Тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу – қоғамның басты міндеті

Тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу – қоғамның басты міндеті

 

Қазіргі таңда Қазақстанда тұрмыстық зорлық-зомбылық – қоғамның ең өзекті және алаңдатарлық мәселелерінің бірі. Бұл құбылыс тек жеке отбасының емес, тұтас қоғамның қауіпсіздігі мен тұрақтылығына қатер төндіреді. Әсіресе, әйелдер мен балалар – тұрмыстық зорлық-зомбылықтың басты құрбандары.

 

Тұрмыстық зорлық-зомбылық дегеніміз не?

 

Тұрмыстық зорлық-зомбылық – бұл бір отбасының немесе жақын адамдар арасындағы физикалық, психологиялық, жыныстық, экономикалық қысым көрсету, қорлау, күш қолдану әрекеттері. Ол:

• Физикалық зорлық – ұру, соғу, жарақат салу, денеге зақым келтіру;
• Психологиялық зорлық – қорқыту, қорлау, тіл тигізу, манипуляция жасау;
• Экономикалық зорлық – қаржылық тәуелділікке мәжбүрлеу, мүлкін иемдену, жұмыс істеуге тыйым салу;

Осындай зорлық түрлерінің кез келгені адамның ар-намысына, құқығына, денсаулығына және өміріне қауіп төндіреді.

 

Әйелдер мен балалар – басты нысана

Көп жағдайда әйелдер мен кәмелетке толмаған балалар тұрмыстық зорлықтың тікелей құрбанына айналады. Олар жиі үндемейді, жәбірлеушімен бірге тұруға мәжбүр болады немесе қоғамнан, тіпті жақындарынан қолдау таппайды. Бұл – мәселенің күрделілігін арттыра түседі.

 

Балалық шақта зорлық-зомбылық көрген балада психологиялық жарақат қалыптасып, ол болашақта тұлғалық дамуға, қоғаммен араласуға кері әсер етеді. Бұл тізбекті тоқтату – баршамыздың міндетіміз.

 

Мемлекеттік және қоғамдық шаралар

 

Мемлекет тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу үшін бірқатар заңнамалық және институционалдық тетіктерді енгізіп отыр. Олардың қатарында:

• «Тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу туралы» ҚР Заңы;
• Дағдарыс орталықтарының ашылуы (психологиялық, заңгерлік, әлеуметтік көмек көрсету);
• Учаскелік инспекторлардың отбасылық-тұрмыстық құқық бұзушылықты қадағалауы;
• 111 – «Сенім телефоны» мен басқа да жедел байланыс желілері.

 

Сондай-ақ, үкіметтік емес ұйымдар мен волонтерлер зорлықтың алдын алу, құқықтық білім беру, ақпараттандыру жұмыстарына белсенді атсалысуда.

 

Қоғам не істей алады?

 

Тұрмыстық зорлықпен күресте тек құқық қорғау органдары емес, бүкіл қоғам жұмыла әрекет етуі қажет:

• Зорлыққа куә болғанда үнсіз қалмау;
• Құрбандарға сенім артып, қолдау көрсету;
• Балаларға зорлық-зомбылықты қабылдамау мәдениетін үйрету;
• Гендерлік стереотиптермен күресу (мысалы, “әйел шыдауы керек”, “еркек ашулы болуы қалыпты” деген ұғымдардан арылу).

 

Тұрмыстық зорлық-зомбылық – жабық күйде қалатын, бірақ салдары ауыр әлеуметтік мәселе. Әйел мен баланың қауіпсіздігі – қоғамның қауіпсіздігі. Әрбір азаматтың өмірі мен құқығы құрметтелген қоғамда ғана әділеттілік пен тұрақтылық орнайды. Сондықтан зорлық-зомбылықтың алдын алу, оны болдырмау, жәбірленушілерді қорғау – бәріміздің ортақ міндетіміз.