АНАЛИТИКАЛЫҚ АНЫҚТАМА Балқаш ауданы әкімдігінің 2025 жылғы қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау нәтижелері туралы
АНАЛИТИКАЛЫҚ АНЫҚТАМА
Балқаш ауданы әкімдігінің 2025 жылғы қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау нәтижелері туралы
Бақанас ауылы 30.09.2026 жыл
- КІРІСПЕ БӨЛІМ
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізудің бекітілген кестесіне сәйкес Алматы облысы Балқаш ауданы әкімдігінің 2025 жылғы 1 қаңтардан бастап 31 желтоқсанға дейінгі кезеңдегі қызметіне талдау жүргізілді.
Талдаудың мақсаты сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарын жасауға ықпал етуі мүмкін жағдайлар мен мән-жайларды анықтау, басқару процестерін ұйымдастырудағы кемшіліктерді айқындау және сыбайлас жемқорлыққа қарсы жұмыстың тиімділігін арттыру жөнінде ұсыныстар әзірлеу болып табылады.
Талдау барысында жергілікті атқарушы органдар қызметін нормативтік-құқықтық реттеу, кадр жұмысы, мүдделер қақтығысының алдын алу, мемлекеттік қызметтер көрсету, жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарау, мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру, сондай-ақ жер қатынастары, жол шаруашылығы және абаттандыру салаларындағы өкілеттіктерді іске асыру мәселелері қаралды.
Аталған бағыттарды қарау нәтижелері бойынша қабылданатын шешімдердің ашықтығын арттыруға, ішкі бақылауды нығайтуға және сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің алдын алуға бағытталған шаралар айқындалды.
- НОРМАТИВТІК-ҚҰҚЫҚТЫҚ РЕТТЕУ САЛАСЫНДАҒЫ СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚ ТӘУЕКЕЛДЕРІН ТАЛДАУ
2.1. Нормативтік-құқықтық базаны жетілдіру
Жергілікті атқарушы органдардың қызметін реттейтін нормативтік құқықтық актілерді талдау барысында азаматтарға, кәсіпкерлік субъектілеріне және ұйымдарға қатысты шешімдер қабылдауды көздейтін ережелерге ерекше назар аударылды.
Рәсімдердің жеткілікті деңгейде нақтыланбауы, шешім қабылдаудың бірыңғай өлшемшарттарының болмауы, жекелеген нормаларды әртүрлі түсіндіру мүмкіндігі және жауапты лауазымды адамдардың өкілеттіктерінің жеткіліксіз регламенттелуі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің туындауына ықпал етуі мүмкін.
Ұсыныстар:
Әкімдік қызметінде қолданылатын нормативтік құқықтық актілер мен ішкі құжаттарға түгендеу жүргізіп, екіұшты түсіндіруге жол беретін ережелерді анықтау.
Қазақстан Республикасының заңнамасындағы өзгерістерді ескере отырып, ішкі құжаттарды тұрақты түрде жаңартып отыру.
Құқықтық олқылықтар анықталған жағдайда тиісті нормативтік құқықтық актілерді жетілдіру жөнінде негізделген ұсыныстар әзірлеп, оларды уәкілетті мемлекеттік органдарға жолдау.
Заңнамада белгіленген өлшемшарттар мен рәсімдер болған кезде басқарушылық шешімдердің тек субъективті пайымдаулар негізінде қабылдануына жол бермеу.
2.2. Жер қатынастары және жер учаскелерін пайдалану
Жер қатынастары саласында өтініштерді қараудың белгіленген тәртібін сақтау, ұсынылған құжаттардың толықтығы, қабылданатын шешімдердің негізділігі және өтініш берушілерді қарау нәтижелері туралы хабардар ету мәселелеріне ерекше назар аудару қажет.
Әкімшілік рәсімдердің жеткіліксіз ашықтығы шағымдардың туындауына, өтініш берушілерге әртүрлі көзқарас танытуға және жекелеген тұлғаларға негізсіз артықшылықтар берілуіне жағдай жасауы мүмкін.
Ұсыныстар:
Жер пайдалану мәселелері бойынша құжаттарды қарау кезінде заңнамада белгіленген тәртіптің сақталуын қамтамасыз ету.
Өтініштерді қарау мерзімдерінің сақталуына және әкімшілік рәсімдердің нәтижелерін тиісінше ресімдеуге бақылау ұйымдастыру.
Мемлекеттік қызметтер көрсету тәртібі мен қажетті құжаттар туралы ақпараттың қолжетімділігін қамтамасыз ету.
Өтініш берушілерден заңнамада көзделмеген құжаттар мен мәліметтерді талап етуге жол бермеу.
Техникалық мүмкіндік болған жағдайда өтініштерді тіркеу және олардың қаралу барысын бақылау үшін электрондық тетіктерді пайдалану.
2.3. Жол шаруашылығы және елді мекендерді абаттандыру
Жолдарды жөндеу, көшелік инфрақұрылымды күтіп-ұстау және елді мекендерді абаттандыру жұмыстарын жоспарлау мен орындау кезінде объектілердің басымдылығын айқындау, шығыстарды негіздеу, жұмыстардың сапасын бақылау және орындалған жұмыстардың нақты көлемін растау мәселелеріне байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелдері туындауы мүмкін.
Ұсыныстар:
Жөндеу және абаттандыру жұмыстарының тізбесін қалыптастыру кезінде объектілердің басымдылығын айқындайтын құжатпен расталған өлшемшарттарды пайдалану.
Объектілерді жұмыс жоспарларына енгізуді олардың техникалық жай-күйін, халықтың қажеттіліктерін және қолда бар қаржыландыру көлемін ескере отырып негіздеу.
Нақты орындалған жұмыстардың шарт талаптары мен жобалық құжаттамаға сәйкестігін бақылауды күшейту.
Орындалған жұмыстар актілерін тексеру нәтижелерімен расталған нақты көрсеткіштер негізінде ресімдеу.
Кемшіліктер анықталған жағдайда заңнамаға және жасалған шарттардың талаптарына сәйкес шаралар қабылдау.
2.4. Жолаушылар тасымалын ұйымдастыру және сауда объектілерін орналастыру
Көлік қызметтерін ұйымдастыру және сауда объектілерін орналастыруды реттеу саласындағы өкілеттіктерді іске асыру кезінде мүдделі тұлғалар үшін тең жағдайлар жасау, рәсімдердің ашықтығын қамтамасыз ету және қабылданатын шешімдерді құжаттамалық тұрғыдан негіздеу маңызды болып табылады.
Ұсыныстар:
Жолаушылар тасымалын ұйымдастыру мәселелерін қарау кезінде заңнамада белгіленген рәсімдердің сақталуын қамтамасыз ету.
Конкурстар мен өзге де көзделген рәсімдерді өткізу кезінде қатысу шарттары мен бағалау өлшемшарттары туралы ақпараттың қолжетімділігін қамтамасыз ету.
Жекелеген кәсіпкерлік субъектілеріне негізсіз артықшылықтар беруге жол бермеу.
Өтініштер мен ұсыныстарды қарау нәтижелерін құжаттамалық түрде ресімдеу.
Нормативтік реттеудегі кемшіліктер анықталған жағдайда оны жетілдіру жөніндегі ұсыныстарды уәкілетті органдарға жолдау.
III. ҰЙЫМДАСТЫРУ-БАСҚАРУ ҚЫЗМЕТІ САЛАСЫНДАҒЫ СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚ ТӘУЕКЕЛДЕРІН ТАЛДАУ
3.1. Кадр жұмысы және мемлекеттік қызмет өткеру
Кадр рәсімдері заңдылық, объективтілік және мемлекеттік қызметке тең қолжетімділік қағидаттарының сақталуын талап етеді. Біліктілік талаптары сақталмаған, конкурстық рәсімдердің нәтижелері жеткілікті деңгейде құжатталмаған немесе кадрлық шешімдер негізсіз қабылданған жағдайларда ықтимал тәуекелдер туындауы мүмкін.
Ұсыныстар:
Тағайындау туралы шешім қабылданғанға дейін кандидаттардың біліктілік талаптарына сәйкестігін тексеруді қамтамасыз ету.
Мемлекеттік қызметшілерді конкурстық іріктеу, тағайындау және ауыстыру тәртібін сақтау.
Кадрлық шешімдерге қатысты құжаттарды тиісті түрде ресімдеу және сақтау.
Кадр рәсімдерінің сақталуына мерзімді ішкі бақылау жүргізу.
Мемлекеттік қызметшілер арасында қызметтік әдеп, сыбайлас жемқорлыққа қарсы шектеулер және жауапкершілік мәселелері бойынша түсіндіру жұмыстарын ұйымдастыру.
3.2. Мүдделер қақтығысының алдын алу және оны реттеу
Мүдделер қақтығысы лауазымдық міндеттерді орындаудың объективтілігіне және қабылданатын басқарушылық шешімдердің заңдылығына әсер етуі мүмкін. Осыған байланысты лауазымды адамдардың жеке мүдделілігіне байланысты туындауы ықтимал мән-жайларды уақтылы анықтау қажет.
Ұсыныстар:
Мүдделер қақтығысын анықтау, оның алдын алу және оны реттеу мәселелері бойынша тұрақты түсіндіру іс-шараларын өткізу.
Қызметтік міндеттерді объективті орындауға әсер етуі мүмкін мән-жайлар туындаған жағдайда басшылықты уақтылы хабардар етуді қамтамасыз ету.
Мүдделер қақтығысы анықталған кезде оны реттеу бойынша заңнамада көзделген шараларды қабылдау.
Лауазымды адамдардың өздерінің жеке мүдделерін қозғайтын шешімдерді қабылдауға қатысуына қатысты белгіленген шектеулердің сақталуын қамтамасыз ету.
Қабылданған шараларды құжаттамалық түрде ресімдеп, олардың орындалуына бақылау жүргізу.
3.3. Мемлекеттік қызметтер көрсету
Осы саладағы негізгі ықтимал тәуекелдерге мемлекеттік қызметтер көрсету мерзімдерін бұзу, негізсіз бас тарту, қосымша құжаттарды талап ету және халықты қызметтерді алу тәртібі туралы жеткіліксіз хабардар ету жатады.
Ұсыныстар:
Мемлекеттік қызметтерді көрсету кезінде заңнама талаптары мен белгіленген стандарттардың сақталуын қамтамасыз ету.
Өтініштерді қарау мерзімдеріне және бас тарту шешімдерінің негізділігіне тұрақты тексеру жүргізу.
Қажетті құжаттардың тізбесі, қызмет көрсету мерзімдері мен тәртібі туралы өзекті ақпаратты орналастыруды қамтамасыз ету.
Тиісті қағидаларда көзделмеген құжаттар мен мәліметтерді талап етуге жол бермеу.
Мүмкіндікке қарай мемлекеттік қызметтерді электрондық арналар арқылы көрсету тетіктерін кеңейту.
Қызмет алушылардың шағымдарына талдау жүргізіп, анықталған кемшіліктерді жою жөнінде шаралар қабылдау.
3.4. Жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарау
Халықтың өтініштерін уақтылы және объективті қарау сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің алдын алудың маңызды бағыттарының бірі болып табылады. Бұл ретте өтініштерді қарау мерзімдерінің сақталуына, өтініш берушілер келтірген уәждердің толық қаралуына және берілетін жауаптардың негізділігіне ерекше назар аудару қажет.
Ұсыныстар:
Өтініштерді қарау мерзімдерінің сақталуына бақылауды күшейту.
Өтініш берушілер көрсеткен мән-жайларды толық әрі объективті қарауды қамтамасыз ету.
Жүйелі проблемаларды анықтау мақсатында қайталама өтініштер мен шағымдарға талдау жүргізу.
Келіп түскен құжаттарды тиісті түрде тіркеуді және тапсырмалардың орындалуын бақылауды қамтамасыз ету.
Бұзушылықтар анықталған жағдайда оларды жою және осындай жағдайлардың қайталануына жол бермеу жөнінде шаралар қабылдау.
3.5. Мемлекеттік сатып алу
Мемлекеттік сатып алу саласында сатып алуды жоспарлау, техникалық ерекшеліктерді әзірлеу, сатып алу тәсілін таңдау және шарттардың орындалуын бақылау кезінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдері туындауы мүмкін.
Ұсыныстар:
Мемлекеттік сатып алуды нақты қажеттіліктер мен негізделген есептеулерге сүйене отырып жоспарлау.
Техникалық ерекшеліктерді әзірлеу кезінде бәсекелестікті шектейтін негізсіз талаптарды енгізуге жол бермеу.
Сатып алу рәсімдерін өткізу кезінде заңнамада белгіленген тәртіпті сақтау.
Сатып алу процесінде қабылданатын шешімдердің құжаттамалық негіздемесін қамтамасыз ету.
Шарттық міндеттемелердің сапалы, уақтылы және толық көлемде орындалуына бақылауды күшейту.
Мемлекеттік сатып алуды ұйымдастыруға жауапты қызметкерлерді оқытуды қамтамасыз ету.
Негіздер болған жағдайда мүдделер қақтығысының алдын алу және оны реттеу бойынша шаралар қабылдау.
- СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚ ТӘУЕКЕЛДЕРІН ТӨМЕНДЕТУ ЖӨНІНДЕГІ ЖАЛПЫ ШАРАЛАР
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы жұмыстың тиімділігін арттыру мақсатында Балқаш ауданының әкімдігіне мынадай ұйымдастырушылық және профилактикалық шараларды іске асыру ұсынылады:
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнама талаптарының сақталуына мерзімді мониторинг жүргізу.
Талдаудың нақты нәтижелерін ескере отырып, күшейтілген ішкі бақылауды талап ететін қызмет бағыттары мен лауазымдық функцияларды айқындау.
Басқарушылық шешімдерді құжаттамалық ресімдеу тәртібін жетілдіру.
Мемлекеттік қызметшілер арасында тұрақты түсіндіру жұмыстарын жүргізу.
Азаматтардың құқықтары мен кәсіпкерлік субъектілерінің мүдделерін қозғайтын рәсімдер туралы ақпараттың ашықтығын арттыру.
Техникалық және құқықтық мүмкіндіктер болған жағдайда құжаттарды тіркеу, келісу және олардың орындалуын бақылау үшін цифрлық тетіктерді енгізу.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау нәтижелері бойынша берілген ұсынымдардың орындалуына мониторинг жүргізу.
- ҚОРЫТЫНДЫ БӨЛІМ
Жүргізілген ішкі талдау Алматы облысы Балқаш ауданы әкімдігінің қызметін жетілдіруге, басқарушылық рәсімдердің ашықтығын арттыруға және сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарының туындауына ықпал етуі мүмкін жағдайлардың алдын алуға бағытталған.
Ұсынымдарды іс жүзінде іске асыру мақсатында нақты іс-шаралар, жауапты орындаушылар, орындау мерзімдері және нәтижелерді растайтын құжаттар мен есептілік нысандары көзделген іс-шаралар жоспарын бекіту қажет.
Көзделген іс-шаралардың орындалуы жүйелі негізде қаралып, мерзімді мониторинг жүргізілуі және кемшіліктер анықталған жағдайда қосымша шаралар қабылдануы тиіс.
Ішкі талдау нәтижелері бойынша ұсынылған шараларды іске асыру басқарушылық шешімдердің негізділігін арттыруға, ішкі бақылау жүйесін нығайтуға және сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің алдын алу жөніндегі жұмыстың тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.
Ұсынымдар
- Нормативтік құқықтық актілер мен ішкі құжаттарға ревизия жүргізіп, екіұшты түсіндіруге жол беретін ережелерді анықтау және оларға тиісті өзгерістер енгізу.
- Жер мәселелері бойынша қабылданатын шешімдердің негізділігін тексеру тетігін әзірлеу және енгізу. Бұл ретте жер учаскелерін беру және оларды беруден бас тарту негіздерін құжаттамалық тұрғыдан тіркеуді қамтамасыз ету.
- Жолдарды жөндеу және абаттандыру жұмыстары бойынша орындалған жұмыстардың нақты көлемі мен сапасын қабылдау актілеріне қол қойылғанға және ақы төленгенге дейін тексеру тәртібін әзірлеу және бекіту.
- Мүдделер қақтығысын анықтау, құжаттау және реттеу жөніндегі ішкі тәртіпті әзірлеу және бекіту. Бұл ретте басшылықты хабардар ету және мүдделер қақтығысын жою жөнінде шаралар қабылдау тәртібін айқындау.
Балқаш ауданы әкімінің
аппараты заң бөлімінің басшысы Бекмаганбетов О.С.
«Әділет» партиясы Балқаш аудандық
филиалының төрағасы Ноғайбай М.Н.
Балқаш ауданы әкімінің аппараты
мемлекеттік қызметтерді
мониторингтеу және ақпараттық
технологиялар бөлімінің басшысы Сейтқұл М.С.
Балқаш ауданы әкімінің аппараты
персоналды басқару қызметі
(кадр қызметі) бөлімінің басшысы Аманбай Э.Б.
Балқаш ауданы әкімінің аппараты
жалпы бөлімінің басшысы Нұрмұханбеиов Н.Н.
Балқаш ауданы әкімінің аппараты
ұйымдастыру бөлімінің басшысы Молдахан А.Б.
28 қазан 2026
28 қазан 2026