Туберкулездің таралуын тоқтатайық.

Туберкулез– адам мен жануарларда болатын созылмалы жұқпалы ауру. Туберкулездің қоздырғышы – микобактерияны (“Кох таяқшасын”) неміс микробиологы Роберт Кох 1882 жылы туберкулез қоздырғышын ашты және бұл жұқпалы ауру екенін дәлелдеді.

Туберкулезбен ауырған адамдардың  алғашқы ауру белгілері: жөтел, әлсіздік, дене температурасының жоғарылауы, тершеңдік, кеуде қуысының ауыруы, тәбеттің төмендеуі, салмақ жоғалту, шаршау. Туберкулездің бұл белгілеріне адамдар көп көңіл бөлмейді және медициналық көмекке жүгінбейді немесе өзін-өзі емдейді.

Жөтел-туберкулезге ең тән симптомы. Егер ол 2 аптадан астам уақытқа созылса, міндетті түрде жалпы медициналық мекемеге барып, туберкулезге тексеруден өту керек!

Туберкулез-баяу үдемелі және ұзаққа созылатын ауру. Бұл жағдайда аурудан зардап шегетін негізгі орган – өкпе. Туберкулез бактериялары ауа арқылы тасымалданады. Олар туберкулезбен ауыратын адамдардың өкпесінде өседі және көбейеді, қабыну пайда болады, содан кейін тіндердің бұзылуы, ыдырау аймақтары пайда болады, оларда миллиондаған бактериялар бар. Олардан жөтелгенде, түшкіргенде, сөйлескенде туберкулез бактериялары қоршаған ауаға шығарылады. Туберкулез бактериялары ауада бірнеше сағат бойы болуы мүмкін. Егер туберкулездің ашық (жұқпалы) түрімен ауыратын науқас ұзақ уақыт бойы нашар желдетілетін бөлмеде (пәтерде, жұмыс бөлмесінде, аурухана бөлмесінде, түрме камерасында, көлікте) өткізсе, онда бұл ауада қозғалатын бактериялардың көп болғаны соншалық, оларды басқа адамдар жұтады. Бұл ауа тамшылары деп аталатын туберкулезді жұқтырудың (жұқтырудың) негізгі жолы. Сондықтан ешкім туберкулез бактерияларымен инфекциядан қорғалмайды, өйткені ауа барлық адамдар үшін жалғыз. Туберкулезді кез-келген жаста жұқтыруға болады, бірақ бұл әсіресе денесі әлсіреген балалар мен ересектер үшін қауіпті. Егер туберкулезбен ауыратын адаммен байланыс ұзақ және жиі болса, инфекция қаупі артады.

Кейбір жағдайларда мидың және оның мембраналарының туберкулезі болуы мүмкін; сүйектердің, буындардың, бүйректердің, жыныс мүшелерінің, көздің, ішектің және басқа мүшелердің туберкулезі. Туберкулезбен ауыратындардың 75% - ы 20-40 жас аралығындағы адамдар, яғни ең еңбекке қабілетті және бала туатын жастағы адамдар. Жыл сайын әлемде туберкулезден 2 миллион адам қайтыс болады.

2023 жылдың 9 айында Шығыс Қазақстан облыс бойынша туберкулездің 218 жағдайы анықталды, 2022 жылдың 9 айында 239 жағдай тіркелген, сырқаттанушылықтың 2,9 % - ға төмендеуі байқалады.

14 жасқа дейінгі балалар арасында 5 жағдай тіркелді, жасөспірімдер арасында да туберкулездің 4 жағдайы тіркелді.

Сырқаттанушылықты талдау кезінде облыстың жұмыс істемейтін халқы ең осал екенін көрсетеді (сырқаттанғандардың жалпы санының 55,6%).

Туберкулез диагнозын қалай тез және дұрыс қоюға болады?

Туберкулезді рентгенологиялық әдістермен анықтауға болады-бұл флюорография және рентгенография. Туберкулезді флюорографиялық әдіспен, қақырықты молекуларлық-генетикалық әдіспен және микроскопиялық зерттеу арқылы анықтауға болады. Сондай-ақ ерте анықтау мақсатында тәуекел тобындағы балаларға туберкулин диагностикасы жүргізіледі (Манту сынамасы, рекомбинантты туберкулез аллергені бар сынама (Диаскин тест).

Уақытында туберкулез диагнозы сәтті емдеу үшін , аурудың белгілері пайда болған кезде дереу жалпы медициналық мекемеге – емханаға, фельдшерлік пунктке, учаскелік ауруханаға хабарласу қажет.

Туберкулезді әдетте әрқашан емдеуге болады. Туберкулезді емдеу ұзақ, кем дегенде 6-8 ай бойы жүргізіледі. Тек осы кезеңде барлық туберкулез бактерияларының жойылуына қол жеткізіледі.

Дұрыс емделмеген жағдайда туберкулез созылмалы, жиі емделмейтін ауруға айналады.

Туберкулездің алдын алу - БЦЖ вакцинасымен егу. Туберкулезге қарсы егілген балалар вакцинацияланбағандарға қарағанда 15 есе аз және айтарлықтай жеңілірек ауырады. Вакцинация баланы, ең алдымен, туберкулезді менингиттен және аурудың ауыр түрлерінен қорғайды.

Туберкулезге қарсы егу медициналық қарсы көрсетілімдер болмаған жағдайда перзентханада баланың  алғашқы  2-4 тәулігіне жүргізіледі.

Туберкулез-бұл бүкіл қоғамның проблемасы, сондықтан оның өсуі мен таралуын әр адам күнделікті өмірде туберкулездің алдын-алу туралы білімдерін жақсы біліп, қолданған кезде ғана тоқтатуға болады.