Қазақстан Республикасы Конституциясы мен Салық кодексінде белгіленген нормаларға сәйкес, салық төлеу – әрбір азаматтың міндеті. Осындай міндеттердің бірі – жеке тұлғалардан көлік құралдарына салынатын салықты төлеу.
Уәкілетті органның деректері бойынша, 2023 жылы ШҚО-да 252 980 көлік тіркелген, ал 2024 жылы нақты төленген салық көлемі – 3,9 млрд теңге болды. Өткен жылмен салыстырғанда (2023 – 3,1 млрд теңге) өсім 0,8 млрд теңгені немесе 127,4% құрады.
Ағымдағы жылы жеке тұлғалардың 2024 жылға арналған көлік салығы 257 635 көлікке 4,8 млрд теңге көлемінде есептелді (өсім 0,9 млрд теңге, көлік саны 4 655-ке артты). 235 483 көлік бойынша 4 583,6 млн теңге есептелді.
Өсімнің себебі – жыл сайын индекстелетін АЕК көлемінің ұлғаюы және тіркелген көлік санының артуы.
Салық кодексінің нормаларына сәйкес, көлік салығын жеке тұлғалар өз бетімен есептейді. Алайда, жыл сайын ақпан-наурыз айларында салық органдары алдыңғы жыл үшін (бұл жағдайда 2024 жыл) салық есептеп, көлігі бар салық төлеушілерге ақпарат жібереді. Бұл деректер eGov, 1414 қызметі, Kaspi Bank және Халық банк қосымшалары арқылы қолжетімді.
Салық сомасын өз бетінше есептеу үшін азаматтар E-Salyk Azamat қосымшасын, КГД сайты (kgd.gov.kz) немесе Google калькуляторын пайдалана алады.
Көлік салығы бойынша берешекке талдау
Салық әкімшілігінің негізгі мәселелерінің бірі – жыл сайынғы көлік салығы бойынша жеке тұлғалардың берешегі.
2024 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша көлік салығы бойынша берешек 8 190 салық төлеушіге 346,3 млн теңгені құрады.
2025 жылғы 31 наурыздағы бірінші тоқсан соңында берешек 7 228 НП бойынша 323,1 млн теңге болды, алайда қазіргі уақытта ол 18 911 салық төлеушіге 538 млн теңгеге өсті.
2025 жылғы 8 сәуірдегі жағдай бойынша берешек 26 139 салық төлеушіге 861,1 млн теңге болды. (19805 НП бойынша – 529,1 млн теңге таза берешек)
Берешек мөлшерінің өсуі төмендегі себептерге байланысты:
Сенімхатпен сатылған көліктер
Мемлекеттік нөмірі және рамасы жоғалған көліктер
Иелері шетелге кеткен көліктер
Берешекті азайту бойынша шаралар
Берешекті азайту жыл сайын ШҚО әділет департаменті, полиция департаменті және жеке сот орындаушылар палатасымен бірлесіп жүзеге асырылатын Меморандум аясында жүргізілуде.
Іс-шаралар шеңберінде:
Көлік құралдарын анықтау және ұстау бойынша рейдтер
Жеке сот орындаушылары арқылы мәжбүрлі өндіріп алу
Салық төлеушілерге салық төлеу туралы ескертулер мен хабарламалар
2025 жылы көлік саны мен АЕК өсуінің арқасында салық түсімдері артты. Сонымен қатар, берешекті азайту бойынша кешенді шаралар белсенді түрде іске асырылуда.
Жыл басынан бері КГД тапсырмаларын орындау мақсатында ДВД және ППС органдарымен бірлесіп 197 рейд өткізілді – 60 борышкер 2,5 млн теңге сомасында берешегін жапты.
200.05 қосымшасы бойынша 2024 жылдың 4-тоқсанына жалақы алатын 2 493 тұлға анықталып, олардың берешегі 44,3 млн теңгені құрады.
КГД тапсырмасы бойынша Жеке сот орындаушылары палатасына жалпы сомасы 311,1 млн теңгеге 9865 салық бұйрығы жіберілді. Соның ішінде 7482 бұйрық бойынша 109,8 млн теңге өндіріліп, іс аяқталды.
Қазіргі уақытта жеке сот орындаушыларда 2383 іс (201,2 млн теңге) қаралуда, оның ішінде 397 бұйрық – жұмыс істейтін борышкерлер бойынша, яғни табыс көзінен салықты өндіріп алу үшін.
Салық төлеу мерзімі
Қазақстан Республикасының салық заңнамасына сәйкес, 2024 жылға көлік салығын 2025 жылғы 1 сәуірге дейін төлеу қажет. Уақтылы төленбеген жағдайда өсімпұл есептеледі, ал ұзақ мерзімді берешек болған жағдайда мәжбүрлеп өндіріп алу шаралары қолданылуы мүмкін.