Пайдалы модельді құқықтық қорғау

Инновациялар мен технологиялардың дамуы зияткерлік меншікті құқықтық қорғаудың тиімді тетіктерін қажет етеді. Қазақстан Республикасындағы осындай тетіктердің бірі – пайдалы модельге құқықтық қорғау беру. Пайдалы модель — бұл жаңашылдығы мен өнеркәсіпте қолданылу мүмкіндігі бар техникалық шешім.

Қазақстан Республикасының «Патенттер туралы» Заңының 2-бабына сәйкес, пайдалы модель — бұл құрылғы түрінде рәсімделген техникалық шешім, ол өнеркәсіпте, ауыл шаруашылығында, денсаулық сақтау және басқа салаларда қолдануға жарамды болуы тиіс.

Қазақстан Республикасы Патент заңының 7-бабының 1-тармағына сәйкес адамдарды немесе жануарларды емдеудің терапиялық және хирургиялық тәсілдерін қоспағанда, өнімге (құрылғыға, затқа, микроорганизмнің штаммына, өсімдіктер немесе жануарлар жасушаларының көбеюіне), тәсілге (материалдық объектіге қатысты әрекеттерді материалдық құралдардың көмегімен жүзеге асыру процесіне), сондай-ақ белгілі өнімді немесе тәсілді жаңа мақсат бойынша не жаңа өнімді белгілі бір мақсат бойынша қолдануға жататын, кез келген саладағы техникалық шешімдер пайдалы модельге жатады. Егер жаңа және өнеркәсiпте қолдануға болса, пайдалы модельге құқықтық қорғау берiледi. Мәлiмделген пайдалы модельдiң Қазақстан Республикасы Патент заңының 7- бабының 1-тармағында белгiленген патент қабiлеттiлiк талаптарына сәйкестiгiн тексеру жүзеге асырылмайды. Патент өтiнiм берушiнiң тәуекелiмен және жауапкершiлiгiмен берiледi.

Пайдалы модель — өнертабысқа қарағанда қарапайым шешім, әрі одан төмен талаптар қойылады. Ол көбінесе бұрыннан бар техникалық шешімді жетілдіру түрінде болады.

Пайдалы модельдің патентке қабілеттілік шарттары.

Пайдалы модельге құқықтық қорғау алу үшін келесі талаптар орындалуы керек:

1. Жаңашылдық – шешім өтінім берілген күнге дейін техника деңгейінде белгілі болмауы тиіс;
2. Өндірісте қолданылуы мүмкін болуы – модель нақты өндірісте немесе басқа салада қолдануға жарамды болуы қажет.

Назар аударатын жағдай: Қазақстанда пайдалы модель үшін өнертапқыштық деңгейі талап етілмейді. Бұл патент алу процесін едәуір жеңілдетеді.

Қазақстанда пайдалы модельдерді тіркеумен Зияткерлік меншік құқықтары жөніндегі ұлттық институт (Қазпатент) айналысады. Рәсім келесі кезеңдерден тұрады:

1. Өтінім беру – өтінімге сипаттама, формула, аннотация және қажет болса сызбалар қоса беріледі;
2. Формальды сараптама – құжаттардың талаптарға сәйкестігі тексеріледі;
3. Тіркеу және патент беру – оң қорытынды шыққан жағдайда, жаңашылдықты терең сараптаусыз патент беріледі.

Пайдалы модельге берілетін патенттің жарамдылық мерзімі 5 жыл, әрі оны қосымша 3 жылға ұзартуға болады.

Пайдалы модельді тіркеу артықшылықтары:

1. Патент алу мерзімі қысқа – өнертабысқа қарағанда рәсімдеу жылдам;
2. Қойылатын талаптар жеңіл – өнертапқыштық деңгей дәлелденбейді;

Шағын және орта бизнеске қолжетімді – патент алу арзанырақ және тиімдірек.

Шектеулер мен ерекшеліктер:

1. Пайдалы модель тек құрылғыға қатысты бола алады. Әдістерге, заттарға және биотехнологиялық өнімдерге қатысты қолданылмайды;
2. Өнертабысқа қарағанда жарамдылық мерзімі қысқа;

Егер шешімнің жаңалығы дәлелденбесе, патенттің жарамсыз деп танылуы мүмкін.

Қазақстан Республикасындағы пайдалы модель – бұл техникалық шешімдерді қорғаудың тиімді тетігі. Әсіресе жеке өнертапқыштар мен шағын кәсіпкерлік субъектілері үшін тиімді. Патент алудың жеңілдігі мен жылдамдығы оны инновацияларды қорғаудың ыңғайлы жолына айналдырады. Дегенмен, жаңашылдықты алдын ала тексеру және құқықтық қауіптерді ескеру маңызды.

 

 

 

Ақмола облысы