҚР Заңына (бұдан әрі – Заң) сәйкес табиғи монополия субъектілері (бұдан әрі – ТМС) Табиғи монополиялар субъектілерінің мемлекеттік тіркеліміне реттеліп көрсетілетін қызметтерді көрсете отырып енгізілуге жатады және табиғи монополиялар саласындағы қызметті мемлекеттік реттеу Тіркелімді қалыптастыру жолымен жүзеге асырылады.
Уәкілетті орган қалыптастыратын реттеліп көрсетілетін қызметтерді ұсынатын жеке кәсіпкерлер мен заңды тұлғалардың тізімі Тіркелім болып табылады.
Табиғи монополиялар субъектілерінің мемлекеттік енгізілмеген тұлғалардың реттеліп көрсетілетін қызметтерді ұсынуына жол берілмейді.
Реттеліп көрсетілетін қызметтерді ұсынатын дара кәсіпкерлер мен заңды тұлғалардың уәкілетті орган қалыптастыратын тізімі Табиғи монополиялар субъектілерінің мемлекеттік тіркелімі болып табылады.
Табиғи монополиялар субъектілерінің мемлекеттік тіркеліміне енгізілмеген тұлғалардың реттеліп көрсетілетін қызметтерді ұсынуына жол берілмейді.
Реттеліп көрсетілетін қызметтерді ұсынатын дара кәсіпкер немесе заңды тұлға реттеліп көрсетілетін қызметті тұтынушыларға ұсынуды бастаған күннен бастап күнтізбелік он бес күннен кешіктірмей Табиғи монополиялар субъектілерінің мемлекеттік тіркеліміне өзін енгізу туралы өтінішпен уәкілетті органға жүгінеді.
Табиғи монополиялар субъектілерінің мемлекеттік тіркелімін қалыптастыру және жүргізу оған табиғи монополиялар субъектілерін енгізу және одан алып тастау арқылы жүзеге асырылады.
Табиғи монополиялар субъектілерінің мемлекеттік тіркелімі республикалық және жергілікті бөлімдерден тұрады.
Табиғи монополиялар субъектілері мемлекеттік тіркелімінің республикалық бөліміне екі және одан көп облыстың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың аумағында реттеліп көрсетілетін қызметтерді ұсынатын табиғи монополиялар субъектілері енгізіледі.
Табиғи монополиялар субъектілері мемлекеттік тіркелімінің жергілікті бөлімдеріне бір облыстың немесе республикалық маңызы бар қаланың немесе астананың аумағында реттеліп көрсетілетін қызметтерді ұсынатын табиғи монополиялар субъектілері енгізіледі.
Аэронавигацияның, порттардың, әуежайлардың реттеліп көрсетілетін қызметтерін, кәбілді арнаны мүліктік жалдауға (жалға) немесе пайдалануға беру жөніндегі реттеліп көрсетілетін қызметтерді ұсынатын табиғи монополиялар субъектілері Табиғи монополиялар субъектілері мемлекеттік тіркелімінің республикалық бөліміне енгізіледі.
Реттеліп көрсетілетін қызметті өзі ұсынатын орны бойынша Табиғи монополиялар субъектілерінің мемлекеттік тіркеліміне енгізілуге жататын шетелдік заңды тұлғаны қоспағанда, Табиғи монополиялар субъектілерінің мемлекеттік тіркеліміне табиғи монополия субъектісі дара кәсіпкердің немесе заңды тұлғаның тіркеу орны бойынша енгізіледі.
Реттеліп көрсетілетін қызметті ұсынуды тоқтатқан жағдайда, табиғи монополия субъектісі күнтізбелік он бес күннен кешіктірмей уәкілетті органға өзін Табиғи монополиялар субъектілерінің мемлекеттік тіркелімінен алып тастау туралы өтініш береді.
Аэронавигация, әуежайлар және байланыс саласындағы көрсетілетін қызметтерді қоспағанда, табиғи монополиялар субьектілерінің мемлекеттік тіркеліміне енгізу және шығару мемлекеттік қызмет болып табылады, оны Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Табиғи монополияларды реттеу комитеті Табиғи монополиялар субъектілерінің қызметін жүзеге асыру қағидаларына (Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2019 жылғы 13 тамыздағы № 73 бұйрығымен бекітілген) сәйкес көрсетеді.
"Аэронавигация, әуежайлар және байланыс саласындағы көрсетілетін қызметтерді қоспағанда, табиғи монополиялар субьектілерінің мемлекеттік тіркеліміне енгізу және шығару" мемлекеттік көрсетілетін қызметінің стандарты
Мемлекеттік қызметті ұсыну тәсілдері (қол жеткізу арналары)
www.egov.kz "электрондық үкімет" веб-порталы (бұдан әрі – портал)
Мемлекеттік қызметті көрсету мерзімі
Аэронавигация, әуежайлар және байланыс саласындағы көрсетілетін қызметтерді қоспағанда, табиғи монополиялар субьектілерінің мемлекеттік тіркеліміне енгізу – 30 минут;
Аэронавигация, әуежайлар және байланыс саласындағы көрсетілетін қызметтерді қоспағанда, табиғи монополиялар субьектілерінің мемлекеттік тіркелімінен шығару – 2 жұмыс күні.
Мемлекеттік қызметті көрсету нысаны
Электрондық (толық автоматтандырылған)
Мемлекеттік қызметті көрсету үшін қажетті құжаттар тізбесі
Тіркелімге енгізу не шығару туралы өтініш
Жұмыс кестесі
1) көрсетілетін қызметті беруші – Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 23 қарашадағы Еңбек кодексіне (бұдан әрі – Еңбек кодексі) және "Қазақстан Республикасындағы мерекелер туралы" 2001 жылғы 13 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан әрі – "Мерекелер туралы" Заң) сәйкес демалыс және мереке күндерінен басқа, дүйсенбіден бастап жұманы қоса алғанда, сағат 13:00-ден 14:30-ға дейінгі түскі үзіліспен сағат 9:00-ден 18:30-ға дейін;
2) портал – техникалық жұмыстарды жүргізуге байланысты үзілістерді қоспағанда, тәулік бойы (көрсетілетін қызметті алушы жұмыс уақыты аяқталғаннан кейін, Еңбек кодексіне және "Мерекелер туралы" Заңға сәйкес демалыс және мереке күндері жүгінген кезде өтінішті қабылдау және мемлекеттік қызмет көрсету нәтижесін беру келесі жұмыс күні жүзеге асырылады).
"Табиғи монополиялар туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 26-бабы 2-тармағының 34) тармақшасына сәйкес табиғи монополия субъектісі бәсекелес кірме жол болмаған кезде кірме жолдар қызметтерін көрсеткені үшін тұтынушы жылжымалы құрамның жүруі үшін пайдаланатын кірме жолдың нақты ұзындығы бойынша ақы алуға міндетті (түзету 2020 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізілді). Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2019 жылғы 24 маусымдағы № 58 бұйрығымен бекітілген бәсекелес кірме жол болмаған жағдайда жылжымалы құрамның жүруі үшін кірме жолды ұсыну бойынша қызметтер көрсетуге арналған үлгілік шарттың 5-тармағына сәйкес тармақ пайдаланушы жылжымалы құрамның жүруі үшін пайдаланатын кірме жолдың ұзақтығы көрсетіледі (Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2020 жылғы 20 қаңтардағы № 4 бұйрығы 2020 жылғы 9 ақпаннан бастап қолданысқа енгізілді).
Қазақстан Республикасыныкң Азаматтық кодексінің 488-бабының 1-тармағына сәйкес, Энергияны коммерциялық есепке алудың автоматтандырылған жүйесін пайдалану жағдайларын қоспағанда, энергияға ақы төлеу есепке алу аспаптарының көрсеткіштерiне сәйкес анықталатын, абонент iс жүзiнде алған энергия мөлшерi үшiн, ал олар болмаған немесе уақытша бұзылған кезде есептеу арқылы жүргізіледі.
Бұдан басқа, Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2014 жылғы 18 желтоқсандағы № 211 бұйрығымен бекітілген Жылу энергиясын пайдалану қағидаларының 62-тармағына сәйкес, тұтынушы жылу энергиясы үшін энергиямен жабдықтаушы ұйыммен тараптардың пайдалану жауапкершілігінің шекарасында орнатылған коммерциялық есепке алу құралдары бойынша белгіленген тәртіппен бекітілген тариф бойынша есеп айырысады.
Тұрмыстық қажеттіліктерге арналған жылу энергиясын пайдаланатын тұтынушыларда ұсынылған қызметтің көлемін коммерциялық есепке алу құралдары болмаған жағдайда, Қазақстан Республикасының табиғи монополиялар саласындағы заңнамада белгіленген тәртіппен есептеу жолымен анықталады.
Жылумен жабдықтау бойынша реттеліп көрсетілетін қызметке төлем мөлшерін есептеу механизмі Тарифтерді қалыптастыру қағидаларымен айқындалған.
Үйге ортақ жылу энергиясын есепке алу аспабы болған кезде жылу үшін төлем мөлшері ай сайынғы көрсеткіш пен бекітілген тариф негізінде айқындалады.
Ал үйге ортақ есепке алу аспабы болмаған жағдайда жылу үшін мөлшері төлем есепке алу аспаптары жоқ тұтынушылар үшін жергілікті атқарушы орган бекітетін жылумен жабдықтау қызметтеріне тұтыну нормасына және бекітілген тарифке сүйене отырып, есептеу арқылы айқындалады.
Бұл ретте, есепк алу аспаптары жоқ тұтынушылар үшін жылумен жабдықтау қызметтеріне арналған тариф есепке аспаптары бар тұтынушыларға қарағанда жоғары екенін атап өткіміз келеді.
Сонымен қатар, бекітілген тарифтер бойынша және басқа да мәселелер бойынша қосымша ақпараттар алу үшін, қызметті тұтынушыға тұтынушының тұрғылықты жері бойынша Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің Табиғи монополияларды реттеу комитетінің тиісті аумақтық департаментіне жүгінуін ұсынамыз (аумақтық Департаменттердің мекен-жайы www.gov.kz/memleket/entities/krem/ сайтында Басты бет - Комитет туралы - Комитеттің құрылымы - аумақтық Департаменттер бөлімінде көрсетілген).
Бүгінгі күні газ және газбен жабдықтау саласындағы тариф пен баға белгілеудің барлық рәсімдері Қазақстан Республикасының заңнамасымен регламенттелген.
Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің 124-5 – бабы 1-тармағының 3) тармақшасына сәйкес бағаларды мемлекеттік реттеу қоғамдық маңызы бар нарықтар (бұдан әрі-СОЗР) субъектілерінің тауарлық газды бөлшек саудада өткізу саласындағы тауарларына қолданылады.
Тауарлық газды бөлшек саудада өткізудің баға белгілеу тәртібі Ұлттық экономика министрінің 2017 жылғы 1 ақпандағы №36 бұйрығымен бекітілген қоғамдық маңызы бар нарықтарда баға белгілеу қағидаларында (бұдан әрі – қағидалар) айқындалған)
Қағидалардың талаптарына сәйкес тауарлық газды бөлшек саудада өткізудің түпкілікті бағалары тауарлық газды көтерме саудада өткізудің шекті бағаларынан, газ тарату жүйелері арқылы тауарлық газды тасымалдау тарифінен және тауарлық газды өткізуге байланысты шығындардан қалыптасады.
Қазақстан Республикасының "Газ және газбен жабдықтау туралы" Заңына сәйкес шекті бағалар