Азаматтардың өтініштері: жалпы талаптар. Лауазымды тұлғалардың заңсыз әрекеттері мен шешімдеріне шағымдану тәртібі
Жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тәртібі Қазақстан Республикасының 2020 жылғы 29 маусымдағы № 350-VI Әкімшілік процестік кодексінің (бұдан әрі – Кодекс) нормаларымен реттеледі.
9-бапқа сәйкес, әркімнің бұзылған немесе даулы құқықтарын, бостандықтарын немесе заңды мүдделерін қорғау үшін осы Кодексте белгіленген тәртіппен әкімшілік органға, лауазымды адамға немесе сотқа жүгінуге құқығы бар.
Әкімшілік органға, лауазымды адамға немесе сотқа жүгіну құқығынан бас тарту жарамсыз болып табылады.
Жазбаша немесе электрондық құжат нысанында берілген шағымда хаттамада:
1) тегі, аты, әкесінің аты (егер ол жеке басын куәландыратын құжатта көрсетілсе), жеке сәйкестендіру нөмірі (бар болса), жеке тұлғаның пошталық мекенжайы немесе заңды тұлғаның атауы, пошталық мекенжайы, бизнес сәйкестендіру нөмірі (бар болса) ;
2) өтiнiш берiлетiн әкiмшiлiк органның, лауазымды адамның атауы;
3) шағымның мәні;
4) өтінішті беру күні;
5) өтініш берушінің немесе оның өкілінің қолы;
6) Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген өзге де мәліметтер.
Осы Кодексте белгіленген тәртіппен берілген шағым міндетті түрде қабылдануға, тіркелуге, есепке алынуға және қаралуға жатады.
Шағымды қабылдаудан бас тартуға тыйым салынады.
Мемлекеттік органға, жергілікті өзін-өзі басқару органына, мемлекеттің 100% қатысатын заңды тұлғаға шағымданған жағдайда өтініш берушіге күні мен уақыты, тегі мен аты-жөні, лауазымы көрсетілген бірегей нөмірі бар талон өтінішті қабылдаған адамға беріледі.
Өтініш келіп түскен күні тіркеледі. Сұраныс жұмыс емес күні түскен жағдайда одан кейінгі келесі жұмыс күні тіркеледі.
Жалпыға қолжетімді ақпараттық жүйелер арқылы келіп түскен және Қазақстан Республикасының электрондық құжат және электрондық цифрлық қолтаңба туралы заңнамасының талаптарына сәйкес келетін өтініштер осы Кодексте белгіленген тәртіппен қаралуға жатады.
Өтiнiш осы Кодекстiң 63-бабында белгiленген талаптарға сәйкес келмеген жағдайда, әкiмшiлiк орган, лауазымды адам өтiнiш берушiге өтiнiш қандай талаптарға сәйкес келмейтiнiн көрсетедi, оны талаптарға сәйкестiру үшiн қисынды мерзiм белгiлейдi. .
Әкiмшiлiк орган, лауазымды адам, егер өтiнiш берушi әкiмшiлiк орган, лауазымды адам белгiлеген мерзiмде оны Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес келтiрмесе, шағымды қайтарады.
Істі қайтару екінші істі болдырмайды.
Егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше көзделмесе, өтiнiш негiзiнде қозғалған әкiмшiлiк рәсiмнiң мерзiмi өтiнiш келiп түскен күннен бастап он бес жұмыс күнiн құрайды.
Шағым негізінде қозғалған әкімшілік рәсімнің мерзімі әкімшілік орган басшысының немесе оны алмастыратын тұлғаның дәлелді шешімі бойынша қисынды мерзімге, бірақ екі айдан аспайтын мерзімге ұзартылуы мүмкін. әкімшілік істі дұрыс қарау үшін маңызы бар іс жүзіндегі мән-жайлар, олар туралы әкімшілік іске қатысушы хабардар етіледі.ұзартылған күннен бастап үш жұмыс күні ішінде іс жүргізу.
Әкімшілік іс жүргізу мерзімін негізсіз ұзартқаны үшін шешім қабылдауға уәкілетті тұлға Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес тәртіптік және өзге де жауаптылықта болады.
Әкiмшiлiк iстi қарай отырып, әкiмшiлiк орган немесе лауазымды адам әкiмшiлiк актiнi қабылдау немесе әкiмшiлiк iс жүргiзудi тоқтату туралы қаулы шығарады.
Әкімшілік істі қарау аяқталғаннан кейін жазбаша түрде қаулы шығарылады, ол әкімшілік іс жүргізуге қатысушыға жіберіледі.
Әкiмшiлiк процеске қатысушының әкiмшiлiк актiге, әкiмшiлiк актiнi қабылдаумен байланысты емес әкiмшiлiк әрекетке (әрекетсiздiкке) әкiмшiлiк (сотқа дейiнгi) тәртiппен шағым жасауға құқығы бар.
Осы Кодексте көзделген жағдайларда, әкiмшiлiк процеске қатысушы әкiмшiлiк актiнi қабылдауға байланысты әкiмшiлiк әрекетке (әрекетсiздiкке) шағым жасауға құқылы.
Егер әкiмшiлiк орган, лауазымды адам осы Кодексте белгiленген мерзiмде әкiмшiлiк актiнi қабылдамаса немесе әкiмшiлiк iс-әрекет жасамаса, онда мерзiмдер өткен күннен бастап әкiмшiлiк орган, лауазымды адам әкімшілік акт қабылдау, әкімшілік әрекет жасау.
Шағымды әкімшілік (сотқа дейінгі) тәртіппен қарауды жоғары тұрған әкімшілік орган, лауазымды адам жүзеге асырады.
Әкiмшiлiк актiге, әкiмшiлiк әрекетке (әрекетсiздiкке) шағым әкiмшiлiк органға, лауазымды адамға әкiмшiлiк процеске қатысушы әкiмшiлiк құқық бұзушылық туралы қаулы шығарған күннен бастап үш айдан кешiктiрiлмей берiледi.