В ПОСЕЛКЕ ШУБАРКУДУК УСТАНОВЛЕНЫ НОВЫЕ БИЛБОРДЫ
Обновляется облик поселка Шубаркудук На главных улицах нашего населенного пункта установлены болборды нового содержаниясовременного дизайна Эта инициатива направлена на своевременное информирование жителей о важных событияха также на улучшение эстетического вида поселка На рекламных щитах публикуются полезные для общества сообщенияпраздничные поздравления и местные новости
(жарияланған күні 2024 жылғы 9 желтоқсан)
2024 жыл Қазақстан туризмі үшін айтулы жыл болды. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың тапсырмасы бойынша елімізде туризм саласын жаңғыртуға, оның бәсекеге қабілеттілігін арттыруға және жаһандық экономикаға кірігуге бағытталған жүйелі шаралар кешені жүзеге асырылуда. Мемлекеттік қолдаудың, инвестиция тарту мен халықаралық аренада ілгерілетудің арқасында еліміз экономикалық өсу мен мәдениетаралық өзара іс-қимылдың маңызды қозғаушы күшіне айналып отырған туризм саласындағы оң нәтижелер көрсетіп отыр.
Еліміздің туризм саласы тұрақты түрде дамып келеді. 2024 жылдың 9 айында ішкі туристер саны 562 мыңға артып, 6 млн адамға жетті. Шетелден келетін туристер легі 11,5 млн адамды құрады, бұл 2023 жылдың сәйкес кезеңіндегі көрсеткішпен салыстырғанда екі есеге жуық көп. Оның ішінде шетелдік 969 мың турист орналастыру орындарына жайғасты. Бұл көрсеткіштер қабылданып жатқан шаралардың тиімділігі мен туристік бағыт ретінде Қазақстанға қызығушылықтың артып келе жатқанын айғақтайды.
Саланың экономикалық көрсеткіштері де айтарлықтай өсім көрсетіп отыр. Орналастыру нысандарының жалпы кірісі 27%-ға өсіп, 224 млрд теңгені құрады. Орналастыру нысандарының саны 306 бірлікке өсіп, 4 315-ке жетті, ал олардың сыйымдылығы 18 мың төсек-орынға дейін артып, 226 мыңды құрады. Бұл Қазақстанның ішкі және халықаралық туристерді қабылдауға дайындығын едәуір арттыруға мүмкіндік береді.
Туризмге салынған инвестиция көлемі қарқынды өсіп келеді. 2024 жылдың 10 айында олардың көлемі 33,6%-ға артып, 668,1 млрд теңгені құрады. Негізгі жобалар қатарында алдын ала құны 194 млрд теңгені құрайтын Астана туристік ауданы бар, ол 2 мыңға жуық жұмыс орнын ашып, толық іске қосылғанда жыл сайын 10 млрд теңге салық аударымдарын түсіреді. Жобаның аяқталуы 2026 жылға жоспарланған.
Екінші жоба – Маңғыстау облысындағы Каспий Ривьерасы, онда ҚР Премьер-министрінің қатысуымен туризм бойынша халықаралық ауқымды форум өтті. Жоба жағажай демалыс орны, гольф қонақ үйі, виллалар кешені, аквапарк және ойын-сауық орталығы сияқты бірнеше бастама аясында «Жылы жағажай» аумағын кешенді игеруді қамтиды. Жобаның жалпы бағалау құны 137,4 млрд теңгені құрайды, ал жоспарланған іске асыру мерзімі – 2024–2026 жылдар.
Елімізде туризм саласын мемлекеттік қолдау күшейтілді. Биыл мемлекеттік қолдауға мақұлданған өтінімдер көлемі 3 есеге артты. Тек 2024 жылдың өзінде 37 туристік нысан мен 6 туристер тасымалдайтын автобусқа 2,1 млрд теңге мақұлданды.
Халықаралық ынтымақтастыққа ерекше көңіл бөлінеді. 2024 жылды Қытайдағы Қазақстандық туризм жылы деп жариялау Қазақстанды ілгерілету үшін маңызды қадам болды. Қытайдың ірі қалаларында 30-дан астам іс-шара өтті.
18 қарашада Қазақстан «цифрлы» көшпенділерге арналған Neo Nomad Visa енгізді, бұл елімізді қашықтан жұмыс істейтін саяхатшылардың жаңа буыны үшін тартымды етеді. Прогресс халықаралық рейтингіде де көрініс тапты: Қазақстан 2019 жылғы 80-ші орыннан позициясын жақсартып, 119 елдің ішінде 52-ші орынға көтерілді.
5-ші Дүниежүзілік көшпенділер ойындарының Астанада өтуі халықаралық аренада маңызды оқиғаға айналды. Ойындарға 89 елден 2 700 қатысушы жиналды. «Астана – Арена» және «Қазанат» ипподромы сияқты спорт нысандарын қайта жаңарту қаланың инфрақұрылымын жақсартты.
Сондай-ақ Қазақстан ауылдық туризмді дамытқаны үшін марапаттарға ие болды: Саты ауылы Best Tourism Village Award жүлдесін алды, ал Катонқарағай ауданының жобасы ITB Berlin 2024 көрмесінде үшінші орын иеленді.
2024 жылдың соңына дейін жалпы құны 120,4 млрд теңгені құрайтын 119 инвестициялық жобаны аяқтау жоспарланып отыр, бұл 1 319 жұмыс орнын ашуға мүмкіндік береді. Негізгі бастамалар қатарына Түркістандағы «Medina Palace» қонақ үйінің құрылысы мен жаңа қонақ үй нысандарын қосу арқылы «Ақсу – Жабағылы» шипажайын жаңғырту кіреді.
Глэмпинг алаңдары мен қонақ үйлер құру арқылы 10 мың ауыл тұрғынын қосымша жұмыспен қамтамасыз ететін агротуризмді дамытуға ерекше көңіл бөлінуде. Ұлттық парктер аумақтарындағы инфрақұрылымды дамытуға арналған қонақүйлерді жіктеу жүйесін жаңарту және жергілікті атқарушы органдар өкілеттіктерін кеңейту жоспарланып отыр.
Аймақтардағы туризм: өсу, инвестиция және инфрақұрылымның дамуы
Ақмола облысы
Биылғы 9 ай қорытындысы бойынша өңірге келген туристер легі 1 млн-нан астам туристке жетті, оның ішінде 404,7 мың адамға орналастыру орындары қызмет көрсетті. Бурабай курорттық аймағына 932 мың адам келді. Туризм саласынан бюджетке түсетін салықтық түсім мөлшері 3,1 млрд теңгені құрады, өсім 30%-ды құрады.
Биылғы 10 ай қорытындысына сәйкес, негізгі капиталға салынған инвестиция көлемі 23,1 млрд теңгені құрап отыр.
Алматы облысы
2024 жылдың 9 айында туристер саны 384,1 мың адамды құрады, бұл 2023 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 19%-ға көп (322,3 мың адам). Туристер арасында «Іле-Алатау», «Көлсай көлдері», «Шарын» өңірінің мемлекеттік ұлттық табиғи парктері пайдаланылады. Биылғы 10 ай қорытындысы бойынша негізгі капиталға салынған инвестиция көлемі 24,4 млрд теңгені құрады.
Алматы облысы еліміздің туристік стратегиясындағы негізгі бағыттардың біріне айналған бірегей тау кластерін белсенді дамытып келеді. Туристік саланы дамытудың 2023–2029 жылдарға арналған бекітілген тұжырымдамасы шеңберінде Түрген көркем шатқалынан Қаскелең шатқалына дейін тау шаңғысы базаларын құру мен жаңғыртуды қамтитын кешенді жоспар әзірленіп жатыр. Аталған жоба таулы демалыс үшін заманауи және сұранысқа ие инфрақұрылымды қалыптастыруға, сондай-ақ Алматы өңірінің халықаралық деңгейдегі туризм орталығы ретіндегі мәртебесін нығайтуға қабілетті жаңа тартымды орындар ашуға бағытталған.
Алматы қаласы
9 айдың қорытындысына сәйкес, 2024 жылы туристердің жалпы саны 14%-ға (2023 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда) өсіп, 1,7 млн адамға жетті. Шетелдік туристер саны 24%-ға өсіп, 507,5 мың адамға жетті. Ішкі туристер саны 1,2 млн адамды құрады, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 1,1%-ға артық. Туристер легінің артуы негізгі капиталға инвестицияның ұлғаюымен қатар жүреді. 2024 жылдың 10 айында 29,3% өсіммен 86,6 млрд теңге инвестиция тартылды. Туризмнен түскен салық түсімдері 76,9 млрд теңгені құрады, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 2 есеге жоғары. Қаланың туризм саласында 83,1 мың адам жұмыспен қамтылған.
2024 жылы Алматыда жеке қаражат есебінен 25 туристік нысан ашылды, атап айтқанда, 15 қонақ үй, 4 глэмпинг алаңы, 4 жатақхана және 2 қонақ үй. Сондай-ақ жеке инвестиция есебінен 2027 жылға дейін 339,5 млрд теңгеге қонақүй құрылысы бойынша 30 жобаны аяқтау және 125 млрд теңгеге 29 туристік нысан салу жоспарланып отыр.
Батыс Қазақстан облысы
2023 жылдың 9 айымен салыстырғанда елімізге келушілер санының 18%-ға артқаны байқалады. Туризм саласында 2024-2026 жылдарға жалпы құны 25 млрд теңгені құрайтын 14 жобадан тұратын пул қалыптастырылды. Биылғы 10 айдың қорытындысы бойынша туризм саласына тартылған инвестиция көлемі 14,5 млрд теңгені құрады, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 47%-ға артық.
Жетісу облысы
Жалпы, өңірде туризм саласын дамыту 5 негізгі бағыт: Алакөл және Балқаш көлдері, «Алтын-Емел» және «Жоңғар-Алатау» ұлттық парктері, сондай-ақ Жоңғар Алатауы тау сілемі әлеуетіне негізделген.
2024 жылғы 9 айда туристік нысандарға 253 мыңнан астам адам келген, бұл 2023 жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 15%-ға артық. 10 айдағы негізгі капиталға салынған инвестиция көлемі биыл 9,4 млрд теңгені құрады.
Үшарал әуежайының ұшу-қону жолағын реконструкциялау жұмысы аяқталды, «Талдықорған – Үшарал» автомобиль жолдарының (313,5 шақырым) асфальтбетон жабыны қамтамасыз етілді, «Тальго» жүрдек пойызы іске қосылды.
Қарағанды облысы
2024 жылы 9 айдың қорытындысы бойынша туризм саласында көрсетілген қызмет көлемі – 7 млрд теңге немесе өткен жылдың сәйкес кезеңі көрсеткішімен салыстырғанда 75%. Салаға құйылған инвестиция 17,4 млрд теңгені құрады.
Жыл басынан бері жалпы құны 4,1 млрд теңге болатын 7 инвестициялық жоба іске қосылып, 23 жұмыс орны ашылды.
Сондай-ақ 2025–2027 жылдары туризм саласында ірі инфрақұрылымдық жобаларды іске асыру жоспарланған: Балқаштағы қалалық жағажай жағалауы аймағын абаттандыру және қаладағы әуежайды реконструкциялау жұмыстарын аяқтау.
Қызылорда облысы
Биыл өңір 9 айда 116,6 мың турист қабылдады. Биылғы 10 айдың қорытындысына сәйкес, туризм саласына құйылған инвестиция көлемі – 26,1 млрд теңге, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 40,5%-ға артық.
Маңғыстау облысы
2024 жылдың қаңтар-қыркүйек айларындағы ресми деректер бойынша облысқа 367,4 мың турист келген, бұл өткен кезеңмен салыстырғанда 13%-ға артық. Өңірде көрсетілген туристік қызметтердің жалпы құны 15,2 млрд теңгеге жетіп, 34,7%-ға өсті. Биылғы 10 айдың қорытындысы бойынша туризм саласына құйылған инвестиция көлемі – 6,6 млрд теңге, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 50%-ға артық.
2024 жылы жалпы инвестиция көлемі 8,5 млрд теңгені құрайтын 3 жоба іске қосылды, бұл 80 жұмыс орнын ашуға мүмкіндік берді.
2025–2027 жылдар аралығында жалпы құны 100 млрд теңге болатын 500-ге жуық жұмыс орнын құра отырып, 11 жобаны іске асыру жоспарланып отыр. Жергілікті атқарушы органдар Туризм және спорт министрлігімен бірлесіп, Кендірлі туристік аймағын дамыту бойынша мастер-жоспар әзірленіп жатыр.
Ұлытау облысы
2024 жылғы 9 айда орналастыру орындарында қызмет көрсетілген туристер саны 21,2 мыңнан астам адамды құрады, оның ішінде 732-ден астамы – шетелдік туристер. Орналастыру орындарында көрсетілген қызметтер өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 23,5%-ға артып, 497,9 млн теңгеден асты.
Биылғы 10 айдың қорытындысы бойынша туризм саласына тартылған инвестиция көлемі – 2 млрд теңге, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 50,6%-ға артық.
Сонымен қатар 1 млрд теңге сомасына 3 қонақ үй кешені іске қосылды. 2025 жылы жалпы құны 1,5 млрд теңгені құрайтын екі қонақ үйді пайдалануға беру, тарихи орындар бойынша жеңіл инфрақұрылым мен далалық навигация орнату жоспарлануда. Сондай-ақ жеке инвестициялар есебінен 2025 жылы Тасбұлақ бқлағы аумағын абаттандыру және Сәтбаев қаласынан Жошы хан және Домбауыл кешеніне дейін құны 12,5 млрд теңгені құрайтын тас жолын салу жұмыстары да қарастырылған.
Қазақстан мәдени бай мұраны, табиғи әртүрлілікті және заманауи инфрақұрылымдық шешімдерді үйлестіре отырып, саяхат үшін ең тартымды бағыттардың бірі ретінде өзінің имиджін қалыптастыруды жалғастырып келеді.
(дата публикации: 9 декабря 2024)
2024 год стал знаковым для туризма в Казахстане. По поручению Главы государства К. Токаева в стране реализуется комплекс системных мер, направленных на модернизацию туристической отрасли, повышение ее конкурентоспособности и интеграцию в глобальную экономику. Благодаря государственной поддержке, привлечению инвестиций и продвижению на международной арене, страна демонстрирует положительные результаты в туристической отрасли, которая становится важным драйвером экономического роста и межкультурного взаимодействия.
Туристическая отрасль Казахстана демонстрирует устойчивую динамику. За 9 месяцев 2024 года количество внутренних туристов увеличилось на 562 тыс., достигнув отметки 6 млн человек. Приток иностранных посетителей составил 11,5 млн человек, что почти вдвое больше показателей аналогичного периода 2023 года. Из них 969 тыс. иностранных туристов остановились в местах размещения. Данные показатели свидетельствуют об эффективности принимаемых мер и возрастающем интересе к Казахстану как к туристскому направлению.
Экономические показатели отрасли также показывают существенный рост. Совокупный доход объектов размещения вырос на 27%, составив 224 млрд тенге. Количество объектов размещения увеличилось на 306 единицы, до 4 315, а их вместимость возросла на 18 тыс. койко-мест, достигнув 226 тыс. Это позволяет Казахстану значительно повысить готовность к приему как внутренних, так и международных туристов.
Инвестиции в туристическую отрасль продолжают стремительно расти. За 10 месяцев 2024 года их объем увеличился на 33,6%, составив 668,1 миллиарда тенге. Среди ключевых проектов — «Туристский район Астаны», с предварительной стоимостью 194 миллиарда тенге, который создаст около 2 тысяч рабочих мест и будет генерировать 10 миллиардов тенге налоговых отчислений ежегодно после выхода на полную мощность. Завершение проекта запланировано на 2026 год.
Второй проект — Каспийская ривьера в Мангистауской области, где состоялся крупный международный форум по туризму с участием Премьер-министра РК. Проект представляет собой комплексное освоение территории «Теплого пляжа» в рамках нескольких инициатив — пляжный курорт, гольф-отель, комплекс вилл, аквапарк и развлекательный центр. Общая оценочная стоимость проекта составляет 137,4 млрд тенге, а планируемые сроки реализации — 2024-2026 годы.
Усиливается государственная поддержка туристической отрасли. В этом году объем одобренных заявок на государственную поддержку увеличился в 3 раза. Только за 2024 год на 37 туристских объектов и 6 туравтобусов было одобрено 2,1 млрд тенге.
Особое внимание уделено международному сотрудничеству. Важным шагом для продвижения Казахстана стало объявление 2024 года Годом казахстанского туризма в Китае. В крупнейших городах КНР были проведены более 30 мероприятий.
18 ноября Казахстан ввел Neo Nomad Visa для «цифровых» кочевников, что делает страну привлекательной для нового поколения путешественников, работающих удаленно. Прогресс также отражается в международных рейтингах: Казахстан поднялся на 52 место из 119 стран, улучшив свои позиции с 80 места в 2019 году.
Проведение 5-х Всемирных игр кочевников в Астане стало важным событием на международной арене. Игры объединили 2 700 участников из 89 стран. Реконструкция спортивных объекты, как «Астана-Арена» и ипподром «Казанат», улучшили инфраструктуру города.
Казахстан также был отмечен наградами за развитие сельского туризма: село Саты получило награду Best Tourism Village Award, а проект из Катон-Карагайского района занял третье место на ITB Berlin 2024.
До конца 2024 года планируется завершение 119 инвестиционных проектов общей стоимостью 120,4 млрд тенге, что создаст 1 319 рабочих мест. Среди ключевых инициатив — строительство отеля «Medina Palace» в Туркестане и модернизация санатория «Аксу-Жабаглы» с добавлением новых гостиничных объектов.
Особое внимание уделяется развитию агротуризма, который обеспечит дополнительную занятость для 10 тыс. сельских жителей через создание глэмпингов и гостевых домов. Планируется обновление системы классификации гостиниц и расширение полномочий местных исполнительных органов для развития инфраструктуры на территориях национальных парков.
Туризм в регионах: рост, инвестиции и развитие инфраструктуры
Акмолинская область
Туристский поток в регион по итогам 9 месяцев т.г. достиг более 1 млн.туристов, в т.ч 404,7 тыс.человек обслуженных местами размещения. Курортную зону Бурабай посетило 932 тыс.человек. Налоговые поступления в бюджет от отрасли туризма составили 3,1 млрд тенге, рост составил 30%. По итогам 10 месяцев т.г. объем инвестиции в основной капитал составил 23,1 млрд тенге.
Алматинская область
Количество туристов за 9 месяцев 2024 года составило 384,1 тыс. человек, что на 19% больше, чем за аналогичный период 2023 года (322,3 тыс. человек). Популярностью среди туристов пользуются государственные национальные природные парки региона «Іле-Алатау», «Көлсай көлдері», «Шарын». По итогам 10 месяцев т.г. объем инвестиции в основной капитал составил 24,4 млрд тенге.
Алматинская область активно развивает свой уникальный горный кластер, ставший одним из ключевых направлений в туристической стратегии Казахстана. В рамках утвержденной Концепции развития туристской отрасли на 2023-2029 годы разрабатывается комплексный план, который охватывает создание и модернизацию горнолыжных баз от живописного ущелья Тургень до ущелья Каскелен. Этот проект нацелен на формирование современной и востребованной инфраструктуры для горного отдыха, а также на создание новых точек притяжения, способных укрепить статус Алматинского региона как центра туризма международного уровня.
Город Алматы
По итогам 9 мес. 2024 года общее количество туристов выросло на 14% (по сравнению с аналогичным периодом 2023 года) и достигло 1,7 млн человек. Число иностранных туристов выросло на 24%, достигнув 507,5 тыс. человек. Количество внутренних туристов составило 1,2 млн человек, что на 1,1% больше по сравнению с аналогичным периодом прошлого года. Рост туристского потока сопровождается увеличением инвестиций в основной капитал. За 10 месяцев 2024 года привлечено 86,6 млрд тенге инвестиций с ростом на 29,3%. Налоговые поступления от туризма составили 76,9 млрд тенге, что в 2 раза превышает показатели аналогичного периода прошлого года. В сфере туризма города заняты 83,1 тыс. человек.
В 2024 году за счет частных средств в Алматы были открыты 25 объектов туризма, из них 15 гостиниц, 4 глэмпинга, 4 хостела и 2 гостевых дома. Также за счет частных инвестиций к 2027 году планируется завершение 30 проектов по строительству гостиниц на сумму 339,5 млрд тенге и строительство 29 туристских объектов на сумму 125 млрд тенге.
Западно-Казахстанская область
Наблюдается увеличение количества посетителей въездного и внутреннего туризма на 18% по сравнению с 9 мес 2023 г. На 2024-2026 годы сформирован пул 14 проектов в сфере туризма общей стоимостью 25 млрд тенге. Объем инвестиций в отрасль туризма по итогам 10 месяцев т.г. составил 14,5 млрд тенге, что на 47% больше по сравнению с аналогичным периодом прошлого года.
Область Жетісу
В целом развитие сферы туризма в регионе основано на потенциале 5 ключевых дестинаций: озера Алаколь и Балхаш, национальные парки «Алтын-Емел» и «Жонгар-Алатау», а также горный массив Жонгарского Алатау.
За 9 мес. 2024 году объекты туризма посетили более 253 тыс. человек, что больше на 15% аналогичного периода 2023 года. Объем инвестиции в основной капитал за 10 мес. т.г. составил 9,4 млрд тенге.
Завершена реконструкция взлетно-посадочной полосы аэропорта г. Ушарал, обеспечено асфальтобетонное покрытие автомобильных дорог «Талдыкорган-Ушарал» (313,5 км), запущен скоростной поезд «Тальго».
Карагандинская область
По итогам 9 мес. 2024 года в отрасли туризма объем оказанных услуг составил 7 млрд тенге или 75% к показателю аналогичного периода прошлого года. Инвестиции в отрасль составили 17,4 млрд тенге.
С начала года введены в строй 7 инвестиционных проектов на сумму 4,1 млрд тенге с созданием 23 рабочих мест.
В 2025-2027 годы в сфере туризма также планируется реализация крупных инфраструктурных проектов: завершение благоустройства набережной зоны городской пляжа г. Балхаш и завершение работ по реконструкции аэропорта г. Балхаш.
Кызылординская область
За 9 мес.т.г. регион принял 116,6 тыс. туристов. Объем инвестиций в отрасль туризма по итогам 10 месяцев т.г. – 26,1 млрд тенге, что на 40,5% больше по сравнению с аналогичным периодом прошлого года.
Мангистауская область
По официальным данным за январь-сентябрь 2024 года регион посетили 367,4 тыс. туристов, что на 13% больше, чем в предыдущем периоде. Общая стоимость оказанных туристических услуг в регионе достигла 15,2 млрд тенге, увеличившись на 34,7%. Объем инвестиций в отрасль туризма по итогам 10 месяцев т.г. – 6,6 млрд тенге, что на 50% больше по сравнению с аналогичным периодом прошлого года.
В 2024 году запущено 3 проекта с общими инвестициями 8,5 млрд тенге, что позволило создать 80 рабочих мест.
В период 2025-2027 гг. планируется реализация 11 проектов с созданием порядка 500 рабочих мест на общую сумму 100 млрд тенге. Местными исполнительными органами совместно с Министерством туризма и спорта разрабатывается мастер-план по развитию туристической зоны Кендерли.
Область Улытау
За 9 мес. 2024 года количество туристов, обслуженных в местах размещения составило более 21,2 тыс. человек, в том числе иностранных туристов более 732 человека. Оказанные услуги местами размещения составило свыше 497,9 млн тенге с ростом на 23,5% по сравнению с аналогичным периодом прошлого года.
Объем инвестиций в отрасль туризма по итогам 10 месяцев т.г. – 2 млрд тенге, что на 50,6% больше по сравнению с аналогичным периодом прошлого года.
Запущены 3 гостиничных комплекса на сумму 1 млрд тенге. В 2025 году планируется ввод в эксплуатацию двух гостиниц общей стоимостью 1,5 млрд тенге, установка легкой инфраструктуры и полевой навигации по историческим местам. За счет частных инвестиций в 2025 году также предусмотрены работы по благоустройству территории ручья Тасбулак и строительству автотрассы от г. Сатпаев до комплекса Жошы хан и Домбаул стоимостью 12,5 млрд тенге.
Казахстан продолжает формировать свой имидж как одного из самых привлекательных направлений для путешествий, сочетая богатое культурное наследие, природное разнообразие и современные инфраструктурные решения.
(жарияланған күні 2024 жылғы 9 желтоқсан)
2024 жыл Қазақстан туризмі үшін айтулы жыл болды. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың тапсырмасы бойынша елімізде туризм саласын жаңғыртуға, оның бәсекеге қабілеттілігін арттыруға және жаһандық экономикаға кірігуге бағытталған жүйелі шаралар кешені жүзеге асырылуда. Мемлекеттік қолдаудың, инвестиция тарту мен халықаралық аренада ілгерілетудің арқасында еліміз экономикалық өсу мен мәдениетаралық өзара іс-қимылдың маңызды қозғаушы күшіне айналып отырған туризм саласындағы оң нәтижелер көрсетіп отыр.
Еліміздің туризм саласы тұрақты түрде дамып келеді. 2024 жылдың 9 айында ішкі туристер саны 562 мыңға артып, 6 млн адамға жетті. Шетелден келетін туристер легі 11,5 млн адамды құрады, бұл 2023 жылдың сәйкес кезеңіндегі көрсеткішпен салыстырғанда екі есеге жуық көп. Оның ішінде шетелдік 969 мың турист орналастыру орындарына жайғасты. Бұл көрсеткіштер қабылданып жатқан шаралардың тиімділігі мен туристік бағыт ретінде Қазақстанға қызығушылықтың артып келе жатқанын айғақтайды.
Саланың экономикалық көрсеткіштері де айтарлықтай өсім көрсетіп отыр. Орналастыру нысандарының жалпы кірісі 27%-ға өсіп, 224 млрд теңгені құрады. Орналастыру нысандарының саны 306 бірлікке өсіп, 4 315-ке жетті, ал олардың сыйымдылығы 18 мың төсек-орынға дейін артып, 226 мыңды құрады. Бұл Қазақстанның ішкі және халықаралық туристерді қабылдауға дайындығын едәуір арттыруға мүмкіндік береді.
Туризмге салынған инвестиция көлемі қарқынды өсіп келеді. 2024 жылдың 10 айында олардың көлемі 33,6%-ға артып, 668,1 млрд теңгені құрады. Негізгі жобалар қатарында алдын ала құны 194 млрд теңгені құрайтын Астана туристік ауданы бар, ол 2 мыңға жуық жұмыс орнын ашып, толық іске қосылғанда жыл сайын 10 млрд теңге салық аударымдарын түсіреді. Жобаның аяқталуы 2026 жылға жоспарланған.
Екінші жоба – Маңғыстау облысындағы Каспий Ривьерасы, онда ҚР Премьер-министрінің қатысуымен туризм бойынша халықаралық ауқымды форум өтті. Жоба жағажай демалыс орны, гольф қонақ үйі, виллалар кешені, аквапарк және ойын-сауық орталығы сияқты бірнеше бастама аясында «Жылы жағажай» аумағын кешенді игеруді қамтиды. Жобаның жалпы бағалау құны 137,4 млрд теңгені құрайды, ал жоспарланған іске асыру мерзімі – 2024–2026 жылдар.
Елімізде туризм саласын мемлекеттік қолдау күшейтілді. Биыл мемлекеттік қолдауға мақұлданған өтінімдер көлемі 3 есеге артты. Тек 2024 жылдың өзінде 37 туристік нысан мен 6 туристер тасымалдайтын автобусқа 2,1 млрд теңге мақұлданды.
Халықаралық ынтымақтастыққа ерекше көңіл бөлінеді. 2024 жылды Қытайдағы Қазақстандық туризм жылы деп жариялау Қазақстанды ілгерілету үшін маңызды қадам болды. Қытайдың ірі қалаларында 30-дан астам іс-шара өтті.
18 қарашада Қазақстан «цифрлы» көшпенділерге арналған Neo Nomad Visa енгізді, бұл елімізді қашықтан жұмыс істейтін саяхатшылардың жаңа буыны үшін тартымды етеді. Прогресс халықаралық рейтингіде де көрініс тапты: Қазақстан 2019 жылғы 80-ші орыннан позициясын жақсартып, 119 елдің ішінде 52-ші орынға көтерілді.
5-ші Дүниежүзілік көшпенділер ойындарының Астанада өтуі халықаралық аренада маңызды оқиғаға айналды. Ойындарға 89 елден 2 700 қатысушы жиналды. «Астана – Арена» және «Қазанат» ипподромы сияқты спорт нысандарын қайта жаңарту қаланың инфрақұрылымын жақсартты.
Сондай-ақ Қазақстан ауылдық туризмді дамытқаны үшін марапаттарға ие болды: Саты ауылы Best Tourism Village Award жүлдесін алды, ал Катонқарағай ауданының жобасы ITB Berlin 2024 көрмесінде үшінші орын иеленді.
2024 жылдың соңына дейін жалпы құны 120,4 млрд теңгені құрайтын 119 инвестициялық жобаны аяқтау жоспарланып отыр, бұл 1 319 жұмыс орнын ашуға мүмкіндік береді. Негізгі бастамалар қатарына Түркістандағы «Medina Palace» қонақ үйінің құрылысы мен жаңа қонақ үй нысандарын қосу арқылы «Ақсу – Жабағылы» шипажайын жаңғырту кіреді.
Глэмпинг алаңдары мен қонақ үйлер құру арқылы 10 мың ауыл тұрғынын қосымша жұмыспен қамтамасыз ететін агротуризмді дамытуға ерекше көңіл бөлінуде. Ұлттық парктер аумақтарындағы инфрақұрылымды дамытуға арналған қонақүйлерді жіктеу жүйесін жаңарту және жергілікті атқарушы органдар өкілеттіктерін кеңейту жоспарланып отыр.
Аймақтардағы туризм: өсу, инвестиция және инфрақұрылымның дамуы
Ақмола облысы
Биылғы 9 ай қорытындысы бойынша өңірге келген туристер легі 1 млн-нан астам туристке жетті, оның ішінде 404,7 мың адамға орналастыру орындары қызмет көрсетті. Бурабай курорттық аймағына 932 мың адам келді. Туризм саласынан бюджетке түсетін салықтық түсім мөлшері 3,1 млрд теңгені құрады, өсім 30%-ды құрады.
Биылғы 10 ай қорытындысына сәйкес, негізгі капиталға салынған инвестиция көлемі 23,1 млрд теңгені құрап отыр.
Алматы облысы
2024 жылдың 9 айында туристер саны 384,1 мың адамды құрады, бұл 2023 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 19%-ға көп (322,3 мың адам). Туристер арасында «Іле-Алатау», «Көлсай көлдері», «Шарын» өңірінің мемлекеттік ұлттық табиғи парктері пайдаланылады. Биылғы 10 ай қорытындысы бойынша негізгі капиталға салынған инвестиция көлемі 24,4 млрд теңгені құрады.
Алматы облысы еліміздің туристік стратегиясындағы негізгі бағыттардың біріне айналған бірегей тау кластерін белсенді дамытып келеді. Туристік саланы дамытудың 2023–2029 жылдарға арналған бекітілген тұжырымдамасы шеңберінде Түрген көркем шатқалынан Қаскелең шатқалына дейін тау шаңғысы базаларын құру мен жаңғыртуды қамтитын кешенді жоспар әзірленіп жатыр. Аталған жоба таулы демалыс үшін заманауи және сұранысқа ие инфрақұрылымды қалыптастыруға, сондай-ақ Алматы өңірінің халықаралық деңгейдегі туризм орталығы ретіндегі мәртебесін нығайтуға қабілетті жаңа тартымды орындар ашуға бағытталған.
Алматы қаласы
9 айдың қорытындысына сәйкес, 2024 жылы туристердің жалпы саны 14%-ға (2023 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда) өсіп, 1,7 млн адамға жетті. Шетелдік туристер саны 24%-ға өсіп, 507,5 мың адамға жетті. Ішкі туристер саны 1,2 млн адамды құрады, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 1,1%-ға артық. Туристер легінің артуы негізгі капиталға инвестицияның ұлғаюымен қатар жүреді. 2024 жылдың 10 айында 29,3% өсіммен 86,6 млрд теңге инвестиция тартылды. Туризмнен түскен салық түсімдері 76,9 млрд теңгені құрады, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 2 есеге жоғары. Қаланың туризм саласында 83,1 мың адам жұмыспен қамтылған.
2024 жылы Алматыда жеке қаражат есебінен 25 туристік нысан ашылды, атап айтқанда, 15 қонақ үй, 4 глэмпинг алаңы, 4 жатақхана және 2 қонақ үй. Сондай-ақ жеке инвестиция есебінен 2027 жылға дейін 339,5 млрд теңгеге қонақүй құрылысы бойынша 30 жобаны аяқтау және 125 млрд теңгеге 29 туристік нысан салу жоспарланып отыр.
Батыс Қазақстан облысы
2023 жылдың 9 айымен салыстырғанда елімізге келушілер санының 18%-ға артқаны байқалады. Туризм саласында 2024-2026 жылдарға жалпы құны 25 млрд теңгені құрайтын 14 жобадан тұратын пул қалыптастырылды. Биылғы 10 айдың қорытындысы бойынша туризм саласына тартылған инвестиция көлемі 14,5 млрд теңгені құрады, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 47%-ға артық.
Жетісу облысы
Жалпы, өңірде туризм саласын дамыту 5 негізгі бағыт: Алакөл және Балқаш көлдері, «Алтын-Емел» және «Жоңғар-Алатау» ұлттық парктері, сондай-ақ Жоңғар Алатауы тау сілемі әлеуетіне негізделген.
2024 жылғы 9 айда туристік нысандарға 253 мыңнан астам адам келген, бұл 2023 жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 15%-ға артық. 10 айдағы негізгі капиталға салынған инвестиция көлемі биыл 9,4 млрд теңгені құрады.
Үшарал әуежайының ұшу-қону жолағын реконструкциялау жұмысы аяқталды, «Талдықорған – Үшарал» автомобиль жолдарының (313,5 шақырым) асфальтбетон жабыны қамтамасыз етілді, «Тальго» жүрдек пойызы іске қосылды.
Қарағанды облысы
2024 жылы 9 айдың қорытындысы бойынша туризм саласында көрсетілген қызмет көлемі – 7 млрд теңге немесе өткен жылдың сәйкес кезеңі көрсеткішімен салыстырғанда 75%. Салаға құйылған инвестиция 17,4 млрд теңгені құрады.
Жыл басынан бері жалпы құны 4,1 млрд теңге болатын 7 инвестициялық жоба іске қосылып, 23 жұмыс орны ашылды.
Сондай-ақ 2025–2027 жылдары туризм саласында ірі инфрақұрылымдық жобаларды іске асыру жоспарланған: Балқаштағы қалалық жағажай жағалауы аймағын абаттандыру және қаладағы әуежайды реконструкциялау жұмыстарын аяқтау.
Қызылорда облысы
Биыл өңір 9 айда 116,6 мың турист қабылдады. Биылғы 10 айдың қорытындысына сәйкес, туризм саласына құйылған инвестиция көлемі – 26,1 млрд теңге, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 40,5%-ға артық.
Маңғыстау облысы
2024 жылдың қаңтар-қыркүйек айларындағы ресми деректер бойынша облысқа 367,4 мың турист келген, бұл өткен кезеңмен салыстырғанда 13%-ға артық. Өңірде көрсетілген туристік қызметтердің жалпы құны 15,2 млрд теңгеге жетіп, 34,7%-ға өсті. Биылғы 10 айдың қорытындысы бойынша туризм саласына құйылған инвестиция көлемі – 6,6 млрд теңге, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 50%-ға артық.
2024 жылы жалпы инвестиция көлемі 8,5 млрд теңгені құрайтын 3 жоба іске қосылды, бұл 80 жұмыс орнын ашуға мүмкіндік берді.
2025–2027 жылдар аралығында жалпы құны 100 млрд теңге болатын 500-ге жуық жұмыс орнын құра отырып, 11 жобаны іске асыру жоспарланып отыр. Жергілікті атқарушы органдар Туризм және спорт министрлігімен бірлесіп, Кендірлі туристік аймағын дамыту бойынша мастер-жоспар әзірленіп жатыр.
Ұлытау облысы
2024 жылғы 9 айда орналастыру орындарында қызмет көрсетілген туристер саны 21,2 мыңнан астам адамды құрады, оның ішінде 732-ден астамы – шетелдік туристер. Орналастыру орындарында көрсетілген қызметтер өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 23,5%-ға артып, 497,9 млн теңгеден асты.
Биылғы 10 айдың қорытындысы бойынша туризм саласына тартылған инвестиция көлемі – 2 млрд теңге, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 50,6%-ға артық.
Сонымен қатар 1 млрд теңге сомасына 3 қонақ үй кешені іске қосылды. 2025 жылы жалпы құны 1,5 млрд теңгені құрайтын екі қонақ үйді пайдалануға беру, тарихи орындар бойынша жеңіл инфрақұрылым мен далалық навигация орнату жоспарлануда. Сондай-ақ жеке инвестициялар есебінен 2025 жылы Тасбұлақ бқлағы аумағын абаттандыру және Сәтбаев қаласынан Жошы хан және Домбауыл кешеніне дейін құны 12,5 млрд теңгені құрайтын тас жолын салу жұмыстары да қарастырылған.
Қазақстан мәдени бай мұраны, табиғи әртүрлілікті және заманауи инфрақұрылымдық шешімдерді үйлестіре отырып, саяхат үшін ең тартымды бағыттардың бірі ретінде өзінің имиджін қалыптастыруды жалғастырып келеді.
(дата публикации: 9 декабря 2024)
2024 год стал знаковым для туризма в Казахстане. По поручению Главы государства К. Токаева в стране реализуется комплекс системных мер, направленных на модернизацию туристической отрасли, повышение ее конкурентоспособности и интеграцию в глобальную экономику. Благодаря государственной поддержке, привлечению инвестиций и продвижению на международной арене, страна демонстрирует положительные результаты в туристической отрасли, которая становится важным драйвером экономического роста и межкультурного взаимодействия.
Туристическая отрасль Казахстана демонстрирует устойчивую динамику. За 9 месяцев 2024 года количество внутренних туристов увеличилось на 562 тыс., достигнув отметки 6 млн человек. Приток иностранных посетителей составил 11,5 млн человек, что почти вдвое больше показателей аналогичного периода 2023 года. Из них 969 тыс. иностранных туристов остановились в местах размещения. Данные показатели свидетельствуют об эффективности принимаемых мер и возрастающем интересе к Казахстану как к туристскому направлению.
Экономические показатели отрасли также показывают существенный рост. Совокупный доход объектов размещения вырос на 27%, составив 224 млрд тенге. Количество объектов размещения увеличилось на 306 единицы, до 4 315, а их вместимость возросла на 18 тыс. койко-мест, достигнув 226 тыс. Это позволяет Казахстану значительно повысить готовность к приему как внутренних, так и международных туристов.
Инвестиции в туристическую отрасль продолжают стремительно расти. За 10 месяцев 2024 года их объем увеличился на 33,6%, составив 668,1 миллиарда тенге. Среди ключевых проектов — «Туристский район Астаны», с предварительной стоимостью 194 миллиарда тенге, который создаст около 2 тысяч рабочих мест и будет генерировать 10 миллиардов тенге налоговых отчислений ежегодно после выхода на полную мощность. Завершение проекта запланировано на 2026 год.
Второй проект — Каспийская ривьера в Мангистауской области, где состоялся крупный международный форум по туризму с участием Премьер-министра РК. Проект представляет собой комплексное освоение территории «Теплого пляжа» в рамках нескольких инициатив — пляжный курорт, гольф-отель, комплекс вилл, аквапарк и развлекательный центр. Общая оценочная стоимость проекта составляет 137,4 млрд тенге, а планируемые сроки реализации — 2024-2026 годы.
Усиливается государственная поддержка туристической отрасли. В этом году объем одобренных заявок на государственную поддержку увеличился в 3 раза. Только за 2024 год на 37 туристских объектов и 6 туравтобусов было одобрено 2,1 млрд тенге.
Особое внимание уделено международному сотрудничеству. Важным шагом для продвижения Казахстана стало объявление 2024 года Годом казахстанского туризма в Китае. В крупнейших городах КНР были проведены более 30 мероприятий.
18 ноября Казахстан ввел Neo Nomad Visa для «цифровых» кочевников, что делает страну привлекательной для нового поколения путешественников, работающих удаленно. Прогресс также отражается в международных рейтингах: Казахстан поднялся на 52 место из 119 стран, улучшив свои позиции с 80 места в 2019 году.
Проведение 5-х Всемирных игр кочевников в Астане стало важным событием на международной арене. Игры объединили 2 700 участников из 89 стран. Реконструкция спортивных объекты, как «Астана-Арена» и ипподром «Казанат», улучшили инфраструктуру города.
Казахстан также был отмечен наградами за развитие сельского туризма: село Саты получило награду Best Tourism Village Award, а проект из Катон-Карагайского района занял третье место на ITB Berlin 2024.
До конца 2024 года планируется завершение 119 инвестиционных проектов общей стоимостью 120,4 млрд тенге, что создаст 1 319 рабочих мест. Среди ключевых инициатив — строительство отеля «Medina Palace» в Туркестане и модернизация санатория «Аксу-Жабаглы» с добавлением новых гостиничных объектов.
Особое внимание уделяется развитию агротуризма, который обеспечит дополнительную занятость для 10 тыс. сельских жителей через создание глэмпингов и гостевых домов. Планируется обновление системы классификации гостиниц и расширение полномочий местных исполнительных органов для развития инфраструктуры на территориях национальных парков.
Туризм в регионах: рост, инвестиции и развитие инфраструктуры
Акмолинская область
Туристский поток в регион по итогам 9 месяцев т.г. достиг более 1 млн.туристов, в т.ч 404,7 тыс.человек обслуженных местами размещения. Курортную зону Бурабай посетило 932 тыс.человек. Налоговые поступления в бюджет от отрасли туризма составили 3,1 млрд тенге, рост составил 30%. По итогам 10 месяцев т.г. объем инвестиции в основной капитал составил 23,1 млрд тенге.
Алматинская область
Количество туристов за 9 месяцев 2024 года составило 384,1 тыс. человек, что на 19% больше, чем за аналогичный период 2023 года (322,3 тыс. человек). Популярностью среди туристов пользуются государственные национальные природные парки региона «Іле-Алатау», «Көлсай көлдері», «Шарын». По итогам 10 месяцев т.г. объем инвестиции в основной капитал составил 24,4 млрд тенге.
Алматинская область активно развивает свой уникальный горный кластер, ставший одним из ключевых направлений в туристической стратегии Казахстана. В рамках утвержденной Концепции развития туристской отрасли на 2023-2029 годы разрабатывается комплексный план, который охватывает создание и модернизацию горнолыжных баз от живописного ущелья Тургень до ущелья Каскелен. Этот проект нацелен на формирование современной и востребованной инфраструктуры для горного отдыха, а также на создание новых точек притяжения, способных укрепить статус Алматинского региона как центра туризма международного уровня.
Город Алматы
По итогам 9 мес. 2024 года общее количество туристов выросло на 14% (по сравнению с аналогичным периодом 2023 года) и достигло 1,7 млн человек. Число иностранных туристов выросло на 24%, достигнув 507,5 тыс. человек. Количество внутренних туристов составило 1,2 млн человек, что на 1,1% больше по сравнению с аналогичным периодом прошлого года. Рост туристского потока сопровождается увеличением инвестиций в основной капитал. За 10 месяцев 2024 года привлечено 86,6 млрд тенге инвестиций с ростом на 29,3%. Налоговые поступления от туризма составили 76,9 млрд тенге, что в 2 раза превышает показатели аналогичного периода прошлого года. В сфере туризма города заняты 83,1 тыс. человек.
В 2024 году за счет частных средств в Алматы были открыты 25 объектов туризма, из них 15 гостиниц, 4 глэмпинга, 4 хостела и 2 гостевых дома. Также за счет частных инвестиций к 2027 году планируется завершение 30 проектов по строительству гостиниц на сумму 339,5 млрд тенге и строительство 29 туристских объектов на сумму 125 млрд тенге.
Западно-Казахстанская область
Наблюдается увеличение количества посетителей въездного и внутреннего туризма на 18% по сравнению с 9 мес 2023 г. На 2024-2026 годы сформирован пул 14 проектов в сфере туризма общей стоимостью 25 млрд тенге. Объем инвестиций в отрасль туризма по итогам 10 месяцев т.г. составил 14,5 млрд тенге, что на 47% больше по сравнению с аналогичным периодом прошлого года.
Область Жетісу
В целом развитие сферы туризма в регионе основано на потенциале 5 ключевых дестинаций: озера Алаколь и Балхаш, национальные парки «Алтын-Емел» и «Жонгар-Алатау», а также горный массив Жонгарского Алатау.
За 9 мес. 2024 году объекты туризма посетили более 253 тыс. человек, что больше на 15% аналогичного периода 2023 года. Объем инвестиции в основной капитал за 10 мес. т.г. составил 9,4 млрд тенге.
Завершена реконструкция взлетно-посадочной полосы аэропорта г. Ушарал, обеспечено асфальтобетонное покрытие автомобильных дорог «Талдыкорган-Ушарал» (313,5 км), запущен скоростной поезд «Тальго».
Карагандинская область
По итогам 9 мес. 2024 года в отрасли туризма объем оказанных услуг составил 7 млрд тенге или 75% к показателю аналогичного периода прошлого года. Инвестиции в отрасль составили 17,4 млрд тенге.
С начала года введены в строй 7 инвестиционных проектов на сумму 4,1 млрд тенге с созданием 23 рабочих мест.
В 2025-2027 годы в сфере туризма также планируется реализация крупных инфраструктурных проектов: завершение благоустройства набережной зоны городской пляжа г. Балхаш и завершение работ по реконструкции аэропорта г. Балхаш.
Кызылординская область
За 9 мес.т.г. регион принял 116,6 тыс. туристов. Объем инвестиций в отрасль туризма по итогам 10 месяцев т.г. – 26,1 млрд тенге, что на 40,5% больше по сравнению с аналогичным периодом прошлого года.
Мангистауская область
По официальным данным за январь-сентябрь 2024 года регион посетили 367,4 тыс. туристов, что на 13% больше, чем в предыдущем периоде. Общая стоимость оказанных туристических услуг в регионе достигла 15,2 млрд тенге, увеличившись на 34,7%. Объем инвестиций в отрасль туризма по итогам 10 месяцев т.г. – 6,6 млрд тенге, что на 50% больше по сравнению с аналогичным периодом прошлого года.
В 2024 году запущено 3 проекта с общими инвестициями 8,5 млрд тенге, что позволило создать 80 рабочих мест.
В период 2025-2027 гг. планируется реализация 11 проектов с созданием порядка 500 рабочих мест на общую сумму 100 млрд тенге. Местными исполнительными органами совместно с Министерством туризма и спорта разрабатывается мастер-план по развитию туристической зоны Кендерли.
Область Улытау
За 9 мес. 2024 года количество туристов, обслуженных в местах размещения составило более 21,2 тыс. человек, в том числе иностранных туристов более 732 человека. Оказанные услуги местами размещения составило свыше 497,9 млн тенге с ростом на 23,5% по сравнению с аналогичным периодом прошлого года.
Объем инвестиций в отрасль туризма по итогам 10 месяцев т.г. – 2 млрд тенге, что на 50,6% больше по сравнению с аналогичным периодом прошлого года.
Запущены 3 гостиничных комплекса на сумму 1 млрд тенге. В 2025 году планируется ввод в эксплуатацию двух гостиниц общей стоимостью 1,5 млрд тенге, установка легкой инфраструктуры и полевой навигации по историческим местам. За счет частных инвестиций в 2025 году также предусмотрены работы по благоустройству территории ручья Тасбулак и строительству автотрассы от г. Сатпаев до комплекса Жошы хан и Домбаул стоимостью 12,5 млрд тенге.
Казахстан продолжает формировать свой имидж как одного из самых привлекательных направлений для путешествий, сочетая богатое культурное наследие, природное разнообразие и современные инфраструктурные решения.
(дата публикации: 5 декабря 2024)
В Послании Президента Касым-Жомарта Токаева народу Казахстана «Экономический курс Справедливого Казахстана» было подчеркнуто, что в основе стратегии экономического развития страны должны быть интересы граждан. В 2024 году Правительство продолжило реализацию этого курса через важнейшие социальные инициативы.
В 2024 году Казахстан продолжил активно развивать социальную сферу. Президент Казахстана в своем Послании указал на необходимость повышения доступности качества образования, здравоохранения, а также укрепление социальной защиты граждан. В рамках этих задач были проведены реформы и реализован ряд ключевых проектов.
В 2024 году более половины государственного бюджета (52,8%) было направлено на социальную сферу. В рамках ежегодного повышения пенсий с 1 января 2024 года выплаты были проиндексированы с учетом инфляции: базовая пенсия увеличена на 7%, а солидарная пенсия – на 9%. В результате для 2,4 млн пенсионеров были повышены размеры пенсий, в том числе 459,3 тыс. получателям накопительной пенсии из ЕНПФ. Средний размер пенсии превысил 165 тыс. тенге. Кроме того, продолжается работа по поэтапному повышению базовой пенсии. Также были введены обязательные пенсионные взносы работодателя, которые постепенно увеличатся к 2028 году до 5%.
С 1 января 2024 года размер минимальной заработной платы повышен до 85 тыс. тенге. Охвачено около 1,8 млн человек, включая 350 тыс. бюджетных работников. Продолжено поэтапное повышение заработной платы порядка 600 тыс. отдельных категорий гражданских служащих на 20%.
В соответствии с поручениями Главы государства реализуются меры содействия занятости и социальной защиты, снижается численность людей с доходами ниже черты бедности. Посредством Цифровой карты семьи оказано более 843 тыс. государственных услуг.
На работу устроены свыше 845 тыс. человек, из них свыше 401 тыс. – молодежь. Почти 9 тыс. граждан, включая лиц с инвалидностью и
родители детей с особыми потребностями, получили гранты на реализацию бизнес-идей.
Для повышения эффективности государственных инвестиций и качественного планирования разработан Инновационный навигатор проектов. Система анализирует и прогнозирует потребность в кадрах, а также обеспечивает координацию, контроль качества и мониторинг эффективности проектов. С помощью платформы уже отслеживаются 755 инвестиционных проектов общей стоимостью 33 трлн тенге, в рамках которых планируется создать до 150 тыс. рабочих мест. Навигатор также позволит исключить недобросовестных поставщиков, не обладающих необходимыми трудовыми ресурсами.
С 1 сентября 2024 года в Казахстане минимальной социальной гарантией охвачены лица, занятые на интернет-платформах. Для индивидуальных предпринимателей упрощены условия через приложение e-salyqBusiness за счет снижения ставок социальных платежей до 4%, а также признания операторов интернет-платформ налоговыми агентами, что накладывает на них обязательства по уплате индивидуального подоходного налога и социальных платежей от имени ИП. Реализован пилотный проект с компанией «Яндекс.Такси», в рамках которого апробирован данный механизм. Более 36 тыс. водителей Яндекса зарегистрированы в качестве ИП. Количество фискальных чеков, выписанных ими, составило 36,9 млн. Сумма совокупного дохода, фискализированного в Комитете государственных доходов, достигла 47,5 млрд тенге.
«Нацфонд – детям»: выплаты на жилье и образование
С 2024 года в Казахстане действует программа «Нацфонд – детям», согласно которой 50% от ежегодного инвестиционного дохода Национального фонда начисляются на специальные накопительные счета детей до 18 лет, без права досрочного снятия. С 1 февраля 2024 года начались выплаты, и они распространяются на всех детей в возрасте до 18 лет с гражданством Казахстана. В 2024 году на счета участников программы было начислено $695,5 млн.
$30,6 млн будут выплачены тем, кто достиг или достигнет 18 лет в 2024 году. Уже переведено уполномоченным операторам для зачисления на банковские счета заявителей более 33, 5 тыс. заявлений на общую сумму $3,4 млн. Порядка 18 тыс. заявлений на сумму $1,8 млн было направлено на улучшение жилищных условий, а 15,5 тыс. заявлений на $1,6 млн - для оплаты образования.
Жилищное строительство
Важным элементом социальной политики является жилищное строительство. В течение 7 лет в Казахстане должно быть построено 111 млн квадратных метров жилья.
В 2024 году также – объемы жилищного строительства достигнут 18 млн квадратных метров. Таким образом крышей над головой будут обеспечены более 1 млн семей.
Для своевременного ввода жилья акиматами областей, Астаны и Шымкента разработаны и утверждены Дорожные карты с указанием конкретных вводимых объектов в текущем году. Так, за январь-октябрь введено в эксплуатацию 14 млн квадратных метров жилья, или 123,8 тыс. квартир и домов.
Кроме того, на 2024 год запланирована замена более 200 лифтов в жилых домах по всей стране, что улучшит условия жизни для тысяч казахстанцев.
Развитие здравоохранения и инфраструктуры
В 2024 году продолжилось развитие инфраструктуры здравоохранения, особенно на селе. В рамках Национального проекта «Модернизация сельского здравоохранения» запланировано строительство 655 объектов первичной медико-санитарной помощи – – 257 медпунктов, 238 фельдшерских пунктов и 160 врачебных амбулаторий. Завершено строительство 251. Это позволяет улучшить доступность медицинских услуг для жителей удаленных и сельских территорий. Создано более 1 тыс. рабочих мест.
Кроме того, были выделены средства на строительство новых объектов здравоохранения, включая фельдшерско-акушерские пункты и врачебные амбулатории.
Одной из ключевых задач социальной политики в Казахстане является снижение материнской смертности. В 2024 году зафиксирован рост на 15% в улучшении показателей по сравнению с 2023 годом. Благодаря внедрению новых программ, включая пересмотр клинических протоколов, и увеличению тарифов на роды удалось значительно улучшить ситуацию в сфере здравоохранения.
В текущем году на амбулаторном уровне лекарственными средствами обеспечено 3,5 млн пациентов на общую сумму 212,8 млрд тенге. Ведется работа по совершенствованию системы лекарственного обеспечения, с приоритетом на улучшение амбулаторного.
В Минздраве создан проектный офис, занимающийся цифровизацией процессов регистрации и ценообразования, а также созданием цифровой системы учета и обращения лекарственных средств и медицинских изделий. Эта система будет включать функцию комплексного анализа процессов лекарственной политики. Результатом работы станет определение объективной стоимости лекарств и исключение излишней наценки на них.
Образование и дошкольное воспитание
По поручению Главы государства активно реализуется Национальный проект «Комфортная школа», целью которого является создание современных, безопасных и доступных образовательных учреждений по всей стране. Проект направлен на улучшение условий для обучения школьников, а также повышение качества образования, включая оснащение школ современными технологиями и создание инфраструктуры, отвечающей требованиям времени.
Более 40% новых школ в рамках реализации проекта были построены в сельской местности. Там учебные кабинеты, STEM-лаборатории, кабинеты робототехники, хореографические и спортивные залы, зоны для отдыха и нетворкинга. Предусмотрены условия и для детей с особыми образовательными потребностями. В классах установлены интерактивные доски и компьютеры. Всего введено в эксплуатацию 36 новых комфортных школ, 15 расположены в сельских населенных пунктах. До 31 декабря двери распахнут 76 объектов.
В сфере образования в 2024 году также продолжилась работа над улучшением доступа детей к дошкольному образованию. В Казахстане на сегодня функционирует 11,6 тыс. дошкольных организаций, в которых воспитываются более 988 тыс. детей, предшкольной подготовкой в школах охвачено 160 тыс. детей. Охват детей достиг 92,5%, было открыто 547 новых детсадов на 62,3 тыс. мест. При дошкольных организациях функционируют более 4,2 тыс. консультационных пунктов.
Особое внимание уделяется цифровизации образования, например, запущено мобильное приложение «Беске дейін үлгер», которое предоставляет родителям доступ к консультативной помощи по уходу за детьми. Также переведена в цифровой формат индивидуальная карта развития дошкольников. Она интегрирована с Национальной образовательной базой данных, что позволяет передавать информацию в школы и обеспечивает плавный переход между дошкольным и начальным образованием. Это нововведение стало важным инструментом для учителей начальных классов в дальнейшем освоении детьми школьной программы.
С целью реализации принципа «деньги за ребенком» разработан новый механизм размещения государственного образовательного заказа на дошкольное воспитание и обучение с учетом персонифицированного по получателям образовательных услуг, который с сентября т.г. апробируется в Шымкенте, Таразе и Туркестане. Пилотный проект нацелен на обеспечение прозрачности оказания госуслуг и процесса финансирования дошкольных организаций.
Повышение стипендий для студентов
В Казахстане предприняты важные шаги для улучшения условий для студентов, ученых, развития научных исследований, с целью создания инновационной экономики и повышения уровня образования. Все эти меры способны привести страну в число лидеров научно-технического прогресса.
Одним из самых значимых шагов в системе образования стало повышение стипендий для студентов. В рамках поручений Главы государства, начиная с 2020 года, в стране ведется последовательная работа по увеличению стипендий, и к 2025 году планируется, что они будут повышены в 2 раза для студентов вузов и в 1,75 раза для магистрантов и докторантов.
Увеличены стипендии студентов бакалавриата на 20%, до 47 135 тенге, а для студентов педагогических и медицинских направлений — до 75, 6 тыс. тенге. Стипендия интернов теперь составляет 85 376 тенге, а резидентов — 123 122 тенге. Стипендии магистрантов увеличены на 15%, до 107 061 тенге, а для докторантов — до 240 тыс. тенге.
Модернизация высшего образования и международные партнерства
Продолжается также развитие и модернизация высшего образования в Казахстане, в том числе через установление стратегических партнерств с зарубежными университетами. В 2021 году была принята концепция развития высшего образования и науки, которая предусматривает открытие до 2025 года не менее 12 филиалов зарубежных вузов в Казахстане. В рамках этой концепции уже проработано 23 стратегических партнерства с университетами из 12 стран, среди которых Великобритания, Германия, США, Франция и Южная Корея. В октябре 2024 года прошел форум стратегических партнеров – 120 представителей 67 зарубежных университетов.
Ожидается, что создание новых учебных и научных партнерств поможет Казахстану интегрироваться в глобальное образовательное пространство и обеспечит студентов доступом к самым современным образовательным и научным методикам.
Поддержка отечественных ученых и научных проектов
Не менее важным направлением является поддержка и развитие отечественных ученых через программы грантов и постдокторские исследования. Одним из ярких примеров таких инициатив стал проект «Жас ғалым», который был разработан в рамках исполнения поручений Главы государства и направлен на поддержку молодых ученых.
С 2021 по 2024 годы было проведено 16 конкурсов на грантовое финансирование. В результате более 2 тыс. научных проектов были реализованы молодыми учеными. Из них 686 проектов осуществляются в рамках постдокторской программы, направленной на развитие инженерных знаний и академического изучения технологий.
Также объявлен новый конкурс на 2025-2027 годы по программе «Жас ғалым», что обеспечит дальнейшее развитие научного потенциала страны.
Коммерциализация научных разработок и развитие инноваций
Значительные усилия также направлены на коммерциализацию научных разработок и технологий, что стало одной из важнейших задач для создания инновационной экономики. В рамках реализации 5 конкурсов по коммерциализации результатов научно-технической деятельности было получено более 97 млрд тенге, включая доходы от продаж наукоемкой продукции, софинансирование и налоговые поступления. При этом экспорт научной продукции составил 571 млн тенге.
На базе этих успехов планируется дальнейшее развитие венчурного финансирования, создание Фонда фондов для поддержки технологических стартапов и развитие научно-акселерационных программ. В 2025 году будет запущена программа содействия коммерциализации для стартапов и офисов коммерциализации, что откроет новые возможности для предпринимателей в сфере науки и технологий.
Развитие уникальных научных продуктов и технологий
Важным достижением отечественной науки стало и развитие уникальных продуктов. К примеру, рафинированный селен, который до 2023 года не производился в Казахстане. Селен является важным элементом, используемым в различных отраслях, включая фармацевтику, полупроводниковую промышленность и металлургию. В 2023 году был введен в эксплуатацию участок по рафинированию селена на мощностях ТОО «Казахмыс Прогресс». Технология позволяет получать селен высокой чистоты с содержанием более 99,5%. Это открывает новые перспективы для Казахстана в указанной высокотехнологичной сфере. В ближайшие годы планируется расширение мощностей и внедрение новых методов переработки селенсодержащих материалов, что будет способствовать увеличению доходов и созданию новых рабочих мест в стране.
Кроме того, в Казахстане активно разрабатываются новые лекарственные препараты, направленные на борьбу с онкологическими заболеваниями. Одним из таких проектов является создание препарата на основе D-изоаскорбиновой кислоты. Он будет использоваться для лечения раковых заболеваний с мутацией KRAS. Проект, поддерживаемый Назарбаев Университетом, стал важным шагом в области фармацевтики и может значительно улучшить лечение онкологических заболеваний в Казахстане. В текущем году проект был одобрен на сумму 2,1 млрд тенге для дальнейших клинических исследований и разработки методов лечения.
(жарияланған күні: 2024 жылғы 5 желтоқсан)
Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Әділетті Қазақстанның экономикалық бағдары» атты Қазақстан халқына Жолдауында еліміздің экономикалық даму стратегиясының негізінде азаматтардың мүддесі болуы қажет екені атап өтілді. 2024 жылы Үкімет бұл бағытты маңызды әлеуметтік бастамалармен жүзеге асыруды жалғастырды.
2024 жылы Қазақстанда әлеуметтік сала қарқынды дамуын жалғастырды. Мемлекет басшысы халыққа Жолдауында білім, денсаулық сақтау салаларының сапасын арттырып, азаматтарды әлеуметтік қорғауды нығайту қажеттілігін атап өтті. Осы міндеттердің шеңберінде реформалар жасалып, бірқатар маңызды жобалар жүзеге асырылды.
2024 жылы мемлекеттік бюджеттің жартысынан астамы (52,8%) әлеуметтік салаға бағытталды. Жыл сайын зейнетақыны көтеру аясында 2024 жылдың 1 қаңтарынан бастап төлемдер: базалық зейнетақы 7%-ға, ынтымақты зейнетақы 9%-ға инфляцияны ескере отырып, индекстелді. Нәтижесінде 2,4 млн зейнеткердің оның ішінде, БЖЗҚ жинақтау қорынан зейнетақы алатын 459,3 мың зейнеткердің зейнетақысы көбейді. Орташа зейнетақы көлемі 165 мың теңгеден асты. Бұдан бөлек, базалық зейнетақыны кезең-кезеңімен көбейту жұмыстары жалғасып жатыр. Сондай-ақ жұмыс беруші төлейтін міндетті зейнетақы жарнасы 2028 жылға қарай 5%-ға ұлғаяды.
2024 жылдың 1 қаңтарынан бастап ең төменгі жалақы 85 мың теңгеге дейін артты. 1,8 млн адам, оның ішінде бюджет қызметкерлері қамтылды. 600 мың азаматтық қызметшілердің жекелеген санаттарының жалақысын кезең-кезеңімен 20%-ға арттыру жалғасуда.
Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес жұмыспен қамтуға жәрдемдесу және әлеуметтік қорғау шаралары жүзеге асырылып жатыр, табысы күнкөріс деңгейінен төмен адамдар саны азайып келеді. Цифрлық отбасы картасы арқылы 8430 мыңнан астам адамға мемлекеттік қызметтер көрсетілді.
845 мыңнан астам адам жұмыспен қамтылды, оның 401 мыңнан астамы жастар. 9 мыңға жуық азамат, оның ішінде мүгедектігі бар жандар және ерекше қажеттілігі бар балалы ата-аналар бизнес-идеясын жүзеге асыруға грант алды.
Мемлекеттік инвестициялар тиімділігін арттыру және сапалы жоспарлау үшін Жобалардың инновациялық навигаторы әзірленді. Бұл жүйе кадрларға қажеттілікті болжап, талдау жасайды, сондай-ақ жобаларды үйлестіруге, сапасын бақылауға және тиімділігіне мониторинг жасауға мүмкіндік береді. Платформа арқылы жалпы құны 33 трлн теңге болатын 755 инвестициялық жоба қадағаланып отыр. Бұл жобалар аясында 150 мыңға дейін жұмыс орнын ашу жоспарланған. Сонымен қатар навигатор қажетті еңбек ресурстары жоқ адал емес жеткізушілерді анықтауға мүмкіндік береді.
2024 жылдың 1 қыркүйегінен бастап Қазақстанда интернет-платформаларда жұмыс істейтін адамдар ең төменгі әлеуметтік кепілдікпен қамтылды. Жеке кәсіпкерлер үшін e-salyqBusiness қосымшасы арқылы әлеуметтік төлем мөлшерлемелерін 4%-ға дейін төмендету және интернет-платформа операторларын салық агенттері ретінде тану арқылы жағдайлар жеңілдетілді. Бұл операторларға жеке кәсіпкерлер атынан жеке табыс салығы мен әлеуметтік төлемдерді төлеу міндетін жүктейді. «Яндекс.Такси» компаниясымен жүзеге асырылған пилоттық жоба аясында аталған тәсіл сынақтан өткізілді. 36 мыңнан астам жүргізуші Яндекс платформасында жеке кәсіпкер ретінде тіркелген. Олардың фискалдық чектер саны 36,9 млн болды. Мемлекеттік кірістер комитетінде фискализацияланған жалпы кіріс көлемі 47,5 млрд теңгеге жетті.
«Ұлттық қор – балаларға»: тұрғын үй және білім алуға арналған төлемдер
2024 жылдан бастап Қазақстанда «Ұлттық қор – балаларға» бағдарламасы жүзеге асырылуда. Бағдарламаға сәйкес Ұлттық қордың жыл сайынғы инвестициялық кірісінің 50%-ы 18 жасқа дейінгі балалардың арнайы жинақ шоттарына аударылады және оны мерзімінен бұрын шешуге болмайды. 2024 жылдың 1 ақпанынан бастап төлемдер басталды, олар Қазақстан азаматтығы бар 18 жасқа дейінгі барлық балаға арналған. 2024 жылы бағдарлама қатысушыларының шоттарына $695,5 млн төленді.
$30,6 млн 2024 жылы 18 жасқа толған немесе толатын балаларға төленеді. Қазірдің өзінде уәкілетті операторлар арқылы $3,4 млн сомасына 33,5 мыңнан астам өтінімнің қаражаты банктік шоттарға аударылды. Оның ішінде $1,8 млн сомасына 18 мыңға жуық өтінім тұрғын үй жағдайын жақсартуға бағытталса, $1,6 млн сомасына 15,5 мың өтінім білім алу үшін төленді.
Тұрғын үй құрылысы
Тұрғын үй құрылысы әлеуметтік саясаттың маңызды элементі болып табылады. 7 жыл ішінде Қазақстанда 111 млн шаршы метр тұрғын үй салынуы керек. Сондай-ақ 2024 году жылы тұрғын үй құрылысы 18 млн шаршы метрге жетеді. Осылайша 1 млн-нан астам отбасы баспанамен қамтылады.
Тұрғын үйді уақытылы пайдалануға беру үшін Астана, Шымкент және облыстар әкімдіктері биыл қолданысқа берілетін нысандар нақты көрсетілген Жол картасын әзірлеп, бекітті. Қаңтар-қазан аралығында 14 млн шаршы метр тұрғын үй немесе 123,8 пәтер мен үй пайдалануға берілді.
Бұдан бөлек, 2024 жылы ел бойынша тұрғын үйлердегі 200-ден астам лифтіні ауыстыру жоспарланған. Бұл өз кезегінде мыңдаған қазақстандықтың өмір сүру деңгейін жақсартпақ.
Денсаулық сақтау және инфрақұрылымды дамыту
2024 жылы әсіресе ауылдық жерлердегі денсаулық сақтау инфрқұрылымын дамыту жұмыстары жалғасын тапты. «Ауылда денсаулық сақтауды жаңғырту» Ұлттық жоба аясында 655 бастапқы медициналық-санитарлық көмек көрсету жоспарланған – 257 медициналық пункт, 238 фельдшерлік пункт және 160 дәрігерлік амбулатория. 251 нысан құрылысы аяқталды. Бұл медициналық қызметтерді шалғай елді мекен және ауылдық жерлердегі халыққа қолжетімді етеді. 1 мыңнан астам жұмыс орны ашылды.
Бұдан бөлек, фельдшерлік-акушерлік пунктілер мен дәрігерлік амбулаторияларды қоса алғанда, жаңа денсаулық сақтау нысандар құрылысына қаражат бөлінді.
Еліміздегі әлеуметтік саясаттың басты міндеттерінің бірі – ана өлімін азайту. 2024 жылғы көрсеткіштер былтырғы жылмен салыстырғанда 15%-ға жақсарған.
Жаңа бағдарламаларды енгізу, оныі ішінде клиникалық хаттамаларды қайта қарау, босануға тарифтерді арттыру денсаулық сақтау саласындағы жағдайды айтарлықтай жақсартуға септігін тигізді.
Биыл амбулаториялық деңгейде жалпы сомасы 212,8 млрд теңгеге 3,5 млн пациент дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етілді. Амбулаториялық көмекті жақсартуға басымдық бере отырып, дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету жүйесін жетілдіру бойынша жұмыс жүргізіліп жатыр.
Денсаулық сақтау министрлігінде дәрілік заттар мен медициналық заттарды тіркеу, бағасын белгілеу процестерін цифрландырумен, сондай-ақ олардың есебін жүргізу және айналымының цифрлық жүйесін жасаумен айналысатын жобалық кеңсе құрылды. Бұл жүйе дәрі-дәрмек саясаты процестерін кешенді талдау функциясын қамтиды. Нәтижесінде дәрілердің объективті бағасын анықтап, үстеме баға қосуға жол бермейді.
Білім беру және мектепке дейінгі тәрбие
Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша «Жайлы мектеп» Ұлттық жобасы белсенді іске асырылуда, оның мақсаты бүкіл еліміз бойынша заманауи, қауіпсіз әрі қолжетімді білім беру мекемелерін ашу. Жоба мектеп оқушыларын оқыту үшін жағдайды жақсартуға, сондай-ақ мектептерді заманауи технологиялармен жабдықтауға және уақыт талаптарына жауап беретін инфрақұрылым дайындап, білім беру сапасын арттыруға бағытталған.
Жобаны іске асыру шеңберінде жаңа мектептердің 40%-дан астамы ауылдық жерлерде салынды. Онда оқу кабинеттері, STEM-зертханалар, робототехника кабинеттері, хореография және спорт залдары, демалыс аймағы мен нетворкинг бар. Ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалар үшін де жағдайлар қарастырылған. Сыныптарда интерактивті тақталар мен компьютерлер орнатылған. Барлығы 36 жаңа жайлы мектеп пайдалануға берілді, оның 15-і ауылдық елді мекендерде салынды. 31 желтоқсанға дейін 76 нысан есігін айқара ашады.
Білім беру саласында 2024 жылы балалардың мектепке дейінгі білімге қол жеткізуін жақсарту бойынша жұмыстар да жалғасын тапты. Бүгінгі таңда Қазақстанда 11,6 мың мектепке дейінгі ұйым жұмыс істейді, онда 988 мыңнан аса бала тәрбиеленуде, мектептерде мектепалды даярлықпен 160 мың бала қамтылды. Балаларды қамту 92,5%-ға жетті, 62,3 мың орындық 547 жаңа балабақша ашылды. Мектепке дейінгі ұйымдарда 4,2 мыңнан астам консультация пункті жұмыс істейді.
Білім беруді цифрландыруға ерекше көңіл бөлінеді, мысалы, ата-аналарға бала күтімі бойынша консультациялық көмекке қол жеткізуге мүмкіндік беретін «Беске дейін үлгер» мобильді қосымшасы іске қосылды. Сондай-ақ мектеп жасына дейінгі балаларды дамытудың жеке картасы цифрлық форматқа аударылды. Ол Ұлттық білім беру дерекқорымен біріктірілген, бұл ақпаратты мектептерге жіберуге мүмкіндік береді әрі мектепке дейінгі және бастауыш білім беру арасындағы үздіксіз ауысуды қамтамасыз етеді. Бұл жаңалық бастауыш сынып мұғалімдері үшін балалардың мектеп бағдарламасын одан әрі дамытудың маңызды құралына айналды.
«Қаражатты баланың соңынан ілестіру» қағидатын іске асыру мақсатында білім беру қызметтерін алушылар бойынша дербестендірілген білім беру қызметін ескере отырып, мектепке дейінгі тәрбие мен оқытуға мемлекеттік білім беру тапсырысын (бұдан әрі – мемлекеттік тапсырыс) орналастырудың жаңа тетігі әзірленді, ол осы жылдың қыркүйек айынан бастап Шымкент, Тараз және Түркістан қалаларында сынақтан өткізілді.
Пилоттық жобаның мақсаты мектепке дейінгі ұйымдарды қаржыландыру процесіне мемлекеттік қызмет көрсетудің ашықтығын қамтамасыз ету болып саналады.
Студенттердің шәкіртақысын өсіру
Қазақстанда инновациялық экономика құру және білім деңгейін арттыру мақсатында студенттер, ғалымдар үшін жағдайды жақсарту, ғылыми зерттеулерді дамыту үшін маңызды қадамдар жасалды. Осы шаралардың барлығы елімізді ғылыми-техникалық прогресс көшбасшыларының қатарына қосуға мүмкіндік береді.
Білім беру жүйесіндегі ең маңызды қадамдардың бірі студенттерге арналған шәкіртақыны көбейту болды. Мемлекет басшысының тапсырмалары аясында 2020 жылдан бастап елімізде шәкіртақыларды арттыру бойынша дәйекті жұмыстар жүргізілуде, 2025 жылға қарай олар ЖОО студенттері үшін 2 есе, магистранттар мен докторанттар үшін 1,75 есе көбейеді деп жоспарлануда.
Бакалавриат студенттерінің шәкіртақысы 20%-ға, 47 135 теңгеге дейін, ал педагогикалық және медициналық бағыттағы студенттер үшін – 75 600 теңгеге дейін ұлғайтылды. Интерндердің стипендиясы енді 85 376 теңгені, ал резиденттердің стипендиясы — 123 122 теңгені құрайды. Магистранттардың стипендиялары 15%-ға, 107 061 теңгеге дейін, ал докторанттар үшін – 240 000 теңгеге дейін көбейді.
Жоғары білім беруді жаңғырту және халықаралық серіктестіктер
Қазақстанда жоғары білім беруді дамыту және жаңғырту, оның ішінде шетелдік университеттермен стратегиялық әріптестік орнату арқылы да жалғасуда. 2021 жылы жоғары білім мен ғылымды дамыту тұжырымдамасы қабылданды, ол 2025 жылға дейін елімізде шетелдік жоғары оқу орындарының кемінде 12 филиалын ашуды көздейді. Осы тұжырымдама аясында 12 елдің, соның ішінде Ұлыбритания, Германия, АҚШ, Франция және Оңтүстік Кореяның университеттерімен 23 стратегиялық серіктестік пысықталды. 2024 жылдың қазан айында стратегиялық серіктестер – 67 шетелдік университеттің 120 өкілі қатысқан форум өтті. Жаңа оқу және ғылыми әріптестік құру Қазақстанға жаһандық білім беру кеңістігіне кірігуге көмектеседі әрі студенттердің ең заманауи білім беруге және ғылыми әдістемелерге қол жеткізуін қамтамасыз етеді деп күтілуде.
Отандық ғалымдар мен ғылыми жобаларды қолдау
Гранттық бағдарламалар мен докторантурадан кейінгі зерттеулер арқылы отандық ғалымдарды қолдау және дамыту да маңызды бағыт саналады. Осындай бастамалардың жарқын мысалдарының бірі – Мемлекет басшысының тапсырмаларын орындау аясында әзірленген және жас ғалымдарды қолдауға бағытталған «Жас ғалым» жобасы.
2021 жылдан 2024 жылға дейін гранттық қаржыландыруға 16 конкурс өткізілді. Нәтижесінде жас ғалымдар 2 мыңнан астам ғылыми жобаны жүзеге асырды. Оның ішінде 686 жоба инженерлік білім мен технологияларды академиялық зерделеуді дамытуға бағытталған докторантурадан кейінгі бағдарлама аясында жүзеге асырылуда.
Сондай-ақ «Жас ғалым» бағдарламасы бойынша 2025-2027 жылдарға арналған жаңа конкурс жарияланды, бұл еліміздің ғылыми әлеуетін одан әрі дамытуды қамтамасыз етеді.
Ғылыми әзірлемелерді коммерцияландыру және инновацияларды дамыту
Сондай-ақ маңызды күш-жігер ғылыми әзірлемелер мен технологияларды коммерцияландыруға бағытталған, бұл инновациялық экономиканы құрудың маңызды міндеттерінің біріне айналды. Ғылыми-техникалық қызмет нәтижелерін коммерцияландыру бойынша 5 конкурсты іске асыру шеңберінде ғылымды қажетсінетін өнімді сатудан түскен кірістерді, қоса қаржыландыру мен салықтық түсімдерді қосқанда, 97 млрд теңгеден астам қаражат алынды. Бұл ретте ғылыми зерттеу өнімінің экспорты 571 млн теңгені құрады.
Осы жетістіктер негізінде венчурлік қаржыландыруды одан әрі дамыту, технологиялық стартаптарды қолдау үшін қорлар Қорын құру және ғылыми-акселерациялық бағдарламаларды дамыту жоспарлануда. 2025 жылы стартаптар мен коммерцияландыру кеңселері үшін коммерцияландыруға жәрдемдесу бағдарламасы іске қосылады, бұл ғылым мен технология саласындағы кәсіпкерлер үшін жаңа мүмкіндіктер ашады.
Бірегей ғылыми өнімдер мен технологияларды дамыту
Отандық ғылымның маңызды жетістігі бірегей өнімдерді дамыту. Мысалы, тазартылған селен 2023 жылға дейін Қазақстанда өндірілмеген. Селен фармацевтика, жартылай өткізгіш өнеркәсібі және металлургия сияқты әртүрлі салаларда қолданылатын маңызды элемент саналады. 2023 жылы «Қазақмыс Прогресс» ЖШС өндірістік қуаты арқылы селенді тазарту бойынша учаске пайдалануға берілді. Технология сапасы 99,5%-дан асатын жоғары тазалықтағы селен алуға мүмкіндік береді. Бұл аталған жоғары технологиялық салада Қазақстан үшін жаңа перспективалар ашады. Алдағы жылдары қуатын кеңейту және құрамында селені бар материалдарды қайта өңдеудің жаңа әдістерін енгізу жоспарлануда, бұл елімізде кірістерді ұлғайтуға және жаңа жұмыс орындарын ашуға ықпал ететін болады.
Сонымен қатар Қазақстанда онкологиялық аурулармен күресуге бағытталған жаңа дәрілік препараттар белсенді әзірленуде. Осындай жобалардың бірі – D-изоаскорбин қышқылы негізінде дәрі-дәрмек жасау. Ол KRAS мутациясы бар қатерлі ісіктерді емдеу үшін қолданылады. Nazarbayev University қолдаған жоба фармацевтика саласындағы маңызды қадам болды және Қазақстанда онкологиялық ауруларды емдеуді айтарлықтай жақсарта алады. Биыл жоба одан әрі клиникалық зерттеулер мен емдеу әдістерін әзірлеу үшін 2,1 млрд теңге сомасына мақұлданды.
Особое внимание со стороны Агентства Республики Казахстан по делам государственной службы уделяется защите прав и интересов граждан.
Одним из приоритетных направлений деятельности Департамента Агентства по делам государственной службы по Актюбинской области является обеспечение качественного оказания государственных услуг населению, а также защита и восстановление прав услугополучателей.
Так, услугополучатель обратился в Специализированный центр по обслуживания населения по Актюбинской области для снятия с учета транспортных средств.
Однако, после того как в информационной системе Специализированного центра по обслуживания населения появилось предписание о наложении административного взыскания в виде штрафа, услугодателем было отказано в получении государственной услуги.
После, услугополучатель выразил несогласие с такой ситуацией и направил жалобу в Департамент. На основании жалобы в отношении услугодателя была открыта внеплановая проверка, по итогам которой было установлено, что административное взыскание в виде штрафа было наложено при несоблюдении безопасности в сфере железнодорожного движения, хотя отказы в таком случае должны выдаваться только в случае, если имеются неоплаченные штрафы в сфере обеспечения безопасности дорожного движения.
Данное обстоятельство в итоге повлияло на выдачу отрицательного результата государственной услуги информационной системой.
Департаментом было внесены рекомендации услугодателю о снятии с учета транспортных средств, вследствие чего, нарушенные права услугополучателя были полностью восстановлены.
На основании вышеизложенного доводим до вашего сведения, что в случае, если вы столкнулись с фактами необоснованного отказа, истребования лишних документов, нарушения требований оказания государственных услуг или несоблюдения ее сроков услугодателем, то Вы можете обратиться в Департамент по адресу: г. Актобе, пр. Абулхаир хана, 40 или позвонив по телефонам 55-09-68, 54-56-57.
Главный специалист Управления государственных услуг Департамента Агентства Республики Казахстан по делам государственной службы по Актюбинской области Шманов М.
АО «ЕНПФ» продолжает создавать новые цифровые сервисы для своих вкладчиков.
Так, ЕНПФ реализовал новые цифровые услуги, которые можно получить посредством личного кабинета на сайте enpf.kz или в мобильном приложении БЖЗҚ/ЕНПФ.
Например:
- члены семьи умершего лица, имеющего пенсионные накопления могут теперь подать заявление на выплату пенсионных накоплений умершего лица (на погребение);
- вкладчики ЕНПФ могут предоставить согласие на сбор и обработку персональных данных, а также в одном разделе сформировать справки о наличии счетов, справки по ОППВ, справки-подтверждения возврата 50% пенсионных накоплений. Представим новшества по порядку.
Заявление на выплату пенсионных накоплений в связи со смертью лица, имеющего пенсионные накопления (на погребение).
Пенсионные накопления являются собственностью вкладчика или получателя. Соответственно, они наследуются. Но еще до вступления в права наследства членам семьи вкладчика/получателя производится единовременная выплата на погребение за счет средств пенсионных накоплений умершего лица в пределах размера 94-кратного месячного расчетного показателя, установленного на соответствующий финансовый год законом о республиканском бюджете, но не более имеющихся на индивидуальном пенсионном счете (ИПС) средств умершего лица.
В связи с вводом нового сервиса процедура подачи заявления на получение положенной суммы на погребение в тяжелых для семьи обстоятельствах возможна теперь и в онлайн-формате. Для этого близким родственникам умершего необходимо в личном кабинете на сайте или в мобильном приложении в разделе «Услуги» выбрать вкладку «Подача заявления на выплату в связи со смертью получателя (на погребение)». Далее в открывшемся окне необходимо ввести ИИН умершего лица, где пройдет проверка на наличие в информационной системе государственного органа (ИС ГО) сведений о смерти и процедура подтверждения родственных связей. Если в ИС ГО отсутствуют сведения о смерти физического лица – выйдет соответствующее уведомление. Если факт смерти подтвердится – осуществится проверка на наличие родственных связей. В случае подтверждения, произойдет переход к следующему этапу – введению банковских реквизитов получателя. После заполнения необходимо проверить верность указанных банковских реквизитов, нажав на кнопку «проверить» и подписать электронной цифровой подписью (ЭЦП).
При использовании мобильного приложения, заявление необходимо подписать посредством ЭЦП через приложение «eGOV mobile».
В случае отсутствия в ИС ГО сведений о родственных связях обратившегося лица за выплатой на погребение с умершим лицом, заявителю необходимо обратиться с подтверждающими документами в любой офис ЕНПФ.
При этом перечень документов для оформления выплаты на погребение размещен на сайте enpf.kz в соответствующем разделе «Услуги»/Получателям.
Предоставление ЕНПФ согласия на сбор и обработку персональных данных.
При оказании услуг, предусмотренных законодательством, ЕНПФ производит обмен информацией с информационными системами (базами данных) организаций, к которым относятся государственные органы и (или) государственные юридические лица. При этом данные вкладчиков НЕ передаются частным либо прочим юридическим лицам.
Прежде чем получить услугу от ЕНПФ, вкладчик (получатель) / поверенное лицо / законный представитель в соответствии с Законом Республики Казахстан «О персональных данных и их защите» подтверждает согласие на сбор и обработку своих личных данных. В целях улучшения качества и оперативности предоставляемых услуг, а также безопасности и конфиденциальности информации ЕНПФ ввел новый сервис для вкладчиков - предоставление согласия на сбор и обработку своих персональных данных в специальном разделе личного кабинета на сайте либо в мобильном приложении.
Для этого в личном кабинете на сайте enpf.kz или в мобильном приложении БЖЗҚ/ЕНПФ в разделе «Услуги» необходимо выбрать вкладку «Подача согласия на сбор и обработку персональных данных». Если ранее заявителем уже было подано и подписано такое согласие, выйдет соответствующее уведомление. В противном случае (если вкладчик ранее не подписывал согласие на сбор и обработку персональных данных) откроется окно уведомления Закона РК «О персональных данных и их защите». Далее нажав кнопку «Ознакомлен», произойдет переход к окну согласия, где необходимо будет заполнить графу «мобильный номер» и прописать SMS код, который придет на указанный номер.
Еще одна услуга, ставшая доступной для вкладчиков ЕНПФ как на сайте, так и в мобильном приложении, это получение справок в одном разделе. В одном окошке теперь можно получить сведения о наличии всех действующих пенсионных счетов, справки о количестве месяцев, за которые уплачены обязательные профессиональные пенсионные взносы. Кроме того, вкладчики ОПВ, которые ранее были военнослужащими и у которых были возвращены 50% ОПВ, могут получить справку-подтверждение об осуществленном возврате.
Чтобы воспользоваться этим сервисом, необходимо также авторизоваться в личном кабинете на сайте или в мобильном приложении ЕНПФ и в разделе «Услуги» выбрать соответствующее окно.
АО «ЕНПФ» на протяжении всей своей деятельности стремится к улучшению качества обслуживания своих вкладчиков и постоянно расширяет линейку сервисов, предоставляемых в цифровом формате. На сегодняшний день, более 90% пенсионных услуг предоставлены ЕНПФ в онлайн-формате. Вкладчики в личном кабинете на сайте или в мобильном приложении имеют возможность получить выписку со своего счета за любой период, изменить личные реквизиты, произвести примерный расчет будущей пенсии, подать заявление на перевод части накоплении в УИП или на возврат их под управление Нацбанка и многое другое.
ЕНПФ создан 22 августа 2013 года на базе АО «НПФ «ГНПФ». Учредителем и акционером ЕНПФ является Правительство Республики Казахстан в лице ГУ «Комитет государственного имущества и приватизации» Министерства финансов Республики Казахстан. Доверительное управление пенсионными активами ЕНПФ осуществляет Национальный Банк Республики Казахстан. В соответствии с пенсионным законодательством ЕНПФ осуществляет привлечение обязательных пенсионных взносов, обязательных пенсионных взносов работодателя, обязательных профессиональных пенсионных взносов, добровольных пенсионных взносов, а также зачисление и учет добровольных пенсионных взносов, сформированных за счет невостребованной суммы гарантийного возмещения по гарантируемому депозиту, перечисленной организацией, осуществляющей обязательное гарантирование депозитов, в соответствии с Законом Республики Казахстан "Об обязательном гарантировании депозитов, размещенных в банках второго уровня Республики Казахстан", обеспечивает осуществление пенсионных выплат. Также Фонд осуществляет учет целевых активов и целевых требований, учет и зачисление целевых накоплений (ЦН) на целевые накопительные счета, выплат ЦН их получателю на банковские счета, учет возвратов ЦН в порядке, определенном Правительством Республики Казахстан в рамках программы «Национальный фонд – детям». (Подробнее на www.enpf.kz).
ЕНПФ реализовал новые цифровые услуги, которые можно получить посредством личного кабинета на сайте enpf.kz или в мобильном приложении БЖЗҚ/ЕНПФ.
Например:
- члены семьи умершего лица, имеющего пенсионные накопления могут теперь подать заявление на выплату пенсионных накоплений умершего лица (на погребение);
- вкладчики ЕНПФ могут предоставить согласие на сбор и обработку персональных данных, а также в одном разделе сформировать справки о наличии счетов, справки по ОППВ, справки-подтверждения возврата 50% пенсионных накоплений. Представим новшества по порядку.
Заявление на выплату пенсионных накоплений в связи со смертью лица, имеющего пенсионные накопления (на погребение).
Пенсионные накопления являются собственностью вкладчика или получателя. Соответственно, они наследуются. Но еще до вступления в права наследства членам семьи вкладчика/получателя производится единовременная выплата на погребение за счет средств пенсионных накоплений умершего лица в пределах размера 94-кратного месячного расчетного показателя, установленного на соответствующий финансовый год законом о республиканском бюджете, но не более имеющихся на индивидуальном пенсионном счете (ИПС) средств умершего лица.
В связи с вводом нового сервиса процедура подачи заявления на получение положенной суммы на погребение в тяжелых для семьи обстоятельствах возможна теперь и в онлайн-формате. Для этого близким родственникам умершего необходимо в личном кабинете на сайте или в мобильном приложении в разделе «Услуги» выбрать вкладку «Подача заявления на выплату в связи со смертью получателя (на погребение)». Далее в открывшемся окне необходимо ввести ИИН умершего лица, где пройдет проверка на наличие в информационной системе государственного органа (ИС ГО) сведений о смерти и процедура подтверждения родственных связей. Если в ИС ГО отсутствуют сведения о смерти физического лица – выйдет соответствующее уведомление. Если факт смерти подтвердится – осуществится проверка на наличие родственных связей. В случае подтверждения, произойдет переход к следующему этапу – введению банковских реквизитов получателя. После заполнения необходимо проверить верность указанных банковских реквизитов, нажав на кнопку «проверить» и подписать электронной цифровой подписью (ЭЦП).
При использовании мобильного приложения, заявление необходимо подписать посредством ЭЦП через приложение «eGOV mobile».
В случае отсутствия в ИС ГО сведений о родственных связях обратившегося лица за выплатой на погребение с умершим лицом, заявителю необходимо обратиться с подтверждающими документами в любой офис ЕНПФ.
При этом перечень документов для оформления выплаты на погребение размещен на сайте enpf.kz в соответствующем разделе «Услуги»/Получателям.
Предоставление ЕНПФ согласия на сбор и обработку персональных данных.
При оказании услуг, предусмотренных законодательством, ЕНПФ производит обмен информацией с информационными системами (базами данных) организаций, к которым относятся государственные органы и (или) государственные юридические лица. При этом данные вкладчиков НЕ передаются частным либо прочим юридическим лицам.
Прежде чем получить услугу от ЕНПФ, вкладчик (получатель) / поверенное лицо / законный представитель в соответствии с Законом Республики Казахстан «О персональных данных и их защите» подтверждает согласие на сбор и обработку своих личных данных. В целях улучшения качества и оперативности предоставляемых услуг, а также безопасности и конфиденциальности информации ЕНПФ ввел новый сервис для вкладчиков - предоставление согласия на сбор и обработку своих персональных данных в специальном разделе личного кабинета на сайте либо в мобильном приложении.
Для этого в личном кабинете на сайте enpf.kz или в мобильном приложении БЖЗҚ/ЕНПФ в разделе «Услуги» необходимо выбрать вкладку «Подача согласия на сбор и обработку персональных данных». Если ранее заявителем уже было подано и подписано такое согласие, выйдет соответствующее уведомление. В противном случае (если вкладчик ранее не подписывал согласие на сбор и обработку персональных данных) откроется окно уведомления Закона РК «О персональных данных и их защите». Далее нажав кнопку «Ознакомлен», произойдет переход к окну согласия, где необходимо будет заполнить графу «мобильный номер» и прописать SMS код, который придет на указанный номер.
Еще одна услуга, ставшая доступной для вкладчиков ЕНПФ как на сайте, так и в мобильном приложении, это получение справок в одном разделе. В одном окошке теперь можно получить сведения о наличии всех действующих пенсионных счетов, справки о количестве месяцев, за которые уплачены обязательные профессиональные пенсионные взносы. Кроме того, вкладчики ОПВ, которые ранее были военнослужащими и у которых были возвращены 50% ОПВ, могут получить справку-подтверждение об осуществленном возврате.
Чтобы воспользоваться этим сервисом, необходимо также авторизоваться в личном кабинете на сайте или в мобильном приложении ЕНПФ и в разделе «Услуги» выбрать соответствующее окно.
Таким образом, расширяется линейка услуг ЕНПФ, которыми можно воспользоваться оперативно в онлайн-формате, не выходя из дома или офиса в режиме 24/7.