Ерекше қорғалатын табиғи аумақ еліміздің 10%-дан астам жерін алып жатыр. Олардың жалпы ауданы – 29,3 млн га.

Заңды тұлға мәртебесі бар ЕҚТА 8 млн га немесе Республика аумағының  2,9%-ы.

Елімізде Республикалық маңызы бар:

• 10 мемлекеттік табиғи қорық;
• 14 мемлекеттік ұлттық табиғи парк;
• 7 мемлекеттік табиғи резерват;
• 50 мемлекеттік табиғи қаумал;
• 5 мемлекеттік қорық аймақтары;
• 6 мемлекеттік ботаникалық бақ;
• 1 мемлекеттік дендрологиялық парк;
• 25 мемлекеттік табиғи ескерткіш бар.

Айта кету керек, ел тәуелсіздігін алғаннан бері ЕҚТА территориясын кеңейту, сонымен қатар жаңа ЕҚТА-лар құрылуына орай, ЕҚТА аумағы – 28 мың га-ға ұлғайған. Соңғы 5 жылда 5 табиғат қорғау мекемесі құрылды:

• 2018 жылы  Шығыс Қазақстан облысында жалпы ауданы – 143,5 мың га «Тарбағатай» мемлекеттік ұлттық табиғи паркі және Алматы облысында жалпы ауданы – 415, 2 мың га «Іле-Балқаш» мемлекеттік табиғи резерваты құрылды.
• 2020 жылы «Барсакелмес» мемлекеттік табиғи қорығының аумағы кеңейтілді.
• 2021 жылы Қарағанды облысында ауданы – 58 912 га болатын «Ұлытау» мемлекеттік ұлттық табиғи паркі құрылды.
• Ақбөкендердің Орал популяциясын сақтау және қорғау мақсатында 2022 жылы жалпы ауданы – 343 040 га «Бөкейорда» мемлекеттік табиғи резерваты және Батыс Қазақстан облысында жалпы ауданы – 314 504 га «Ащыөзек» мемлекеттік табиғи қаумалы құрылды.

Ағымдағы жылы Жайық өзені бассейнінің экожүйесін сақтау мақсатында Батыс Қазақстан облысында «Жайық орманы» мемлекеттік табиғи резерватын құру жоспарлануда.

Үш табиғи объект ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұралар тізіміне енді:

1. «Сарыарқа-Солтүстік Қазақстан даласы мен көлдері» (2008 ж., «Наурызым» және «Қорғалжын» мемлекеттік табиғи қорықтары);
2. Өзбекстан және Қырғызстанмен бірлескен «Батыс Тянь-Шань» (2016 ж., «Ақсу-Жабағылы», «Қаратау» мемлекеттік табиғи қорықтары және «Сайрам-Өгем» ұлттық табиғи паркі);
3. «Тұранның суық қысқы шөлдері» (2023 ж., «Алтынемел» мемлекеттік ұлттық табиғи паркі, «Барсакелмес» мемлекеттік табиғи қорығы).

Республикалық маңызы бар Қазақстандық ЕҚТА ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік биосфералық резерваттар желісіне белсенді түрде ұсынылуда.

Қазіргі уақытта еліміздің 15 ерекше қорғалатын табиғи аумағы ЮНЕСКО биосфералық резерватының халықаралық мәртебесіне ие.