Меню
Шеген ауылының қысқаша тарихы
Шеген ауылының жалпы жер көлемі – 246920га. Шабындық - 8066 га, жайылымдық – 222255 га , а/шаруашылығы мақсатындағы жер – 230322 га.
1925 жыл- Аралтөбеде партия ячейкасы құрылды. Алғашқы рет мүшелікке10 адам қабылданды.
1929 жылы- ТОЗ құрылды.
1933 жылы –Серіктестіктер құрылды.
1937 жылы – « Қызыл-қоға, Тамқамыс ,Октябрь,Сталин, Жаркешу » колхоздары құрылды.
1950 жылы - Сталин атындағы колхозға біріктірілді.
1960 жылы - май айында Торғай совхозы , Амангелді ауылдық
кеңесі құрылды
1992 жылы - Торғай қауымдастығы , Амангелді ауылдық әкімшілігі , шағын кәсіпорындар «Бірлік, Еркеш, Жаркешу, Бейсенбай, Қарақұдық, Құмкөл » құрылды.
- жылы - Амангелді ауылдық округі құрылды.
- жылы – Торғай жауапкершілігі шектеулі серіктестігі құрылды.
2005 жылы - Амангелді ауылдық округі ,« Жангелдин ауданының Амангелді ауылдық округі әкімінің аппараты » мемлекеттік мекемесі болып құрылды.
2018 жылы - « Жангелдин ауданының Шеген ауылы әкімінің аппараты» мемлекеттік мекемесі болып атауы өзгертілді.
Елбасқарған азаматтар
Аралтөбедегі партия ячейкасын Ғаппас Саламатов басқарды
Қызыл-қоға колхозын - Омаров Саржан басқарды.Үй саны- 19, ірі қара -35бас, қой – 250-300 бас , жылқы – 25бас болған.
Тамқамыс колхозын - Ибраев Андағұл басқарды.Үй саны- 13, ірі қара - 52 бас, қой – 550 бас , жылқы – 25-33 бас болды.
Октябрь колхозын - Байтілеуұлы Қабжан басқарды.Үй саны- 22 , ірі қара -35 бас, қой – 350 бас , жылқы –38 бас болды.
Сталин колхозын - Нақыпұлы Қали басқарды.Үй саны- 25 ірі қара – 30 бас, қой –250 бас , жылқы – 25 бас болды.
Жаркешу колхозын - Төлендіұлы Мұхамедяр басқарды.
Үй саны- 25, ірі қара -45 бас, қой – 570 бас , жылқы – 38 бас болды.
Ірілендірілген Сталин атындағы колхозды - Сейтказиев Міркемел
басқарды.Үй саны-130,ірі қара – 3220 бас,қой-2800 бас, жылқы-1300 бас, түйе-30 бас болды.
Ферма басқарушылар - Досымұлы Қасым
Еламанұлы Бейсенбай
Иланұлы Әбжамал
Зейноллаұлы Ғабдынұр
Нұрсейітұлы Ғұбайдолла
Торғай совхозында- үй саны -145, ірі қара -3320 бас,қой-35000 бас, жылқы-1450 бас, түйе-42 бас болған.
Совхоз директорлары - Кененбайұлы Құдабай 1960- 1964 жылдары Әуелбеков Уәли 1964-1973 жылдары
Молдабекұлы Нүридден 1973-1979 жылдары
Шайзаұлы Қайыржан 1979-1989 жылдары
Көшекұлы Айдарбек 1989-1993 жылдары
Хамитов Айдар 1993-1997 жылдары аралығында басқарды.
Торғай жауапкершілігі серіктестігін- Ильясов Амандық 1997-1998 жылдары басқарды.
Партия ұйымының секретарлары :
Ғаппасұлы Төсекбай 1960-1964 жылдары
Нұрханұлы Сағымбек 1964-1965 жылдары
Жаңабергенұлы Сәмен 1965-1969 жылдары
Хамитұлы Егізбай 1969-1974 жылдары
Әбжамалұлы Төлеухан1974-1975 жылдары
Сейдахметұлы Қарағұл1975-1978 жылдары
Дулыбаев Сүлеймен1978-1985 жылдары
Жүзбайұлы Ғалым1985-1988 жылдары
Балғынбайұлы Бақыт 1988-1990 жылдары аралығында басқарды.
1992-1994 жылдар аралығында шағын кәсіпорындарды басқарғандар:
«Бірлік» кәсіпорынын- Тасмағанбетов Әбіш
«Еркеш» кәсіпорынын- Хасенов Кәрімжан
«Әсем» кәсіпорынын- Жакыпбеков Қуанышбек
«Жаркешу» кәсіпорынын-Әбжамалұлы Манарбек
«Бейсенбай» кәсіпорынын-Есмағанбетов Ақансері
«Карақұдық» кәсіпорынын-Ерғалиев Талғат
«Құмкөл» кәсіпорынын-Беков Өмірзақ
Амангелді ауылдық кеңесінің төрағалары,
Амангелді ауылдық округінің әкімдері:
|
Ниязбаев Еркебай |
1960-1975 жылдары |
|
Алимов Едрес |
1975-1976 жылдары |
|
Бекмурзин Сейтбек |
1976-1978 жылдары |
|
Мықтыбеков Сұлтан |
1978-1982 жылдары |
|
Габдуалиев Макашбай |
1982-1984 жылдары |
|
Орынбеков Тәшет |
1984-1986 жылдары |
|
Әбжамалов Манарбек |
1986-1989 жылдары |
|
Кенжебаев Тұраш |
1989-1996 жылдары |
|
Әбілхайыров Зайт |
1996-1997 жылдары |
|
Хамзина Жұпаркүл |
1997-1998 жылдары |
|
Қасжан Айбек |
1998-2000 жылдары |
|
Едресов Елдос |
2000-2004 жылдары |
|
Талпақов Айдаралы |
2004-2006 жылдары |
|
Нұржан Ахметқали |
2006-2013 жылдары |
|
Сабыржан Жарқын |
2013-2021 жылдары |
|
Едресов Елдос |
2021 ж.б. |
Елден шыққан Социалистік Еңбек ерлері:
Нарынбаев Хамза – шопан.
Тұрманов Әбжан - шопан .
Елге еңбегі сіңген азаматтар
Қонысбаев Шәріп – шопан, Ленин орденді
Бірмұқанов Қасен -шопан ,Октябрь Революциясы орденді
Досықов Ескермес – шопан,Ленин орденді
Байсалбаев Самырат –шопан, Еңбек Қызыл Ту орденді
Алматов Алмұқан – шопан ,Еңбек Қызыл Ту орденді
Хусайнов Ғабдоллаш- шопан, Құрмет белгісі орденді
Бекмағамбетов Қайырбек - дәрігер, Ленин, Октябрь
Революциясы орденді
Байтұрсынов Тұрсынбек- байланыс мекемесі қызметкері,
І дәрежелі Ұлы Отан соғысының ордені
Ергалиев Абсалық - кеңес хатшысы,І дәрежелі Ұлы Отан
соғысының және Қызыл Жұлдыз орденді
Әбжамалұлы Төлеухан – Қазақстан Орталық комитетінің, партиялық бақылау комитетінің Құрмет грамотасымен, «Ерен еңбегі үшін», «Еңбек ардагері» медальдарымен марапатталған.
Едресов Қибаш – мұғалім , Еңбек Қызыл Ту орденді
Топай Марияш- мұғалім, Қазақ ССР білім беру ісінің үздігі
Мырзагалиев Кеңес –шопан,ІІІ дәрежелі Еңбек Даңқы орденді
Хасенов Ермұрат- шопан, Еңбек Қызыл Ту орденді
Тлеубаев Орынбек –шопан, ІІІ дәрежелі Еңбек Даңқы Орденді
Жарманов Рамазан – мұғалім,Қазақ ССРоқу ісінің үздігі
Қабжанұлы Қабдеш – мұғалім,Қазақ ССР оқу ісінің үздігі
Смагулов Жабатай- шопан, Октябрь Революциясы орденді
Мырзахметов Кәкімжан- шопан,Қазақ ССР Жоғары кеңесінің депутаты,Халықтар Достығы орденді
Тауешкин Еркеш - № 31 Донбасс шахтасында шахтер, Құрмет белгісі орденді
Ғабдықапар Сағитұлы Сейтқасымов – ірі ғалым экономист, ҚР ҰҒА –ның академигі, экономика ғылымдарының докторы, профессор, Астана қаласындағы экономикалық жоғары оқу орындарының бірі болып саналатын қазақ экономика ,қаржы және халықаралық сауда университетінің ректоры .
Нұрымұлы Толыбай - Еңбек ардагері.
Аяпбергенов Темірғали - Халықтар достығы орденді
Тағлин Зияда - Еңбек ардагері, Халықтар достығы орденді
Казымбеков Куандық- СССР ауыл шаруашылығы комитетінен «Күміс » медал, «Бесжылдықтың үздігі» медалін алған.
Мектептің қысқаша тарихы
1953-1954 оқу жылы Сталин атындағы жеті жылдық мектеп болып ашылды. Алғашқы мектеп директоры Қалашов Жұмағали.
1960-1961 оқу жылдары мектеп Аманкелді атындағы сегіз жылдық мектебі болып өзгертілді. 1972 жылы орта мектеп болып өзгерді.1960-1972 оқу жылдары мектеп директоры Едіресов Қибаш.
Аманкелді орта мектебінің директорлары.
1972-1980 оқу жылдары Байбосынов Есқали
1980-1983 оқу жылдары Қабжанов Қабдеш
1983-1984 оқу жылдары Әділбеков Сабыр
1985-1993 оқу жылы Оспанов Сәбитбек
1993-1995 оқу жылы Қалиев Серікбай
1995-1998 оқу жылы Хамзина Жұпаркүл
1998-1999 оқу жылы Сүлейменұлы Серік
1999-2006 оқу жылы Хамзина Жұпаркүл
2006-2010 оқу жылы Әбдібаев Меңдібай
2010 жылдан бастап Бейсенбеков Асыланбек
Мектепте 2017-2018 оқу жылына дейін 785 түлек бітірді. Жоғарғы оқу орнын бітіргені-157, арнаулы оқу орынын 301 түлек бітіріп шықты. Мектепте 2017-2018 оқу жылдары аралығында 36 мұғалім қызмет атқарды. КСРО білім беру ісінің үздігі-1, Еңбек қызыл ту орденді-1, Қазақстан білім беру ісінің үздігі-8, Аға мұғалім-1, методист мұғалім-1
Амангелді орта мектебінде 25 баладан тұратын 1 шағын орталық, 1даярлық тобы жұмыс істейді
Искакова Райхан - мұғалім, « Еңбек ардагері» медалін, « Қазақ ССР халық ағарту ісінің озық қызметкері» атағын алған.
Жұмағалиқызы Жақсылық - мұғалім, «Еңбек ардагері» медалін, «Қазақ ССР халық ағарту ісінің озық қызметкері» атағын алған.
Қабден Балқия - мұғалім, «Аға мұғалім», Қазақстан Республикасы білім беру ісінің үздігі атағын алған.
Хамзина Жұпаркүл - мұғалім, Ы.Алтынсарин төсбелгісін, Қазақстан
Республикасы білім беру ісінің үздігі атағын алған.
Шеген ауылында 9 жеке шаруа қожалықтары жұмыс жасайды.
Шаруа қожалықтары ірі қара , қой-ешкі, жылқы малдарын өсіреді.
«Кеңес» жеке шаруа қожалығы -1992 жылы құрылған.
1992- 1999 жылдары жеке шаруа қожалығын Торғай совхозының озат шопаны Мырзағалиев Кенесбасқарды.1999 жылдан бері баласы Мырзағалиев Талғат басқарып келеді. 172 - бас ірі қара, 391 - бас қой, 310- бас ешкі, 25 - бас жылқы бар.
«Жыңғылды» жеке шаруа қожалығы- 1992 жылы құрылған.Жеке шаруа қожалығын Торғай совхозының озат шопаны Кабжанов Егізбай 1992 – 2002 жылдар аралығында басқарды. 2002 жылдан бері баласы Кабжанов Марал Егізбайұлы басқарады.43- бас ірі қара, 232 - бас қой, 109 - бас ешкі, 35 - бас жылқы бар.
«Наужан » жеке шаруа қожалығы – 1997 жылы құрылған. Жеке шаруа қожалығын Самыратов Нұрлан Абдрахманұлы басқарады.88 - бас ірі қара,39 - бас жылқы бар.
«Тосын » жеке шаруа қожалығы 2006 жылдан бері жұмыс істейді.
Жеке шаруа қожалығын Кыстаубаев Нұрлыбек Кауденұлы басқарады.109- бас ірі қара, 55- бас қой, 29 - бас ешкі, 126 - бас жылқы бар.
«Кемел» жеке шаруа қожалығы – 2013 жылдан бері жұмыс істейді.
Жеке шаруа қожалығын Сапарова Айнагул Нағашыбайқызы басқарады.
98- бас ірі қара, 320 - бас қой, 125- бас ешкі, 28 - бас жылқы бар.
«Байтемір» жеке шаруа қожалығы - 2010 жылдан бері жұмыс істейді. Жеке шаруа қожалығын Хамзин Байтемір басқарады. 20- бас ірі қара,
63 - бас қой, 36- бас ешкі, 8 - бас жылқы бар.
«Сатай» жеке шаруа қожалығы – 2013 жылдан бері жұмыс істейді.
Жеке шаруа қожалығын Торғай селосының тұрғыны Меше Айжан Дисенқызы басқарады.10- бас ірі қара, 130 - бас қой, 20- бас ешкі, 2 - бас жылқы бар.
«Аян» жеке шаруа қожалығы- 2014 жылдан бері жұмыс істейді. Жеке шаруа қожалығын Торғай селосының тұрғыны Исмайлова Бакиткул Карисовна басқарады.129- бас ірі қара,76 - бас қой,39 - бас жылқы бар.
«Көлқұдық» жеке шаруа қожалығы - 2014 жылдан бері жұмыс істейді.
Жеке шаруа қожалығын Торғай селосының тұрғыны зейнеткер Жарасова Акжібек Әмірханқызы басқарады.10- бас ірі қара,38 - бас қой, 25 - бас ешкі, 1 - бас жылқы бар.
«Ақжол » жеке шаруа қожалығы - 2017 жылдан бастап жұмыс істейді.
Басшысы Торғай селосының тұрғыны Габдуалиев Канат Шөптібайұлы
Шеген ауылында 2005 жылдары Есқабылова Торта, Мырзағалиева Зәуреш, Нұрсейтова Салиха , Казанатова Биғанша, Сапарова Айнагулдер жеке кәсіпкерлікпен айналысып, тұрғындарды азық- түлік, тұрмыстық заттармен қамтамасыз етті.
Қазіргі уақытта «Мырзағалиева Зәуреш» жеке кәсіпкерлігі жұмыс істейді.
Шеген ауылындағы тарихи жер – су аттары
Өзендер- Торғай , Өлкейік, Қабырға .
Бөгеттер- Шыңыр, Еркеш, Бас бөгет, Қызқашқан, Садақбай, Аяқ бөгет, Ақ бөгет, Байдос, Қарабұқа, Жаманкөл, Ақ ши , Дәуітбай, Тұрлығұл,Шәкіржан.
Жасанды көлдер / котловандар / - Ақсу, Құмақ, Хасен күзегі, Шыңырау, Ақбағыс , Аққұм, Сартөбе, Тұзқұдық, Саумалкөл, Құмкөшу.
Бөлімшелер - Бейсенбай, Жаңақұрылыс, Қарақұдық ,Қарғалы , Құмкөл .
Халық қасиетті,киелі орын санайтын жерлер : Дәмолда Катен мешіті, Қосмағанбет қыстағы, Шақшақ Жәнібек белгісі, Дәуітбай қорымы.