3 маусымда Халықаралық білім беру корпорациясының (KazGASA) базасында Қазақстанның жоғары білім беру жүйесіне жасанды интеллект технологияларын енгізу және цифрлық трансформация мәселелеріне арналған OpenAI CHATGPT EDU семинары өтті.
Іс-шараға Қазақстанның 98 жоғары оқу орнының өкілдері, білім беру және цифрлық технологиялар саласының мамандары, сондай-ақ AI-трансформация және заманауи білім беру шешімдері бойынша сарапшылар қатысты.
Семинардың өткізілуі Қазақстанда Цифрландыру және жасанды интеллект жылы аясында ерекше өзектілікке ие болды. Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев атап өткендей:
«Жасанды интеллект пайда болғаннан бері болашақтың кемесіне мініп үлгеретін елдер мен ескі заманда қалып қоятын елдердің арасы алшақтай бастады. Сондықтан мен цифрлық технологиялар мен жасанды интеллектіні Қазақстанның даму жолындағы басым бағыт деп жарияладым».
Семинар академиялық ортада жасанды интеллектті қолдану және университеттердің цифрлық экожүйесін дамыту мәселелерін талқылайтын ең ірі кәсіби алаңдардың біріне айналды.
Талқылау аясында ChatGPT EDU платформасын білім беру процесіне енгізу, университеттік ортаны трансформациялау, цифрлық құзыреттерді дамыту, сондай-ақ студенттер, оқытушылар және университеттердің әкімшілік процестері үшін AI құралдарын практикалық қолдану мәселелері қарастырылды.
Халықаралық тәжірибе AI технологияларын қолдану оқытушыларға күнделікті қайталанатын міндеттерге кететін уақытты қысқартуға, оқу материалдарының сапасын арттыруға, студенттердің үлгерімін тиімді талдауға және кері байланыс жүйесін жетілдіруге мүмкіндік беретінін көрсетеді.
Семинар барысында ChatGPT EDU платформасының оқытуды дербестендіру, процестерді автоматтандыру, оқытушыларға материал дайындауда қолдау көрсету, сондай-ақ университеттердің ғылыми, зерттеу және әкімшілік қызметінің тиімділігін арттырудағы мүмкіндіктеріне ерекше назар аударылды.
Жоғары оқу орындары технологиялық өзгерістердің жеделдеуі, еңбек нарығы талаптарының трансформациясы және қоғам талаптарының өсуі жағдайында жаңа даму модельдерін іздеп жатыр. Осы орайда Азия елдерінің академиялық көшбасшылары Астанада өткен Asian Universities Alliance (AUA) Presidents Forum 2026 шарасында бас қосты.
Форумға Азия және өзге де өңірлердегі жетекші жоғары оқу орындарының басшылары қатысты. Олардың қатарында Tsinghua University, The Hong Kong University of Science and Technology, Nazarbayev University, United Arab Emirates University, Chulalongkorn University, The University of Tokyo, Vietnam National University және Seoul National University бар.
Форум қатысушыларын құттықтаған Қазақстан Республикасының Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек еліміздің болашаққа бағдарланған жоғары білім жүйесін жүйелі түрде дамытып келе жатқанын атап өтті.
«Қазақстан үшін жоғары білім мен ғылымды дамыту – ұлттық орнықтылық пен экономикалық бәсекеге қабілеттіліктің негізгі мәселесі. Біз болашақ университеттері жасанды интеллектіні тек оқытумен шектелмеуі керек деп санаймыз – олардың қызметі осы технологияларға негізделуі тиіс. ЖИ жабдықталған университет үлгісі бүгінде Қазақстанда нақты жүзеге асып келеді. Төрт ұлттық университетті біріктіретін үлестірілген академиялық кластер Nazarbayev University экожүйесіне сүйене отырып дамуда», – деп атап өтті министр.
Сонымен қатар министр Қазақстанның Азия университеттерімен ынтымақтастықты кеңейтуге және болашақтың ортақ қиындықтарын бірлесіп еңсеруге ашық екенін де ерекше атап өтті.
Форум жоғары оқу орындарының президенттері, провосттары мен аға басшыларын біріктіріп, онда университеттердің күрделі әрі жылдам өзгеріп жатқан әлемде қалайша тұрақты, инновациялық және өзекті болып қалу керектігін талқылауға арналды. Бағдарлама аясында AUA-ның қаржылық тұрақтылығы мен үш жылдық стратегиялық жоспарын әзірлеуге арналған жұмыс сессиялары өтті. Қатысушылар альянстың осы уақытқа дейінгі жетістіктерін, болашақ бастамалардың мерзімдерін және келесі кезеңдегі ынтымақтастықтың стратегиялық басымдықтарын қарастырды. Саммит барысында Альянс төрағалығы United Arab Emirates University-ден Chulalongkorn University-ге өтті.
«Болашақтың университеттерін қалыптастыру: индустриямен ықпалдастық және басқару инновациялары» тақырыбымен өткен форум бүгінгі жоғары білім беру жүйесінің алдында тұрған екі негізгі мәселеге арналды: институционалдық икемділікті қамтамасыз ету үшін басқару модельдері қалай өзгеруі тиіс және университеттер мен индустрия арасындағы әріптестікті күшейту студенттерді болашаққа қалай тиімді дайындай алады.
«Бүгінде әлемдегі ең қарқынды дамып жатқан әрі халықаралық деңгейде ықпалып бар зерттеу университеттерінің бірқатары Азияда орналасқан. Asian Universities Alliance құрамына Tsinghua University, Peking University, University of Tokyo, Seoul National University және Hong Kong University of Science and Technology секілді ірі университеттермен қатар, Indian Institute of Technology Bombay және Nazarbayev University сияқты ықшам әрі жоғары маманданған білім және ғылым орталықтары кіреді. Бізді біріктіретін негізгі құндылық – зерттеу мен білім беру арқылы жаһандық мәселелерді бірлесіп шешуге деген ұмтылыс», – деді NU президенті профессор Вакар Ахмад.
Форум аясында екі тақырыптық сессия ұйымдастырылды. «Болашақтың университеттерін басқару модельдері» атты сессияда цифрлық трансформация, қаржылық қысым және стейкхолдерлердің жаңа талаптары жағдайында университеттердің басқару және шешім қабылдау құрылымдарын қалай қайта қалыптастырып жатқаны талқыланды. Пікірталастар институционалдық икемділікке, академиялық автономияға, басқарудағы инновацияларға және болашаққа бейімделген университеттердің көшбасшылық модельдеріне арналды.
Екінші сессия – «Университеттегі білім берудегі индустрияның рөлі: тәжірибе мен сын-қатерлер» тақырыбында өтті. Қатысушылар университеттер мен индустрия арасындағы әріптестіктің оқыту сапасын арттыруға, тәжірибеге негізделген білім беруді дамытуға және академиялық бағдарламаларды еңбек нарығының сұранысына сәйкестендіруге қалай ықпал ететінін талқылады. Сондай-ақ академиялық адалдық пен ұзақмерзімді тұрақтылық мәселелері де көтерілді.
Форум соңында Asian Universities Alliance мүшелері арасындағы ынтымақтастық нығайып, тәжірибелік маңызы бар бірқатар ұсыныс қалыптасты. Кездесу университеттердің өздерінің негізгі академиялық миссиясын сақтай отырып, өзгермелі әлемге бейімделу жолдары жөніндегі халықаралық диалогтың маңызды бөлігіне айналды.
Asian Universities Alliance туралы
Asian Universities Alliance 2017 жылы Бейжіңдегі Tsinghua University базасында құрылып, Азияның жетекші 15 университетін біріктірді. Times Higher Education World University Rankings 2026 рейтингінде 401–500 аралығында орналасқан әрі Орталық Азия мен Кавказ өңіріндегі үздік университет ретінде танылған Nazarbayev University — альянстың негізін қалаушы мүшелерінің бірі.
Қосымша ақпаратты www.nu.edu.kz сайтынан табуға болады.
Электрондық пошта: pressa@nu.edu.kz
Қазақстан Республикасының Бельгиядағы Елшілігінде ҚР Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбектің қатысуымен «Shanyraq Dialogue» пікірталас алаңы аясында «Kazakhstan’s Knowledge Economy: New Frontiers for EU Partnership» тақырыбында дөңгелек үстел өтті.
Қатысушылар Қазақстанның білім экономикасын дамыту, жоғары білім беру саласындағы халықаралық серіктестік, бірлескен зерттеу жобалары, академиялық ұтқырлық, жаңа салалар үшін кадрлар даярлау, сондай-ақ бельгиялық және еуропалық университеттермен ынтымақтастықты тереңдету мүмкіндіктерін талқылады.
Министр Қазақстанның ғылым мен жоғары білімді модернизациялау, зерттеу университеттерін дамыту, интернационалдандыру, жас ғалымдарды қолдау, технологияларды коммерцияландыру және халықаралық ғылыми бағдарламаларға қатысуды кеңейту бойынша басымдықтарын таныстырды.
Дөңгелек үстел мемлекеттік органдар, университеттер, сарапшылар және дипломатиялық қоғамдастық арасында Қазақстан мен ЕО-ның болашақ ғылыми-білім беру серіктестігі мәселелері бойынша тікелей диалог алаңына айналды.
«Білім экономикасы сенімге, ашық университеттерге, мықты ғылымға және халықаралық әріптестікке негізделеді. Қазақстан еуропалық университеттермен ынтымақтастықтың бірреттік жобалар деңгейінде емес, ұзақ мерзімді бағдарламалар, бірлескен зерттеулер және болашақ экономикасы үшін кадр даярлау арқылы дамуына мүдделі», – деді Саясат Нұрбек.
Сондай-ақ министр Монс университеті, Льеж университеті, Намюр университеті және Брюссель дипломатиялық академиясының өкілдерімен екіжақты кездесулер өткізді.
Қазақстан Республикасының Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек Еуропа Одағының Орталық Азия жөніндегі арнайы өкілі Эдуардс Стипрайспен кездесу өткізді.
Тараптар Қазақстан, Орталық Азия және Еуропалық Одақ арасындағы стратегиялық серіктестікті нығайтудағы ғылымның, жоғары білімнің, инновациялардың және кадрлар даярлаудың рөлін талқылады.
Ғылыми дипломатияны, халықаралық академиялық ұтқырлықты дамытуға, қазақстандық ұйымдардың еуропалық зерттеу және инновациялық бағдарламаларға, соның ішінде «Horizon Europe» бағдарламасына қатысуын кеңейтуге, сондай-ақ университеттер, зерттеу орталықтары, технологиялық компаниялар мен инновациялық экожүйелер арасында орнықты серіктестік орнатуға ерекше назар аударылды.
Сондай-ақ кездесу барысында цифрлық трансформация, жасанды интеллект, су және климат күн тәртібі, маңызды материалдар, инженерлік білім беру және аймақтың орнықты дамуы үшін адами капиталды даярлау мәселелері де қозғалды.
Тараптар бірлескен зерттеу жобалары, білім беру бастамалары, тәжірибе алмасу, консорциумдарды дамыту және жас ғалымдарды халықаралық ғылыми желілерге тарту арқылы Қазақстан–ЕО және Орталық Азия–ЕО аясындағы практикалық ынтымақтастықты одан әрі күшейтудің маңыздылығын ерекше атап өтті.
«Ғылым мен жоғары білім Қазақстан мен Еуропалық Одақ арасындағы стратегиялық әріптестіктің маңызды бағытына айналып келеді. Horizon Europe бағдарламасы, бірлескен зерттеулер, академиялық ұтқырлық және инновациялық жобалар арқылы біз адамдар, институттар мен экономикалар арасындағы ұзақ мерзімді байланыстарды нығайтып, бүкіл Орталық Азия өңірінің орнықты дамуына үлес қоса аламыз», – деді Саясат Нұрбек.
Қазақстан Республикасының Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек Еуропалық парламенттің Өнеркәсіп, зерттеулер және энергетика комитетінің (ITRE) төрағасы Борис Будкамен кездесу өткізді.
Кездесу барысында зерттеулер, өнеркәсіптік саясат, энергетика, маңызды шикізат пен инновациялар тоғысындағы Қазақстан мен Еуропалық Одақтың ғылыми-технологиялық ынтымақтастығы мәселелері талқыланды.
Министр Қазақстанның ұлттық ғылым және технологиялық саясат жүйесін жаңғырту, ғылыми нәтижелерді коммерцияландыруды дамыту, жас ғалымдарды қолдау және ғылым, бизнес пен өнеркәсіп арасындағы байланысты нығайту бағытындағы бастамалары туралы айтты.
Тараптар еуропалық зерттеу бағдарламалары аясындағы ынтымақтастықты кеңейту мүмкіндіктерін, сондай-ақ ғылым, технологиялар және орнықты өнеркәсіптік даму мәселелері бойынша парламенттік және сарапшылық диалогты нығайту перспективаларын қарастырды.
«Қазақстан Еуропалық Одақты ғылыми-технологиялық кооперацияны дамытудағы маңызды серіктес ретінде көреді, әсіресе зерттеулер өнеркәсіптік модернизациямен, энергетикалық көшумен және жаңа технологиялармен тікелей байланысты бағыттарда бұл ынтымақтастықтың маңызы зор», – деді Саясат Нұрбек.
Қазақстан Республикасының Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек Еуропалық комиссияның Стартаптар, зерттеулер және инновациялар жөніндегі комиссары Екатерина Захариевамен кездесу өткізді.
Кездесудің негізгі тақырыбы Қазақстан мен Еуропалық Одақ арасындағы ғылыми-инновациялық ынтымақтастықты кеңейту мәселесі болды. Атап айтқанда, қазақстандық жоғары оқу орындарының, ғылыми ұйымдардың, зерттеу орталықтарының және инновациялық компаниялардың Horizon Europe бағдарламасын қоса алғанда, еуропалық зерттеу бағдарламаларына қатысу перспективалары талқыланды.
Министр еуропалық тарапты Қазақстанда ғылым және технологиялық саясат саласында жүзеге асырылып жатқан жүйелі реформалармен таныстырды. Атап айтқанда, цифрлық конкурстық рәсімдерді енгізу, Technology Readiness Levels тәсілдерін қолдану, ғылыми әзірлемелерді коммерцияландыру тетіктерін дамыту, ғылым мен бизнес арасындағы байланысты күшейту, сондай-ақ инновациялар мен стартаптарды қолдаудың жаңа құралдарын қалыптастыру мәселелері сөз болды.
Кездесу барысында Қазақстанның еуропалық ғылыми консорциумдарға қатысу мүмкіндіктері, жаңа буын зерттеушілерін даярлау, deep-tech бағыттарын, жасанды интеллектіні, критикалық материалдар мен инженерлік технологияларды дамыту, академиялық ұтқырлық пен зерттеу инфрақұрылымын нығайту мәселелеріне ерекше назар аударылды.
Тараптар Қазақстанның Еуропалық Одақпен бірлескен жобаларға практикалық қатысуын кеңейту үшін ұлттық байланыс орталықтары, университеттер, ғылыми ұйымдар, инновациялық орталықтар мен стартап-экожүйелер арасындағы жүйелі үйлестірудің маңыздылығын атап өтті.
Сонымен қатар қазақстандық және еуропалық ғылыми-зерттеу және инновациялық командалар арасындағы әріптестікті нығайту, технологияларды дамытуға, кадр даярлауға және ғылыми нәтижелерді коммерцияландыруға бағытталған бірлескен жобаларды ілгерілету мәселелері талқыланды.
«Қазақстан үшін Еуропалық комиссиямен зерттеулер, инновациялар және стартаптар саласындағы ынтымақтастық – жаһандық білім мен технологиялар кеңістігіне интеграцияланудың стратегиялық құралы. Біздің мақсатымыз – Horizon Europe секілді халықаралық бағдарламаларға қатысуды кеңейтіп қана қоймай, ғалымдар, университеттер, стартаптар мен индустрия арасында тұрақты серіктестік қалыптастыру. Дәл осындай байланыстар білімге, технологияға және адами капиталға негізделген жаңа экономиканың негізін қалайды», – деді Саясат Нұрбек.
Қазақстан Республикасының Ғылым және жоғары білім вице-министрі Гүлзат Ізбасарқызы Көбенованың Қытай Халық Республикасының Цинхуа университетінің президенті Ли Луминмен кездесуі өтті.
Кездесу барысында жоғары білім және ғылым саласындағы екіжақты ынтымақтастықты дамыту бағыттары, сондай-ақ оны іске асырудың нақты тетіктері жан-жақты талқыланды.
Келіссөздер қорытындысы бойынша тараптар бірқатар бірлескен іс-шараларды өткізуге дайын екенін растады. Атап айтқанда, пікір алмасу барысында тараптар шетелдік студенттердің Қазақстанда білім алу бағдарламасын, гранттар бөлу және оларға қолайлы жағдай жасау мәселелерін қарастырды.
Кездесуде жасанды интеллект технологияларын дамыту мәселесіне ерекше назар аударылды. Осы бағытта Цинхуа университетінің өкілдері оқу орнында жасанды интеллектіге қатысты 100-ден астам арнайы пән оқытылатынын атап өтті. Өз кезегінде Қазақстан тарапы отандық «AI-Sana» жобасын таныстырып, бұл инновациялық бағытты одан әрі белсенді дамыту жоспарларымен бөлісті.
Сонымен қатар Цинхуа университетінің президенті Ли Лумин университет базасында бірлескен ғылыми-білім беру орталығын ашу мүмкіндігін қарастырып, қазақстандық тарапты аталған бастаманы бірлесіп жүзеге асыруға шақырды. Сондай-ақ қазақстандық тарап Цинхуа университетінің өкілдерін Ұлттық жасанды интеллект университетінің жұмысына қатысуға шақырып, жасанды интеллект саласындағы бірлескен жобаларды дамытуға қызығушылық білдірді.
Кездесу қорытындысы бойынша тараптар толық өзара түсіністікке қол жеткізіп, Цинхуа университетінің президенті Ли Лумин Министрлік өкілдерін университеттің ғылыми зертханасымен танысу үшін Қытай Халық Республикасына келуге шақырды.
«Ғылым ордасында» Қазақстан мен Орталық Азияның қолжазба мұрасын сақтау және цифрландыру мәселелеріне арналған халықаралық конференция өтіп жатыр.
Ғылыми форум Қазақстан, Түркия, АҚШ, Ұлыбритания, Куба, Өзбекстан және Әзербайжан елдерінен келген жетекші ғалымдарды, архивистер мен цифрлық гуманитаристика саласының мамандарын біріктірді.
Халықаралық конференцияға ҚР Президенті жанындағы ҚР Ұлттық ғылым академиясының президенті Ақылбек Күрішбаев, ҚР Ұлттық кітапханасының директоры Ғазиза Нұрғалиева, «Ғылым ордасы» РМК бас директоры Нұрлан Сейдін, Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті Өкілетті кеңесінің төрағасы Мухитдин Шімшек, Гарвард университеті жанындағы Дэвис атындағы Ресей және Еуразия зерттеулері орталығының аға ғылыми қызметкері Наргис Касенова, ҚР Орталық мемлекеттік архивінің директоры Сәбит Шілдебай, сондай-ақ отандық және шетелдік жоғары оқу орындарының өкілдері, архивистер, кітапханашылар, музей мамандары, ғалымдар мен цифрлық гуманитаристика саласының зерттеушілері қатысты.
Конференция барысында сирек қолжазбаларды сақтау, ғылыми каталогтау, реставрациялау, сондай-ақ тарихи деректерді зерттеу мен цифрландыруға арналған заманауи технологияларды енгізу мәселелеріне ерекше назар аударылуда.
Конференция аясында «Цифрлық инновациялар және қолжазба мұрасы», «Қолжазба мұрасын сақтау және архивтік тәжірибе», «Кодикология және қолжазбатану» бағыттары бойынша пленарлық баяндамалар, панельдік пікірталастар және ғылыми секциялық отырыстар ұйымдастырылды. Конференция Қазақстан мен Орталық Азияға қатысты қолжазба қорларын зерттеу, сақтау, ғылыми каталогтау және цифрлық технологияларды енгізу мәселелерін талқылауға бағытталған.
Конференцияда Қазақстан мен Орталық Азиядағы қолжазба қорларының қалыптасу тарихы, оларды сақтау, басқару, консервациялау және реставрациялаудың заманауи әдістері талқыланды. Мамандар сирек қолжазбаларды анықтау, ғылыми каталогтаудың халықаралық стандарттары, АҚШ кітапханаларындағы ислам қолжазбаларын зерттеу, сондай-ақ консервация және реставрациялау мәселелерін көтерді.
Сонымен қатар жиында цифрлық гуманитаристиканы дамыту, шағатай тіліндегі мәтіндерді тану, метрикалық кітаптарға арналған OCR модельдері мен тілдік корпустар құру, қолжазбаларды зерттеуге арналған цифрлық құралдарды қолдану мәселелері кеңінен қарастырылды.
Жиында Шәкәрім шежіресіндегі уранхайлар тарихы, Қазақстан мен Орталық Азиядағы парсы және шағатай тілдеріндегі қолжазбаларды зерттеу, Шыңжаңның қолжазба мәдениеті мен Қытай Халық Республикасындағы ислам сот құжаттары, Еуропадағы Ибн Халдун мұрасын зерттеу, сондай-ақ ҚР Орталық мемлекеттік архиві мен Өзбекстан Республикасы Ғылым академиясы Шығыстану институты қорларындағы араб графикасындағы құжаттарды ғылыми айналымға енгізу мәселелері талқыланды.
Сонымен қатар конференция барысында «Қазақстанның қолжазба мұрасы» платформасының мүмкіндіктері, Әлішер Науаидің «Lisānü’t-Ṭayr» шығармасының ерекшеліктері, мәмлүк-қыпшақ жазба ескерткіштеріндегі түр-түс атаулары мен түркі қолжазбаларын транскрипциялау мәселелері қарастырылды.
Халықаралық іс-шара қолжазба дәстүрлерін зерттеу, сақтау, каталогтау және реставрациялау бағытындағы тәжірибе алмасуға, сондай-ақ жаңа цифрлық технологияларды таныстыруға арналған маңызды ғылыми алаңға айналды.
Конференцияның жалғасы ретінде 4–10 маусым аралығында қолжазбатану мен цифрлық гуманитаристикаға арналған Жазғы мектеп өз жұмысын бастайды.
Қазақстанда зерттеулері мен ғылыми жобалары білім беру, психология және қоғамның жалпы дамуына елеулі үлес қосып келе жатқан ғалымдар аз емес. «Қазақстандық ғалымдарды білесіз бе?» айдарында біз отандық зерттеушілермен таныстыруды жалғастырамыз. Олардың еңбегі ғылымның дамуына және жаңа буын мамандарын даярлауға ықпал етеді. Бүгін Ualikhanov University жанындағы «Педагогикалық инноватика» ғылыми зертханасының жетекшісі философия докторы (PhD) Гүлмира Ракишева туралы айтамыз.
Оның ғылыми-педагогикалық қызмет өтілі 28 жылды құрайды. Университеттегі жұмыс жылдары ішінде Гүлмира Мәдиқызы оқу-әдістемелік басқарма басшысы, кафедра меңгерушісі және «Педагогикалық инноватика» ғылыми зертханасының жетекшісі қызметтерін атқара отырып, білім беру және ғылыми қызметтің дамуына елеулі үлес қосты.
Гүлмира Ракишеваның ғылыми қызметі қазіргі заманның өзекті әлеуметтік және білім беру мәселелерін шешуге бағытталған. Оның жетекшілігімен қоғамда инклюзивті мәдениетті дамытуға, аутизм спектрі бұзылыстары бар балаларды тәрбиелеп отырған отбасыларды қолдауға, психологиялық тұрғыдан қауіпсіз білім беру ортасын қалыптастыруға және әртүрлі әлеуметтік топтардың өмір сапасын арттыруға бағытталған зерттеулер жүзеге асырылуда.
Ғалым балалар мен жастардың психологиялық денсаулығы, цифрлық әлеуметтену жағдайында кибербуллингтің алдын алу, әлеуметтік инклюзия және сапалы білімге тең қолжетімділікті қамтамасыз ету мәселелеріне ерекше назар аударады. Зерттеу нәтижелері білім беру тәжірибесін жетілдіруге, білім алушыларға психологиялық-педагогикалық қолдау көрсету тетіктерін дамытуға және білім беру жүйесіне ғылыми негізделген тәсілдерді енгізуге ықпал етеді.
Гүлмира Ракишева ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігінің гранттық қаржыландыру жобаларын жүзеге асыруға белсенді қатысады. Ол «Желілік әлеуметтену үдерісінде кибербуллинг қаупін төмендету факторы ретінде қазақстандық оқушылардың психологиялық денсаулығын нығайту» атты гранттық жобаның жетекшісі болды. Жоба оқушылардың психологиялық әл-ауқатына әсер ететін факторларды зерттеуге және цифрлық ортада кибербуллингтің алдын алудың тиімді тетіктерін әзірлеуге бағытталды.
Ғалым сондай-ақ Erasmus+, Jean Monnet және Central Asian Research Ethics Project (CARE) сияқты халықаралық жобаларға қатысып, білім беру, әлеуметтік инклюзия және халықаралық ғылыми ынтымақтастықты дамытуға үлес қосып келеді. Ғылыми қызмет аясында Гүлмира Мәдиқызы Ұлыбританиядағы Queen’s University Belfast университетінде ғылыми тағылымдамадан өткен.
Гүлмира Ракишева – Қазақстан Педагогикалық ғылымдар академиясының корреспондент-мүшесі және Қазақ психологиялық қоғамының мүшесі.
Ол 50-ден астам ғылыми жарияланымның авторы, оның ішінде Scopus және Web of Science базаларына енгізілген отандық және халықаралық ғылыми журналдардағы мақалалар, сондай-ақ монографиялар мен оқу-әдістемелік құралдар бар.
Оның зерттеу нәтижелері тек ғылыми ғана емес, сонымен қатар практикалық маңызға ие болып, инклюзивті білім беруді дамытуға, балалар мен жастардың психологиялық әл-ауқатын нығайтуға және Қазақстан халқының өмір сапасын арттыруға ықпал етеді.
«Сіз қазақстандық ғалымдарды білесіз бе?» айдарын қадағалап отырыңыз, отандық ғылымды дамытып, өз зерттеулері мен жетістіктері арқылы Қазақстанды танытып жүрген ғалымдар туралы көбірек біле аласыз.
Қазақстан Республикасының Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек Бельгияның жетекші зерттеу орталықтары мен университеттеріне барып, deep-tech, жартылай өткізгіш технологиялар, критикалық материалдар, жасанды интеллект, инженерлік білім беру және ғылыми-технологиялық даму бағыттарындағы ынтымақтастық перспективаларын талқылады.
Бағдарламаның негізгі тармақтарының бірі Левен қаласындағы Imec зерттеу орталығына бару болды. Бұл орталық микро- және наноэлектроника, жартылай өткізгіш технологиялар және цифрлық шешімдер саласындағы әлемдегі жетекші ғылыми орталықтардың бірі саналады. Кездесу барысында тараптар микроэлектроника, жасанды интеллект, цифрлық инженерия, жоғары білікті кадрлар даярлау, зерттеу тағылымдамалары және қазақстандық командалардың халықаралық технологиялық жобаларға қатысу мәселелерін талқылады.
Сондай-ақ қазіргі цифрлық экономиканың, жасанды интеллектінің, өнеркәсіптік автоматтандырудың және технологиялық егемендіктің негізі болып саналатын жартылай өткізгіштер саласындағы құзыреттерді дамыту мәселелеріне ерекше назар аударылды.
Екінші маңызды бағыт KU Leuven Тұрақты металдар мен минералдар институтына бару болды. Аталған институт металдарды, критикалық және сирек жер материалдарын тұрақты өндіру мен қайта өңдеу, циркулярлық экономика және өндірістік тізбектерді экологияландыру салаларындағы зерттеулерге маманданған.
Минералдық-шикізат және ғылыми-өндірістік әлеуеті жоғары Қазақстан үшін мұндай зерттеу орталығымен ынтымақтастық стратегиялық маңызға ие. Бұл тек шикізат өндіру мәселесі ғана емес, сонымен қатар өңдеу технологияларын дамыту, қолданбалы зерттеулер жүргізу, инженерлік құзыреттерді күшейту және Қазақстанды жоғары қосылған құны бар жаһандық өндірістік тізбектерге интеграциялау мәселелері.
Сапар аясында Министр Гент университетінің ректоры Петра Де Суттермен кездесу өткізіп, университеттің зерттеу орталықтарының қызметімен танысты. Тараптар университетаралық әріптестікті дамыту, академиялық ұтқырлық, бірлескен білім беру бағдарламалары, докторлық даярлық және қазақстандық ұйымдардың халықаралық ғылыми консорциумдарға қатысу мәселелерін талқылады.
Сонымен қатар Левен католик университетінде институционалдық ынтымақтастықты кеңейту, ғалымдар мен докторанттар алмасу, бірлескен зерттеу жобаларын іске қосу, ғылыми тағылымдамалар ұйымдастыру және өнеркәсіпке арналған қолданбалы шешімдер әзірлеу мүмкіндіктері қарастырылды.
Қазақстандық университеттердің, ғылыми ұйымдардың және технологиялық командалардың Horizon Europe бағдарламасын қоса алғанда, еуропалық зерттеу бағдарламаларына қатысу мүмкіндіктеріне де ерекше назар аударылды. Бұл тетіктер халықаралық консорциумдарға қатысуға, бірлескен R&D жобаларын іске асыруға, академиялық ұтқырлықты дамытуға, озық зерттеу инфрақұрылымдарына қол жеткізуге және ғылым, білім мен индустрия арасындағы байланысты нығайтуға мүмкіндік береді.
Жасанды интеллект пен deep-tech бағыттарын дамыту контекстінде Қазақстандағы AI экожүйесін қалыптастыруға арналған жаңа платформа – Alem AI бастамасының рөлі де атап өтілді. Аталған платформа білім беруді, зерттеулерді, стартаптарды, индустриялық шешімдерді және халықаралық технологиялық әріптестікті біріктіреді. Еуропалық университеттермен және зерттеу орталықтарымен ынтымақтастық бірлескен AI-зертханаларды дамытуға, мамандар даярлауға, сараптамалық тәжірибе алмасуға және қолданбалы жобаларды іске қосуға ықпал етуі мүмкін.
Министр Қазақстанның Еуропамен ғылыми-технологиялық әріптестікті жаңа деңгейге көтеруге мүдделі екенін атап өтті. Бұл академиялық байланыстардан тұрақты ынтымақтастық бағдарламаларына, бірлескен зертханаларға, кадрлар даярлауға және қолданбалы жобаларға көшуге бағытталған.
«Қазақстан үшін Еуропаның жетекші зерттеу орталықтары мен университеттерімен ынтымақтастықты дамыту аса маңызды. Жартылай өткізгіштер, критикалық материалдар, жасанды интеллект, deep-tech, инженерлік ғылымдар және тұрақты технологиялар – елдердің болашақтағы бәсекеге қабілеттілігін айқындайтын негізгі бағыттар. Horizon Europe және Alem AI сияқты платформалар арқылы біз қазақстандық университеттерді, ғылыми ұйымдарды, стартаптар мен жас зерттеушілерді халықаралық консорциумдар мен технологиялық тізбектерге интеграциялай аламыз», – деді Саясат Нұрбек.
Кездесулер қорытындысы бойынша тараптар жоғары білім, ғылым, критикалық материалдар, жартылай өткізгіш технологиялар, жасанды интеллект және deep-tech бағыттары бойынша ұзақ мерзімді ынтымақтастықты қолдады.