"Алматы қаласының жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар басқармасы" КММ қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау нәтижелерін жария талқылауды бастау туралы

«Алматы қаласы Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар

басқармасы» КММ қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне

жүргізілген ішкі талдау қорытындысы бойынша

ТАЛДАМАЛЫҚ АНЫҚТАМА

 

I Кіріспе

Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау объектісінің толық атауы: «Алматы қаласының жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар басқармасы» коммуналдық мемлекеттік мекемесі (бұдан әрі - Басқарма)

Ішкі талдау жүргізу негізі: Басқарма басшысының 2024 жылғы
3 шілдедегі № 68 бұйрығы.

Ішкі талдау жүргізу кезеңі: 2024 жылғы 8 шілдеден 8 тамызға дейін. Талдау келесі бағыттар бойынша жүргізілді:

• талдау объектісінің қызметін қозғайтын нормативтік құқықтық актілерде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау;
• персоналды басқару, оның ішінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне шалдыққан лауазымдарды айқындау;
• мүдделер қақтығысын реттеу;
• мемлекеттік қызметтер көрсету;
• рұқсат беру функцияларын іске асыру;
• бюджет және қаржы қаражатын игеру және бөлу;
• жеке және заңды тұлғалармен шарттар жасасу;
• ақпараттық жүйелерді әзірлеу және пайдалану;
• талдау объектісінің ұйымдастырушылық-басқарушылық қызметінен туындайтын өзге де мәселелер.

Талдау көздері ретiнде Басқарманың қызметiн қозғайтын нормативтiк құқықтық актiлер (Кодекстер, Заңдар, бұйрықтар және өзге де НҚА, уәкілетті органдардың тексеру нәтижелері, оның ішінде Басқарма ережесі), Басқарманың iшкi құжаттары, еркін қолжетімді материалдар мен құжаттар пайдаланылды.

Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 8-бабының 5-тармағына, «Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізудің үлгілік қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Төрағасының 2016 жылғы 19 қазандағы № 12, «Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу жөніндегі әдістемелік ұсынымдар» Қазақстан Республикасы Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің (Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет) Төрағасының 2022 жылғы 30 желтоқсандағы № 488 бұйрықтарына сәйкес жүргізілді.

Талдау объектісінің қызметін қозғайтын нормативтік құқықтық актілерде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.

Басқарма Алматы қаласының аумағында халықты жұмыспен қамту және әлеуметтік қорғау саласында басшылықты жүзеге асыратын Қазақстан Республикасының мемлекеттік органы болып табылады, өз қызметінде Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының заңдарын, Қазақстан Республикасының Президенті мен Үкіметінің актілерін, Алматы қаласы әкімдігінің қаулыларын, Алматы қаласы әкімінің шешімдері мен өкімдерін, Алматы қаласы мәслихатының шешімдерін және басқа да Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерді басшылыққа алады.

Басқарманың қызметін талдау барысында нақтылауды/толықтыруды қажет ететін немесе Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жаңа актілерді дайындауды және қабылдауды талап ететін нормативтік құқықтық актілердің нормалары анықталды:

Басқарма уақытша болу ұйымдарында адам саудасының құрбандарына арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету жөніндегі функцияларды жүзеге асырады. «Адам саудасына қарсы іс-қимыл туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 11-бабына сәйкес облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың жергілікті атқарушы органдарымен адам саудасына қарсы іс-қимыл жөніндегі өңірлік комиссиялар құрылады. Құрамы, өкілеттіктері мен қызмет тәртібі көзделетін адам саудасына қарсы іс-қимыл жөніндегі өңірлік комиссиялар туралы ережелерді облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың жергілікті атқарушы органдары жергілікті өкілді органдармен келісу бойынша үлгілік ережеге сәйкес бекітеді.

Сонымен қатар, бүгінгі таңда Алматы қаласында адам саудасына қарсы іс-қимыл жөніндегі өңірлік комиссия құрылмаған.

Жүргізілген талдау нәтижелері бойынша мәслихат шешімінің жобасы әзірленгені және Алматы қаласының мәслихатына келісу (бекіту) үшін енгізу сатысында тұрғаны анықталды.

«Әлеуметтік көрсетілетін қызметтер порталы мәселелері жөніндегі комиссия туралы үлгілік ережені бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2023 жылғы 26 мамырдағы № 180 бұйрығына сәйкес, әлеуметтік қызметтер порталы мәселелері жөніндегі комиссияның құрамы облыс (республикалық маңызы бар қала және астана) әкімінің өкімімен бекітіледі. Алайда, бүгінгі күні комиссияның бұл құрамы бекітілмеген.

Ұсынылды:

• қысқа мерзімде Алматы қаласы мәслихатына Алматы қаласында адам саудасына қарсы іс-қимыл жөніндегі өңірлік комиссия туралы ережені келісу туралы шешімнің жобасын енгізуді қамтамасыз ету, сондай-ақ көрсетілген комиссияның құрамын бекіту туралы Алматы қаласы әкімінің өкімінің жобасын дайындау;
• әлеуметтік қызметтер порталы мәселелері жөніндегі комиссия құрамын бекіту туралы Алматы қаласы әкімінің өкімінің жобасын әзірлеу және бекітуге енгізу.

Басқарманың ведомстволық бағынысты медициналық-әлеуметтік мекемелерінің құрылтай құжаттарын талдау барысында жарғыларда күші жойылған (ескірген нормалар) нормативтік құқықтық актілерге сілтемелердің болуы анықталды.

Мысалы, «Шаңырақ» әлеуметтік қызмет орталығы» КММ жарғысында Қазақстан Республикасының әлеуметтік кодексінің қолданысқа енгізілуіне байланысты күші жойылған «Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы» Қазақстан Республикасының 2013 жылғы 21 маусымдағы Заңына сілтеме бар.

«Сенім» әлеуметтік қызмет орталығы» КММ, «Парасат» әлеуметтік қызмет орталығы» КММ, «Пана» әлеуметтік бейімдеу орталығы» КММ, «Демеу» әлеуметтік қызмет орталығы» КММ, «Алатау» әлеуметтік қызмет орталығы» КММ жарғыларында «Халықты әлеуметтік қорғау саласында арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету стандарттарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары - Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2023 жылғы 29 маусымдағы № 263 бұйрығымен күші жойылған «Халықты әлеуметтік қорғау саласында арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету стандарттарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2015 жылғы 26 наурыздағы № 165 бұйрығы көрсетілген.

«Жан-Сая» дағдарыс орталығы» КММ жарғысында «Тұрмыстық зорлық-зомбылық құрбандарына арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету стандартын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2016 жылғы 21 желтоқсандағы № 1079 бұйрығына сілтеме бар, ол да жоғарыда көрсетілген 2023 жылғы 29 маусымдағы № 263 бұйрықпен күшін жойды.

Ұсынылды:

Күші жойылған нормативтік құқықтық актілерге сілтемелерді алып тастай отырып, ведомстволық бағынысты басқару мекемелерінің құрылтай құжаттарын қайта қарау және оларды Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес келтіру.

«Мемлекеттік сатып алу туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 25-бабының 1-тармағына сәйкес әлеуетті өнім берушінің, егер мұндай әрекеттер (әрекетсіздік) және/немесе шешімдер оның құқықтарын және заңды мүдделерін бұзса, Тапсырыс берушінің, ұйымдастырушының, бірыңғай ұйымдастырушының, сараптама комиссиясының (сарапшының) әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) және/немесе шешімдеріне мемлекеттік сатып алу веб-порталы арқылы шағымдануға құқығы бар. Шағым конкурс не аукцион тәсілімен жүзеге асырылатын мемлекеттік сатып алу қорытындылары туралы хаттама орналастырылған күннен бастап үш жұмыс күні ішінде беріледі. Шағымдарды беру және қарау тәртібі Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2024 жылғы 9 қазандағы № 687 бұйрығымен бекітілген мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидаларымен регламенттеледі.

Жоғарыда аталған Заңның 25-бабының 2-тармағына сәйкес Тапсырыс беруші, ұйымдастырушы немесе бірыңғай ұйымдастырушы шағым беру мерзімі өткен күннен кейін үш жұмыс күні ішінде шағымды қанағаттандыру не қанағаттандырудан бас тарту туралы шешім қабылдауға міндетті.

Әлеуетті өнім берушілер берген шағымдарды қарау кезінде іс жүзінде бір шағым шеңберінде Конкурстық комиссия шешімінің нәтижелері бойынша бірнеше талаптар (мәселелер) мәлімделген жағдайлар туындайды, олар бойынша әртүрлі құқықтық баға беріледі. Атап айтқанда, шағымның жекелеген дәлелдері негізді деп танылуы мүмкін, ал басқалары растауды таба алмайды. Осылайша, шағым ішінара қанағаттандырылады немесе, керісінше, ішінара қанағаттандырусыз қалады.

Сонымен қатар, мемлекеттік сатып алу веб-порталының ағымдағы функционалы шағымдарды қарау нәтижелері бойынша шешімдердің тек екі нұсқасын көрсетуге мүмкіндік береді: «қаралды-қанағаттандырылды», «қаралды- қанағаттандырусыз қалды».

Бұл жағдай әртүрлі шешімдер қабылданған бірнеше бөлек талаптарды қамтитын шағымдарды қараудың нақты нәтижелерін дұрыс көрсету мүмкіндігін шектейді. Бұл өз кезегінде құқықтық айқындау деңгейін төмендетеді және қабылданған шешімнің мәнін бұрмалауға әкелуі мүмкін.

Осыған байланысты әлеуетті өнім берушілердің шағымдарын қарау нәтижелері бойынша қабылданатын шешімдердің қосымша нұсқаларын қосу мақсатында мемлекеттік сатып алу веб-порталының функционалына өзгерістер енгізу мүмкіндігін қарастыру орынды болып көрінеді, атап айтқанда: «қаралды-ішінара қанағаттандырылды», «қаралды-ішінара қанағаттандырусыз қалды».

Ұсынылды:

Жоғарыда көрсетілген өзгерістерді одан әрі қарау және іске асыру үшін Қазақстан Республикасы Қаржы Министрлігінің атына, сондай-ақ  «Электрондық қаржы орталығы» АҚ-на тиісті ұсыныс жіберу.

 

Персоналды басқару, оның ішінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне шалдыққан лауазымдарды айқындау.

Басқарманың мемлекеттік қызметшілерінің штат саны 70 бірлікті құрайды, оның ішінде 17 бірлік басшы лауазымдар (1 басқарма басшысы, 3 орынбасар және 13 бөлім басшысы) және 53 бірлік бас мамандар, бұл «Мемлекеттік әкімшілік қызметшілердің басшы және атқарушы құрамының арақатынасын айқындау қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері агенттігі Төрағасының 2023 жылғы 29 тамыздағы № 176 бұйрығының талаптарына сәйкес келеді.

Штаттан тыс қызметкерлер саны-17 бірлік.

Басқарма қызметкерлерін заңсыз жұмыстан шығару, мемлекеттік қызметшілерді талданатын кезең ішінде тәртіптік жауапкершілікке тарту фактілері жоқ.

Мемлекеттік қызметшілер тарапынан мемлекеттік қызмет істері жөніндегі уәкілетті мемлекеттік органның аумақтық бөлімшесіне немесе сотқа тәртіптік жауаптылыққа заңсыз тарту жөніндегі шағымдар да белгіленбеген.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2018 жылғы 15 наурыздағы № 125 қаулысымен бекітілген мемлекеттік қызметшілерді даярлау, қайта даярлау және олардың біліктілігін арттыру қағидаларының талаптарын бұзу белгіленбеген.

Бұрын сыбайлас жемқорлық және қылмыстық қылмыс жасаған адамдарды жұмысқа қабылдау фактілері жоқ.

Талданатын кезең ішінде Алматы қаласы Жетісу ауданы № 2 сотының 2025 жылғы 20 мамырдағы үкімімен ҚР ҚК 190-бабы 3-бөлігі 2) тармақшасы (алаяқтық) бойынша жауапкершілікке Басқарма қызметкері тартылды.

Өз кезегінде, Басқарма 2024 жылы және 2025 жылдың өткен кезеңінде сыбайлас жемқорлық көріністерінің алдын алу және алдын алу бойынша жүйелі негізде шаралар жүргізіп жатқанын, атап айтқанда сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет, Мемлекеттік қызмет департаменті және Әдеп жөніндегі уәкіл қызметкерлерінің қатысуымен 4 профилактикалық іс-шара өткізгенін атап өту қажет. Бұл ретте, Басқарма мен ведомстволық бағынысты мекемелердің қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі және сыртқы талдаулар жүргізілді.

Ұсынылды:

Қызметкерлер арасында құқықтық сауаттылық деңгейін арттыруға, сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыруға және мемлекеттік қызмет, қызметтік әдеп және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл саласындағы заңнамалық бұзушылықтардың алдын алуға бағытталған Қазақстан Республикасының Сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнамасының профилактикасы мен сақталуы жөніндегі жұмысты күшейту қажет.

 

Мүдделер қақтығысын реттеу.

Бірыңғай кадр саясатын бақылау мен іске асыруды, персоналды басқару жүйесінің тұтастығын қалыптастыруды, сондай-ақ Мемлекеттік қызметке кіру рәсімдерінің сақталуын қамтамасыз етуді Алматы қаласы әкімі аппаратының персоналды дамытудың бірыңғай қызметі жүзеге асырады, осыған байланысты конкурстық рәсімдерді өткізу кезінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдері қаралмайды.

Тікелей бағыныстағы жақын туыстарының, жұбайлары мен жекжаттарының бірлескен қызметінің, мемлекеттік қызметшілердің өзге де ақылы қызметпен айналысу фактілері, сондай-ақ лауазымды адамдар үшін заңнамада белгіленген қабылданған сыбайлас жемқорлыққа қарсы шектеулер мен тыйымдарды бұзу фактілері анықталған жоқ.

Оның ішінде, «Мемлекеттік сатып алу туралы» Қазақстан Республикасы Заңының және «Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2024 жылғы 9 қазандағы № 687 бұйрығының талаптарына қатаң сәйкестікте өткізілетін мемлекеттік сатып алу рәсіміне талдау жасалды, тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді әлеуетті өнім берушілердің үлестестігін анықтау жөніндегі жұмысты портал автоматты түрде жүргізеді (Пайдаланушы нұсқаулығының 15 бөліміне сәйкес (https://wiki.goszakup.gov.kz/pages/viewpage.action?pageId=21528612) «Әлеуетті өнім берушінің әрекетке қабілеттілігі, үлестестігі және жақын туыстары туралы мәліметтерді тексеру», сатып алуға қатысуға өтінім жасау кезінде жүйе әлеуетті өнім берушінің үлестес тұлғалары туралы деректерді алуға «Заңды тұлғалар» Мемлекеттік дерекқорына сұрау салу жібереді. Мемлекеттік сатып алу порталының жүйесі аффилирленгендігін тексеруді жүзеге асырады).

Талданатын кезеңде аффилирлену фактілері анықталған жоқ.

 

Мемлекеттік қызметтер көрсету.

Басқарма және «Алматы қаласының еңбек мобильділігі орталығы» КММ ведомстволық бағынысты мекемесі (бұдан әрі - ЕМО) 10 мемлекеттік қызмет көрсетеді:

1) өтініш берушінің (отбасының) атаулы әлеуметтік көмек алушыларға тиесілігін растайтын ақпарат беру;

2) жұмыс берушілерге шетелдік жұмыс күшін тартуға рұқсат беру және (немесе) ұзарту;

 3) жұмыс іздеп жүрген адамдарды тіркеу (ЕМО);

4) жұмыссыздарды тіркеу (ЕМО);

5) адамдарға жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің белсенді шараларына қатысуға жолдамалар беру (ЕМО);

6) жұмыссыз ретінде тіркелгені туралы анықтама беру;

7) Кандас мәртебесін беру немесе ұзарту;

8) шетелдікке немесе азаматтығы жоқ адамға өз бетінше жұмысқа орналасу үшін біліктілігінің сәйкестігі туралы анықтама беру немесе ұзарту;

9) әрекетке қабілетсіз немесе әрекет қабілеті шектеулі кәмелетке толған адамдарға қорғаншылық немесе қамқоршылық белгілеу;

10) әрекетке қабілетсіз немесе әрекет қабілеті шектеулі кәмелетке толған адамның мүлкіне билік ету, шотына түскен зейнетақыларды, жәрдемақыларды, әлеуметтік төлемдерді алу бойынша және соттың шешімімен әрекетке қабілетсіз немесе әрекет қабілеті шектеулі деп танылған азаматтардың мүлкін иеліктен шығаруға рұқсат беру.

2025 жылғы қаңтар-маусым аралығында 174 850 мемлекеттік қызмет көрсетілді, оның 36 241 немесе 21%-ы Мемлекеттік корпорация арқылы, 89 507 немесе 51%-ы  «электрондық үкімет» веб-порталы арқылы және 49 102 немесе 28%-ы мемлекеттік орган арқылы көрсетілді.

Есепті кезеңде мемлекеттік қызмет көрсетуден қанағаттандырусыз қалдырудың 11 932 жағдайы тіркелді. Барлық бас тартулар негізді болды, яғни құжаттар толық емес көлемде ұсынылды, сондай-ақ қолданыстағы нормативтік құжаттарға сәйкес көрсетілетін қызметті алушылардың тиісті мемлекеттік қызметті алуға құқығы жоқ.

Көрсетілген қызметтердің жалпы санының 75 195 немесе 98,7% жұмыспен қамтуға және халықты жұмыспен қамтуға тиесілі. Олардың ішінде:

- Жұмыс іздеп жүрген адамдарды тіркеу - 33 476;

- Жұмыссыздарды тіркеу - 29 830;

- Адамдарға жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің белсенді шараларына қатысуға жолдама беру - 11 889;

- Жұмыссыз ретінде тіркелгені туралы анықтама беру – 0.

Талданатын кезеңде мемлекеттік қызмет көрсету мерзімдерінің бұзылуы анықталған жоқ.

«Неке (ерлі-зайыптылық) және отбасы туралы» Қазақстан Республикасының Кодексіне сәйкес басқарма ағымдағы жылдың 1 наурызынан бастап қорғаншылық және қамқоршылық органының функцияларын жүзеге асырады. Осыған байланысты басқармаға әрекетке қабілетсіз немесе әрекет қабілеті шектеулі кәмелетке толған адамдарға қорғаншылық немесе қамқоршылық белгілеу, сондай-ақ мүлікке билік ету, әрекетке қабілетсіз немесе әрекет қабілеті шектеулі кәмелетке толған адамның шотына түскен зейнетақыларды, әлеуметтік төлемдерді алу бойынша рұқсаттар беру және сот шешімі бойынша әрекетке қабілетсіз немесе әрекет қабілеті шектеулі деп танылған азаматтардың мүлкін иеліктен шығару функциялары берілді.

Сонымен қатар, 2025 жылдың наурызына дейін жоғарыда аталған функцияны аудан әкімдіктері жүзеге асырғанын және оны қала бойынша 1 штаттық бірлік немесе 8 штаттық бірлік жеке қызметкер орындағанын атап өткен жөн. Бүгінгі күні Басқармада мемлекеттік қызметтің осы түрін көрсетуді ақпараттық технологиялар және халыққа қызмет көрсету бөлімі (4 штаттық бірлік) жүзеге асырады, бұл ретте қалада қорғаншылық белгіленген әрекетке қабілетсіз кәмелетке толған адамдардың есебінде саны ұлғайып келе жатқан 6 000-нан астам адамды құрайды. Тек есепті кезеңде Басқарманың атына (3 ай ішінде) Қазақстан Республикасының заңнамасы шеңберінде қорғаншылыққа қабілетсіз адамдардың жекелеген мәселелері бойынша қорғаншылықты белгілеу және келісім беру жөніндегі 600-ден астам өтініш қаралды. Осыған байланысты, Мемлекеттік қызмет көрсету кезінде қызметкерлерге жүктеме артады, бұл олардың ұсынылу сапасына және қабылданатын шешімдерге әсер етуі мүмкін.

Ұсынылды:

1) ақпараттық технологиялар және халыққа қызмет көрсету бөлімінің штат бірліктерін олардың құзыретіне сәйкес қызметтердің сапасын бақылау бөлімінің функцияларын басқарудың басқа бөлімдері арасында қайта бөле отырып, қызметтер сапасын бақылау бөлімімен біріктіру жолымен ұлғайту мәселесін қарау қажет;

2) мемлекеттік қызметтер көрсетудің бизнес процесін зерделеу және қандай да бір сәйкессіздіктер анықталған жағдайда оларды көрсету сапасын жақсарту жөніндегі уәкілетті органға ұсыныстар енгізу қажет.

Басқарманың ведомстволық бағынысты медициналық-әлеуметтік мекемелерінің қызметіне талдау жүргізу барысында әрбір мекемеге жүктелген функциялар, сондай-ақ олар ұсынатын арнаулы әлеуметтік қызметтердің сипаты зерделенді. Мекемелерді құру мақсаттарына, қызмет көрсетілетін тұлғалардың санаттарына, көрсетілетін қызметтердің көлемі мен түрлеріне, оларды көрсету шарттарына, кадрлармен қамтамасыз етуге, ішкі регламенттерге, сондай-ақ қаржыландыру тетіктеріне ерекше назар аударылды.

«Қамқор» әлеуметтік үйі» КММ жалғызбасты қарт азаматтардың, мүгедектігі бар адамдардың, сондай-ақ зейнеткерлік жастағы жалғызбасты ерлі-зайыптылар мен отбасылық жұптардың тұруын қамтамасыз ету жөніндегі қызметті жүзеге асырады. Әлеуметтік қызметтер көрсету аталған адамдардың меншігіндегі тұрғын үй-жайды Алматы қаласының коммуналдық меншігіне өтеусіз беру шартымен жүзеге асырылады.

«Шаңырақ» әлеуметтік қызметтер орталығы» КММ стационар жағдайында бірінші және екінші топтағы мүгедектерге, зейнеткерлік жасқа толған, өзіне-өзі қызмет көрсету қабілетін жоғалтқан және тұрақты күтім мен медициналық-әлеуметтік қолдауға мұқтаж қарт азаматтарға арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсетеді.

«Парасат» әлеуметтік қызметтер орталығы» КММ және «Аяла» әлеуметтік қызметтер орталығы» КММ күндізгі уақытта ұзақ немесе уақытша (6 айға дейінгі мерзімге) болуға және жартылай стационар жағдайында арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсетуге және үйде қызметтер көрсетуге мұқтаж адамдарға арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсетуге арналған.

Арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету бойынша орындалатын функциялардың ұқсас сипатына қарамастан («Қамқор» әлеуметтік үйі» КММ мен «Шаңырақ» әлеуметтік қызметтер орталығы» КММ, «Парасат» әлеуметтік қызметтер орталығы» КММ және «Аяла» әлеуметтік қызметтер орталығы» КММ арасында), аталған медициналық-әлеуметтік мекемелер бөлек жұмыс істейді, дербес әкімшілік блоктары (директорлар, орынбасарлар, бухгалтерия және т.б.) және қызметкерлердің жеке штаты бар. Бұл жағдай келесі жүйелік проблемаларды анықтайды: арнайы әлеуметтік қызметтерді көрсету тәсілдерінде біркелкіліктің болмауы, әкімшілік және функционалдық рәсімдердің қайталануы, бюджет қаражатын тиімсіз пайдалану.

Ұсынылды:

«Қамқор» әлеуметтік үйі» КММ және «Шаңырақ» әлеуметтік қызметтер орталығы» КММ, сондай-ақ «Парасат» әлеуметтік қызметтер орталығы» КММ және «Аяла» әлеуметтік қызметтер орталығы» КММ қайта ұйымдастырылған жағдайда басқару функциялары мен бюджет қаражатын оңтайландыру және жақсарту жөнінде мәселені қарастыру және ұсыныс енгізу.

 

Рұқсат беру функцияларын іске асыру.

Басқарма «Жұмыс берушілерге шетелдік жұмыс күшін тартуға рұқсат беру және ұзарту» мемлекеттік қызметін көрсетуді жүзеге асырады. Қызмет толығымен автоматтандырылған.

Шетелдік жұмыс күшін тарту тәртібі «Халықтың көші-қоны туралы», «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» Қазақстан Республикасының заңдарымен, «Жұмыс берушілерге шетелдік жұмыс күшін тартуға рұқсат беру және ұзарту, сондай-ақ корпоративішілік ауыстыруды жүзеге асыру қағидалары мен шарттарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары - Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2023 жылғы 30 маусымдағы № 279 бұйрығы, сонымен қатар «Еңбек қызметін жүзеге асыру үшін шетелдік жұмыс күшін тартуға жергілікті атқарушы органдардың рұқсаты талап етілмейтін адамдардың тізбесін айқындау туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2023 жылғы 24 қарашадағы № 1041 қаулысымен бекітілген.

Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары - Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2023 жылғы 30 маусымдағы
№ 279 бұйрығымен бекітілген жұмыс берушілерге шетелдік жұмыс күшін тартуға рұқсат беру немесе ұзарту, сондай-ақ корпоративішілік ауыстыруды жүзеге асыру қағидалардың 8-тармағына сәйкес жергілікті атқарушы орган жергілікті атқарушы орган құратын комиссияның ұсынымдары негізінде шешім қабылдайды.

Ағымдағы жылдың басынан бастап жұмыс берушілерге шетелдік жұмыс күшін тартуға  2025 жылғы 1 маусымдағы жағдай бойынша барлығы 637 рұқсат берілді.

Жұмыс берушілер енгізген рұқсаттарды бергені үшін алымның жалпы сомасы 359 млн. теңгені құрайды.

Ұсынылды:

Басқарманың көші-қон процестері бөлімінің қызметкерлері арасында тұрақты ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын жүргізу арқылы шетелдік жұмыс күшін тартуға рұқсат беру бойынша мемлекеттік қызметті уақтылы және сапалы көрсету жөніндегі жұмысты күшейту.

 

Бюджет және қаржы қаражатын игеру және бөлу.

Басқарма бойынша 2025 жылға бекітілген бюджет 35 970 297 мың теңгені құрайды, оның ішінде 2025 жылғы 19 маусымдағы жағдай бойынша 30,9% немесе 11 108 054,2 мың теңге игерілді (ай бойынша жылдық жоспарға пайызбен орындау: Наурыз – 13,9 %; Сәуір – 19,4 %; Мамыр – 26,1 %; Маусым - 44 %).

2025 жылға арналған қаржыландыру жоспарына сәйкес Басқармаға ведомстволық бағынысты мекемелер үшін негізгі құралдарды сатып алу көзделген, іріктеп талдау барысында әртүрлі құны бойынша біртекті тауарларды сатып алу фактілері анықталды.

Мысалы, моноблоктарды сатып алу:

1) «Алматы қаласының отбасын қолдау орталығы» КММ - бірліктің бағасы - 547 321 теңге, саны 24 бірлік;

2) «Демеу» әлеуметтік қызмет орталығы» КММ - бірлік бағасы - 414 732 теңге, саны 6 бірлік;

3) «Шапағат» әлеуметтік қызмет орталығы» КММ - саны 5 бірлік, «Парасат» әлеуметтік қызмет орталығы» КММ - саны 5 бірлік және «Сенім» әлеуметтік қызмет орталығы» КММ - саны 10 бірлік, бірлік құны 392 857 теңге;

4) «Ерте араласудың әлеуметтік қызметтер орталығы» КММ - бірлік бағасы - 311 607 теңге, саны 20 бірлік.

Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, Басқармаға ведомстволық бағынысты мекемелер жарғылық қызметті жүзеге асыру кезінде қандай да бір арнайы функцияларды жүзеге асырмайтынын атап өткен жөн, онда сатып алынатын техника бірдей техникалық талаптар болған кезде әртүрлі баға диапазонына ие болады, бұл бюджетті қалыптастыру сатысында бюджет қаражатын тиімсіз жоспарлау туралы айтады.

Ұсынылды:

Басқарманың жоспарлау және қаржы бөліміне Басқарманың және оның ведомстволық бағынысты мекемелерінің шығыстарын жоспарлау жөніндегі шараларды күшейтуге бағытталған мәселені қарастыру және ұсыныстар енгізу.

Бюджеттік бағдарламалар жыл сайын басқарма басшысының (бюджеттік бағдарламалар әкімшісінің) бұйрығымен бекітіледі.

Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы № 195 бұйрығымен бекітілген бюджеттік бағдарламаларды (кіші бағдарламаларды) әзірлеу және бекіту (қайта бекіту) қағидаларының және олардың мазмұнына қойылатын талаптардың 22-тармағына сәйкес бекітілген (қайта бекітілген) бюджеттік бағдарлама бюджеттік бағдарламалар әкімшісінің интернет-ресурсында ол бекітілген күннен бастап үш жұмыс күнінен кешіктірілмейтін мерзімде орналастырылуға тиіс.

Ішкі талдау жүргізу барысында басқарманың (бюджеттік бағдарламалар әкімшісінің) ресми интернет-ресурсында 2021, 2022, 2023 және 2025 жылдардағы бекітілген (қайта бекітілген) бюджеттік бағдарламалар туралы ақпарат жоқ екені анықталды, бұл аталған нормативтік талаптың бұзылғанын көрсетеді.

Бұл бұзушылық 2021 жылғы 1 қаңтардан бастап 2024 жылғы 31 желтоқсанға дейінгі кезеңде ішкі аудит қызметі жүргізген ішкі мемлекеттік аудит барысында да анықталды (2025 жылғы 24 ақпандағы № 2 аудиторлық есеп).

Ұсынылды:

ҚР Ұлттық экономика министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы
№ 195 бұйрығымен бекітілген Қағидалардың талаптарына сәйкес Басқарманың интернет-ресурсында бекітілген (қайта бекітілген) бюджеттік бағдарламалардың уақтылы орналастырылуын қамтамасыз ету.

 

Жеке және заңды тұлғалармен шарттар жасасу.

2025 жылдың басынан бастап Басқарма мемлекеттік сатып алу туралы заңнамаға сәйкес тауарларды, жұмыстарды және көрсетілетін қызметтерді мемлекеттік сатып алу туралы 190 шарт жасасты.

Ашық конкурс - 17 шарт немесе 9%, баға ұсыныстарын сұрату – 107 шарт немесе 56,3%, өтпеген сатып алу бойынша бір көзден – 9 шарт немесе 4,7%, тікелей шарт жасасу арқылы бір көзден - 3 шарт немесе 1,6% (монополистермен), мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс - 43 шарт немесе 22,6%, электрондық дүкен - 11 шарт немесе 5,8%. Мемлекеттік сатып алудың барлық рәсімдері Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес өткізілді.

Талданып отырған кезеңде Басқарманың лауазымды адамдарына қатысты мемлекеттік сатып алу саласындағы бақылау жөніндегі уәкілетті мемлекеттік органдар тарапынан тәртіптік немесе әкімшілік жазалау шаралары қолданылмады.

Мемлекеттік сатып алу туралы шарттар бойынша міндеттемелерді орындауды бұзғаны үшін 2025 жылы сот органдарына 15 талап арыз берілді: 14 талап қою бойынша Басқарманың талаптары толық көлемде қанағаттандырылды, оның ішінде 10 өнім беруші мемлекеттік сатып алуға жосықсыз қатысушылар деп танылды, 4 бойынша тұрақсыздық айыбы өндірілді. 1 талап бойынша қазіргі уақытта сот талқылаулары жүргізілуде.

«Мемлекеттік сатып алу туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 10-бабының 2-тармағына сәйкес мемлекеттік сатып алу мынадай тәсілдердің бірімен жүзеге асырылады:

1) конкурс;

2) аукцион;

3) баға ұсыныстарын сұрату;

4) бір көзден;

5) электрондық дүкен арқылы.

Осы баптың 1-тармағының 1), 2), 3) және 5) тармақшаларында көзделген мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру тәсілдері бәсекелесті деп танылады.

Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру тәсілін айқындау кезінде мемлекеттік сатып алудың бәсекелестік тәсілдері басым таңдау болып табылады.

Алайда, сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу барысында Басқармаға ведомстволық бағынысты жекелеген мекемелерді мемлекеттік сатып алу жоспарлары зерделенді, оның нәтижелері бойынша тауарлардың, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердің жекелеген түрлерін бір көзден сатып алу белгіленді, бұл өз кезегінде мемлекеттік сатып алудың бәсекелесті тәсілі болып табылмайды.

Мысалы, «Аяла» әлеуметтік қызмет орталығы» КММ жалюзи дайындау және орнату бойынша жұмыстар (2025 жылғы 20 маусымдағы № 182 мемлекеттік сатып алу туралы шарт), «Ерте араласудың әлеуметтік қызметтер орталығы» КММ (2025 жылғы 26 наурыздағы № 37 мемлекеттік сатып алу туралы шарт), «Демеу» әлеуметтік қызметтер орталығы» КММ (2025 жылғы 31 наурыздағы № 77 мемлекеттік сатып алу туралы шарт).

Анықтама үшін: ведомстволық бағынысты мекемелер сондай-ақ мынадай тауарларды, жұмыстарды және қызметтерді бір көзден алу тәсілімен сатып алады: Интернетке қолжетімділікті ұсынуға арналған қызметтерді, үй-жайларды жалға беру жөніндегі қызметтерді, азық-түлік өнімдерін, бланкілік өнімді дайындау жөніндегі полиграфиялық қызметтерді, акт залын ресімдеу жөніндегі қызметтерді, жиһаз жасау бойынша жұмыстар, қызметкерлерді оқыту, ұйымдастыру техникасына, кір жуатын және тоңазытқыш жабдықтарына қызмет көрсету және т. б.

Осыған байланысты жауапты лауазымды тұлғалардың бір көзден алу тәсілімен мемлекеттік сатып алуды өткізу тәсілін айқындау жөнінде шешім қабылдауы - мемлекеттік сатып алу үшін пайдаланылатын ақшаны оңтайлы және тиімді жұмсау, әлеуетті өнім берушілерге мемлекеттік сатып алуға қатысу үшін тең мүмкіндіктер беру, әлеуетті өнім берушілер арасындағы адал бәсекелестік, Мемлекеттік сатып алу процесінің ашықтығы бөлігінде мемлекеттік сатып алуды жүзеге асырудың негізгі қағидаттарын бұзады және әлеуетті өнім берушілер шеңберін негізсіз таңдау және тарылту жөнінде алғышарттар жасайды.

Ұсынылды:

1) мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру тәсілін айқындау кезінде Басқарма мен оның ведомстволық бағынысты мекемелерінде монополистер (коммуналдық қызметтер және т. б.) ұсынатын тауарларды, жұмыстарды және көрсетілетін қызметтерді қоспағанда, тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді сатып алу кезінде мемлекеттік сатып алудың тек қана бәсекелесті тәсілдерін қолдану;

2) ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету және мемлекеттік сатып алуға қатысушылар туралы мәліметтерді (ұсынылған өтінімдерді) таратпау үшін конкурстық комиссия мүшелерінің мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру кезінде алынған ақпаратты жария етпеу және мемлекеттік сатып алуды өткізу кезінде мүдделер қақтығысының болмауы туралы міндеттемелерді қабылдауы туралы мәселені қарастыру.

 

Ақпараттық жүйелерді әзірлеу және пайдалану.

Алматы қаласы әкімдігінің 2022 жылғы 1 маусымдағы № 2/249 қаулысымен бекітілген Ережеге сәйкес «Алматы қаласы Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар басқармасы» коммуналдық мемлекеттік мекемесі (бұдан әрі - Басқарма) Алматы қаласының аумағында халықты жұмыспен қамту және әлеуметтік қорғау саласында басшылықты жүзеге асыратын Қазақстан Республикасының мемлекеттік органы болып табылады.

Басқарма белгіленген құзырет шеңберінде ақпараттық жүйелерді әзірлеуді жүзеге асырмайды, бұл ретте қойылған мақсаттарды іске асыру үшін мынадай ақпараттық жүйелерді, оның ішінде 8 мемлекеттік қызмет көрсету кезінде пайдаланады:

1. «Е-өтініш» ақпараттық жүйесі (азаматтардың барлық өтініштерін қабылдау мен өңдеудің бірыңғай платформасы);
2. «Е-собес» автоматтандырылған ақпараттық жүйесі (бұдан әрі - ААЖ) (материалдық және заттай көріністе әлеуметтік көмек көрсетудің, арнаулы әлеуметтік қызметтердің бизнес-процестерін автоматтандыруға, жергілікті атқарушы органдар жүргізетін іс-шаралардың дерекқорын қалыптастыруға, жүргізуге және пайдалануға арналған аппараттық-бағдарламалық кешен);
3. «Электрондық үкіметтің» веб - порталы (нормативтік құқықтық базаны қоса алғанда, барлық шоғырландырылған үкіметтік ақпаратқа және мемлекеттік қызметтерге, табиғи монополиялар субъектілерінің желілеріне қосылуға техникалық шарттар беру жөніндегі қызметтерге және электрондық нысанда көрсетілетін квазимемлекеттік сектор субъектілерінің қызметтеріне қол жеткізудің бірыңғай терезесі болып табылатын ақпараттық жүйе);
4. Отбасының цифрлық картасы («электрондық үкіметтің» ақпараттық-коммуникациялық платформасында іске асырылған аналитикалық шешім, ол отбасылардың (адамдардың) тізімдерін олардың әлеуметтік әл-ауқатының деңгейі бойынша қалыптастыруға және сегменттеуге мүмкіндік береді. Отбасының цифрлық картасының мәліметтері әлеуметтік қорғау шараларына, оның ішінде мемлекеттік органдардың және (немесе) ұйымдардың проактивті мемлекеттік қызметтер көрсетуіне әлеуетті мұқтаж адамдарды (отбасыларды) айқындау үшін негіз болып табылады);
5. Құжаттамашы (ОДО) (іс қағаздарын жүргізудің барлық стандартты функцияларын автоматтандыруды қамтамасыз ететін ақпараттық жүйе, олар құрылған немесе орындалу немесе жөнелту аяқталған сәттен бастап ұйымдағы құжаттардың қозғалысы);
6. «Мүгедек адамдарды әлеуметтік қорғау» ақпараттық порталы (inva.gov.kz қолжетімділік картасы) (ерекше қажеттіліктері бар адамдар үшін жабдықталған объектілердің қолжетімділігі туралы ақпарат беретін ақпараттық жүйе);
7. «Еңбек нарығы» ААЖ (халықты жұмыспен қамту мәселелері жөніндегі уәкілетті органның, халықты жұмыспен қамтудың жергілікті органдарының, халықты жұмыспен қамту орталықтарының, Еңбек ресурстарын дамыту орталығының қызметін автоматтандыруға және халыққа әлеуметтік-еңбек саласында мемлекеттік қызметтер көрсету мақсатында ведомствоаралық өзара іс-қимылға арналған аппараттық-бағдарламалық кешен);
8. «Еңбек кз» ақпараттық порталы (жұмыс іздеу және персоналды іріктеуге жәрдемдесу үшін мүмкіндіктерді қамтамасыз ететін жұмысқа орналастыру жөніндегі бірыңғай цифрлық алаң);
9. Мемлекеттік органдардың Интранет-порталы (ИПГО) (мемлекеттік органдардың ведомстволық және ведомствоаралық бизнес-процестерін автоматтандыруға арналған ақпараттық жүйе);
10. Әлеуметтік қызметтер порталы (Қазақстан Республикасының әлеуметтік кодексіне сәйкес кепілді сома шегінде жергілікті атқарушы органдардың олардың құнын өтеу шарттарында мүгедектігі бар адамдар үшін өнім берушілер ұсынатын тауарлар мен көрсетілетін қызметтерге қол жеткізудің бірыңғай нүктесін білдіретін ақпараттандыру объектісі);
11. «Шетелдік жұмыс күші» ААЖ (жұмыс берушілер тартатын немесе Қазақстан Республикасының аумағында еңбек қызметін жүзеге асыру үшін өз бетінше келетін шетелдік жұмыскерлерді тіркеуге, рұқсаттар, анықтамалар беруге, мониторингтеуге арналған ақпараттық жүйе);
12. «Қандас» ААЖ (этникалық қазақтар мен қандастар үшін мемлекеттік қызмет көрсету процесін автоматтандыруға арналған ақпараттық жүйе).
13. Электрондық веб-портал «Цифрлық инклюзия. Нысан паспортын тіркеу» (қалалық инфрақұрылым объектілерінің қолжетімділік деңгейін есепке алуға және талдауға, объектілердің қолжетімділік паспорттарын тіркеуге және бейімделу жөніндегі іс-шараларды іске асыру мониторингіне арналған мамандандырылған портал).

Жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін талдау.

Жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тәртібі қылмыстық-процестік, азаматтық процестік заңнаманың, сондай-ақ әкімшілік құқық бұзушылық туралы заңнаманың нормаларына сәйкес қарауға жататын өтініштерді қоспағанда, Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексінің 14-тарауының ережелерімен реттеледі.

Талданған кезеңде Басқармаға келіп түсті:

1. 2025 жылғы қаңтар-маусым аралығындағы кезеңде «Е-өтініш» АЖ арқылы келіп түскен өтініштердің жалпы саны.

Барлығы: 1757 өтініш келіп түсті, оның ішінде: жеке және заңды тұлғалардан шағымдар мен өтініштер: 1499, мерзімдерін бұза отырып қаралды: 4.

2. Өтініштерді қайта бағыттау.

Өтініштер құзыреті бойынша 2025 жылғы қаңтар-маусым аралығындағы кезеңде өзге органдарға қайта жіберілді: 792, мерзімін бұза отырып қайта бағытталды: 3.

Жүргізілген талдау нәтижелері бойынша Басқарманың жекелеген қызметкерлерінің жүктелген лауазымдық міндеттерді тиісінше орындамау фактілері анықталды, олар белгіленген тәртіппен келіп түскен жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін заңсыз қайта бағыттауда, сондай-ақ жұмыстан тыс уақытта хаттарды қарау мен жабуда көрініс тапты.

Жол берілген бұзушылықтарға байланысты басқарма қызметкерлеріне қатысты «Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 44 және 45-баптарына, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Президентінің 2015 жылғы 29 желтоқсандағы № 152 Жарлығымен бекітілген мемлекеттік қызметшілерге тәртіптік жаза қолдану қағидаларына сәйкес тәртіптік жаза шаралары қолданылды.

Белгіленген фактілер негізінде өкімдік құжаттардың (2025 жылғы 24 қаңтардағы № 12 к, 2025 жылғы 2 сәуірдегі № 38 к, 2025 жылғы 8 мамырдағы № 57 к бұйрықтар) негізінде ескерту түріндегі тиісті тәртіптік жазалар қолданылды.

Алматы қаласының мамандандырылған ауданаралық әкімшілік соты Басқармаға қатысты 2025 жылғы 29 мамырдағы ҚР ӘРПК талаптарын анықталған өрескел бұзушылықтар фактісі бойынша уәкілетті емес органдарға өтініштерді қайта Жолдауда, жеке тұлғаның өтініштерін қарауға ресми көзқараста айтылған шаралар қабылдау туралы жеке ұйғарым шығарды, сондай-ақ, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Алматы қаласы бойынша департаменті Басқармада жоспардан тыс тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша өтініш берушіге жұмыстан тыс уақытта жауап беру түріндегі бұзушылықтар анықталды (шығ. № -05/332-И 04.03.2025 ж.).

Ұсынылды:

• жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарау кезінде заңнаманың бұзылуының алдын алу мақсатында Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексі шеңберінде өтініштерді қабылдауды, тіркеуді, қайта бағыттауды және қарауды тікелей жүзеге асыратын Басқарма қызметкерлері үшін жүйелі негізде жаппай оқыту жүргізуді ұйымдастыру;
• Басқарма қызметкерлерінің жұмыс уақытынан тыс уақытта жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарауына жол бермеу, сондай-ақ еңбек тәртібін сақтау мақсатында профилактикалық іс-шаралар жүргізу.

Жұмыс тобы қорытынды анықтамаға қол қойылғаннан кейін 10 жұмыс күнінен кешіктірмей сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін жою және бірлескен жұмыс барысында анықталған жұмыс тобының ұсынымдарын орындау жөніндегі іс-шаралар жоспарын әзірлесін және бекітсін.

 

Басшы                                                                                                      Б. Жаубасов