ЕАЭО елдеріндегі тауарлардың импорты мен экспорты кезіндегі ҚҚС

Қосылған құн салығы (ҚҚС) тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) өндіру және айналыс процесінде қосылған сату бойынша салық салынатын айналым құнының бір бөлігінің бюджетке аударымдарын, сондай-ақ тауарларды Қазақстан Республикасының аумағына импорттау кезінде аударымдарды білдіреді.

Бір елден екінші елге ЕАЭО-ға экспорттау және импорттау рәсімі Еуразиялық экономикалық одақ туралы шартпен (бұдан әрі — Шарт) реттеледі. Жанама салықтарды алу тәртібі және Кеден одағында тауарлардың экспорты мен импорты кезінде олардың төленуін бақылау тетігі жеке хаттамамен реттеледі (шартқа № 18 қосымша).

Осылайша, шарт тауарлардың өзара саудасында жанама салықтарды өндіріп алуды ҚҚС нөлдік ставкасын қолдануды және (немесе) тауарларды экспорттау кезінде акциздерді төлеуден босатуды, сондай-ақ импорт кезінде оларға жанама салықтармен салық салуды көздейтін межелі елдің қағидаты бойынша жүзеге асырады. Бұл ретте, мүше мемлекеттің аумағына тауарлар импорты кезінде өзара саудадағы жанама салықтардың ставкалары осы мүше мемлекеттің аумағында оларды өткізу кезінде ұқсас тауарларға салық салынатын жанама салықтардың ставкаларынан аспауға тиіс.

 

Тауарларды импорттау кезіндегі ҚҚС

ЕАЭО шеңберіндегі Импорт-бұл тауарларды ЕАЭО-ға кіретін елдердің аумағына әкелу. Егер әкелінетін тауарлар ЕАЭО кеден заңнамасына сәйкес кедендік декларациялауға жататын болса, онда оларға "салық салынатын импорт"ұғымы қолданылады.

Еуразиялық экономикалық одақтың кеден заңнамасына және (немесе) Қазақстан Республикасының кеден заңнамасына сәйкес декларациялауға жататын ЕАЭО-ға мүше мемлекеттердің аумағына әкелінетін немесе әкелінетін тауарлар (ҚР ҰК 399-бабына сәйкес қосылған құн салығынан босатылғандарды қоспағанда) салық салынатын импорт болып табылады.

ҚР ҰК 422-бабына сәйкес, егер Қазақстан аумағына импорт ЕАЭО елдерінің аумағынан жүргізілсе, оған 12% стандартты мөлшерлеме бойынша ҚҚС салынуға тиіс.

Сонымен қатар, импорттаушы ҚҚС төлеуші ретінде есепте тұр ма, жоқ па маңызды емес-бұл жағдайда салық төлеу міндеті әдепкі бойынша туындайды. Ерекшелік-ҚҚС-тан босатылған тауарлар. Олардың тізбесі ҚР ҰК 451-бабында көрсетілген. Осылайша, салық заңнамасында көзделген кейбір тауарлардың (мысалы, ұлттық және шетел валютасының банкноттары мен монеталары, гуманитарлық көмек ретінде әкелінетін, шартта (келісімшартта) көзделген кепілдік қызмет көрсету шеңберінде импортталатын тауарлар, шарттар сақталған кезде дәрілік препараттар және т.б.) импорты қосылған құн салығынан босатылады.

Сондай-ақ, ҚҚС төлеуден көлік құралдарының және (немесе) ауыл шаруашылығы техникасының құрамындағы шикізаттың және (немесе) материалдардың, сондай-ақ арнайы инвестициялық келісімшарттар жасасу жөніндегі уәкілетті органмен жасалған арнайы инвестициялық келісімшарт шеңберінде заңды тұлға "Qyzyljar" арнайы экономикалық аймағының еркін қоймасының немесе еркін кедендік аймағының кедендік рәсімімен орналастырылған олардың компоненттерінің импорты босатылады. Уәкілетті органмен арнайы инвестициялық келісімшарт жасасқан заңды тұлға арнайы экономикалық аймақтың немесе еркін қойманың аумағында өндірілген дайын өнім құрамында тауарларды импорттау кезінде қосылған құн салығын төлеуден босатуды қолдануға құқылы.

Еуразиялық экономикалық одақтың кеден заңнамасына және (немесе) Қазақстан Республикасының кеден заңнамасына сәйкес кедендік декларациялауға жататын тауарлардың импорты бойынша салықтарды төлеуден босатуды көздейтін кедендік рәсімге орналастыра отырып, ҚҚС төлеуден босату Қазақстан Республикасының кеден заңнамасында белгіленген тәртіппен жүзеге асырылады. Мысалы, кедендік рәсіммен орналастырылған тауарлар кедендік транзит, кеден қоймасы, кедендік аумақта, еркін кедендік аймақта, еркін қоймада қайта өңдеу.

Қызметтер импортына келетін болсақ, ҚҚС бойынша есепте тұрған салық төлеушілер ғана ҚҚС төлейді және бұл қызметтерді көрсету орны Қазақстан Республикасының аумағы болған жағдайда ғана төленеді.

Салық төлеуші тиісті салық декларациясын Салық органына импортталған тауарлар есепке алынған айдан кейінгі айдың 20-күнінен кешіктірмей табыс етуге міндетті. Салық декларациясымен бір мезгілде салық төлеуші салық органына мынадай құжаттарды ұсынады:

1) қағаз жеткізгіштегі (төрт данада) және электрондық түрдегі не тек электрондық түрдегі өтініш;

2) импортталған тауарлар бойынша жанама салықтардың нақты төленгенін растайтын банктің үзінді көшірмесі,

3) көліктік (тауарға ілеспе) құжаттар;

4) Кеден одағына мүше мемлекеттің заңнамасына сәйкес ресімделген шот-фактуралар;

5) лизинг шарттары (келісімшарттары), шарттары (келісімшарттары); тауарлық кредит (тауарлық қарыз, заттар түріндегі қарыз) шарттары (келісімшарттары); тауарларды дайындау туралы шарттар (келісімшарттар); алыс-беріс шикізатын қайта өңдеуге арналған шарттар (келісімшарттар) ;

6) Шарттың 18-қосымшасында белгіленген жағдайларда Ақпараттық хабарлама.

 

Тауарларды экспорттау кезіндегі ҚҚС

Егер экспорттаушы фискалдық органға тауарларды тиеп-жөнелткен (берген) күннен бастап күнтізбелік 180 күн ішінде тиісті құжаттарды беру арқылы тиісті құқықты растаса, Қазақстаннан тауарлар экспортына ҚҚС-қа қатысты қосылған құн салығы нөлдік қолданылуы мүмкін.

Аумағынан тауарлар әкетілген Кеден одағына мүше мемлекеттің салық төлеушісі ҚҚС нөлдік ставкасын қолданудың және (немесе) акциздерді төлеуден босатудың негізділігін растау үшін салық органына салық декларациясымен бір мезгілде мынадай құжаттар (олардың көшірмелері)табыс етіледі:

1) олардың негізінде тауарлардың экспорты жүзеге асырылатын шарттар (келісімшарттар); лизинг шарттары (келісімшарттары), тауарлық кредит (тауарлық қарыз, заттар түріндегі қарыз) шарттары (келісімшарттары); тауарларды дайындауға арналған шарттар (келісімшарттар); алыс-беріс шикізатын өңдеуге арналған шарттар (келісімшарттар) ;

2) экспортталған тауарларды өткізуден түсетін түсімнің экспорттаушы салық төлеушінің шотына нақты түскенін растайтын банктің үзінді көшірмесі;

3) аумағына тауарлар импортталған кеден одағына мүше мемлекеттің салық органының жанама салықтарды төлеу (босату) туралы белгісі бар, жанама салықтардың төленген сомалары туралы Кеден одағына мүше мемлекеттердің салық органдары арасында электрондық түрде ақпарат алмасу туралы хаттамаға 1-қосымшаның нысаны бойынша жасалған тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініш немесе салық міндеттемелерін орындаудың өзге тәртібімен);

4) Кеден одағына мүше бір мемлекеттің аумағынан Кеден одағына мүше екінші Мемлекеттің аумағына тауарлардың өткізілуін растайтын көліктік (тауарға ілеспе) құжаттар. Егер тауарларды өткізудің жекелеген түрлері үшін мұндай құжаттарды ресімдеу Кеден одағына мүше мемлекеттің заңнамасында көзделмеген жағдайда көрсетілген құжаттар ұсынылмайды;

5) аумағынан тауарлар экспортталған Кеден одағына мүше мемлекеттің заңнамасында көзделген ҚҚС нөлдік ставкасын қолданудың негізділігін растайтын өзге де құжаттар.

Осы құжаттар белгіленген мерзімде ұсынылмаған кезде ҚҚС сомасы аумағынан тауарлар экспортталған Кеден одағына мүше мемлекеттің заңнамасына сәйкес ҚҚС-тың тиісті сомаларын шегеруге (есепке жатқызуға) құқығы бар бюджетке төленуге тиіс.

ҚҚС төленбеген, толық төленбеген, осындай салықтарды мерзімін бұза отырып төлеген жағдайда, салық органы аумағынан тауарлар экспортталған Кеден одағына мүше мемлекеттің заңнамасында белгіленген тәртіппен және мөлшерде ҚҚС пен өсімпұлды өндіріп алады, сондай-ақ ҚҚС, өсімпұл төлеу жөніндегі міндеттемелердің орындалуын қамтамасыз ету тәсілдерін және осы мемлекеттің заңнамасында белгіленген жауапкершілік шараларын қолданады.