21 августа 2023

Даулар түрі: салықтық даулар

Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға

Салық түрі: КТС, ҚҚС

 

Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) ірі кәсіпкерлік субъектілері мен мұнай секторы ұйымдарынан (КТС) түскен түсімдерді, қосылған құн салығын қоспағанда, заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге (ҚҚС) есептеу туралы Мемлекеттік кірістер аумақтық департаментінің (бұдан әрі - салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «С» Компаниясының апелляциялық шағымын алды.

Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, Мемлекеттік кіріс органы 2019ж. 01.01. бастап 2021ж.31.12. дейінгі кезең үшін салықтарды және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептеудің дұрыстығы және уақтылы төленуі мәселесі бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 73 392,5 мың теңге КТС және 30 028,3 мың теңге өсімпұл, 18 222,2 мың теңге және өсімпұл 5 273,9 мың теңге сомасында ҚҚС есептеу, 57 141,0 мың теңге мөлшерінде азайтылған шығын сомасы туралы хабарлама шығарылды.

«С» Компаниясы салық органының қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органының шешімінің күшін жоюды сұрайды.

Салық кодексінің 242-бабы 1-тармағының және 400-бабы 1-тармағының талаптарын бұзу шағымданатын салық сомасын және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеу үшін негіз болып табылды, «С» Компаниясы «А» Компаниясының с өзара есеп айырысулары бойынша шығыстарды шегерімге және ҚҚС-қа есепке жатқызылды.

«С» Компаниясының салық органының осы тұжырымымен келіспеймін, себебі салықтық тексеру нәтижелері бойынша жоғарыда аталған кәсіпорынмен өзара есеп айырысу бойынша шегерімдерден және ҚҚС-тан шығыстар негізсіз алынып тасталды, «Салықтар және басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің 264 және 403-баптарында көрсетілген заңды күшіне енген сот актілері жоқ бюджетке " (салық кодексі) 2017ж.25.12., «С» Компаниясы мен «А» Компаниясы арасындағы мәмілелер және мемлекеттік тіркеу соттар тарапынан жарамсыз деп танылған жоқ.

Сондай-ақ, «С» Компаниясы шағымда салықтық тексеру барысында түгендеу жүргізілмегенін көрсетеді, бұл бастапқы құжаттарды ресімдеуге қатысты қорытындылары істің нақты мән-жайларына сәйкес келмейтін және дәлелденбеген МКД тексеруші мамандарының Үстірт және біржақты көзқарасын көрсетеді.

Салықтық тексеру актісінен «С» Компаниясының Салық кодексінің 242-бабы 1-тармағының және 400-бабы 1-тармағының талаптарын бұза отырып, «А» Компаниясының с өзара есеп айырысулары бойынша шығыстар шегерімдерге және ҚҚС есепке жатқызылғаны шығады.

«С» Компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.

Салық кодексінің 242 - бабының 1 және 3-тармақтарына сәйкес Салық кодексіне сәйкес шегеруге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары салық салынатын табысты айқындау кезінде шегерімге жатады.

Шегерімдерді салық төлеуші өзінің табыс алуға бағытталған қызметіне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде іс жүзінде жүргізілген шығыстар бойынша жүргізеді. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстары олар жататын салық кезеңінде шегерілуге жатады.

Салық кодексінің 400-бабының 1-тармағына сәйкес Салық кодексінің 367-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес қосылған құн салығын төлеуші болып табылатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушының есепке жатқызылатын қосылған құн салығының сомасы алынған тауарлар, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер үшін төленуге жататын қосылған құн салығының сомасы, егер олар сату бойынша салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылса немесе пайдаланылса, сондай-ақ осы тармақтың 1)-4) тармақшаларында көрсетілген шарттар орындалса.

Шот-фактура Салық кодексінің 400-бабына сәйкес қосылған құн салығын есепке жатқызу үшін негіз болып табылады.

Салық кодексінің 412-бабының 12 - тармағында шот-фактура заңды тұлғалар үшін-атауы мен ұйымдық-құқықтық нысанын көрсететін мөрмен, сондай-ақ басшы мен бас бухгалтердің қолдарымен куәландырылатыны көзделген.

Шот-фактура салық төлеушінің шешімімен уәкілеттік берілген қызметкердің қолымен куәландырылуы мүмкін.

Салық кодексінің 190-бабының 3-тармағына сәйкес салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.

Бұл ретте «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Бухгалтерлік есеп туралы Заң) 6-бабының 3-тармағында операциялар мен оқиғалар бухгалтерлік есеп жүйесінде көрсетілетіні белгіленген, бұл ретте бухгалтерлік жазбаларды бастапқы құжаттардың түпнұсқаларымен барабар нығайтуды және бухгалтерлік жазбаларда барлық операциялар мен оқиғалардың көрсетілуін қамтамасыз етуге тиіс.

Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік құжаттама бастапқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп регистрлерін, қаржылық есептілікті және есеп саясатын қамтиды.

Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі. Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған сәтте не олар аяқталғаннан кейін тікелей жасалуы тиіс.

Бұл ретте, Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабы 3-тармағының 6) тармақшасына сәйкес қағаз және электрондық жеткізгіштердегі бастапқы құжаттарда міндетті деректемелер, атап айтқанда операция жасауға (оқиғаны растауға) және оның (оның) ресімделуінің дұрыстығына жауапты адамдардың лауазымдарының атауы, тегі, аты-жөні және қолдары болуға тиіс.

Осылайша, тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шығыстар сомаларын шегерімдерге және ҚҚС-қа есепке жатқызу операция не оқиғаның жасалу фактісін тіркейтін осы шығыстарды растайтын бастапқы құжаттар болған кезде, осы шығыстар табыс алуға бағытталған және олар салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылатын немесе пайдаланылатын жағдайда жүргізіледі. Бұл ретте бастапқы есепке алу құжаттамасын жүргізу бухгалтерлік есеп туралы Заңның талаптарына сәйкес, оның ішінде операцияны не оқиғаны жасау фактісін тіркеу бойынша жүзеге асырылады.

Қазақстан Республикасы Құрылыс және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері агенттігі Төрағасының 02.05.2012 жылғы №170 бұйрығына (бұдан әрі - №170 бұйрық) сәйкес орындалған жұмыстар мен шығындардың құны туралы анықтама (№КС-3 нысан) бекітілгенін атап өту қажет. Бұл нысан орындалған жұмыстар үшін Тапсырыс берушімен есеп айырысу үшін қолданылады және орындалған жұмыстарды қабылдау актісінің деректері негізінде толтырылады.

Сондай-ақ, жоғарыда көрсетілген бұйрыққа сәйкес орындалған жұмыс көлемін қабылдау актісінің нысаны және орындалған жұмыстарды қабылдау актісінің нысаны (№КС-2 нысан) көзделген, онда құны: материалдар, бұйымдар, конструкциялар мен жабдықтар, сондай-ақ үстеме шығыстарды қамтитын өзге де шығындар кіретін тікелей шығындарды аудара отырып, жалпы құрылыс жұмыстары көрсетіледі жалақы және еңбек сыйымдылығын есептеу түрінде.

№170 бұйрықта орындалған жұмыстар мен шығындардың құны туралы анықтама Тапсырыс берушімен орындалған жұмыстар үшін есеп айырысу үшін қолданылады және орындалған жұмыстарды қабылдау актісінің деректері негізінде толтырылады. Екі данада толтырылады. Бірінші данасы - мердігер үшін, екіншісі - Тапсырыс беруші (құрылыс салушы, бас мердігер) үшін. Анықтамадағы жұмыстар мен шығындардың құны сметалық, ағымдағы немесе болжамды бағаларда смета жасалғанына қарамастан, тапсырыс берушінің мердігермен есеп айырысуы жүзеге асырылатын ағымдағы жылдың нақты бағаларында көрсетіледі.

Бұйрықпен бекітілген нысандар, оның ішінде орындалған жұмыстар актісі (ҚМЖ) болмаған кезде, бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының талаптарына сәйкес кәсіпорын дербес жасаған бастапқы құжаттар құрылыста орындалған жұмыстар фактісінің құжаттық куәлігі бола алады.

Қаралып отырған жағдайда, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2019 жылғы «А» Компаниясынан өзара есеп айырысу бойынша шегерімдерден 359 073,9 мың теңге сомасына, 2020 жылғы 53 569,6 мың теңге сомасына және 2019 жылғы 4 тоқсандағы есептен ҚҚС сомасына 11 072,4 мың теңге сомасына, 2020 жылғы 1-3 тоқсанға ҚҚС алып тасталды. сомасы 7 499,7 мың теңге (ҚМЖ, тауарлар).

Төлем қолма-қол ақшасыз есеп айырысу арқылы жүзеге асырылады.

ҚР БСАЖ деректеріне сәйкес басшы және құрылтайшы А. С.

«Тұрғын емес ғимараттар салу» қызметінің түрі.

«А» Компаниясында 2015ж.16.04. Мемлекеттік сәулет-құрылыс бақылау басқармасы берген құрылыс-монтаждау жұмыстарымен айналысуға III санатты лицензия бар.

Шарттар «Мемлекеттік сатып алу туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 43-бабының 23-1-тармағын бұза отырып жасалғанын атап өту қажет, оған сәйкес жұмыстарды орындау Не қызметтер көрсету үшін қосалқы мердігерлерге (бірлесіп орындаушыларға) берілуі мүмкін жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердің шекті көлемі жиынтығында Орындалатын жұмыстардың немесе көрсетілетін қызметтердің екінші бір көлемінен аспауға тиіс.

Бұл ретте қосалқы мердігерлерге (бірлесіп орындаушыларға) өткізілетін Мемлекеттік сатып алу нысанасы болып табылатын жұмыстарды орындау немесе қызметтер көрсету көлемін өзге қосалқы мердігерлерге (бірлесіп орындаушыларға) беруге тыйым салынады.

Сонымен қатар, БҚ Мемлекеттік кірістер ақпаратынан көрініп тұрғандай, «С» Компаниясы «Қалалық құрылыс бөлімі» ММ-мен 205 652,8 мың теңге сомасында 1 713 773,0 мың теңге және ҚҚС сомасына көпқабатты үйлер салу жұмыстарын орындауға Мемлекеттік сатып алу туралы шарт жасасты.

Көрсетілген мемлекеттік сатып алу туралы шартты орындау үшін «С» компаниясы мен «А» Компаниясы арасында құрылысқа 2019ж.03.01., 2019ж.25.02., 2019ж.01.05., 2019ж.06.06. қосалқы мердігерлік шарттар және 2019ж.14.05. тауарларды жеткізуге жалпы сомасы 412 643,4 мың теңге, ҚҚС жасалды 49 516,6 мың теңге сомасында.

Бұл ретте, «С» Компаниясы «А» Компаниясының өнім берушісімен өзара есеп айырысу бойынша шағымға шарттардың көшірмелері, төлем тапсырмасы, салыстыру актісі, сондай-ақ электрондық шот-фактуралар, орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актісі, орындалған жұмыстардың толық жазылуы, тарапқа қорларды босатуға арналған жүкқұжат қоса берілген, алайда шағымға қабылдау актілері қоса берілмеген және орындалған жұмыстарды қабылдау актісінің нысаны (№КС-2 нысан), орындалған жұмыстар мен шығындардың құны туралы анықтама.

Осылайша, «С» компаниясы (Тапсырыс беруші) мен «А» Компаниясы (мердігер) арасында жасалған 2019ж.03.01. құрылыс мердігерлік шартының (03.01.2019 ж. шарт) талаптарына сәйкес мердігер "Құрылыс" жалпы құрылыс жұмыстарын (қабырғалар, көпірлер, шатырлар, қалқалар, есіктер және әртүрлі жұмыстар) орындау бойынша міндеттемелерді өзіне алады 19,76 учаскесі, 16-дақ (осы Шарттың ажырамас бөлігі болып табылатын бекітілген сметасы (жобалау-сметалық) құжаттамасы бар жалға берілетін 72 пәтерлі тұрғын үй.

2019 жылғы 03.01. Шарттың 3.1.5-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасының жобаларына, жұмыс сызбаларына, құрылыс нормалары мен ережелеріне (ҚНжЕ) толық сәйкес жұмыстар жүргізу көзделген.

Бұл ретте, жоғарыда көрсетілгендей, шағымға «А» Компаниясы «С» Компаниясының атына жазып берген құжаттар қоса беріледі:

- 2019ж.02.07. №ESF-60856165 жалпы құрылыс жұмыстарын орындауға жазылды, 6 899,5 мың теңге сомасына 16 дақ, оның ішінде 739,2 мың теңге сомасына ҚҚС, 2019 ж.25.06. орындалған жұмыстар (көрсетілген қызметтер) актісі жалпы құрылыс жұмыстары, (19,76 учаске), 6 899,5 сомасына 16 дақ мың теңге;

-2019ж.14.05. №ESF-43307454 жалпы құрылыс жұмыстарын орындауға жазылды, (19,76 учаскесі), 40 660,7 мың теңге сомасына 16 дақ, оның ішінде 4 356,5 мың теңге сомасына ҚҚС, 2019ж.12.04. орындалған жұмыстар (көрсетілген қызметтер) актісі, (19,76 учаскесі), дақ 16 қосулы сомасы 40 660,7 мың теңге.

Айта кету керек, 2019 ж.25.02. құрылыс мердігерлік шартына (бұдан әрі-2019ж.25.02. шарт) сәйкес Тапсырыс беруші жылыту, желдету, су құбыры, кәріз жұмыстары бойынша «Тұрғын үй құрылысы, 19,76 учаскесі, 16-дақ (72 пәтерлі тұрғын үй)» бойынша жұмыстарды орындауды тапсырады, ал мердігер өзіне міндеттемелер қабылдайды. Шарттың ажырамас бөлігі болып табылатын техникалық тапсырмаға (№1 қосымша) және бекітілген сметалық (жобалау-сметалық) құжаттамаға сәйкес.

1.2-тармаққа сәйкес 25.02.2019 жылғы шарт бойынша жұмыс шартта келісілген барлық жұмыс түрлері аяқталғаннан кейін және тапсырыс беруші объектінің аяқталған жұмыс циклін қабылдау туралы актіге қол қойғаннан кейін орындалды деп саналады.

2.3-тармаққа 2019 жылғы 25.02. шарт бойынша төлем ақшалай қаражатты тапсырыс берушінің шотынан мердігердің есеп шотына аудару жолымен, екі тарап барлық Қабылдау-тапсыру құжаттарына (орындалған жұмыстарды қабылдау туралы актіге, орындалған жұмыстардың құны және шығындар туралы анықтамаға) қол қойғаннан кейін, анықталған ақауларды жоя отырып, шот-фактураны көрсеткен кезде, төлем тапсырмасымен теңгемен жүргізіледі. Тапсырыс беруші бекіткен сметалық есеп.

Бұл ретте, шағымға «А» Компаниясы «С» Компаниясының атына жазып берген құжаттар қоса берілген:

- 2019ж.06.06. №ESF-41773704 су құбыры мен кәріздерді орындауға жазылды, (19,76 учаскесі), 629,7 мың теңге сомасына 16 дақ, оның ішінде 67,5 мың теңге сомасына ҚҚС, 27.05.2019 ж. орындалған жұмыстар (көрсетілген қызметтер) актісі, су құбыры және кәріз, (19,76 учаскесі), дақ 16 қосулы сомасы 629,7 мың теңге;

- 2019ж.23.05. №ESF-69108425 19 119,9 мың теңге сомасына тауарларды (мұнай жол сұйықтығының битумдары,) жеткізуге жазылды, оның ішінде 2 048,6 мың теңге сомасына ҚҚС, 2019 ж.29.04. тарапқа 19 119,9 мың теңге сомасына тауарларды босатуға арналған жүк құжат.

Бұдан әрі, 2019ж.01.05. құрылыс мердігерлік шартының талаптары бойынша Тапсырыс беруші «Шарттың ажырамас бөлігі болып табылатын бекітілген сметалық (жобалау-сметалық) құжаттамасы бар 41, 42, 48-дақ, шағын ауданда көп қабатты тұрғын үйлердің құрылысын» жалпы құрылыс жұмыстарын (қабырғалар, көпірлер, шатырлар, қалқалар) орындау бойынша міндеттемелерді тапсырады, ал мердігер өзіне қабылдайды.

Бұл ретте, шағымға «А» Компаниясы «С» Компаниясының атына жазып берген құжаттар қоса берілген:

- 2019ж.18.11. №ESF-61291457 көп қабатты тұрғын үйлердің құрылысына жазылды, дақ 48. 11 276,2 мың теңге сомасында жалпы құрылыс жұмыстарын орындау, оның ішінде 1 208,2 мың теңге сомасында ҚҚС,         2019ж.08.11. орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актісі, көп қабатты тұрғын үйлердің құрылысы, дақ 48. 11 276,2 мың теңге сомасына жалпы құрылыс жұмыстарын орындау;

- 2019ж.18.11. №ESF-61291458 көп қабатты тұрғын үйлердің құрылысына жазылды, дақ 41 11 276,2 мың теңге сомасында жалпы құрылыс жұмыстарын орындау, оның ішінде 1 208,1 мың теңге сомасында ҚҚС, 2019ж. 08.11. орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актісі, көпқабатты тұрғын үйлердің құрылысы, дақ 41 11 276,2 мың теңге сомасына жалпы құрылыс жұмыстарын орындау;

Айта кету керек, 2019ж.01.05. құрылыс мердігерлік шартының талаптары бойынша Тапсырыс беруші «Шарттың ажырамас бөлігі болып табылатын бекітілген сметалық (жобалау-сметалық) құжаттамаға сәйкес 41, 42, 48 дақ, көп қабатты тұрғын үйлердің құрылысына» су құбыры, кәріз бойынша жұмыстарды орындау бойынша міндеттемелерді тапсырады, ал мердігер өзіне қабылдайды.

Бұл ретте, шағымға «А» Компаниясы «С» Компаниясының атына жазып берген құжаттар қоса берілген:

- 2019ж.19.09. №ESF-57333081 көп қабатты тұрғын үйлердің құрылысына жазылды дақ 48. 6 289,9 мың теңге сомасына жалпы құрылыс жұмыстарын орындау, оның ішінде 673,9 мың теңге сомасындағы ҚҚС, 2019 ж.09.09. №21 орындалған жұмыстар (көрсетілген қызметтер) актісі-көп қабатты тұрғын үйлердің құрылысы, дақ 48. 6 289,9 мың теңге сомасына жалпы құрылыс жұмыстарын орындау;

- 2019ж.19.09. №ESF-57333082 көп қабатты тұрғын үйлердің құрылысына жазылды, дақ 41 6 289,9 мың теңге сомасына жалпы құрылыс жұмыстарын орындау, оның ішінде 673,9 мың теңге сомасындағы ҚҚС, 2019 ж.09.09. орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актісі - көп қабатты тұрғын үйлердің құрылысы, дақ 41 6 289,9 мың теңге сомасына жалпы құрылыс жұмыстарын орындау.

Айта кету керек, 2019ж.06.06. мердігерлік шарттың талаптары бойынша Тапсырыс беруші тапсырады, ал мердігер өзіне техникалық тапсырмаға (осы Шартқа №1 қосымша), тапсырыс беруші осы Шарттың талаптарымен жұмыстарды жүргізуге берген жұмыс құжаттамасына сәйкес 34-құрылыс мекенжайы бойынша орналасқан құрылыс объектісінде жалпы құрылыс жұмыстарын өз күшімен орындауға міндеттеме алады, Snip және оған қосымшалар, олардың нәтижесін Тапсырыс берушіге жіберіңіз.

Бұл ретте, «С» Компаниясының растауы ретінде шағымға 2020ж.08.04. №ESF-67911962 40 000,0 мың теңге сомасында жалпы құрылыс жұмыстарын орындауға жазып берілген, оның ішінде 4 285,7 мың теңге сомасында ҚҚС, 2020 ж.25.03. орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) 40 000,0 мың теңге сомасында актісі қоса берілді.

Айта кету керек, 2019 жылғы 14.05. жеткізу шартының талаптарына сәйкес осы Шартқа сәйкес өнім беруші Шартта келісілген мерзімде өнімді жеткізуге міндеттенеді, ал Сатып алушы осы Шартта және оның ерекшеліктерінде (қосымшаларында) айқындалған шарттарда өнімді қабылдауға және төлеуге міндеттенеді.

2019ж.14.05. жеткізу шартының 3.9-тармағында барлық тауарға ілеспе құжаттардың (шот-фактуралардың, тауарлық жүкқұжаттардың, тауарлық-көлік жүкқұжаттарының, сәйкестік сертификаттарының, паспорттардың және басқа да құжаттардың түпнұсқалары) түпнұсқаларын беру Сатып алушыға жүкті беру сәтінде жүргізілетіні айқындалған, бұл ретте серіктестік өзінің дәлелдерін растау ретінде шағымға қоса берілген

- 2019 ж.30.09. №ESF-50258472 11 442,6 мың теңге сомасына дәнекерлеу сымы, желім, қалыңдығы қалың қабырғаның икемді құбырлы оқшаулағышы, болат құбырлар, тораптар және т. б., оның ішінде 1 226,0 мың теңге сомасындағы ҚҚС, 2019ж.25.09. тарапқа қорларды босатуға арналған жүкқұжат жеткізілімге жазылды г. тауарларды жеткізуге сомасы 11 442,6 мың теңге;

Тиісінше, «А» Компаниясы құрылыс жұмыстарын орындағаны және тауарларды жеткізгені үшін 2019 жылы 359 073,9 мың теңге сомасына, 2020 жылы 53 569,6 мың теңге сомасына электрондық шот –фактуралар және 2019 жылғы 4 тоқсандағы есептен ҚҚС 11 072,4 мың теңге сомасына, 2020 жылғы 1-3 тоқсанда 2020 жылғы сомаға берілді 7 499,7 мың теңге.

Бұл ретте, «А» Компаниясының СОНО АЖ сәйкес:

- мүлік салығы, көлік құралдарына салынатын салық, жер салығы бойынша декларациялар (700.00-нысан) 2019ж., 2020ж.;

- 2020 жылғы 3-4 тоқсандағы ҚҚС бойынша декларациялар (300.00-Нысан) нөлдік көрсеткіштермен ұсынылған;

- жеке табыс салығы және әлеуметтік салық бойынша декларациялар (200.00-нысан) 2019 жылғы 3, 4 тоқсан үшін 12 қызметкер көрсетілген, 2020 жылғы 1 тоқсан үшін 12 қызметкер көрсетілген, 2020 жылғы 2-4 тоқсан үшін нөлдік көрсеткіштермен ұсынылған.

2019 жылғы желтоқсандағы ұсынылған бастапқы құжаттарды талдау барысында «А» Компаниясының 2019 ж.23.12. №ESF-65223023 деректеріне сәйкес 2019 ж.01.12. мен 2019 ж. 12.12. аралығында 23 171,3 мың теңге сомасына жалпы құрылыс жұмыстары, оның ішінде 2 482,6 мың теңге сомасында ҚҚС орындалғаны анықталды құрылыс «объектісінде көпқабатты тұрғын үйлер, дақ 41».

«А» Компаниясының орындалған жұмыстарының толық жазылуына сәйкес 79 түрі бойынша жұмыстар жүргізілді, оның ішінде жалпы саны 2 445,5 М көбік резеңкеден (құбырлардан) жасалған түтіктермен оқшаулау бойынша жұмыстар, бетон беттерін үздіксіз тегістеу (төбені бір қабатты сылау) – 1 000 м. 2, Тас бойынша цемент-әк немесе цемент ерітіндісімен сылау және ғимарат ішіндегі бетон қабырғалары (жақсартылған) - 1 355,7 м.2.

Сондай-ақ, «А» Компаниясы 2019 ж.23.12. №ESF-65223024 және 23.12.2019ж. №ESF-65223025 электрондық шот-фактураларының деректеріне сәйкес серіктестік атына жалпы сомасы 46 342,6 мың теңгеге 2019 ж.01.12. мен 2019ж.12.12. аралығында жалпы құрылыс жұмыстары орындалды, оның ішінде оның ішінде ҚҚС сомасы 4 965,2 мың теңге «Көп қабатты тұрғын үйлердің құрылысы, дақ 48, 42».

Бұл ретте, «А» Компаниясы орындаған жұмыстардың толық жазылуына сәйкес 79 түрі бойынша жұмыстар жүргізілді (дақ 48), оның ішінде көбік резеңкеден жасалған түтіктермен оқшаулау бойынша жұмыстар (құбырлар) жалпы 2 202,0 м., бетон беттерін үздіксіз тегістеу (төбені бір қабатты сылау) – 1 000 м. 2, цемент-әк сылау немесе цемент ерітіндісімен тас және бетон ғимарат ішіндегі қабырғалар (жақсартылған) - 1 355,7 м.2.

Сол сияқты, «А» Компаниясы орындаған жұмыстардың толық жазылуына сәйкес 79 түрі бойынша жұмыстар жүргізілді (дақ 42), оның ішінде көбік резеңкеден жасалған түтіктермен оқшаулау бойынша жұмыстар (құбырлар) жалпы 2 202,0 м., бетон беттерін үздіксіз тегістеу (төбені бір қабатты сылау) – 1 000 м. 2, цемент-әктаспен сылау немесе ғимарат ішіндегі тас пен бетон қабырғаларына арналған цемент ерітіндісі (жақсартылған) - 1 355,7 м.2.

Тиісінше, «А» Компаниясында тиісті материалдық-техникалық база, еңбек ресурстары, тіркелген активтер, арнайы техника, көлік құралдары, құрылыс-монтаждау жұмыстарын орындауға арналған қойма үй-жайлары және жоғарыда көрсетілген шарттарға сәйкес серіктестіктің атына тауарлар жеткізу болмаған.

Өз кезегінде, «А» Компаниясының ЭШФ мәліметтеріне сәйкес желдету, жылыту, су құбыры және кәріз бойынша жұмыстарды орындау, сондай-ақ жоғарыда аталған құрылыс объектілерінде тауарларды жеткізу үшін «К» Компаниясымен 208 803,7 мың теңге айналым сомасына қосалқы мердігерлік шарттар, 25 056,4 мың теңге сомасында ҚҚС жасалды.

Ал қосалқы мердігерлерге (бірлесіп орындаушыларға) өткізілетін Мемлекеттік сатып алу нысанасы болып табылатын жұмыстарды орындау немесе қызметтер көрсету көлемін өзге қосалқы мердігерлерге (бірлесіп орындаушыларға) беруге тыйым салынады.

«А» Компаниясы қызметінің тоқтатылуына байланысты 2021ж.12.07. ҚҚС бойынша есептен шығарылды.

Сонымен қатар, Мамандандырылған ауданаралық экономикалық соттың 2022ж. 04.11. (бұдан әрі - МАЭС 2022ж.04.11.) шешімімен «К» Компаниясын 2018ж.06.06. мемлекеттік қайта тіркеу жарамсыз деп танылды.

МАЭС-тің 2022ж.04.11. шешімінен Экономикалық тергеу департаменті аға тергеушісінің қылмыстық іс бойынша 2020ж.04.09. қаулысы негізінде мемлекеттік кірістер департаменті 2018ж.16.04. бастап 2020 ж.31.12. дейінгі кезеңде «К» Компаниясының қатынастарына тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, нәтижесінде 2020ж.31.12. бастап құжаттық тексеру актісі жасалды.

Осы актіден «К» Компаниясының тексерілетін кезеңдегі бастапқы бухгалтерлік құжаттары тексерушіге берілмегені, К.К. «К» Компаниясының қаржы-шаруашылық қызметіне қатысы жоқ екендігі туралы түсініктеме берілгені, осыған байланысты кірістер мен шығыстар нөлге теңестірілгені көрінеді.

Облыстық соттың азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2023ж. 22.02. қаулысы МАЭС-тің 2022 ж.04.11. шешімі өзгеріссіз қалды. Жауапкердің қанағаттанбаған апелляциялық шағымы.

Сондай – ақ, МАЭС-тің 2021ж.04.11. шешімімен (бұдан әрі-МАЭС-тің 2021ж.04.11. шешімі) 2018ж.01.08., 2018ж.07.04., 2018ж.04.03., 2018ж.01.03., 2019ж.08.05., 2019ж.05.01., 2019ж.26.02., 2019ж.25.02., «А» Компаниясы мен «К» Компаниясы арасында жасалған, шарттары жарамсыз деп танылды.

Сондай-ақ, МАЭС-тің 2021ж.04.11. шешімімен «А» Компаниясы мен «К» Компаниясы арасында 2018ж.28.12., 2018ж.26.10., 2018ж.11.10., 2018 ж.13.12., 2018ж.12.11., 2018ж.16.10., 2019ж.08.08. шот-фактуралар бойынша жасалған мәмілелер жарамсыз деп танылды.

МАЭС-тің 2021ж.04.11. шешімінде «А» компаниясы («Тұрғын емес ғимараттар құрылысы» қызметінің түрі) 2018, 2019 жылдар кезеңінде 535 238,0 мың теңге сомасына «К» Компаниясымен, 64 228,5 мың теңге сомасында ҚҚС салықтық пайда (салықтық үнемдеу) алу мақсатында шарт жасасқаны көрсетілген. салық төлемдерін азайту және «К» Компаниясы осы мәміленің мақсаттары туралы білуі керек еді, өйткені олар іс жүзінде қаржылық-шаруашылық операцияларды жүзеге асырудың көрінуін жасау және салық жүктемесін оңтайландыру үшін жасалған, мұндай мәміленің мазмұны заңнамаға сәйкес келмейді және жарамсыз деп танылуға жатады. «К» компаниясының сенімсіздігінің негізгі белгілері (қандай да бір нақтылаусыз тауарлардың кең ассортиментімен көтерме сауда), қызметкерлердің саны орташа есеппен 5 қызметкер, тексеру актісінің деректері бойынша орналасқан жері бойынша жоқ.

Азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2022 ж.19.01. қаулысымен МАЭС-тің 2021 ж.04.11. шешімі өзгеріссіз қалдырылды, «А» Компаниясы, «К» Компаниясы жауапкерлерінің апелляциялық шағымы қанағаттандырусыз қалдырылды.

Бұдан әрі, 2021 жылғы 11.10. үкімге сәйкес А.А. Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің (бұдан әрі - ҚР ҚК) 28-бабының 3-бөлігінде, 216-бабының 1-бөлігінде көзделген қылмыс жасағаны үшін кінәлі деп танылғанын және оған бас бостандығын шектеудің 1 (бір) жылы 6 (алты) айы түрінде жаза тағайындалатынын көрсету қажет.

А.Т. жазаны өтеудің барлық мерзімі ішінде жыл сайын жүз сағат мәжбүрлі еңбекке тартылсын.

2021 жылғы 11.10. үкімнен сотталушы А.Т. өзінің кінәсін толық мойындап, өкініп, қаржылық қиындықтарға тап болғанын түсіндірді, сондықтан кейбір жалған шот-фактуралар «М» Компаниясынан сатып алушыларға, оның ішінде «К» Компаниясына жазылды.

Сондай-ақ, 2021 жылғы 11.10. үкімде А. Т. ҚР ҚК 216-бабында арнайы көрсетілген қылмыстық құқық бұзушылық субъектісі болып табылмай, жеке кәсіпкерлік субъектісінің атынан жасалатын қылмыстық құқық бұзушылықты ұйымдастырушы ретінде әрекет ете отырып, мүліктік пайда алу мақсатында жұмыстарды нақты орындамай, қызметтер көрсетпей, тауарларды тиеп-жөнелтпей шот-фактуралар жазып беру жөнінде іс-әрекеттер жасағаны, мемлекетке және оның әрекеттеріне сотқа дейінгі Мемлекеттік тергеу органы үлкен залал келтіргендер ҚР ҚК 28-бабының 3-бөлігі, 216-бабының 1-бөлігі бойынша сараланған.

Көрсетілген мән-жайларды ескере отырып, «С» Компаниясы шағымға қоса берген құжаттар (шарт, электрондық шот-фактура, орындалған жұмыстар актісі, орындалған жұмыстардың толық жазылуы, тарапқа арналған қорларды босатуға арналған жүкқұжат, төлем тапсырмасы, салыстырып тексеру актісі) «А» Компаниясымен өзара есеп айырысулар бойынша операция жасау фактісі туралы сенімді куәландыра алмайтыны және осы операциялардың бухгалтерлік есепте барабар көрсетілуін қамтамасыз ету және тиісінше ҚР Салық және бухгалтерлік заңнамаларының ережелеріне сәйкес шығыстарды шегерімдер мен ҚҚС-қа есепке жатқызу үшін негіз болып табылады.

Баяндалғанның негізінде «А» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша есептен шығыстар мен ҚҚС шегерімдерінен алып тастау және салықтық тексеру нәтижелері бойынша КТС және ҚҚС тиісті есептеу негізді болып табылады.

Салық Кодексінің 182-бабының 1-тармағына сәйкес шағымды қарау аяқталғаннан кейін уәкілетті орган Апелляциялық комиссияның шешімін ескере отырып, дәлелді шешім шығарады.

Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.

25 июля 2023

 

Дау түрі: салық даулары

Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға

Салық түрі: КТС және ҚҚС

 

 

Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) ірі кәсіпкерлік субъектілері мен мұнай секторы ұйымдарынан (КТС) түсетін түсімдерді және қосылған құн салығын қоспағанда, заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын есептеу туралы Мемлекеттік кірістер аумақтық департаментінің (бұдан әрі – салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "Т" компаниясының апелляциялық шағымын алды Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге (ҚҚС).

Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, Мемлекеттік кіріс органы 2019ж.01.01. бастап 2020ж.31.12. дейінгі кезеңде салықтың жекелеген түрлері және (немесе) бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер бойынша салық міндеттемесін орындау мәселесі бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша салық сомасы 49 582,3 мың теңге және өсімпұл 8 731,6 мың теңге, салық сомасындағы ҚҚС 50 169,8 мың теңге және өсімақы 9 640,1 мың теңге.

"Т" компаниясы салық органының қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органының шешімінің күшін жоюды сұрайды.

Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.

Салық кодексінің 242 - бабының 1 және 3-тармақтарына сәйкес Салық кодексіне сәйкес шегеруге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары салық салынатын табысты айқындау кезінде шегерімге жатады.

Шегерімдерді салық төлеуші өзінің табыс алуға бағытталған қызметіне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде іс жүзінде жүргізілген шығыстар бойынша жүргізеді. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстары олар жататын салық кезеңінде шегерілуге жатады.

Салық кодексінің 400-бабының 1-тармағына сәйкес Салық кодексінің 367-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес қосылған құн салығын төлеуші болып табылатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушының есепке жатқызылатын қосылған құн салығының сомасы алынған тауарлар, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер үшін төленуге жататын қосылған құн салығының сомасы, егер олар сату бойынша салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылса немесе пайдаланылса, сондай-ақ осы тармақтың 1)-4) тармақшаларында көрсетілген шарттар орындалса.

Шот-фактура Салық кодексінің 400-бабына сәйкес қосылған құн салығын есепке жатқызу үшін негіз болып табылады.

Салық кодексінің 412-бабының 12 - тармағында шот-фактура заңды тұлғалар үшін-атауы мен ұйымдық-құқықтық нысанын көрсететін мөрмен, сондай-ақ басшы мен бас бухгалтердің қолдарымен куәландырылатыны көзделген.

Шот-фактура салық төлеушінің шешімімен уәкілеттік берілген қызметкердің қолымен куәландырылуы мүмкін.

Салық кодексінің 264-бабының 1) тармақшасында табыс алуға бағытталған қызметпен байланысты емес шығындар шегерімге жатпайтыны көзделген.

Осылайша, шегерімдерге тиісті растайтын құжаттар болған кезде және Салық кодексінде белгіленген талаптарды сақтаған кезде табыс алуға бағытталған шығыстар жатады.

Сондай-ақ, Салық кодексінің 264-бабының 2) тармақшасына сәйкес басшысы және (немесе) құрылтайшысы (қатысушысы) тіркеуге (қайта тіркеуге) және (немесе) қаржылық-тіркеуді жүзеге асыруға қатысы жоқ салық төлеушімен жұмыстарды нақты орындаусыз, қызметтер көрсетусіз, тауарларды тиеп-жөнелтусіз жасалған операциялар бойынша шығыстар шегерімге жатпайтынын көрсету қажет.соттың осындай салық төлеушіден тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді нақты алуы белгіленген операцияларды қоспағанда, заңды күшіне енген сот шешімімен белгіленген осындай заңды тұлғаның шаруашылық қызметі.

Салық кодексінің 403-бабының 4) тармақшасына сәйкес бұрын есепке жатқызылатын ҚҚС ретінде танылған ҚҚС 2) және 3-тармақшаларына сәйкес салық органының шешімі негізінде қосылған құн салығы бойынша тіркеу есебінен алынған салық төлеушімен жұмыстарды нақты орындаусыз, қызметтер көрсетусіз, тауарларды тиеп-жөнелтусіз жасалған мәмілелер бойынша алып тастауға жатады басшы және (немесе) құрылтайшысы (қатысушысы) осындай заңды тұлғаның Қаржы-шаруашылық қызметін тіркеуге (қайта тіркеуге) және (немесе) жүзеге асыруға қатысы жоқ Салық кодексінің 85 - бабы 6-тармағының, соттың осындай салық төлеушіден тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді нақты алуы белгіленген мәмілелерді қоспағанда, заңды күшіне енген сот шешімімен белгіленген.

 Сонымен қатар, Салық кодексінің 190-бабының 3-тармағында салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделгені анықталды. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.

Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 4-бабына сәйкес, бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептіліктің мақсаты мүдделі тұлғаларды жеке кәсіпкерлер мен ұйымдардың қаржылық жағдайы, қызметінің нәтижелері және қаржылық жағдайындағы өзгерістер туралы толық және сенімді ақпаратпен қамтамасыз ету болып табылады.

 Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 1-бабының 2) тармақшасында бастапқы есепке алу құжаттары - операцияны немесе оқиғаны жасау фактісінің және оның жасалу құқығының қағаз жүзінде де, электрондық жеткізгіште де Құжаттамалық куәлігі, оның негізінде бухгалтерлік есеп жүргізілетіні айқындалған.

 Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 2 және 3-тармақтарында операцияларды немесе оқиғаларды ресімдеу үшін қолданылатын бастапқы құжаттарға қойылатын нысандарды немесе талаптарды Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес уәкілетті орган және (немесе) Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі бекітетіні көрсетілген.

Нысандары немесе талаптары бекітілмеген бастапқы құжаттарды дара кәсіпкерлер мен ұйымдар Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес бекітілген нысандарды немесе талаптарды дербес әзірлейді не қолданады немесе есепке резидент емес жеке тұлғалар немесе Қазақстан Республикасының аумағында тіркелмеген резидент емес заңды тұлғалар ұсынған нысандарды қолданады, оларда міндетті құжаттар болуы тиіс осы баптың 3-тармағының 1)-7) тармақшаларында көрсетілген деректемелер.

Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 4-тармағына сәйкес бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған сәтте не олар аяқталғаннан кейін тікелей жасалуы тиіс.

Осылайша, салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделген. Операцияны не оқиғаны жасау фактісін тіркейтін бастапқы құжаттар Қазақстан Республикасының бухгалтерлік заңнамасының талаптарына сәйкес ресімделуге тиіс.

Салық кодексінің 179-бабы 2-тармағының 5) тармақшасына сәйкес шағымда шағым беруші тұлға өзінің талаптары мен осы мән-жайларды растайтын дәлелдемелерді негіздейтін мән-жайлар көрсетілуге тиіс.

Бұл ретте, "Т" компаниясы шағымға "Т" компаниясы жоғарыда көрсетілген контрагенттердің қызмет көрсету фактісін растайтын өз талаптары мен дәлелдемелерін негіздейтін құжаттар қоса берілмеген.

1. "Р" компаниясымен және "N"компаниясымен өзара есеп айырысуға қатысты

1.1. "Р" Компаниясы

Шағымданатын соманы есептеу үшін "Р" компаниясының Салық кодексінің 242 және 400-баптарының "Р"компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша шегерімдерге және ҚҚС-қа шығыстарды негізсіз жатқызу жөніндегі талаптарын бұзу негіз болды.

Салық органының осы тұжырымымен "Р" компаниясы келіспейді, өйткені 2020ж.07.12. №33 және №34 жасалған шарттарға сәйкес маршрутта жүктерді жеткізу бойынша көлік қызметтері көрсетілді және растайтын құжаттар бар.

Төлем қолма-қол ақшасыз есеп айырысу арқылы жүзеге асырылады.

ҚР БСАЖ деректеріне сәйкес "Р" компаниясы 2020ж.18.09. әділет органдарында "Қандай да бір нақтылаусыз тауарлардың кең ассортиментімен көтерме сауда" қызмет түрімен тіркелген. "Р" компаниясының басшысы және құрылтайшысы "Е.Д. И." жеке тұлға болып табылады.

Мамандандырылған ауданаралық экономикалық соттың (СМЭС) 2022ж.03.11. шешімімен "Р" компаниясын 2020ж.18.09. мемлекеттік тіркеу жарамсыз деп танылды.

СМЭС шешімінен уәкілетті органның атына "Е.Д.И." жеке тұлғаның ЖШС тіркеуге қатыспау фактісі бойынша мәліметтер келіп түскені шығады. 2021ж.05.01. Астана қ. БЭКП-нің іздестіру бойынша Әкімшілік құқық бұзушылықтар шеңберінде жеткізуді қамтамасыз ету туралы сұрау салуына сәйкес "Р" компаниясы орналасқан жері бойынша болмауына байланысты мүмкін емес.

Талапкер жеке тұлғаның "Е.Д.И." деген талаптарын дәлелдей отырып, мемлекеттік тіркеуді жарамсыз деп тану туралы талап арызбен сотқа жүгінді. кәсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметін тіркеуге және тіркеуге қатысы жоқ, Кәсіпкерлік қызметті "Р" компаниясы атынан жүзеге асырған жоқ, орналасқан жері бойынша "Р" компаниясының болмауы туралы акт жасалды.

Бұл ретте сот шешімінен "Салық заңнамасын қолданудың сот практикасы туралы" Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2017ж.29.06. №4 нормативтік қаулысының 12 – тармағына сәйкес талап қою арызында заңды тұлғаны тіркеуді (қайта тіркеуді) жарамсыз деп тану үшін негіздердің бірі ретінде-тіркеу орны, соттар бойынша заңды тұлғаның болмауы көрсетілген кезде мұндай істер бойынша заңды тұлғаның мекен-жайының дұрыстығына байланысты мәселелерді зерттеу және шешу маңызды екенін ескеру қажет.

СМЭС шешімінде электрондық шот-фактуралардың ақпараттық жүйесінің (бұдан әрі - ЭШФ АЖ) мәліметтеріне сәйкес "Р" компаниясының 2020-2021жж. кезеңінде айналымы 314 616,6 мың теңге соманы, оның ішінде 37 618,1 мың теңге сомасындағы ҚҚС-ты құрайтыны, залалдың жалпы сомасы 100 541,5 мың теңге соманы құрайтыны көрсетілген. Электрондық шот-фактураларды талдау кезінде ЖШС асфальтбетонды сату, арнайы техниканы жалға беру, тамақтану қызметтерін көрсету бойынша өзара есеп айырысулар жүргізілгені анықталды.

         Сонымен қатар, "Р" компаниясының қызметін талдау нәтижесінде сот мынаны белгіледі: ЖТС бойынша декларация (н.200.00) нөлдік көрсеткіштермен ұсынылды, 2020-2021жж. арналған КТС бойынша декларациялар (н.100.00) ұсынылмады, мүлік, жер салығы және көлік құралдарына арналған декларация (н.700.00) және олар бойынша есеп айырысулар 2020-2021жж. КТС (н.100.00) бойынша декларацияға (н.100.07) қосымшаға (н.100.00) сәйкес ұсынылмаған.

         Бұл мән-жайлар "Р" компаниясында көрсетілген жұмыстар мен қызметтерді орындау үшін қажетті ресурстардың (жалдамалы қызметкерлердің, тіркелген активтердің болмауы) жоқтығын куәландырады.

         2022ж. 26.08. салықтық тексеру актілеріне сәйкес, 2022ж.16.09. жауапкер орналасқан жерінде жоқ. "Р" компаниясында камералдық бақылау бойынша орындалмаған хабарламалар, ТНК ұсынбағаны туралы хабарламалар бар.

         Мұндай жағдайларда жауапкер кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыру ниетінсіз тіркелгендіктен, оның қызметінің мақсаттары мен мемлекеттің мүдделеріне қайшы келетіндіктен, "Р" компаниясын тіркеу кезінде жойылмайтын бұзушылықтар бар, сот талапты қанағаттандыру туралы қорытындыға келеді. Бұл ретте сот тіркеуші орган тарапынан заңнаманы бұзушылықтар жоқ екенін ескереді.

         Салық кодексінің 85-бабы 4-тармағының 4) тармақшасына сәйкес уәкілетті орган белгілеген нысан бойынша салық органының шешімі негізінде ҚҚС бойынша тіркеу есебінен шығару заңды күшіне енген сот шешімі негізінде дара кәсіпкер немесе заңды тұлға жарамсыз деп танылған жағдайларда салық төлеушіні хабардар етпей жүргізіледі.

         Тиісінше, салық органының шешімімен "Р" компаниясы мемлекеттік тіркеудің жарамсыз деп танылуына байланысты 2020ж.18.09. бастап ҚҚС бойынша тіркеу есебінен шығарылды.

         Баяндалғанды ескере отырып, жұмыстарды нақты орындаусыз, қызметтер көрсетусіз, салық төлеушімен тауарларды тиеп-жөнелтусіз жасалған "Р" компаниясымен операциялар бойынша шегерімдер мен ҚҚС-на шығыстар, тіркеуге (қайта тіркеуге) және (немесе) қаржылық-тіркеуді жүзеге асыруға қатысы жоқ басшы және (немесе) құрылтайшы (қатысушы) жатқызуға жатпайды.заңды күшіне енген сот шешімімен белгіленген осындай заңды тұлғаның шаруашылық қызметі.

         Осылайша, соттың шешімін және Салық кодексінің 264-бабы 2) тармақшасының және 403-бабы 4) тармақшасының нормаларын ескере отырып, "Т" компаниясының 2020 жылғы "Р" компаниясымен өзара есеп айырысуы бойынша шығыстар сомасы мен ҚҚС шегерімдерінен 4 464,3 мың теңге сомасында, ҚҚС нәтижелері бойынша 535,7 мың теңге сомасында алып тастау салықтық тексеру негізді болып табылады.

         1.2. "N" Компаниясы

         "N" компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша шегерімдерге және ҚҚС-қа шығыстарды негізсіз жатқызу бойынша "Т" компаниясының Салық кодексінің 242 және 400-баптарының талаптарын бұзу шағымданатын соманы есептеу үшін негіз болды.

         Салық органының осы тұжырымымен "N" компаниясы келіспейді, өйткені "N" компаниясы Ынтымақ кентіндегі 2020ж.17.05. №11 Мемлекеттік сатып алу шарты бойынша және "Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық бөлімі" ММ-мен жасалған Достық кентіндегі 2020ж.11.06. №12 мемлекеттік сатып алу шарты бойынша жұмыстарды орындау үшін тауарларды жеткізуді жүзеге асырды. "Т" компаниясы осы контрагенттен сатып алынған барлық материалдар Достық және Ынтымақ кенттеріндегі көшелерді электрмен жабдықтау құрылыс объектілерінде іс жүзінде пайдаланылғанын көрсетеді. Орындалған жұмыстардың барлық актілерін тапсырыс беруші "Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық бөлімі" ММ, техникалық және авторлық қадағалау арқылы қабылдады және қол қойды.

         Төлем қолма-қол ақшасыз есеп айырысу арқылы жүзеге асырылады.

ҚР БСАЖ деректеріне сәйкес "N" компаниясы 2019ж.20.05. әділет органдарында "Қандай да бір нақтылаусыз тауарлардың кең ассортиментімен көтерме сауда", "Автомобиль көлігімен жүк тасымалы", "Көлік-экспедициялық қызметтер" қызмет түрлерімен тіркелген. "N" компаниясының басшысы және құрылтайшысы 2019ж.20.05. бастап 2020ж.08.03. дейін "С.К.К." жеке тұлғасы және "Ж.Н.Ж." жеке тұлғасы, 2020ж.08.03. бастап 2021ж.16.07. дейін "Ж.Н.Ж." жеке тұлғасы және 2021ж.16.07. бастап "Н. К. Г." жеке тұлғасы болды.

         "N" компаниясындағы СЕӨЖ АЖ деректеріне сәйкес:

         - "Қаржылық есептіліктің құрамдас бөліктері туралы мәліметтер" 2020 жылғы КТС (н.100.00) бойынша декларацияға (н.100.07) қосымшада активтер жоқ;

         - 2020 жылғы 4 тоқсандағы жеке табыс салығы және әлеуметтік салық бойынша декларацияда (н.200.00) 1 қызметкер жалақы есептелмей көрсетілген;

         - 2020 жылғы көлік құралдарына салынатын салық, жер салығы және мүлік салығы бойынша декларация (н.700.00) ұсынылмаған.

         Тиісінше, өзара есеп айырысу кезеңінде "N" компаниясында тауарларды сатып алу үшін материалдық-техникалық база, мүлік, негізгі және көлік құралдары болмаған.

         Айта кету керек, "Т" компаниясы дәлелдемелер ретінде алдын ала шешімге қарсылыққа мынадай растайтын құжаттар қоса берілген: жеткізу шарты, тарапқа қорларды босатуға арналған жүкқұжаттар, төлеуге берілетін шот, орындалған жұмыстардың құны туралы анықтама, орындалған жұмыстардың актісі, орындалған жұмыстарды қабылдау актісі, орындалған жұмыстар мен шығындардың құны туралы анықтама және төлем құжаттары тапсырмалар.

          Демек, жеткізу шарттарының болуы, қорларды тарапқа босатуға арналған жүкқұжаттар, төлем шоттары, орындалған жұмыстардың құны туралы анықтама, орындалған жұмыстардың актісі, орындалған жұмыстарды қабылдау актісі, орындалған жұмыстар мен шығындардың құны туралы анықтама, олардың белгіленген талаптарға ресми сәйкестігі мәміле тараптарының өзіне қабылдаған міндеттемелерін нақты орындағанын куәландырмайды және даусыз болып табылмайды даулы мәмілелердің жасалуының дәлелі.

         Сонымен қатар, СМЭС-тің 2022ж.10.10. шешімімен "N" компаниясын 2019ж.20.05. мемлекеттік тіркеу жарамсыз деп танылды.

         СМЭС-тің 2022ж.10.10. шешімінің мазмұнынан "N" компаниясы 2019ж.20.05. Әл-Фараби ауданы бойынша Мемлекеттік кірістер басқармасында тіркелген. "N" компаниясының заңды мекенжайы: Әл-Фараби ауданы, Мұхамед Хайдар Дулати көшесі.

         2021ж.14.07. бастап "С.К.К." жеке тұлға мен "Ж.Н.Ж." жеке тұлғаның «К.Н.Г.» жарғылық капиталының 100% үлесін сату туралы жеке тұлға арасында сатып алу-сату шарты жасалды, тиісінше, "N" компаниясының басшысы және құрылтайшысы «К.Н.Г.» жеке тұлға болды.

         "N" компаниясының қайта тіркелуіне байланысты 2021ж.24.11. бастап оңтүстік-шығыс 2А көшесі, №1 пәтер заңды мекенжайы бойынша тіркелді.

         Мемлекеттік кірістер басқармасы сотқа "N" компаниясын мемлекеттік қайта тіркеуді және 2021ж.14.07. жарғылық капиталдың 100% үлесін сатып алу-сату шартын жарамсыз деп тану туралы талап арызбен жүгінді.

         СМЭС-тің 2022ж.10.10. шешімінен Мемлекеттік кірістер басқармасы М.Х. Дулати көшесінің "N" компаниясының заңды мекенжайы бойынша салықтық тексеру жүргізгені, бұл ретте көрсетілген Заңды мекенжай бойынша салық төлеуші белгіленбегені шығады.

         Сондай-ақ, 2022ж.27.01. оңтүстік-шығыс 2А көшесі, №1 пәтер мекенжайы бойынша салықтық тексеру жүргізілді, оның нәтижелері бойынша салық төлеуші көрсетілген Заңды мекенжай бойынша да болмаған.

         СМЭС-тің 2022ж.10.10. шешімінде "N" компаниясымен жалдау шартын жасаспағанын, аталған "N" компаниясының құрылтайшысымен және басшысымен таныс емес екенін түсіндіретін "Н. А." жеке тұлғасы оңтүстік-шығыс 2А көшесі, №1 пәтер мекенжайында орналасқан үй-жайдың меншік иесі болып табылатындығы көрсетілген.

         СМЭС-тің 2022ж.10.10. шешімінен әкімшілендіру жұмыстарын жүргізу барысында "N" компаниясына қатысты ұсынылған салық есептілігі нысандарында айырмашылықтар анықталғаны және "N" компаниясы өзінің салық міндеттемелерін орындамағаны шығады.

          Осылайша, сот "N" компаниясы құрылтай құжаттарына дұрыс емес мәліметтер енгізу арқылы тіркеу туралы Заңның талаптарын бұзғанын сенімді түрде анықтады.

         Сонымен қатар, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2022ж.22.12. №9 "Соттардың салық заңнамасын қолданудың кейбір мәселелері туралы" нормативтік қаулысының 16-тармағына сәйкес дара кәсіпкерді немесе заңды тұлғаны тіркеуді жарамсыз деп тану, сондай-ақ заңды күшіне енген сот шешімі негізінде заңды тұлғаны қайта тіркеуді жарамсыз деп тану, аталған тұлғаларды тіркеуден шығару кезінде ҚҚС бойынша есепке алу осындай есепке қойылған күннен бастап не қайта тіркелген күннен бастап жүргізіледі.

         Осы Ережелер салық органы шешім шығарған немесе әрекет (әрекетсіздік) жасаған кезде қолданысқа енгізілген заң нормаларына сәйкес жүзеге асырылатын салықтық әкімшілендіруге жатады.

         Егер салық төлеуші бұрын мұндай шығыстарды камералдық бақылау нәтижелері бойынша дербес алып тастамаса, мұндай өзара есеп айырысулар бойынша КТС құжаттық салықтық тексерулердің нәтижелері бойынша есептелуі мүмкін.

         Бұл ретте салықтық тексеру актісі салық және өзге де заңнаманың тиісті нормасына сілтеме жасай отырып, салықтық бұзушылықтың толық сипаттамасын көрсете отырып жасалады. Салық төлеушінің контрагентін тарату (қайта тіркеуді жарамсыз деп тану) туралы заңды күшіне енген сот шешімінен басқа, КТС сомаларын есептеу үшін негіз ретінде осы тұлғалар арасындағы Қаржы-шаруашылық операциялардың жарамсыздығын куәландыратын өзге де мән-жайлар көрсетілуі мүмкін.

         Салық кодексінің 85-бабы 4-тармағының 4) тармақшасына сәйкес уәкілетті орган белгілеген нысан бойынша салық органының шешімі негізінде ҚҚС бойынша тіркеу есебінен шығару заңды күшіне енген сот шешімінің негізінде дара кәсіпкерді немесе заңды тұлғаны тіркеу жарамсыз деп танылған жағдайларда салық төлеушіні хабардар етпей жүргізіледі.

         Тиісінше, салық органының шешімімен "N" компаниясы мемлекеттік тіркеудің жарамсыз деп танылуына байланысты 2019ж.20.05. бастап ҚҚС бойынша тіркеу есебінен шығарылды.

         Баяндалған мән-жайларды ескере отырып, серіктестіктің "N" компаниясымен өзара есеп айырысуларын растау жөніндегі құжаттар операциялардың жасалғаны туралы анық куәландыра алмайтыны және олардың бухгалтерлік есепте барабар көрсетілуін қамтамасыз ете алмайтыны жөн. Демек, "N" компаниясының көрсетілген құжаттары ҚР Салық және бухгалтерлік заңнамасының ережелеріне сәйкес шығыстарды шегерімдерге және ҚҚС-қа есепке жатқызу үшін негіз бола алмайды.

         Осылайша, "Т" компаниясының 2020 жылғы "N" компаниясымен өзара есеп айырысуы бойынша шығыстар мен ҚҚС сомаларын шегерімдерден алып тастау 220 961,2 мың теңге сомасында, 2020 жылғы 4 тоқсандағы ҚҚС салықтық тексеру нәтижелері бойынша 26 515,3 мың теңге сомасында негізделген болып табылады.

2. "А" компаниясымен және "Z"компаниясымен өзара есеп айырысуға қатысты.

         2.1. "А"Компаниясы

         Шағымданатын соманы есептеу үшін "А" компаниясының Салық кодексінің 242 және 400-баптарының "Т"компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша шегерімдерге және ҚҚС-қа шығыстарды негізсіз жатқызу жөніндегі талаптарын бұзу негіз болды.

         Салық органының осы қорытындысымен "А" компаниясы құрылыс кезінде пайдаланылған және 2019ж.30.11. актісі бойынша "Есіл-әуежай ӘЖ құрылысы" объектісіне 2019 жылғы 4 тоқсанда 11 589,3 мың теңге сомаға есептен шығарылған "А" компаниясынан сатып алынған материалдар (қызыл саздақ топырақ) бойынша келіспейді.

         Төлем қолма-қол ақшасыз есеп айырысу арқылы жүзеге асырылады.

ҚР БСАЖ деректеріне сәйкес "А" компаниясы әділет органдарында 2018ж.04.01. "Автомобиль көлігімен жүк тасымалы" қызмет түрімен тіркелген. "А" компаниясының басшысы және құрылтайшысы 2019ж.06.11. бастап "Ж.Т." жеке тұлға болып табылады.

         Салықтық тексеру актісінен 2019ж.14.11. электрондық шот-фактураға (ЭШФ) сәйкес "Т" компаниясы "А" компаниясынан 25 800 текше метр мөлшерінде қызыл сазды топырақ сатып алғаны шығады.

         Кең таралған пайдалы қазбаларды өндіруге құқығы бар жер қойнауын пайдаланушылардың тізімі ҚР Инвестициялар және даму министрлігі Геология және жер қойнауын пайдалану комитетінің ресми сайтында жарияланатынын атап өткен жөн (info.geology.gov.kz), бұл ретте көрсетілген тізімде "А" компаниясы жоқ.

         Сондай-ақ, "А" компаниясы кең таралған пайдалы қазбаларды өндіруге құқығы бар жер қойнауын пайдаланушылар тізімінде жоқ, тиісінше жер қойнауын пайдаланушы болып табылмайды.

         "А"компаниясындағы СЕӨЖ АЖ деректеріне сәйкес:

           - 2019 жылғы "қаржылық есептіліктің құрамдас бөліктері туралы мәліметтер" КТС (н.100.00) бойынша декларацияға (н.100.07) қосымшада активтер жоқ;

         - 2019 жылғы 4 тоқсандағы жеке табыс салығы және әлеуметтік салық бойынша декларация (н.200.00) нөлдік көрсеткіштермен берілген;

         - 2019 жылғы 1-4 тоқсандағы пайдалы қазбаларды өндіруге салынатын салық бойынша декларациялар (н.590.00) ұсынылмаған;

         - 2019 жылғы көлік құралдарына салынатын салық, жер салығы және мүлік салығы бойынша декларация (н.700.00) ұсынылмаған.

         Тиісінше, өзара есеп айырысу кезеңінде "А" компаниясында топырақты (қызыл саздақ) сатып алу үшін материалдық-техникалық база, мүлік, негізгі және көлік құралдары болмаған.

         Айта кету керек, "Т" компаниясы дәлелдемелер ретінде алдын ала шешімге қарсылыққа мынадай растайтын құжаттар қоса берілген: 2019ж. 25.06. №25/06/Пос жеткізу шарты, тарапқа қорларды босатуға арналған жүкқұжат.

         2019ж.25.06. №25/06/Пос жеткізу шартының 1.1-тармағына сәйкес "А" компаниясы өтінімдерге сәйкес "Т" компаниясы "т" компаниясына меншікке инертті материалдарды жеткізуге және беруге міндеттенеді, ал "Т" компаниясы осы Шартта көзделген тәртіппен және шарттарда тауарды қабылдауға және төлеуге міндеттенеді.

          Демек, жеткізілім шарттарының болуы, тауарлы-материалдық қорларды босатуға арналған жүкқұжаттар және олардың белгіленген талаптарға ресми сәйкестігі мәміле тараптарының өзіне қабылдаған міндеттемелерін нақты орындағанын көрсетпейді және даулы мәмілелер жасасудың сөзсіз дәлелі болып табылмайды.

         Орналасқан жері бойынша салық төлеушінің болмауына байланысты қарсы тексеру жүргізілмеген.

         "А" компаниясы орналасқан жері бойынша болмауына байланысты 2020ж.17.07. ҚҚС бойынша есептен алынды (2020ж.05.06., 2020ж.25.08., 2020ж.24.11., 2021ж.18.06., 2021ж.20.12., 2022ж.29.04., 2022ж.10.08., 2022ж.14.12., 2023ж.10.02. салықтық тексеру актілері).

         Айта кету керек, салықтық тексеру барысында Экономикалық тергеу департаменті (ЭД) 2023ж.10.02. сауал жолданды, 2023ж.14.02. № - ДЭ/830 жауабы берілді, "А" компаниясының басшысы "Ж.Т." жеке тұлға болып табылады, сондай-ақ СИОПСО базасына сәйкес ҚР бейрезиденті болып табылады (Әзірбайжан азаматы), мекен-жайы бойынша тіркелген. Алайда Астана көрсетілген мекенжай бойынша Астана қаласында тұрмайды.

         Бұдан басқа, "А" компаниясы анықталған бұзушылық бойынша 01.01.2019-30.11.2019жж. аралығындағы кезеңде 2019ж.10.12. камералдық бақылау нәтижелері бойынша Мемлекеттік кірістер органдары анықтаған бұзушылықтарды жою туралы хабарлама электрондық шот-фактуралардың деректерін, атап айтқанда сатып алынған және өткізілген тауарлар, жұмыстар бойынша мәліметтерді талдауға негізделген тәуекелдерді басқару жүйесінің негізінде және қызметтерге, ЭШФ-да көрсеткен қаржылық-шаруашылық операциялардың оларды жүзеге асыру ықтималдығы төмен екендігі анықталды. Бұл хабарлама орындалмады, осыған байланысты "А" компаниясына ЭШФ АЖ-ға қолжетімділік шектелді.

Салық кодексінің 179-бабының 5-тармағын бұза отырып, "А" компаниясымен өзара есеп айырысуды растайтын құжаттар (тауар-көлік жүкқұжаттары, тауарларды жеткізу үшін автокөлік құралдарын жалға алу, жол парақтары) "Т" компаниясының шағымына қоса берілмегенін атап өткен жөн.

         Сонымен қатар, ЭШФ АЖ деректері бойынша қаржы-шаруашылық қызметті талдау барысында "А" компаниясының атына топырақты (қызыл саздақ) жеткізушілер тек "О" компаниясы және "С" компаниясы болып табылады.

         - "О" компаниясы СМЭС-тің 2022ж.05.04. шешімімен 2018ж.27.03. мемлекеттік қайта тіркеу жарамсыз деп танылды.

- "С" компаниясы СМЭС-тің 2021ж.07.04. шешімімен 2019ж.15.04. мемлекеттік қайта тіркеу жарамсыз деп танылды.

         Баяндалған мән-жайларды ескере отырып, "Т" компаниясының "А" компаниясымен өзара есеп айырысуын растау жөніндегі құжаттар операциялардың жасалғанын сенімді түрде куәландыра алмайды және олардың бухгалтерлік есепте барабар көрсетілуін қамтамасыз ете алмайды. Демек, "А" компаниясының көрсетілген құжаттары ҚР Салық және бухгалтерлік заңнамасының ережелеріне сәйкес шығыстарды шегерімдерге және ҚҚС-қа есепке жатқызу үшін негіз бола алмайды.

         2.2. "Z" Компаниясы

         "Z" компаниясының Салық кодексінің 242 және 400-баптарының шығыстарды "Т" компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша шегерімдерге және ҚҚС-қа негізсіз жатқызу жөніндегі талаптарын бұзуы шағымданған соманы есептеу үшін негіз болды.

         "Z" компаниясы салық органының осы тұжырымымен келіспейді, өйткені Алматы қаласы-Нұр-Сұлтан қаласы-Павлодар қаласы-жетекші кентінің бағыты бойынша жүк тасымалдау көліктік қызметтері көрсетілді, растайтын құжаттар бар.

Төлем қолма-қол ақшасыз есеп айырысу арқылы жүзеге асырылады.

ҚР БСАЖ деректеріне сәйкес "Z" компаниясы әділет органдарында 2020ж.03.08. тіркелген, "Қандай да бір нақтылаусыз тауарлардың кең ассортиментіне көтерме сауда" қызметінің түрі бар. 2020ж.03.08. бастап 2021ж.29.03. дейін "А.Д.С." жеке тұлға, 2021ж.29.03. бастап қазіргі уақытқа дейін «Щ.Е.С.» жеке тұлға "Z" компаниясының басшысы және құрылтайшысы болды.

Қарастырылып отырған жағдайда, ЭШФ АЖ деректер базасына сәйкес "Т" компаниясы "Z" компаниясынан 2020 жылғы 3 тоқсанда келесі ЭШФ бойынша 5 357,1 мың теңге сомасына, 642,9 мың теңге сомасында ҚҚС сатып алынды:

- ESF-200840001038-200928-64602731 2020ж.28.09. бастап, 1 785,7 мың теңге сомасына, 214,3 мың теңге сомасында ҚҚС (көлік қызметтері);

- ESF-200840001038-200928-64602732 2020ж.28.09. бастап, 1 785,7 мың теңге сомасына, 214,3 мың теңге сомасында ҚҚС (көлік қызметтері);

- ESF-200840001038-200928-64602734 2020ж.28.09. бастап, сомасы 1 785,7 мың теңге, ҚҚС сомасы 214,3 мың теңге (көлік қызметтері).

         Айта кету керек, "Z" компаниясының СЕӨЖ АЖ деректеріне сәйкес:

         - 2020 жылға арналған КТС бойынша декларация (н.100.00) ұсынылмаған;

         - 2020 жылғы 3 тоқсандағы жеке табыс салығы және әлеуметтік салық бойынша декларацияда (н.200.00) 1 жалдамалы қызметкер көрсетілген, бұл ретте есептелген кірістер көрсетілмеген;

         - 2020 жылғы көлік құралдарына салынатын салық, жер салығы және мүлік салығы бойынша декларация (н.700.00) ұсынылмаған.

         Тиісінше, өзара есеп айырысу кезеңінде "Z" компаниясында көлік қызметтерін көрсету үшін материалдық-техникалық база, мүлік, негізгі және көлік құралдары болмаған.

Орналасқан жері бойынша салық төлеушінің болмауына байланысты қарсы тексеру жүргізілмеген. "Z" компаниясы орналасқан жері бойынша болмауына байланысты 2020ж.09.12. ҚҚС бойынша есептен алынды (2020ж.29.10., 2020ж.08.12., 2022ж.26.04., 2022ж.27.09., 2022ж. 20.12. салықтық тексеру актілері).

Бұдан басқа, "Z" компаниясына 2020ж.11.11. №62056а900006 камералдық бақылау нәтижелері бойынша Мемлекеттік кірістер органдары анықтаған бұзушылықтарды жою туралы 01.01.2019-31.10.2020ж. аралығында анықталған бұзушылық бойынша "Электрондық шот-фактуралардың деректерін, атап айтқанда сатып алынған және іске асырылған мәліметтер бойынша деректерді талдауға негізделген тәуекелдерді басқару жүйесінің негізінде" хабарлама берілді тауарларға, жұмыстар мен қызметтерге, Сіз ЭШФ-да көрсеткен қаржылық-шаруашылық операциялардың оларды жүзеге асыру ықтималдығы төмен екендігі анықталды".  Бұл хабарлама орындалмады, осыған байланысты "Z" компаниясы ЭШФ АЖ-ға қолжетімділікті шектеді.

Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 34-тарауының 689-бабының 1 және 2-тармақтарына сәйкес жүкті тасымалдау шарты бойынша бір тарап (тасымалдаушы) өзіне екінші тарап (жөнелтуші) сеніп тапсырған жүкті межелі жерге жеткізуге және жүкті алуға уәкілеттік берілген адамға (алушыға) беруге міндеттенетінін, ал жөнелтуші жүкті тасымалдау үшін ақы шартқа немесе тарифке сәйкес төлеуге міндеттенетінін көрсету қажет. Жүкті тасымалдау шарты көлік туралы заңнамалық актілерде көзделген көлік жүкқұжатын, коносаментті, тауар-көлік жүкқұжатын немесе жүкке арналған өзге де құжатты жасаумен ресімделеді.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015ж.30.04. №546 қаулысымен бекітілген Автомобиль көлігімен жүктерді тасымалдау қағидаларының 4 - тарауының нормаларына (бұдан әрі-№546 қағидалар) сәйкес жүктерді тасымалдау тауар-көлік жүкқұжатымен ресімделеді, ал үйіндімен (үйіндімен) тасымалданатын жүктердің кейбір түрлерін тасымалдау жағдайында өлшеу актісімен немесе өлшеу актісімен ресімделуі мүмкін. Жүк жөнелтуші тасымалдаушыға тасымалдауға ұсынылған жүкке негізгі тасымалдау құжаты болып табылатын және ол бойынша жүк жөнелтуші осы жүкті есептен шығаруды және оны жүк алушының кірісіне алуды жүргізетін төрт данада жасалатын тауар-көлік жүкқұжатын ұсынады.

 Атап айтқанда, бірінші дана жүк жөнелтушіде қалады және тасымалдауға ұсынылған жүктерді есептен шығаруға арналған. Екінші, үшінші және төртінші даналарды жүк жөнелтуші тасымалдаушыға тапсырады. Тасымалдаушы екінші дананы жүк алушыға тапсырады және алынған жүктерді кіріске алуға арналған. Үшінші және төртінші даналар тасымалдаушыда қалады. Үшінші данасы тасымалдау шотына қоса беріледі және жүк жөнелтушімен (жүк алушымен) есеп айырысу үшін негіз болады, ал төртіншісі жол парағына қоса беріледі және көлік жұмысын есепке алу үшін негіз болады. Жүк жөнелтуші тауар-көлік жүкқұжаттарының қосымша даналарын жазып бере алады, олардың саны жүк жөнелтуші мен тасымалдаушы арасындағы келісімде белгіленеді.

Автокөлік құралының жол парақтары тауар-көлік жүкқұжатымен немесе өлшеу (өлшеу) актісімен бірлесіп, автокөлік құралының жұмысын есепке алу, жүктерді тасымалдау үшін есеп айырысуды жүзеге асыру, сондай-ақ жүргізушіге жалақы есептеу үшін көрсеткіштерді айқындайтын бастапқы есепке алудың негізгі құжаттары болып табылады.

 Жол парағының үзбелі талонын жүк жөнелтуші толтырады және тасымалдаушының жүк жөнелтушіге төлем талабы шотын ұсынуы үшін негіз болып табылады. Үзбелі талон шотқа қоса беріледі, ал жол парағы тасымалдаушыда қалады, онда жүк жөнелтушіде (жүк алушыда) автокөлік құралының жұмыс уақыты туралы бірдей жазбалар қайталанады.

Автокөлік құралының жол парақтары мен тауар-көлік жүкқұжаттары жол парақтары мен тауар-көлік жүкқұжаттарының қозғалысын есепке алу журналдарында тіркелуге және тасымалдаушы журналдармен бірге 5 жыл бойы сақтауға жатады.

Жол парағын толтыруды тасымалдаушы жүзеге асырады. Бұл ретте жекелеген деректерді жүк жөнелтуші (жүк алушы) да толтырады.

 Жол парақтарын тасымалдаушы Берілген күнін көрсете отырып, бір ауысымға (рейске), № 546 Қағидаларға 1 және 2-қосымшаларға сәйкес № 4-п және №4-С нысаны бойынша тасымалдаушының уәкілетті тұлғасының қолымен, тасымалдаушының мөртаңбасымен немесе мөрімен ресімдейді.

№546 Ереже Қазақстан Республикасының бүкіл аумағында қолданылады және меншік нысанына қарамастан барлық жеке және заңды тұлғаларға қолданылады. №546 қағидалар жүктерді автомобильмен тасымалдауды ұйымдастыру және жүзеге асыру тәртібін, тауар-көлік жүкқұжатының, жол парақтарының нысандарын және оларды қолдану тәртібін, жүктерді автомобильмен тасымалдауға қабылдау тәртібін және өзге де шарттарды айқындайды. Жол парақтары бастапқы есепке алудың негізгі құжаттары болып табылады, олар тауар-көлік жүкқұжатымен, өлшеу (өлшеу) актісімен бірге автокөлік құралының жұмысын есепке алу, жүктерді тасымалдау үшін есеп айырысуды жүзеге асыру үшін көрсеткіштерді айқындайды.

 Осылайша, тауар-көлік жүкқұжатының, жол парақтарының жүктерді тасымалдау шарттары бойынша міндетті түрде болуы міндетті салалық заңнаманы ескере отырып, шығыстар тауар-көлік жүкқұжаты, жол парақтары, жүкті тасымалдау фактісін растайтын өзге де құжаттар болған кезде шегерімге жатқызылуға тиіс.

 Мәселен, №546 Қағидалардың 17-тармағында жүк алушының жүкті қабылдауы оның қолымен және автокөлік құралының келу және кету уақыты көрсетілетін тауар-көлік жүкқұжатының әрбір данасында мөрмен (мөртабанмен) куәландырылатыны белгіленген.

"Т" компаниясы Салық кодексінің 179-бабының 5-тармағын бұза отырып, "Z" компаниясымен өзара есеп айырысуды растайтын құжаттар (шарттар, Көлік құралдарын жалға алуға арналған шарттар, тауар-көлік жүкқұжаттары, жол парақтары) салықтық тексеруге қоса берілмеген.

Бұл ретте, ЭШФ АЖ деректеріне сәйкес "Z" компаниясының атына көлік қызметтерін көрсету бойынша жеткізушілер "Ф" компаниясы, "П" компаниясы және "Л" компаниясы болып табылады.

- "Ф" компаниясы 2020 жылы "Z" компаниясымен өзара есеп айырысулар 7 035,7 мың теңге сомасында, 844,3 мың теңге сомасында ҚҚС құрады, онда басшы және Құрылтайшы В. С. жеке тұлға болып табылады.

2020 жылғы "Ф" компаниясы ЖШС-нің СЕӨЖ АЖ деректеріне сәйкес көлік құралдарына салынатын салық, жер салығы және мүлік салығы бойынша декларация (н.700.00), КТС (н.100.00), жеке табыс салығы және әлеуметтік салық (н.200.00) в салық органдары ұсынылмаған.

"Ф" компаниясы ЖШС заңды мекенжайы бойынша болмауына байланысты қосылған құн салығын төлеуші ретінде тіркеу есебінен алынды (2020ж.03.06., 2020ж.05.08., 2022ж.22.09., 2020ж.18.11., 2021ж.13.01. салықтық тексеру актілері).

Тиісінше, өзара есеп айырысу кезеңінде "Ф" компаниясында көлік қызметтерін көрсету үшін материалдық-техникалық база, мүлік, негізгі және көлік құралдары болмаған.

- "В" компаниясы 2020 жылы "Z" компаниясымен өзара есеп айырысулар 5 357,1 мың теңге сомасында, 642,9 мың теңге сомасында ҚҚС құрады, онда "В" компаниясының басшысы және құрылтайшысы " К.А.В." жеке тұлға болып табылады.

2020 жылғы "В" компаниясындағы СЕӨЖ АЖ деректеріне сәйкес көлік құралдарына салынатын салық, жер салығы және мүлік салығы бойынша декларациялар (н.700.00), жеке табыс салығы және әлеуметтік салық бойынша (н.200.00) салық органдарына табыс етілмеген, қосымшада (н.100.07) 2020 жылғы "Қаржылық есептіліктің құрамдас бөліктері туралы мәліметтер" КТС бойынша декларацияға (н.100.00) активтер жоқ.

Тиісінше, өзара есеп айырысу кезеңінде "В" компаниясында көлік қызметтерін көрсету үшін материалдық-техникалық база, мүлік, негізгі және көлік құралдары болмаған. 2021ж.17.03. "В" компаниясы заңды мекенжайы бойынша болмауына байланысты қосылған құн салығын төлеуші ретінде тіркеу есебінен алынды (2020ж.06.08., 2020ж.20.08., 2020ж.25.08., 2020ж.15.10., 2021ж.04.02., 2021ж.01.02., 2021ж.24.09., 2022ж.28.07. салықтық тексеру актілері).

- "Л" компаниясы 2020 жылы "Z" компаниясымен өзара есеп айырысулар 5 357,1 мың теңге соманы, 642,9 мың теңге сомаға ҚҚС құрады, "Л" компаниясының басшысы және құрылтайшысы " Б.К.Б." жеке тұлға болып табылады.

"Л" компаниясының 2020 жылғы СЕӨЖ АЖ деректеріне сәйкес көлік құралдарына салынатын салық, жер салығы және мүлік салығы бойынша декларациялар (н.700.00.), КТС (н.100.00.) бойынша Мемлекеттік кірістер органдарына ұсынылмады. Жеке табыс салығы және әлеуметтік салық бойынша декларацияда (н.200.00) 1 жалдамалы қызметкер көрсетілген. "Л" компаниясы бойынша импорттық операциялар белгіленбеген.

Тиісінше, өзара есеп айырысу кезеңінде "Л" компаниясында көлік қызметтерін көрсету үшін материалдық-техникалық база, мүлік, негізгі және көлік құралдары болмаған. 2020ж.15.12. "Л" компаниясы заңды мекенжайы бойынша болмауына байланысты қосылған құн салығын төлеуші ретінде тіркеу есебінен алынды (2020ж.26.10., 2020ж.30.10., 2020ж.22.12., 2020ж.22.12., 2021ж.12.01., 2021ж.01.03., 2022ж.28.04., 2023ж.26.01., 2023ж.10.03. салықтық тексеру актілері).

Көрсетілген мән-жайлар мен фактілер, сондай-ақ операция жасалған сәтте құжаттарды жасау туралы Бухгалтерлік заңнаманың талаптары осы контрагенттің еңбек, материалдық ресурстардың болмауына/жеткіліксіздігіне байланысты жүктерді және халықаралық тасымалдау жөніндегі операцияларды нақты жүзеге асыру мүмкіндігі болмағанын куәландырады.

Баяндалған мән-жайларды ескере отырып, "Т" компаниясының "Л" компаниясымен өзара есеп айырысуын растау жөніндегі құжаттар операциялардың жасалғаны туралы сенімді куәландыра алмайтыны және олардың бухгалтерлік есепте барабар көрсетілуін қамтамасыз ете алмайтыны жөн. Демек, "Л" компаниясының көрсетілген құжаттары ҚР Салық және бухгалтерлік заңнамасының ережелеріне сәйкес шығыстарды шегерімдерге және ҚҚС-қа есепке жатқызу үшін негіз бола алмайды.

Осылайша, "А" компаниясымен және "Z" компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша шегерімдерден және ҚҚС-тан шығыстарды алып тастау және салықтық тексеру нәтижелері бойынша көрсетілген бөлікте КТС және ҚҚС-ты тиісті есептеу негізді болып табылады.

3. 2020 жылғы тауарларды сатып алу бойынша шығыстарды шегеруден 1 160,7 мың теңге сомасында және 2020 жылғы 3 тоқсандағы есептен ҚҚС-ты алып тастауға қатысты 139,3 мың теңге сомасында.

"Т" компаниясының Салық кодексінің 242 және 400-баптарының талаптарын бұзуы шағымданған салық сомасын есептеу үшін негіз болып табылды, онда 2020 жылға арналған шығыстар 1 160,7 мың теңге сомасында және 2020 жылғы 3 тоқсандағы есептен ҚҚС 139,3 мың теңге сомасында негізсіз жатқызылды.

Салық органының осы тұжырымымен "Т" компаниясы "Н" компаниясынан жалпы сомасы 8 111,1 мың теңгеге материалдар (құм және қиыршық тас) сатып алынғандығына байланысты келіспейді, оның ішінде 01.07.2020 ж. бастап 31.09.2020 ж. дейінгі кезеңде "Степная қосалқы станциясы" объектісін салуға 869,0 мың теңге сомасында ҚҚС "У" компаниясымен жасалған 2021ж.27.04. №484/17-21 Мемлекеттік сатып алу шарты бойынша.

Осыған байланысты, "Т" компаниясы салықтық тексеру нәтижелері бойынша шегерімдерден және ҚҚС-тан есептен шығыстар негізсіз алынып тасталды деп есептейді.

Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.

Жоғарыда көрсетілгендей, тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шығыстар сомаларын шегерімдерге және ҚҚС-қа есепке жатқызу операция не оқиғаның жасалу фактісін тіркейтін осы шығыстарды растайтын бастапқы құжаттар болған кезде, осы шығыстар табыс алуға бағытталған және олар салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылатын немесе пайдаланылатын жағдайда жүргізіледі. Бұл ретте бастапқы есепке алу құжаттамасын жүргізу бухгалтерлік есеп туралы Заңның талаптарына сәйкес, оның ішінде операцияны не оқиғаны жасау фактісін тіркеу бойынша жүзеге асырылады.

Салық кодексінің 190-бабының 3-тармағына сәйкес, егер осы баптың 4-тармағында өзгеше белгіленбесе, салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында (бұдан әрі - Бухгалтерлік есеп туралы Заң) белгіленеді.

Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 1-тармағында бухгалтерлік құжаттамада бастапқы құжаттар, бухгалтерлік есеп регистрлері, қаржылық есептілік және есеп саясаты қарастырылған. Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі. Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған сәтте не олар аяқталғаннан кейін тікелей жасалуы тиіс.

Қаралып отырған жағдайда, тексеру нәтижелері бойынша 2020 жылғы инертті материалдарды (қиыршық тас, құм) сатып алу жөніндегі шығыстар 2020 жылғы 3 тоқсандағы есептен 1 160,7 мың теңге сомасында және ҚҚС "Н"компаниясынан 139,3 мың теңге сомасында шегерімдерден алып тасталды.

Бұл ретте, "Т" компаниясы 2020 жылғы КТС бойынша декларацияға салықтық тексеру барысында ұсынған салық тіркелімдеріне сәйкес, 100.00.009 III a жолында "Тауар - материалдық қорлар сатып алынды" 5 758,1 мың теңге сомасында көрсетілгенін көрсету қажет.

Сондай–ақ, 2020 жылы алынған шот-фактуралар бойынша салық есебінің тіркеліміне сәйкес "Т" компаниясы 2020 жылдың 3 тоқсанына 690,9 мың теңге сомасында ҚҚС есепке жатқызылды.

Сонымен қатар, ЭШФ АЖ дерекқорына сәйкес "Т" компаниясы "Н" компаниясынан 2020 жылғы 3-4 тоқсанда келесі ЭШФ бойынша 4 597,4 мың теңге сомасына инертті материалдар (қиыршық тас, құм), 551,7 мың теңге сомасында ҚҚС сатып алды:

- ESF-191140028326-20200925-09114599 2020ж.25.09. бастап, сомасы 387,5 мың тонна, ҚҚС сомасы 46,5 мың теңге;

- ESF-191140028326-20200930-80832255 2020ж.30.09. бастап, сомасы 491,1 мың теңге, ҚҚС сомасы 58,9 мың теңге;

- ESF-191140028326-20200930-80877167 2020ж.30.09. бастап, сомасы 986,1 мың теңге, ҚҚС сомасы 118,3 мың теңге;

- ESF-191140028326-20201002-02287765 2020ж.02.10. бастап 992,9 мың теңге сомасына, ҚҚС 119,1 мың теңге сомасында;

- ESF-191140028326-20201013-80191714 2020ж.13.10. бастап, сомасы 1 004,5 мың теңге, ҚҚС сомасы 120,5 мың теңге;

- ESF-191140028326-20201018-67744400 2020ж.18.10. бастап 609,6 мың теңге сомасында, ҚҚС 73,2 мың теңге сомасында;

- ESF-191140028326-20201111-84058953 2020ж.11.11. бастап, 125,8 мың тенге сомасына, 15,1 мың теңге сомасында ҚҚС.

Демек, "Т" компаниясы инертті материалдарды (қиыршық тас, құм) сатып алу бойынша шығыстарды 2020 жылға шегерімге 1 161,7 мың теңге сомасында артық жатқызған (5 758,1 - 4 597,4) және ҚҚС 2020 жылғы 3 тоқсан үшін 139,2 мың теңге сомасында (690,9 - 551,7).

Айта кету керек, "Т" компаниясы дәлелдемелер ретінде алдын ала шешімге қарсылыққа мынадай растайтын құжаттар қоса берілген: электрондық шот-фактуралар, тарапқа қорларды босатуға арналған жүкқұжаттар, төлем тапсырмалары.

Алайда, "Т" компаниясы шағымға 2020 жылғы 3 тоқсанда 1 161,7 мың теңге сомасында инертті материалдарды (қиыршық тас, құм) және 139,2 мың теңге сомасында ҚҚС сатып алу жөніндегі шығыстарды растайтын бастапқы құжаттар (шарттар, шот–фактуралар, тасымалдау құжаттары және өзге де құжаттар) қоса берілген жоқ.

Осылайша, "Т" компаниясының жоғарыда көрсетілген шығыстары бастапқы бухгалтерлік құжаттармен расталмағандықтан, тиісінше, бұл шығыстар 2020 жылғы 3 тоқсандағы есептен 2020 жылғы шегерімдерге және ҚҚС-қа жатқызуға жатпайды, тиісінше, салықтық тексеру нәтижелері бойынша көрсетілген бөлікте КТС және ҚҚС есептеу негізделген болып табылады.

 

 

 

25 июля 2023

 

Дау түрі: салық даулары

Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға

Салық түрі: КТС

 

Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) ірі кәсіпкерлік субъектілерінен және мұнай секторы ұйымдарынан (КТС) түсетін түсімдерді қоспағанда, заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын есептеу туралы Мемлекеттік кірістер аумақтық департаментінің (бұдан әрі – салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "А" компаниясының апелляциялық шағымын алды.

Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, Мемлекеттік кіріс органы 2019ж.01.01. бастап 2021ж.31.12. дейінгі кезеңде салықтарды және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептеудің дұрыстығы мен уақтылығы мәселесі бойынша "А" компаниясына кешенді салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 566 078,6 мың теңге сомасында КТС, 150 679,9 мың теңге сомасында өсімпұл есептеу туралы хабарлама шығарылды.

"А" компаниясы салық органының қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органының шешімінің күшін жоюды сұрайды.

1. 2019-2021 жылдардағы КТС есептеуге қатысты.

1.1. 2019-2021 жылдардағы күмәнді талаптарды шегеруден алып тастауға қатысты.

"А" компаниясының 2017ж.25.12. "Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 248-бабының 1-тармағын бұзуы 2019-2021жж. үшін 2 830 432,4 мың теңге сомасындағы күмәнді талаптар негізсіз шегерімге жатқызылды.

Салық органының осы қорытындысымен "А" компаниясы тексерілетін кезең үшін КТС есептеудің негізгі себебі 2016-2018жж. арналған экспортқа ұсынылған құжаттарда, шот-фактураларға қоса берілген тауар-көлік жүкқұжаттарында (ТТН) тауарларды сатып алушыларды растау туралы белгі болмағандығына байланысты келіспейді.

"А" компаниясының дебиторлық берешегі 2016 жылы 631 785,8 мың теңгені, 2017 жылы 1 192 734,4 мың теңгені, 2018 жылы 1 005 912,2 мың теңгені құрайды.

"А" компаниясының 2019ж.25.12. бұйрығымен дебиторлық берешек 2019 жылы сатылған тауарлар бойынша талаптарды орындау мерзімі аяқталған күннен кейінгі үш жылдық кезең ішінде қанағаттанбау салдарынан туындаған күмәнді талаптар бойынша шегерімдерге жатқызылды.

Алайда, тексеру нәтижелері бойынша күмәнді талаптар бойынша шегерім жоғарыда аталған сатып алушылар Қазақстан Республикасының аумағында тұрақты мекеме құрған резидент емес заңды тұлғалардың тізбесіне енгізілмегендіктен танылған жоқ.

"А" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.

Салық кодексінің 1 - бабы 1 - тармағының 67) тармақшасына сәйкес тұлға - жеке тұлға және заңды тұлға; жеке тұлға-Қазақстан Республикасының азаматы, шетелдік немесе азаматтығы жоқ адам; заңды тұлға-Қазақстан Республикасының немесе шет мемлекеттің заңнамасына сәйкес құрылған ұйым (резидент емес заңды тұлға). Осы Кодекстің мақсаттары үшін резидент емес заңды тұлға деп шет мемлекеттің заңнамасына сәйкес құрылған, олар құрылған шет мемлекеттің заңды тұлғасы мәртебесіне ие болғанына қарамастан дербес заңды тұлғалар ретінде қаралатын компания, әріптестік, ұйым немесе басқа корпоративтік білім түсініледі.

            Егер осы баптың 7-тармағында өзгеше белгіленбесе, салық кодексінің 248 - бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес заңды тұлғалар мен дара кәсіпкерлерге, сондай-ақ Қазақстан Республикасында қызметін заңды тұлғаның тұрақты мекемесі, құрылымдық бөлімшесі арқылы жүзеге асыратын резидент емес заңды тұлғаларға тауарларды өткізуге, жұмыстарды орындауға, қызметтер көрсетуге байланысты туындаған талаптар күмәнді талаптар деп танылады осы баптың 4-тармағына сәйкес есептелетін үш жылдық кезең ішінде қанағаттандырылмаған адамдар;

Осылайша, резидент емес заңды тұлғаларға қатысты Салық кодексінің 248 - бабы 1-тармағы 1) тармақшасының ережелері тауарларды сатуға, жұмыстарды орындауға, қызметтер көрсетуге байланысты туындаған сомалар күмәнді талаптар болып танылады және олар Қазақстан Республикасында қызметін тұрақты мекеме арқылы жүзеге асырған жағдайда ғана қолданылады.

Шағымды қарау барысында 2019ж.31.12. №1 күмәнді дебиторлық және кредиторлық берешектерді түгендеу актісіне және 2019ж.25.12. №007 "А" компаниясының бұйрығына сәйкес 2016ж. 631 785,7 мың теңге сомасында құрылған дебиторлық берешек 2019ж. есептен шығарылып, шегерімге жатқызылғаны анықталды 7 Сатып алушы бойынша күмәнді талаптар резидент емес заңды тұлғаларға (Ресей Федерациясы).

Айта кету керек, резидент емес заңды тұлғалар Қазақстан Республикасында қызметін тұрақты мекеме арқылы жүзеге асыратын резидент емес заңды тұлғалар болып табылмайды.

2020ж.31.12. №2 күмәнді дебиторлық және кредиторлық берешектерді түгендеу актісіне, 2020ж.31.12. №008 "А" компаниясының бұйрығына сәйкес, 2017ж. 1 192 734,4 мың теңге сомасында құрылған дебиторлық берешек 2020ж. есептен шығарылып, күмәнді талаптар ретінде 11 сатып алушылар бойынша резидент емес заңды тұлғалар (Ресей Федерациясы) шегерімге жатқызылды.

Сондай-ақ 2021ж.31.12. №3 күмәнді дебиторлық және кредиторлық берешектерді түгендеу актісіне және 2021ж.31.12. №002 "А" компаниясының бұйрығына сәйкес 2018ж. 1 005 912,2 мың теңге сомасында құрылған дебиторлық берешек 2021ж. есептен шығарылды және 8 заңды сатып алушы бойынша күмәнді талаптар резидент емес тұлғаларға (Ресей Федерация) ретінде шегерімге жатқызылды.

Жоғарыда аталған кәсіпорындар Қазақстан Республикасында қызметін тұрақты мекеме арқылы жүзеге асыратын резидент емес заңды тұлғалар болып табылмайтынын атап өткен жөн.

Өзара есеп айырысуларды салыстыру актілерінде көрсетілген мәліметтерге сәйкес резидент емес заңды тұлғалардың "А" компаниясының атына алынған тауар үшін ақы төлеуі жүргізілмегенін атап өткен жөн.

Жоғарыда баяндалғанның негізінде жоғарыда аталған резидент емес заңды тұлғалар Қазақстан Республикасында қызметін салық салу мақсатында заңды тұлғаның тұрақты мекемесі, құрылымдық бөлімшесі арқылы жүзеге асыратын резидент емес заңды тұлғалар болып табылмайды, тиісінше мұндай талаптар күмәнді деп танылмайды және салық салынатын табысты айқындау кезінде шегерімге жатқызылуға жатпайды.

Осылайша, Салық кодексінің 248 - бабы 1-тармағы 1) тармақшасының нормасын ескере отырып, 2019-2021жж. үшін күмәнді талаптарды шегеруден алып тастау және салықтық тексеру нәтижелері бойынша 566 086,5 мың теңге сомасында КТС тиісті есептеу негізді болып табылады.

• 2019 жылғы тіркелген активтер бойынша шегерімдерге қатысты.

Салық кодексінің 268-бабының 1-тармағын және 271-бабының 1 және 2-тармақтарын бұзу шағымданған салық сомасын және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеу үшін негіз болып табылды.

Салық органының осы тұжырымымен "Т" компаниясы 100.02.001 "Салық кезеңінің басындағы топтардың (кіші топтардың) құн балансы" жолы бойынша 2019 жылғы КТС бойынша декларацияға "Тіркелген активтер бойынша шегерімдер" (100.02 Т.) 2-қосымшасында 182,4 мың теңге(ІІ топ – 78,0 мың теңге, IV топ-104,4 мың теңге) сомада көрсетілгендігіне байланысты келіспейді, ал 100.02.002 "Түскен тіркелген активтердің құны" жолы бойынша 156,2 мың теңге сомасында (IV топ) және 100.02.003 "Шығарылған тіркелген активтердің құны" жолында 78,0 мың теңге сомасында (ІІ топ) көрсетілген. 100.02.004 "Салық кезеңінің соңындағы топтардың (кіші топтардың) құндық балансы" жолы бойынша шығыстар 2019 жылғы КТС бойынша декларацияға "Тіркелген активтер бойынша шегерімдер" 2-қосымшасында (100.02 т.) 260,6 мың теңге (IV топ) сомасында айқындалған, ал " А " компаниясы бұл жолды толтырмаған.

Алайда, "А" компаниясы амортизациялық аударымдар бойынша шегерімдерді көрсетуді дұрыс деп санайды.

Осылайша, "А" компаниясы 2019 жылы тіркелген активтер бойынша шегерімдер 50,6 мың теңге соманы құрады, оның ішінде II топ бойынша амортизациялық аударымдар 20,8 мың теңге сомасында және IV топ бойынша 29,7 мың теңге сомасында.

"А" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді. Салық кодексінің 271-бабының 1-тармағына сәйкес тіркелген активтердің құны Салық кодексінде белгіленген тәртіппен және шарттарда амортизациялық аударымдарды есептеу арқылы шегерімдерге жатады.

Салық кодексінің 271 - бабының 2-тармағында әрбір кіші топ, топ бойынша амортизациялық аударымдар осы тармақтың 1) - 4) тармақшаларында белгіленген шекті нормалардан аспауға тиіс амортизация нормаларын салық кезеңінің соңындағы кіші топтың, топтың құндық балансына қолдану жолымен айқындалатыны белгіленген (I топ-10%, II топ - 25%, III топ-40%, IV топ-15%).

Салық кодексінің 267 - бабы 1-тармағының 1) - 4) тармақшаларына сәйкес тіркелген активтерді есепке алу Техникалық реттеу саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган белгілеген сыныптамаға сәйкес қалыптастырылатын топтар бойынша мынадай тәртіппен жүзеге асырылады:

1) тіркелген активтердің I тобы-мұнай, газ ұңғымалары мен беру құрылғыларын қоспағанда, ғимараттар, құрылыстар;

2) тіркелген активтердің II тобы - мұнай-газ өндіру машиналары мен жабдықтарын, сондай-ақ ақпаратты өңдеуге арналған компьютерлер мен жабдықтарды қоспағанда, машиналар мен жабдықтар;

3) тіркелген активтердің III тобы-ақпаратты өңдеуге арналған компьютерлер, бағдарламалық қамтамасыз ету және жабдық;

4) тіркелген активтердің IV тобы - басқа топтарға, оның ішінде мұнай, газ ұңғымаларына, беру құрылғыларына, мұнай-газ өндіру машиналары мен жабдықтарына енгізілмеген тіркелген активтер.

Осылайша, амортизациялық аударымдарды есептеу мақсатында тіркелген активтерді есепке алу ҚР АК 12-2009 "негізгі қорлар жіктеуіші" Ұлттық жіктеуішіне (бұдан әрі – ҚҚҚ) сәйкес қалыптастырылатын топтар бойынша жүзеге асырылады.

Салық кезеңінің басына және соңына кіші топтың (I топтың), топтың құндық балансын айқындау Салық кодексінің 267-бабының 7 және 8-тармақтарымен регламенттеледі.

Салық кодексінің 267-бабының 7-тармағына сәйкес салық кезеңінің басындағы кіші топтың (I топтың), топтың құн балансы:

алдыңғы салық кезеңінің соңындағы кіші топтың (I топтың), топтың құн балансы

минус

алдыңғы салық кезеңінде есептелген амортизациялық аударымдардың сомасы,

минус

Салық кодексінің 273-бабына сәйкес жүргізілетін түзетулер.

Салық кезеңінің басындағы кіші топтың (I топтың), топтың құн балансының мәні теріс болмауы тиіс.

Салық кодексінің 267-бабының 8-тармағына сәйкес салық кезеңінің соңындағы кіші топтың (I топтың), топтың құн балансы:

салық кезеңінің басындағы кіші топтың (I топтың), топтың құн балансы

плюс

салық кезеңінде түскен тіркелген активтер

минус

салық кезеңінде шығарылған тіркелген активтер

плюс

Салық кодексінің 272 - бабының 2-тармағына сәйкес жүргізілетін түзетулер.

Қаралып отырған жағдайда, 2019 жылғы КТС бойынша декларацияда "салық кезеңінің басындағы топтардың (кіші топтардың) құндық балансы" 100.02.001 жолы бойынша "тіркелген активтер бойынша шегерімдер" 2-қосымшасында (100.02 т.) 182,4 мың теңге сомасында көрсетілген (II топ-78,0 мың теңге, IV топ-104,4 100.02.002 "түскен тіркелген активтердің құны" жолы бойынша 156,2 мың теңге сомасында (IV топ) және 100.02.003 "шығарылған тіркелген активтердің құны" жолы бойынша 78,0 мың теңге сомасында (II топ) көрсетілген.

Тіркелген активтер құнының шығуы мен түсуі бухгалтерлік есеп деректерімен расталады (2410 "негізгі құралдар"шотын талдау).

Нәтижесінде, "салық кезеңінің соңындағы топтардың (кіші топтардың) құндық балансы" 100.02.005 жолы бойынша шығыстар "тіркелген активтер бойынша шегерімдер" 2-қосымшасында (т.100.02) КТС бойынша декларацияға (т.100.00) 260,6 мың теңге (IV топ) сомасында айқындалды, ал, "А" компаниясы КТС бойынша декларацияға "тіркелген активтер бойынша шегерімдер" (100.02-нысан) 2-қосымшасында бұл жол толтырылмаған.

Салық кодексінің 271-бабының 2-тармағына сәйкес тексеру барысында амортизациялық аударымдар сомасы 39,1 мың теңге сомасында есептелген (IV топ: 260,6 х 15%).

Бұл ретте, "А" компаниясы 100.02.006 "тіркелген активтер бойынша амортизациялық аударымдар" жолы бойынша, сондай-ақ 100.02.011 "тіркелген активтер бойынша шегерімдердің жиыны" жолы бойынша 2019 жылғы КТС бойынша декларацияға "тіркелген активтер бойынша шегерімдер" (100.02 Т.) 2-қосымшасында (100.00 т.) сомасы 50,6 мың теңге (II топ – 20,8 мың теңге, IV топ – 29,8 мың теңге).

Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, "А" компаниясы 11,5 мың теңге (50,6 – 39,1) сомасында тіркелген активтер бойынша негізсіз шегерімдерге жатқызылды.

Осылайша, Салық кодексінің 268-бабы 1-тармағының, 271-бабы 1 және 2-тармақтарының нормаларын ескере отырып, 2019 жылы тіркелген активтер бойынша 11,5 мың теңге сомасында шегерімдерді азайту және салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2,3 мың теңге сомасында КТС тиісті есептеу негізді болып табылады.

• 2020 жылдың аяғындағы тауарлық-материалдық қорлардың қалдықтарына қатысты.

"А" компаниясының салық кодексінің 242-бабының 1 және 3-тармақтарын бұзуы шағымданған салық сомасын және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеу үшін негіз болып табылды, 2020 жылдың соңына 164,8 мың теңге сомасындағы қорлардың қалдықтары 2020 жылға арналған КТС (100.00-нысан) бойынша декларацияда көрсетілмеген.

Салық органының осы тұжырымымен "А" компаниясы 1330 "Шикізат және материалдар" шотының талдауы бойынша 164,8 мың теңге сомасы тауардың қалдығынсыз, яғни есептен шығарылған сансыз есептелетінін 2020 жылғы қорлардың қалдықтары бойынша деректердің көрсетілуіне байланысты келіспейді. "А" компаниясы құжаттың дұрыс емес талдауына байланысты қатені жою үшін салықтық тексеру барысында "Тауарлар" бабы бойынша сальдо өзгергенін, яғни 164,8 мың теңге сомасы түзетілгенін және 1С-Бухгалтерия бағдарламасын ұсынған кезде бұл қате болмағанын айтады.

"А" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.

Салық кодексіне сәйкес шегеруге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық кодексінің 242 - бабының 1 және 3-тармақтарына сәйкес салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары салық кодексінің осы бабында және 243-263-баптарында белгіленген ережелер ескеріле отырып, салық салынатын табысты айқындау кезінде шегеруге жатады.

Шегерімдерді салық төлеуші өзінің табыс алуға бағытталған қызметіне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде іс жүзінде жүргізілген шығыстар бойынша жүргізеді.

Салық кодексінің 190-бабының 3-тармағына сәйкес, егер осы баптың 4-тармағында өзгеше белгіленбесе, салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында (бұдан әрі - Бухгалтерлік есеп туралы Заң) белгіленеді.

Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 1-тармағында бухгалтерлік құжаттамада бастапқы құжаттар, бухгалтерлік есеп регистрлері, қаржылық есептілік және есеп саясаты қарастырылған. Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі. Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған сәтте не олар аяқталғаннан кейін тікелей жасалуы тиіс.

Салық кодексінің 192-бабының 5-тармағына сәйкес қорларды есепке алу ҚЕХС және (немесе) Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.

ХҚЕС (IAS) 2 сәйкес "қорлар" тауарлы-материалдық құндылықтарға, мысалы, бөлшек сауда кәсіпорны сатып алған және қайта сатуға арналған тауарларды немесе қайта сатуға арналған жер мен басқа мүлікті қоса алғанда, сатып алынған және қайта сатуға арналған тауарлар жатады. Тауарлы-материалдық құндылықтарға сонымен қатар өндіріс процесінде пайдалануға арналған шикізат пен материалдарды қоса алғанда, дайын өнім немесе кәсіпорынның аяқталмаған өндірісі жатады.

Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 12.02.2018 ж. №166 бұйрығымен бекітілген корпоративтік табыс салығы бойынша салық есептілігін (декларацияны) жасау қағидаларының (100.00 - нысан) 18-тармағының 1) тармақшасына (бұдан әрі-қағидалар) сәйкес 100.00.019 жолында өткізілген (пайдаланылған) тауарлардың өзіндік құны, сатып алынған жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің құны көрсетіледі. Салық кодексінің 242-бабының 1-тармағына сәйкес. 100.00.019 I – 100.00.019 II + 100.00.019 III + 100.00.019 IV + 100.00.019 V – 100.00.019 VI – 100.00.019 VII – 100.00.019 VIII – 100.00.019 IX;

Бұл ретте, 100.00.019 I, 100.00.019 II, 100.00.019 III жолдарында салық кезеңінің басындағы және соңындағы қорлардың баланстық құны, сондай-ақ қорларды сатып алу жөніндегі шығыстар көрсетіледі.

Қаралып отырған жағдайда, 2020 жылғы КТС бойынша декларацияға (100.00-нысан) сәйкес салық кезеңінің соңындағы қорлардың қалдықтары (31.12.2020 ж.) көрсетілмеген, бұл ретте "А" компаниясының 2020 жылғы айналым - сальдо ведомосінде 1330 "тауарлар" шоты бойынша 31.12.2020 ж. жағдай бойынша қорлардың қалдығы сәйкесінше 164,8 мың теңге сомасында алшақтық 164,8 мың теңгені құрады.

Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік құжаттамада бастапқы құжаттар, бухгалтерлік есеп регистрлері, қаржылық есептілік және есеп саясаты қамтылғанын атап өткен жөн. Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі. Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған сәтте не олар аяқталғаннан кейін тікелей жасалуы тиіс.

Бұл ретте, көрсетілген қалдықтар салық кезеңінің басындағы және соңындағы бухгалтерлік есеп жөніндегі деректерге сәйкес келуге тиіс.

Қорлар қалдықтарының сомасы бойынша көрсетілген сәйкессіздіктер 2020 жылғы бухгалтерлік есеп деректері бойынша расталды.

"А" компаниясы 2020 жылғы КТС бойынша декларацияда баяндалғанды негізге ала отырып, 0 теңге сомасында салық кезеңінің соңындағы (2020 ж.) қорлар қалдықтарының сомалары дұрыс көрсетілмеген, бұл өткізілген тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін қызметтер) бойынша шығыстарды негізсіз көтеруге негіз болды.

Осылайша, Салық кодексінің 242 - бабының 1 және 3-тармақтарының нормаларын ескере отырып, 2020 жылға арналған 164,8 мың теңге сомасындағы шығыстарды шегеруден алып тастау және салықтық тексеру нәтижелері бойынша 32,9 мың теңге сомасындағы КТС тиісті есептеу негізді болып табылады.

25 июля 2023

 

Дау түрі: салық даулары

Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға

Салық түрі: КТС және ҚҚС

 

 

Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) ірі кәсіпкерлік субъектілері мен мұнай секторы ұйымдарынан (КТС) түсетін түсімдерді және қосылған құн салығын қоспағанда, мемлекеттік кірістер аумақтық департаментінің (бұдан әрі – салық органы) заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын және Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге (ҚҚС) есептеу туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "Н" компаниясының апелляциялық шағымын алды.

Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, Мемлекеттік кіріс органы 2010ж.01.01. бастап 2015ж.26.03. дейінгі кезең үшін есептеулердің заңдылығы және өзінің салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер жауапкершілігі мәселесі бойынша "Н" компаниясына кешенді тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 274 129,9 мың теңге сомасында КТС және өсімпұл 111 315,2 мың тенге, ҚҚС сомасы 180 345,0 мың теңге және өсімпұл 119 307,5 мың теңге есептелгені туралы 2022ж.21.11. №486 хабарлама шығарылды.

"Н" компаниясы салық органының қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органының шешімінің күшін жоюды сұрайды.

1. Ескіру мерзіміне қатысты

2017ж.25.12. "Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (25.12.2017 ж. Салық кодексі) 48-бабының бұзылуы шағымданатын салық сомасын және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеу үшін негіз болды, онда 2022ж.21.11. шағымданатын хабарлама шығарылған күні тексерілетін кезең үшін салықтарды есептеу бөлігінде талап қоюдың ескіру мерзімі өтпеген.

"Т" компаниясы салық органының осы қорытындысымен келіспейді, себебі №14751501100064 қылмыстық іс бойынша сотқа дейінгі тергеп-тексеру шеңберінде 2015ж.27.11. №486 құжаттық салықтық тексеру актісінде баяндалған салық органының қорытындыларын растамаған сот-экономикалық сараптамалар жүргізілді және 2018ж.14.09. сотқа дейінгі тергеп-тексеру тоқтатылды.

"Н" компаниясы 2017ж.25.12. Салық кодексінің 48-бабына сәйкес 2010ж.01.01. мен 2015ж.26.03. аралығындағы кезеңде салық міндеттемелері бойынша талап қою мерзімі өткен деп есептейді.

"Н" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.

2008ж.10.12. "Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 638-бабының 4-тармағына сәйкес (2018ж.01.01. дейін қолданыста болған редакцияда) қозғалған қылмыстық іс шеңберінде салықтық тексеру жүргізілген жағдайда, өзіне қатысты қылмыстық іс қозғалған салық төлеушіні тексеру нәтижелері туралы осындай қылмыстық істі қарау аяқталғаннан кейін хабарлама шығарылады.

Бұл ретте, Салық кодексінің 46-бабының 2-тармағына сәйкес, егер осы бапта өзгеше көзделмесе, талап қою мерзімі бес жылды құрайды.

Сол сияқты, 2017ж.25.12. Салық кодексінің 159-бабының 1-тармағына сәйкес салықтық тексеру нәтижелері бойынша шешім салықтық тексеру аяқталғаннан кейін шығарылатын тексеру нәтижелері туралы хабарлама болып табылады.

2017ж.25.12. Салық кодексінің 159-бабының 4-тармағымен сотқа дейінгі тергеп-тексеру шеңберінде жүргізілген салық тексерісі жағдайында сотқа дейінгі тергеп-тексеру жүргізіліп жатқан салық төлеушінің тексеру нәтижелері туралы хабарлама қылмыстық істі қарау аяқталғаннан кейін шығарылатыны айқындалды.

Бұл ретте тексеру нәтижелері туралы хабарлама қылмыстық істің аяқталғанын растайтын ресми құжатты алған күннен бастап бес жұмыс күнінен кешіктірілмей шығарылады және салық төлеушіге тапсырылады.

2017ж.25.12. Салық кодексінің 48-бабының 2-тармағына сәйкес 2020ж.01.01. дейін қолданыста болған редакцияда, егер осы бапта өзгеше көзделмесе, талап қою мерзімі бес жылды, ал 2020ж.01.01. бастап қолданыста болған редакцияда талап қою мерзімі үш жылды құрайды.

Бұл ретте, 2017ж.25.12. Салық кодексінің 48 - бабы 3-тармағының 1) және 2) тармақшаларында (2022ж.01.01. дейін қолданыста болған редакцияда) салық төлеушілердің мынадай санаттары үшін осы бапта белгіленген ерекшеліктерді ескере отырып, талап қою мерзімі бес жылды құрайтыны көзделген:

1) Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне сәйкес осындай санатқа жатқызылған ірі кәсіпкерлік субъектілерінің;

2) жер қойнауын пайдалануға арналған келісім-шартқа сәйкес қызметті жүзеге асыратын тұлғалар.

Бұл ретте, "Соттардың салық заңнамасын қолданудың кейбір мәселелері туралы" Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2022ж.22.12. №9 Нормативтік қаулысының 18-тармағына сәйкес салық органының салықтардың және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің есептелген, есептелген сомасын есептеу немесе қайта қарау құқығына қатысты талап қою мерзімі Салық кодексінің 114-бабы 2-тармағының 1), 2) және 3) тармақшаларда көзделген хабарламалар шығарылған күнге есептеледі.

Қаралып отырған жағдайда, экономикалық тергеу қызметінің салық және кеден салаларындағы құқық бұзушылықтарды тергеу басқармасының 1-ші бөлімінің аса маңызды істер жөніндегі аға тергеушісі шығарған кешенді құжаттық салықтық тексеруді тағайындау туралы қаулы осы тексеруді жүргізу үшін негіз болып табылады.

Салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2015ж.27.11. №486 салықтық тексеру актісі жасалды.

Экономикалық тергеу департаменті 2022ж.18.11. №46449 хатпен салық органына Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 245-бабы 1-бөлігі бойынша қозғалған "Н" компаниясына қатысты Қазақстан Республикасы қылмыстық іс жүргізу кодексінің 2-тармағы 1-бөлігінің 35-бабы тәртібімен 14751501100064 қылмыстық істің тоқтатылғаны туралы хабарлады.

Салық органы қылмыстық істің аяқталғанын растайтын ресми құжатты алған күннен бастап 2022ж.21.11. №486 тексеру нәтижелері туралы хабарлама қалыптастырды, ол "Н" компаниясына 2022ж.24.11. пошта байланысы арқылы табыс етілді, бұл туралы пошта бөлімшесінің хабарламасын тапсыру туралы белгі куәландырады.

Демек, 2017ж.25.12. Салық кодексінің 48-бабы 8-тармағының 3) тармақшасына сәйкес, қылмыстық іс бойынша іс жүргізуге байланысты, тиісінше, 24.11.2022ж. тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламаның күніне талап қою мерзімі аяқталмады.

Осылайша, 2022ж.21.11. шағым жасалған хабарламаны шығару күніне тексерілетін кезең үшін салықтарды есептеу бөлігінде талап қою мерзімі аяқталмағандықтан, тиісінше, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 01.01.2010 ж.бастап 26.03.2015 ж. дейінгі кезең үшін КТС, ҚҚС, ЖТС және әлеуметтік салықты есептеу негізді болып табылады.

2. 2013 жылғы күмәнді міндеттемелер бойынша кірісті ұлғайтуға қатысты.

Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы Қазақстан Республикасының 2008ж.10.12. Кодексінің (Салық кодексі) 89-бабының 1-тармағын бұзу 2013ж. күмәнді міндеттеме бойынша 567 683,3 мың теңге сомасындағы кірістер кірмеді.

Салық органының осы тұжырымымен "Н" компаниясы салықтарды есептеу және хабарлама шығару "Н"компаниясының құқықтарын заңсыз және бұзушы деп санайтындығына байланысты келіспейді.

Шағымнан 2009-2010 жылдары "Н" компаниясы мен "I" компаниясы арасында түрлі шарттар, соның ішінде үй-жайларды жалға алу шарттары жасалғаны шығады. Бұл ретте "Н" компаниясының "I" компаниясы алдындағы жалпы берешегі 1 572 776,9 мың теңге соманы құрады және үш жылдан кейін бұл сома "Н"компаниясының күмәнді міндеттемесі бойынша кіріске енгізуге жататын күмәнді міндеттемеге айналды.

Сондай-ақ, "Н" компаниясы шағымда 2009 жылғы қаңтар мен қараша аралығындағы кезеңдегі кредиторлық берешекті "I" компаниясы алдында 2012 жылғы күмәнді міндеттеме бойынша кіріс деп тану қажет екенін, ал 2010 жылғы қаңтар мен қараша аралығындағы кезеңдегі жалдау бойынша кредиторлық берешекті 2013 жылғы күмәнді міндеттемелер бойынша кіріс ретінде тану қажет екенін көрсетеді.

Бұдан әрі, шағымда "Н" компаниясы 2011 жылы "Н" компаниясы компанияны "I" компаниясымен борышты талап ету құқығына ауыстырғанын және тиісінше" В "компаниясы алдындағы міндеттемелер 2011 жылдан бастап туындайтынын, осыған байланысты міндеттемелерді орындау мерзімі 2014 жылы аяқталғанын атап өтті.

Бұл ретте, "Н" компаниясы шағымда соманың тек бір бөлігі ғана өндірістік үй-жайларды жалға алуға қатысы бар екенін, ал бір бөлігі басқа орындау мерзімдері көзделген өзге міндеттемелерге жататынын көрсетеді.

"Н" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерделегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.

Салық кодексінің 85-бабы 1-тармағының 5) тармақшасына сәйкес жылдық жиынтық табысқа салық төлеушінің табысының барлық түрлері, оның ішінде күмәнді міндеттемелер бойынша табысы енгізіледі.

Салық кодексінің 89-бабының 1-тармағына сәйкес сатып алынған тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін қызметтер) бойынша, сондай-ақ Салық кодексінің 163-бабының 2-тармағына сәйкес айқындалатын және осы баптың 2-тармағында белгіленген тәртіппен айқындалатын үш жылдық кезең ішінде қанағаттандырылмаған жұмыскерлердің есептелген кірістері бойынша туындаған міндеттемелер күмәнді деп танылады. Алынған кредиттер (қарыздар, микрокредиттер) бойынша күмәнді міндеттемелер бойынша табысқа алынған кредит (қарыз, микрокредит) сомасы енгізілмейді.

Көрсетілген күмәнді міндеттемелер Салық кодексінің 8-бөлімінде белгіленген тәртіппен есептен шығарылуға жататын қосылған құн салығын қоспағанда, салық төлеушінің жылдық жиынтық табысына енгізілуге жатады.

Салық кодексінің 89-бабының 2-тармағына сәйкес күмәнді міндеттемелер бойынша табыс есептелетін үш жылдық кезең өткен салық кезеңінде танылады:

1) кредит (қарыз, микрокредит) шарттары бойынша туындаған күмәнді міндеттемелер бойынша – кредит (қарыз, микрокредит)шартының талаптарына сәйкес сыйақы төлеу мерзімі басталған күннен кейінгі күннен бастап;

2) лизинг шарттары бойынша туындаған күмәнді міндеттемелер бойынша – лизинг шартының талаптарына сәйкес лизингтік төлемді төлеу мерзімі басталған күннен кейінгі күннен бастап;

3) қызметкерлердің есептелген кірістері бойынша туындаған күмәнді міндеттемелер бойынша – Салық кодексінің 163-бабының 2-тармағына сәйкес қызметкерлердің кірістері есептелген күннен бастап;

4) осы тармақтың 1) – 3) тармақшаларында көрсетілмеген күмәнді міндеттемелер бойынша:

орындау мерзімі белгіленген сатып алынған тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін қызметтер) бойынша міндеттемені орындау мерзімі аяқталған күннен кейінгі күннен бастап;

орындау мерзімі белгіленбеген сатып алынған тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін қызметтер) бойынша міндеттеме бойынша тауарды берген, жұмыстарды орындаған, қызметтер көрсеткен күннен бастап.

Қарастырылып отырған жағдайда, салықтық тексеру актісінен "Н" компаниясының 2009 жылдың қорытындысы бойынша өндірістік үй-жайларды жалға беру бойынша көрсетілген қызметтер үшін "I" компаниясының алдындағы ҚҚС есебінсіз 567 683,3 мың теңге сомасында кредиторлық берешегі бар екендігі шығады.

Бұл ретте, салықтық тексеру актісінде 2009 жылғы КТС (100.00-нысан) бойынша декларацияның деректеріне сәйкес "Шегерімдер" бөлімінде "I" компаниясынан сатып алынған өндірістік үй-жайларды жалға алу нәтижесінде қалыптасқан шығыстар ретінде 567 683,3 мың теңге сомасы ескерілгені көрсетілген.

Айта кету керек, "Н" компаниясы 2009-2010 жылдар кезеңінде пайда болған "I" компаниясы алдында 1 572 776,9 мың теңге сомасында кредиторлық берешектің болуын растайды, оның ішінде 31.12.2009 ж. жағдай бойынша 567 683,3 мың теңге сомасында кредиторлық берешек.

Сонымен қатар," I "компаниясы 2011ж.22.07. кредитордың құқықтарын басқаға беру туралы шартқа, 2011ж.22.07. кредитордың құқықтарын басқаға беру туралы шарт бойынша 2011ж.12.08. міндеттемелерді орындау туралы шартқа және 567 683,3 мың теңге сомасында кредиторлық берешекті растайтын 2012ж.25.06. қосымша келісімге сәйкес" В " компаниясының борышын талап ету құқығын берді. 

Сонымен қатар, 2017ж.25.12. Салық кодексінің 143-бабының 1 және 2-тармақтарына сәйкес салық органы осындай операциялар туралы қосымша ақпарат алу, операциялардың фактісі мен мазмұнын растау мақсатында салық органы кешенді немесе тақырыптық тексеру жүргізетін салық төлеушімен (салық агентімен) операцияларды жүзеге асырған тұлғаларды тексеру қарсы тексеру болып табылады. көрсетілген салық төлеушіні (салық агентін) тексеру барысында туындайтын мәселелер.

Қарсы тексеру кешенді немесе тақырыптық тексеруге қатысты көмекші болып табылады.

Бұл жағдайда салықтық тексеру барысында "Н" компаниясының 2015ж.09.07. №5183 "В" компаниясымен өзара есеп айырысуы бойынша қарсы салықтық тексеру жүргізуге Мемлекеттік кірістер басқармасына сұрау салулар, сондай-ақ 2015ж.22.06. №4 "I" компаниясымен сұрау салулар жіберілді.

Бұл ретте, мемлекеттік кірістер басқармасы "Н" компаниясының 2015ж.09.07. №5183 "В" компаниясымен өзара есеп айырысуы бойынша қарсы салықтық тексеру жүргізуге сұрау салуды осы салық төлеушінің заңды мекенжайы бойынша болмауына байланысты тоқтатты.

"I" компаниясы бойынша 2015ж.30.06. №88 қарсы тексеру актісіне сәйкес осы кәсіпорын мен "Н"компаниясы арасында өзара есеп айырысуды растау мүмкіндігі болмағаны атап өтілді.

Бұл ретте, 2015ж.30.06. №88 қарсы тексеру актісінде салық салынатын объектінің орны бойынша "I" компаниясы 2004ж.15.10. бастап мемлекеттік кірістер басқармасында есепте тұрғаны және Қазақстан Республикасының бейрезиденті "Н.С. Н." жеке тұлға басшы болып табылатыны көрсетілген.

Сондай-ақ, 2015ж.30.06. №88 қарсы тексеру актісінде 2011 жылдан бастап банктік шоттар бойынша шығыс операциялары тоқтатылғаны және 2014ж.26.08. салық органының шешімі бойынша ҚҚС бойынша есептен шығарылғаны атап өтілді.

Бұдан басқа, Салық Кодексінің 559-бабына сәйкес, сондай-ақ салық органының Экономикалық тергеу қызметіне №РКД -40-3-2/81 2015ж.30.06. хат жолданды.

Осылайша, салықтық тексеру барысында "Н" компаниясы, "I" компаниясы және "В" компаниясы кредитордың 2011ж.22.07. құқықтарын басқаға беру туралы, 2011ж.12.08. міндеттемелерді орындау туралы шарттардың және 2012ж.25.06. қосымша келісімнің талаптарын орындағаны расталмады.

"В" компаниясы 2011 жылғы КТС (100.00 т.) бойынша декларацияға сәйкес "Қысқа мерзімді дебиторлық берешек" 100.19.003 жолында "Жылдық қаржылық есептіліктің құрамдас бөліктері туралы мәліметтер" №19 қосымшада (100.19 т.) есепті кезеңнің басындағы қысқа мерзімді дебиторлық берешек көрсетілген (2011ж.) 1 865 054,7 мың теңге сомасында және есепті кезеңнің соңында (2011ж.) 1 920 655,6 мың теңге сомасында, яғни 55 600,9 мың теңге сомасына берешек ұлғайтылды.

Ал, 2011ж.22.07. кредитордың құқықтарын басқаға беру туралы, 2011ж.12.08. міндеттемелерін орындау туралы шарттардың және 2012ж.25.06. қосымша келісімнің талаптарына сәйкес "В" компаниясы "Н" компаниясынан "I" компаниясы алдында туындаған 1 572 776,9 мың теңге сомасында кредиторлық берешекті талап ету құқығын алды.

Тиісінше, 2011 жылғы КТС (100.00-нысан) бойынша декларацияның деректеріне сәйкес, сондай-ақ "Н" компаниясының, "I" компаниясының және "В" компаниясының 2011ж.22.07. кредитордың құқықтарын басқаға беру туралы, 2011ж.12.08. міндеттемелерді орындау туралы шарттардың және 2012ж. 25.06. қосымша келісімнің талаптарын орындауы расталмайды.  

Бұдан әрі, 2016ж.17.06. Мамандандырылған ауданаралық экономикалық сот (бұдан әрі – СМЭС-тің 17.06.2016 ж. шешімі) "В" компаниясын банкрот деп тану және банкроттық рәсімін қозғай отырып, осы кәсіпорынды тарату туралы шешім шығарды.

Бұл ретте, СМЭС-тің 2016ж.17.06. шешімінде "В" компаниясының салық органы алдындағы кредиторлық берешегі 5 236,0 мың теңге сомасын, оның ішінде негізгі борышы 3 618,9 мың теңге сомасын құрайтыны көрсетілген.

Сондай-ақ, СМЭС-тің 2016ж.17.06. шешімінде "В" компаниясының меншік құқығында тек жер учаскесі бар екендігі көрсетілген: кадастрлық нөмірі №15-164-021-136 Чермошнян ауылдық округіорналасқан.

Сондай-ақ, кредиторлық берешекті өтеу үшін жылжымалы мүлік, есеп айырысу шоттарындағы ақша қаражаттары және басқа активтер жоқ екенін атап өткен жөн.

Тиісінше, СМЭС-тің 2016ж.17.06. шешімімен "Н" компаниясы алдында пайда болған "В" компаниясында актив ретінде дебиторлық берешектің болуы, 2011ж.22.07. кредитордың құқықтарын басқаға беру туралы, 2011ж.12.08. міндеттемелерді орындау туралы және 2012ж.25.06. қосымша келісім расталмады.   

Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, кредитордың 2011ж.22.07. құқықтарын басқаға беру туралы, 2011ж.12.08. міндеттемелерді орындау туралы шарттар және 2012ж.25.06. қосымша келісім "Н" компаниясының "I" компаниясы алдындағы кредиторлық берешегін төлеу бойынша орындау мерзімінің өзгергені туралы дәлелдемелер ретінде таныла алмайды.

Бұл ретте, жоғарыда көрсетілгендей, "Н" компаниясының 2009-2010 жылдары құрылған "I" компаниясы алдындағы кредиторлық берешегі шағымға қоса берілген құжаттарға сәйкес 1 572 776,9 мың теңге соманы құрайды, бұл 2013 жылғы салықтық тексеру нәтижелері бойынша айқындалған күмәнді міндеттемелер бойынша 567 683,3 мөлшеріндегі кіріс сомасынан асып түседі мың теңге, тиісінше, көрсетілген салық кезеңі үшін осы соманы күмәнді міндеттемелер бойынша табыс деп тану және салықтық тексеру нәтижелері бойынша көрсетілген бөлікте КТС және ҚҚС тиісінше есептеу негізді болып табылады.

3. 2013-2014 жылдардағы шығыстарды шегеруден алып тастауға қатысты.

Салық кодексінің 100-бабын бұзу шағымданған салық сомасын және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеу үшін 2013-2014жж. құжаттық растаманың болмауы себебінен жалпы сомасы 435 063,8 мың теңге тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) сатып алу жөніндегі шығыстарды шегерімдерден алып тастауға негіз болды.

Салық органының осы тұжырымымен "Н" компаниясы келіспейді, себебі салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2013 жылғы шығыстар шегерімдерден негізсіз алынып тасталды, барлығы 433 809,5 мың теңге сомаға, оның ішінде:

- электр энергиясы бойынша шығыстар, байланыс қызметтері, сақтандыру бойынша қызметтер, Мүлікті бағалау бойынша 2013 ж. 71 620,7 мың теңге сомасына;

- 2013 жылғы Өзге шығыстар бойынша 362 188,8 мың теңге сомаға шығыстар.

Сондай-ақ, "Н" компаниясының пікірінше, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2013 жылғы ҚҚС есебінен "С" компаниясымен және "М" компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша 1 947,9 мың теңге сомасында негізсіз алынып тасталды.

Бұдан басқа, салықтық тексеру нәтижелері бойынша Серіктестіктің пікірінше, 2014 жылы "Б" компаниясымен, "S" компаниясымен, "Г" компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша 1 254,3 мың теңге сомасында қызметтер мен жұмыстарды сатып алу бойынша шығыстар заңсыз алынып тасталды.

"Н" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.

Салық кодексінің 100-бабының 1 және 3-тармақтарына сәйкес Салық кодексіне сәйкес шегеруге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары салық салынатын табысты айқындау кезінде шегерімге жатады.

Шегерімдерді салық төлеуші табыс алуға бағытталған оның қызметіне байланысты шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде жүргізеді. Бұл шығыстар халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және ҚР Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстарын қоспағанда, олар нақты жүргізілген салық кезеңінде шегерілуге жатады.

Осылайша, салық төлеушінің шығыстары тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шығыстар табыс алуға бағытталуы тиіс, сондай-ақ салық төлеушінің бұйрығымен басшы мен бас бухгалтер немесе оған уәкілеттік берілген қызметкер қол қойған тиісті құжаттармен расталған жағдайда шегерімге жатқызылуға жатады.

Салық кодексінің 56-бабының 2-тармағына сәйкес салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделетінін атап өткен жөн. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.

Салық кодексінің 56-бабының 6-тармағында есепке алу құжаттамасы: бухгалтерлік құжаттаманы, салық нысандарын, салықтық есепке алу саясатын, салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді айқындау үшін, сондай-ақ салық міндеттемесін есептеу үшін негіз болып табылатын өзге де құжаттарды қамтитыны айқындалған.

"Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Бухгалтерлік есеп туралы Заң) 6-бабының 1-тармағына сәйкес Бухгалтерлік есеп Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасымен, сондай-ақ есеп саясатымен регламенттелген дара кәсіпкерлер мен ұйымдардың операциялары мен оқиғалары туралы ақпаратты жинаудың, тіркеудің және жинақтаудың реттелген жүйесін білдіреді.

Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік құжаттама бастапқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп регистрлерін, қаржылық есептілікті және есеп саясатын қамтиды.

Бухгалтерские записи производятся на основании первичных документов. Первичные документы должны быть составлены в момент совершения операции или события либо непосредственно после их окончания.

Бұдан басқа, Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 6) тармақшасына сәйкес қағаз және электрондық жеткізгіштердегі бастапқы құжаттарда міндетті деректемелер болуға тиіс, мұнда басқалармен қатар операция жасауға (оқиғаны растауға) жауапты адамдардың лауазымдарының атауын, тегін, аты-жөнін және қолын көрсету және оның дұрыстығы көзделген (оның) ресімдеу.

Осылайша, салық кодексінің нормаларына сәйкес салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді. Бұл ретте операцияны не оқиғаны жасау фактісін тіркейтін бастапқы құжаттарда міндетті деректемелер болуға және ҚР заңнамасының талаптарына сәйкес ресімделуге тиіс.

Салық кодексінің 19-бабы 1-тармағының 5) тармақшасына сәйкес салық органдары салық төлеушіден (салық агентінен, оператордан) салықтарды және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептеудің дұрыстығын және уақтылы төлеуді (ұстап қалуды және аударуды), міндетті зейнетақы жарналарын есептеудің, ұстап қалудың және аударудың толықтығы мен уақтылығын растайтын құжаттарды ұсынуды талап етуге құқылы, міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары мен әлеуметтік аударымдарды есептеу және төлеу, салық төлеуші (салық агенті, оператор) жасаған салық нысандары, сондай-ақ салық төлеушінің (салық агентінің) қаржылық есептілігі, оның ішінде резидент салық төлеушінің (салық агентінің) шоғырландырылған қаржылық есептілігі, оның ішінде Қазақстан Республикасынан тыс жерде орналасқан еншілес ұйымдарының қаржылық есептілігі бойынша аудиторлық есепті қоса бере отырып, жазбаша түсініктемелер мұндай адамның Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде міндетті аудит жүргізу белгіленген.

Қарастырылып отырған жағдайда салық органы салықтық тексеру барысында 2015ж. 20.03. бастап 2015ж.29.05. дейінгі мерзімде салықтарды есептеуге байланысты және табыс алуға бағытталған кірістер мен шығыстар бойынша барлық растайтын құжаттарды ұсыну туралы талап/хабарлама қойды, алайда Серіктестік салық органының заңды талаптарын орындамады және салықтық тексеруге құжаттар ұсынылмады.

Сондай-ақ, 2017ж.25.12. Салық кодексінің 179-бабының 5-тармағына сәйкес шағымға салық төлеуші (салық агенті) өз талаптарын негіздейтін мән-жайларды растайтын құжаттар, сондай-ақ іске қатысы бар өзге де құжаттар қоса берілетінін атап өткен жөн.

Алайда, "Н" компаниясы жоғарыда көрсетілген норманы бұза отырып, шағымға "Н" компаниясы өз талаптарын негіздейтін құжаттар, сондай-ақ өзге де қызметтер мен жұмыстарды сатып алу жөніндегі шығыстарды шегеруден негізсіз алып тастау жөніндегі мән-жайларды растайтын бастапқы құжаттар қоса берілмеген.

На основании вышеизложенного, учитывая норму пункта 3 статьи 100 Налогового кодекса, исключение из вычетов расходов за 2013г. на сумму 433 809,5 тыс.тенге, за 2014г. в сумме 1254,3 тыс.тенге и соответствующее начисление КПН за указанные налоговые периоды по результатам налоговой проверкой является обоснованным.

Жоғарыда айтылғандардың негізінде, Салық кодексінің 100-бабы 3-тармағының нормасын ескере отырып, 2013 жылғы 433 809,5 мың теңге сомасына 2014 жылғы 1254,3 мың теңге сомасында шығыстарды шегеруден алып тастау және көрсетілген салық кезеңдері үшін КТС-ты тиісті есептеу салықтық тексеру нәтижелері бойынша негізделген болып табылады.

25 июля 2023

Дау түрі: салық даулары

Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға

Салық түрі: ҚҚС қайтару

 

Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) Мемлекеттік кірістер аумақтық департаментінің (бұдан әрі - салық органы) бюджетке төлеуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан есепке жатқызылатын ҚҚС асып кеткен сомасы туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «M» Компаниясының апелляциялық шағымын алды.

Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы қайтаруға ұсынылған қосылған құн салығы (ҚҚС) сомаларының дұрыстығын, есептеудің дұрыстығын және 01.04.2017ж. 31.03.2022 ж. кезең үшін ҚҚС төлеудің уақтылығын растау мәселелері бойынша «M» Компаниясына тақырыптық тексеру жүргізді. бойынша, оның нәтижелері бойынша Қазақстан Республикасының аумағында 6 415,7 мың теңге сомасында тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) есептеу туралы, есепке жатқызылатын ҚҚС бюджетке төлеуге жатпайтын қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан асып кету сомасы туралы хабарлама шығарылды 5 033 832,3 мың теңге мөлшерінде, бюджеттен қайтарылған және қайтаруға расталмаған ҚҚС асып кеткен сомасы туралы 819,5 мың теңге сомасында, 31,7 мың теңге сомасында өсімпұл.

«M» Компаниясы 202 199,0 мың теңге сомасында талап қою мерзімінің өтуіне, 6 415,7 мың теңге сомасында ҚҚС есептелуіне байланысты 3 424 963,0 мың теңге сомасында тәуекелдерді басқару жүйесін (ТБЖ) қолдану нәтижесінде қайтаруға ҚҚС асып кеткенін растамау бөлігінде тексеру нәтижелері туралы осы хабарламаға сәйкес келмейді және келесі дәлелдер.

Қайтаруға ҚҚС-ты растамау үшін Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының 2-бабын бұзу негіз болды, нәтижесінде қайтаруға 5 033 832,3 мың теңге сомасында ҚҚС-ты асырып жіберу расталмады, оның ішінде:

- валюталық түсім түспеген тауарлардың экспорты бойынша 56 187,4 мың теңге;

- ТБЖ қолдану нәтижесінде анықталған бұзушылықтар бойынша 3 424 963,0 мың теңге;

- 523 093,6 мың теңге, қайтаруға артық ҚҚС ұсынылды;

- 267 051,8 мың теңге, талап қою мерзімінің өтуіне байланысты;

- 569 854,8 мың теңге, бұрын қайтарылған ҚҚС сомасы.

- Салық Кодексінің 429-бабының 2-тармағында көзделген шарттарға сәйкес келмеуіне байланысты 192 681,4 мың теңге.

Сондай-ақ, салықтық тексеру актісінің нәтижелері бойынша Салық кодексінің 401-бабын бұза отырып, 2022 жылғы 1 тоқсанға есепке жатқызылатын ҚҚС-ты 6 415,7 мың теңге сомасында асыра бағалау белгіленді. 

 

Салық органының осы қорытындысымен «М» Компаниясы 3 424 963,0 мың теңге сомасында ТБЖ қолдану нәтижесінде анықталған бұзушылықтар бөлігінде келіспейді, себебі ҚҚС асып кетуін қайтару және ҚҚС асып кету сомасының дұрыстығын растау мақсатында тәуекелдерді басқару жүйесін қолдану Қағидаларының 48, 49-тармақтарында, сондай-ақ бекітілген тәуекел дәрежесінің өлшемшарттары ҚР Қаржы министрінің 2018.03.19 № 391 бұйрығымен (бұдан әрі-2018.03.19 №391 қағидалар), «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» 2017ж.25.12. Қазақстан Республикасы Кодексінің 158-бабы 1-тармағының 10) тармақшасы. (Салық кодексі) және тексеру актісінде аумақтық мемлекеттік кірістер органдарының (МКҚ) жауаптарының мазмұнымен анықталған бұзушылықтардың толық сипаттамасы жоқ екенін атап өтеді.

Сондай-ақ, МАЭС-тің 2022ж.14.04.шешіміне сілтеме жасай отырып, «М» Компаниясы салықтық тексеру жүргізу барысында жіберілген сұрау салулар бойынша аумақтық МҚҚ-ның жауаптарын тексеруді сұрайды.

Шағымда келесі деңгейдегі жеткізушілер бойынша ҚҚС сәйкессіздігіне байланысты салықтық тексеру актісінің нәтижелері бойынша 8 компания бойынша қайтаруға расталмағаны көрсетілген.

Өз кезегінде, 03.03.2021 Ж. №36 акт бойынша бұрын жүргізілген тексеру барысында жіберілген ҚҚС бойынша бұзушылықтарды жою туралы сұрау салуларға МҚК жауаптарына сәйкес көрсетілген өнім берушілер бойынша ҚҚС бойынша сәйкессіздіктер жоқ. Бұл ретте «Т» Компаниясының жеткізушісі бойынша тексеру актісінде қайтаруға ҚҚС сомаларын растамау үшін себептер жоқ.

Бұдан әрі шағымда ҚҚС асып кетуін қайтару туралы талап 2022 жылғы 1 тоқсандағы ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілгені көрсетілген. осыған байланысты, Салық кодексінің 48-бабы 3-тармағының 1) тармақшасын ескере отырып, «М» Компаниясы ҚҚС асып кетуін қайтару талабы бөлігінде 202 199,0 мың теңге сомасында 202 ескіру мерзімі деп есептейді, 2017 жылдың 3 тоқсаны аяқталмайды.

Бұдан басқа, «М» Компаниясы 6 415,7 мың теңге сомасында ҚҚС есептеу бөлігінде салықтық тексеру актісінің нәтижелеріне сәйкес келмейді.

«М» Компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.

Уәкілетті орган шағым бойынша дәлелді шешім шығару мақсатында Салық кодексінің 181, 186-баптарына сәйкес 2017ж.01.10. бастап 2022ж.31.03. дейінгі кезеңде қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау мәселесі бойынша тақырыптық тексеру тағайындады.

Осы хатты орындау үшін Мемлекеттік кірістер комитеті 2023ж.01.02. ұйғарымының негізінде «М» Компаниясына тақырыптық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 2023ж.10.05. №4 тақырыптық тексеру актісі (бұдан әрі - тақырыптық тексеру актісі) жасалды.

Тақырыптық тексеру актісінен мыналар шығады.

1. ҚҚС есептеуге қатысты 6 415,7 мың теңге сомасында.

Салық кодексінің 400-бабының 1-тармағына сәйкес Салық кодексінің 367-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес ҚҚС төлеуші болып табылатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушының есепке жатқызылатын ҚҚС сомасы, егер олар пайдаланылса немесе мақсатта пайдаланылса, алынған тауарлар, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер үшін төлеуге жататын ҚҚС сомасы танылады Салық кодексінің көрсетілген бабының 1)-4) тармақшаларында көрсетілген сату бойынша салық салынатын айналым.

Салық кодексінің 401-бабының 1-тармағына сәйкес есепке жатқызылатын ҚҚС мынадай күндердің неғұрлым кешігуіне жататын салық кезеңінде ескеріледі: тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алу күні және шот-фактураны немесе 1-тармаққа сәйкес қосылған құн салығын есепке жатқызу үшін негіз болып табылатын өзге құжатты жазып беру күні Салық кодексінің 400-бабы.

Тақырыптық тексеру актісінен алынған электрондық шот-фактуралар (ЭШФ) бойынша ҚҚС сомаларын есепке жатқызылған, 2022 жылғы 1 тоқсандағы ҚҚС декларациясында көрсетілген ҚҚС сомаларымен салыстыру кезінде 6 415,7 мың теңге сомасында алшақтық белгіленгені шығады.

Айта кету керек, Салық кодексінің 179-бабының талаптарына сәйкес шағымда 6 415,7 мың теңге сомасында ҚҚС есептеу бөлігінде салықтық тексеру нәтижелерімен келіспейтін дәлелдер мен дәлелдер келтірілмеген, сондай-ақ «М» Компаниясы шағымды қарау мәселелері бойынша тақырыптық тексеру жүргізу барысында көрсетілген сомаларды жатқызудың негізділігін растайтын құжаттар ұсынылмаған есепке алу.

Баяндалғанды ескере отырып, тақырыптық тексеру актісінің нәтижелері бойынша Салық кодексінің 400, 401-баптарына сәйкес 2022 жылғы 1 тоқсанда ҚҚС есептен шығару және ҚҚС есептеу бойынша 2022ж.15.11. №68 салықтық тексеру актісінің нәтижелері 6 415,7 мың теңге сомасында расталды.

Осылайша, тақырыптық тексеру актісінің нәтижелерін ескере отырып, 2022 жылғы 1 тоқсандағы ҚҚС-ты есептен шығару және 2022 жылғы 2022ж.15.11. №68 салықтық тексеру актісінің нәтижелері бойынша 6 415,7 мың теңге сомасында ҚҚС есептеу негізді болып табылады.

2. Қайтаруға 3 424 963,0 мың теңге сомасында ҚҚС асып кеткенін растамауға қатысты.

Тақырыптық тексеру актісінен ТБЖ қолдану кезінде анықталған бұзушылықтарға байланысты «Пирамида» есебін талдау нәтижесінде 2022ж.15.11. №68 салықтық тексеру актісі бойынша қайтаруға расталмаған ҚҚС сомасы 3 424 963,0 мың теңгені, оның ішінде ҚҚС сомасы жасалған «Т» Компаниясының жеткізушісі бойынша құрады 127 830,3 мың теңге.

Тақырыптық тексеру жүргізу барысында 2018ж.19.03. №391 Қағидаларға сәйкес бекітілген есептеу тәртібіне сәйкес тәуекел дәрежесі критерийлері бойынша балдарды автоматтандырылған есептеу жүргізілді.

Тәуекел дәрежесі критерийлерін пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша балдардың жиынтық қорытындысының нәтижелері бойынша 92,41 балды құрады, демек, «М» Компаниясы 2018ж.19.03. №391 Қағидалардың 43-тармағында белгіленген шектен аспады, нәтижесінде «Пирамида» есебі қалыптастырылды.

2018 жылғы 19.03. №391 Қағидалардың 45, 46, 52-тармақтарына сәйкес тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді жеткізушілерде «Пирамида» есебінің нәтижелері бойынша салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған жағдайда, ҚҚС асып кету сомаларының дұрыстығын растау салықтық бұзушылықтар анықталған жеткізушілерге тиесілі ҚҚС асып кету сомасына азайтылған ұсынылған сомалар шегінде жүргізіледі, Қағидалардың 52-тармағының 1) - 7) тармақшаларында көзделген заңнамалар.

Қаралып отырған жағдайда, тақырыптық тексеру актісінің нәтижелері бойынша «М» Компаниясының 487 тікелей өнім берушілері бойынша 2018ж.19.03. №391 Қағидалардың 52-тармағында белгіленген салық заңнамасының бұзушылықтары расталды, олар бойынша қайтаруға расталмаған ҚҚС асуының ең аз сомасы 3 667 770,7 мың теңгені құраған кейінгі деңгейдегі өнім берушілерге тиесілі, оның ішінде 8 өнім берушілерге қайтаруға расталмаған ҚҚС сомасы 1 271 573,4 мың теңгені құрады (әрбір өнім беруші бойынша бұзушылықтар және сомалар бөлінісінде 2.10-бөлімде егжей-тегжейлі көрсетілген) .

Бұдан басқа, Салық Кодексінің 429-бабының 3-тармағына сәйкес «М» Компаниясы «Т» Компаниясының өнім берушісінен сатып алынған тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін қызметтер) бойынша есепке жатқызған 127 830,3 мың теңге сомасындағы ҚҚС тақырыптық тексеру актісінің нәтижелері бойынша қайтаруға расталмаған, өйткені сатып алынған жабдық (бөтелкеге құю желісі ПЭТ, шам сүзгісі бар су дайындау, сироп бөлмесі) нөлдік мөлшерлеме бойынша салық салынатын өткізу бойынша айналым мақсатында пайдаланылмаған.

Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының 2), 3) тармақшаларына сәйкес салықтық тексеру аяқталған күні тексерілетін салық төлеушінің өнім берушілері бойынша «Пирамида» талдамалық есебін талдау нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталған, ҚҚС сомаларының дұрыстығы расталмаған сомалар шегінде ҚҚС қайтару жүргізілмейді.

Баяндалғанды ескере отырып, тақырыптық тексеру актісінің нәтижелері бойынша ТБЖ қолдану кезінде анықталған бұзушылықтарға байланысты «Пирамида» есебін талдау нәтижесінде 3 424 963,0 мың теңге сомасында ҚҚС қайтаруға растамау бойынша, сондай-ақ ТБЖ қолдану бойынша 127 830,3 мың теңге сомасында қайтаруға ҚҚС растамау бойынша 15.11.2022 ж. №68 салықтық тексеру актісінің нәтижелері расталды. «Т» Компаниясының жеткізушісіне.

Осылайша, тақырыптық тексеру нәтижелерін ескере отырып, ТБЖ қолдану нәтижесінде 3 667 770,7 мың теңге сомасында ҚҚС қайтаруға расталмауы, сондай-ақ «Т» Компаниясының жеткізушісі бойынша 127 830,3 мың теңге сомасында қайтаруға ҚҚС расталмауы негізді болып табылады.

3. Талап қою мерзімінің өтуіне байланысты қайтаруға ҚҚС-ты растамауға қатысты

Салық кодексінің 48-бабы 1-тармағының 3) тармақшасына сәйкес салық төлеуші (салық агенті) бюджетке салықтар мен төлемдерді, өсімпұлдарды есепке жатқызуды және (немесе) қайтаруды талап етуге құқылы уақыт кезеңі салық міндеттемесі мен талабы бойынша талап қою ескіру деп танылады.

Салық кодексінің 48-бабының 2-тармағына сәйкес (2020ж.01.01. бастап редакцияда), егер осы бапта өзгеше көзделмесе, талап қою мерзімі үш жылды құрайды.

Бұл ретте Салық кодексінің 48-бабының 9 және 10-тармақтарында талап қою мерзімін ұзарту және тоқтата тұру жағдайлары көзделген.

Салық кодексінің 48-бабының 3-тармағына сәйкес салық төлеушілердің мынадай санаттары үшін осы бапта белгіленген ерекшеліктерді ескере отырып, талап қою мерзімі бес жылды құрайды:

1) Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне сәйкес осындай санатқа жатқызылған ірі кәсіпкерлік субъектілерінің;

2) жер қойнауын пайдалануға арналған келісім-шартқа сәйкес қызметті жүзеге асыратын тұлғалар.

Осылайша, салық төлеушінің салық кодексінің 48-бабы 3-тармағының 1), 2) тармақшаларында көрсетілген салық төлеушілердің санаттары үшін салықтарды және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есепке жатқызуды және (немесе) қайтаруды, өсімпұлды талап ету құқығы талап қоюдың 5 жылдық мерзімі кезеңінде қолданылады. Бұл ретте Салық кодексінің ережелерінде салық төлеушінің осы құқығы бөлігінде талап қою мерзімін ұзарту және тоқтата тұру жағдайлары көзделмеген.

Кәсіпкерлік субъектісінің санаты туралы анықтамаға сәйкес «М» Компаниясы ірі кәсіпкерлік субъектісіне жатады, тиісінше 2017ж.25.12. Салық кодексінің 48-бабының 3-тармағында көрсетілген салық төлеушілер санатына жатады.

Қаралып отырған жағдайда «М» Компаниясына тақырыптық тексеру 2022 жылғы 1 тоқсандағы ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген ҚҚС асып кетуін қайтару туралы талап негізінде 2017ж.01.04. бастап 2022ж.31.03. дейінгі кезеңде жүргізілді, оның ішінде:

- 2017 жылғы 2 тоқсанда 60 655,7 мың теңге сомасында ҚҚС;

- 2017 жылдың 3 тоқсанында ҚҚС 141 543,2 мың теңге сомасында.

Тақырыптық тексеру актісінде «Салық заңнамасын қолданудың сот практикасы туралы» ҚР Жоғарғы Сотының 2017ж.29.06. №4 нормативтік қаулысының 16-тармағына сәйкес мемлекеттік кірістер органының салықтардың және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің есептелген, есептелген сомасын есептеу немесе қайта қарау құқығына қатысты талап қою мерзімі хабарламалар шығарылған күнге есептелетіні көрсетілген.

Бұл жағдайда Мемлекеттік кіріс органы тексеру нәтижелері туралы хабарламаны 2022ж.15.11. шығарды.

Баяндалғанды ескере отырып, тақырыптық тексеру актісінің нәтижелері бойынша тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламаны шығару күніне 2017ж.01.04. бастап 2017ж.30.09. дейінгі кезең үшін салықтардың есептелген, есептелген сомасын есептеу, қайта қарау бөлігінде талап қою ескіру мерзімі аяқталғаны анықталды.

Сонымен қатар, «Салық заңнамасын қолданудың сот практикасы туралы» ҚР Жоғарғы Сотының 2022ж.22.12. №9 нормативтік қаулысының (бұдан әрі - ҚР ҚК 2022ж.22.12. нормативтік қаулысы) енгізілуіне байланысты соттың 2017ж.29.06. №4 нормативтік қаулысының күші жойылғанын атап өткен жөн.

Бұл ретте, ҚР ҚК 2022ж.22.12. нормативтік қаулысының 19-тармағында Салық кодексінің 48-бабы 1-тармағының 3) тармақшасына сәйкес салық міндеттемесі мен талабы бойынша талап қою мерзімі салық төлеуші (салық агенті) бюджетке салықтар мен төлемдерді есепке жатқызуды және (немесе) қайтаруды, өсімпұлды талап етуге құқылы уақыт кезеңі деп танылатыны белгіленген.

Салық органының салықтардың және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің есептелген, есептелген сомасын есептеу немесе қайта қарау құқығын және салық төлеушінің салықтар мен бюджетке төленетін төлемдерді, өсімпұлдарды есепке жатқызуды және (немесе) қайтаруды талап ету құқығын бөлу қажет. Мәселен, салық төлеушінің бюджеттен салықтарды қайтару құқығын іске асыру кезінде салық органы салықтардың есептелген сомасын есептемейді және қайта қарамайды, бірақ бюджеттен салықтарды қайтаруды растау не растаудан бас тартады.

Осыған байланысты салық төлеушілердің Салық кодексінің 101-бабы 4-тармағының 1) тармақшасында көзделген салық өтінішін салық органының ескіру мерзімін есептеу кезінде салықтар мен төлемдерді, өсімпұлдарды есепке жатқызуды және (немесе) қайтаруды талап ету құқығына қатысты Салық кодексінің 101-бабы 4-тармағының 1) тармақшасында көзделген салық өтінішін қабылдау (тіркеу) күнін немесе ҚҚС асып кеткен соманы қайтару туралы талапты назарға алған жөн,  Салық кодексінің 431-бабы 1-тармағының 2) тармақшасында көзделген салықтық тексеру нәтижелері, оның ішінде салықтық тексеру нәтижелері туралы хабарлама бойынша шешім шығарылған күн емес.

Осылайша, ҚР ҚК-нің 2022ж.22.12. нормативтік қаулысына сәйкес талап қою мерзімін есептеу кезінде Салық кодексінің 431-бабы 1-тармағының 2) тармақшасында көзделген ҚҚС асып кету сомасын қайтару туралы салық органының талаптарды қабылдау (тіркеу) күнін назарға алған жөн.

Қаралып отырған жағдайда, 2022ж.13.05. Мемлекеттік кірістер органына ұсынылған 2022 жылғы 1 тоқсандағы ҚҚС бойынша декларацияға (300.00-нысан) сәйкес, «М» Компаниясы 2015ж.01.10. бастап 2022ж.31.03. дейінгі кезеңге 5 200 521,3 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтару туралы талап қойды, оның ішінде 2017 жылғы 2, 3 тоқсандарына  202 199,0 мың теңге сомасында.

Демек, Салық кодексінің 48-бабы 3-тармағының, ҚР ҚК 22.12.2022 жылғы нормативтік қаулысының 19-тармағының нормаларын ескере отырып, 2017 жылғы 2, 3 тоқсандағы ҚҚС асып кету сомасын (ҚҚС бойынша декларация (300.00 ф.) 2022 жылғы 1 тоқсан үшін) қайтару туралы талапты қабылдау күніне 2017 жылғы 2, 3 тоқсандағы талап қою ескіру мерзімі. мерзімі өткен жоқ.

Сонымен қатар, жоғарыда көрсетілгендей, Салық кодексінің 152-бабының 12-тармағына сәйкес қайтаруға 5 033 832,3 мың теңге сомасында ҚҚС асып кеткені расталған жоқ.

Ал, 2022ж.15.11. №68 салықтық тексеру актісінің нәтижелерін ескере отырып, тақырыптық тексеру актісінің қайтаруға 5 074 440,8 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуі расталмады, оның ішінде:

- Валюталық түсім түспеген тауарлардың экспорты бойынша 56 187,4 мың теңге;

- ТБЖ қолдану нәтижесінде анықталған бұзушылықтар бойынша 3 667 770,8 мың теңге;

- 523 093,6 мың теңге, қайтаруға артық ҚҚС ұсынылды;

- 64 852,8 мың теңге, талап қою мерзімінің өтуіне байланысты;

- 569 854,8 мың теңге, бұрын қайтарылған ҚҚС сомасы.

- Салық кодексінің 429-бабының 2-тармағында көзделген шарттарға сәйкес келмеуіне байланысты 192 681,4 мың теңге.

Тақырыптық тексерудің нәтижелерін ескере отырып, баяндалғанның негізінде, 5 074 440,8 мың теңге мөлшерінде ҚҚС асып кетуінің расталмаған сомасы 2022ж.15.11. №68 салық тексеру актісі бойынша расталмаған сомадан 40 608,5 мың теңгеге артық (5 074 440,8 - 5 033 832,3), тиісінше, 2022ж.15.11. №68 салықтық тексеру актісінің нәтижелері бойынша 5 033 832,3 мың теңге мөлшеріндегі ҚҚС сомасының асып кетуі қайтаруға растамау расталады.

Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырмай қалдыру туралы шешім қабылданды

25 июля 2023

 

 

 

 

Дау түрі: салық даулары

Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға

Салық түрі: КТС, ҚҚС

 

Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын және Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) есептеу туралы Мемлекеттік кірістер аумақтық департаментінің (бұдан әрі - салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламасына "К" компаниясының апелляциялық шағымын алды) және шығынды азайту.

Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.01.2017 ж. кезеңіне кешенді салықтық тексеру жүргізді. мұнай секторы ұйымдарынан (КТС) 247 914,1 мың теңге сомасында түсімдерді, 757,4 мың теңге сомасында өсімпұлды, Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын қоспағанда, нәтижелері бойынша заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын есептеу туралы хабарлама шығарылған 31.12.2020 ж. бойынша (ҚҚС) 178 045,5 мың теңге сомасында, 54 284,0 мың теңге сомасында өсімпұл және 898 560,9 мың теңге сомасында шығынды азайту.

"К" компаниясы салық органының қорытындыларымен келіспей, 246 686,0 мың теңге сомасында КТС, 177 985,8 мың теңге сомасында ҚҚС есептеу және 164 702,1 мың теңге сомасында шығынды азайту бөлігінде апелляциялық шағым түсірді.

1. "R" ЖШС сатып алған консультациялық қызметтер бойынша есептен шығыстар мен ҚҚС шегерімдерінен алып тастауға қатысты

Шағымнан салықтық тексеру нәтижелері бойынша "R" ЖШС-мен өзара есеп айырысу бойынша "К"компаниясының есебінен шығыстар мен ҚҚС шегерімдерден алынып тасталғаны шығады.

Шағымда "К" компаниясы мен "R" ЖШС арасында негізгі және қосалқы процестердің тиімділігін арттыруға бағытталған консультациялық қызметтер көрсетуге шарт жасалғаны көрсетілген.

Консультациялық қызметтер кешені Тау-кен дела, өндірістік процестер, кәсіпорынның инфрақұрылымы, кәсіпорынның экономикалық және әлеуметтік дамуы, кәсіпорынның кірістілігін арттыру, болашаққа арналған стратегиялық жоспарлар саласындағы міндеттердің спектрін қамтиды.

Шағымнан " R " ЖШС жүргізген жұмыс нәтижелері бойынша серіктестіктің негізгі және қосалқы процестерінің тиімділігін арттыру жөніндегі егжей-тегжейлі экономикалық негізделген ұсыныстардан, оларды енгізу жөніндегі ұсыныстардан тұратын есеп ұсынылды.

Сондай-ақ, консультациялық қызметтер кешенінің арқасында көмір өндіру, сатудан түскен кірістілік көрсеткіштері жақсарды, тұрақты шығындар бойынша өзіндік құны төмендеді және жаңа өнім сатып алушылар пайда болды.

Шағымда Серіктестік 10.04.2020 ж. "R" ЖШС-мен қызмет көрсетуге шарт жасасқаны, 18.06.2020 ж. шот-фактура және 1 483 215,7 мың теңге сомасында орындалған жұмыстар актісі қойылғаны атап өтілді. Алайда, 2019 жылы жасалған "R" ЖШС консультациялық қызметтері бойынша есеп дұрыс емес, өйткені талданатын көрсеткіштер 2019ж., шот 2020ж. қойылды.

Бұл ретте, "R" ЖШС қатысты қарсы тексеру жүргізілді, нәтижесінде бұзушылықтар анықталмады. Айта кету керек, "R" ЖШС консультациялық қызметтер көрсету үшін 25.04.2020 ж.бастап "I" ЖШС-мен шарт жасалды, оның негізгі қызмет түрі коммерциялық қызмет және басқару мәселелері бойынша консультация беру болып табылады.

Шағымда "К" компаниясы салықтық тексеру нәтижелері бойынша "К" компаниясы өндірушілері мамандарының жұмыстарының қайталануы, сондай-ақ шот-фактураны, орындалған жұмыстар актісін беру күнінің "R"ЖШС есебінде көрсетілген күнге сәйкес келмеуі байқалатынын көрсетеді.

Салықтық тексеру актісінен "К" компаниясы "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасының 25.12.2017 ж. Кодексінің (Салық кодексі) 242 және 400-баптарын бұза отырып, 2020 ж. "R" ЖШС көрсеткен консультациялық қызметтер бойынша шығыстар 1 483 215,7 мың теңге сомасында негізсіз шегерімге жатқызылғаны шығады және 2020 жылдың 2 тоқсанына ҚҚС есебіне 177 985,8 мың теңге сомасында.

Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.

Салық кодексінің 242 - бабының 1 және 3-тармақтарына сәйкес Салық кодексіне сәйкес шегеруге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары салық салынатын табысты айқындау кезінде шегерімге жатады.

Шегерімдерді салық төлеуші өзінің табыс алуға бағытталған қызметіне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде іс жүзінде жүргізілген шығыстар бойынша жүргізеді. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстары олар жататын салық кезеңінде шегерілуге жатады.

Салық кодексінің 400-бабына сәйкес ҚҚС-ты есепке жатқызу үшін шот-фактура негіз болып табылады.

Салық кодексінің 412-бабының 12 - тармағында шот-фактура заңды тұлғалар үшін-атауы мен ұйымдық-құқықтық нысанын көрсететін мөрмен, сондай-ақ басшы мен бас бухгалтердің қолдарымен куәландырылатыны көзделген.

Шот-фактура салық төлеушінің шешімімен уәкілеттік берілген қызметкердің қолымен куәландырылуы мүмкін.

Салық кодексінің 190-бабының 3-тармағына сәйкес салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.

Бұл ретте "бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Бухгалтерлік есеп туралы Заң) 6-бабының 3-тармағында операциялар мен оқиғалар бухгалтерлік есеп жүйесінде көрсетілетіні белгіленген, бұл ретте бухгалтерлік жазбаларды бастапқы құжаттардың түпнұсқаларымен барабар нығайтуды және бухгалтерлік жазбаларда барлық операциялар мен оқиғалардың көрсетілуін қамтамасыз етуге тиіс.

Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабы 3-тармағының 6) тармақшасына сәйкес қағаз және электрондық жеткізгіштердегі бастапқы құжаттарда міндетті деректемелер, атап айтқанда операция жасауға (оқиғаны растауға) және оны ресімдеудің дұрыстығына жауапты адамдардың лауазымдарының атауы, тегі, аты-жөні және қолдары болуға тиіс.

Осылайша, тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шығыстар сомаларын шегерімдерге жатқызу осы шығыстар табыс алуға бағытталған және олар салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылатын немесе пайдаланылатын жағдайда, операция не оқиғаның жасалу фактісін тіркейтін осы шығыстарды растайтын бастапқы құжаттар болған кезде жүргізіледі.

Қаралып отырған жағдайда, салықтық тексеру нәтижелері бойынша консультациялық қызметтер бойынша шығыстар 2020 жылғы шегерімдерден 1 483 215,7 мың теңге сомасында және ҚҚС есебінен ҚҚС есебінен 2020 жылғы 2 тоқсандағы есептен "К" компаниясының "R"ЖШС-мен өзара есеп айырысуы бойынша 177 985,8 мың теңге сомасында Алып тасталды.

Салық кодексінің 1-бабы 1-тармағының 36) тармақшасына сәйкес консультациялық қызметтер-басқарушылық, экономикалық, қаржылық, инвестициялық мәселелерді, оның ішінде стратегиялық мәселелерді шешу мақсатында тұлғаның проблемаларын және (немесе) мүмкіндіктерін айқындауды және (немесе) бағалауды қоса алғанда, түсініктемелер, ұсынымдар, кеңестер және консультациялардың өзге де нысандарын ұсыну жөніндегі қызметтер кәсіпкерлік қызметті жоспарлау, ұйымдастыру және жүзеге асыру, персоналды басқару.

ҚР БСАЖ деректер базасына сәйкес "R" ЖШС қызметінің негізгі түрі "химиялық заттар мен химиялық өнімдердің көтерме саудасы"болып табылады.

Салық кодексінің 179-бабының 5-тармағына сәйкес шағымда шағым беруші тұлға өзінің талаптары мен осы мән-жайларды растайтын дәлелдемелерді негіздейтін мән-жайлар көрсетілетінін атап өту қажет.

Бұл ретте, серіктестік дәлелдемелер ретінде шағымға мынадай растайтын құжаттарды қоса берді: шарт, электрондық шот-фактура, өнеркәсіптік алаңдарда негізгі және қосалқы процестердің тиімділігін арттыру бойынша жүргізілген іс-шаралардың нәтижелері туралы есеп, қарсы тексеру актісі.

Қаралып отырған жағдайда, 10.04.2020 ж. №Д2054-190902-000861 қызметтер көрсетуге ұсынылған Шарттың мазмұнынан көрініп тұрғандай (10.04.2020 ж. №Д2054-190902-000861 қызметтер көрсетуге арналған шартқа №1 қосымша) "R" ЖШС (орындаушы) "К" компаниясының тапсырмасы бойынша (Тапсырыс беруші) серіктестіктің негізгі және қосалқы процестерінің тиімділігін арттыруға бағытталған консультациялық қызметтер.

Көрсетілетін қызметтердің жалпы құны ҚҚС есебімен 1 661 201,6 мың теңгені құрайды.

1.2-тармақпен. 10.04.2020 ж. №Д2054-190902-000861 қызметтер көрсетуге арналған шарттың нәтижесі негізгі және қосалқы процестердің тиімділігін арттыру бойынша егжей-тегжейлі экономикалық негізделген ұсыныстардан, оларды енгізу бойынша ағымдағы қызметте іске асырылуы мүмкін және тиісті экономикалық есептермен расталған толыққанды ұсыныстардан, сондай-ақ Тапсырыс беруші қабылдаған актіден тұратын есеп болып табылады қызметтің қабылданғанын растайтын орындалған жұмыстар (көрсетілген қызметтер).

Шарттың қолданылу мерзімі 9.1-тармақта көзделген. 10.04.2020 ж. №Д2054-190902-000861 қызметтер көрсетуге арналған шарт және оған қол қойылған сәттен бастап күшіне енеді және өз көзқарасын 2019 ж.1 қаңтардан бастап таратады және 2020 ж. 31 желтоқсанға дейін қолданылады.

Ұсынылған электрондық шот-фактурада № ESF-090840016516-20200622-40848966 "тауарлардың, жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің атауы" бағанында "консультациялық қызметтер"көрсетілген.

Сондай – ақ, Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 20.12.2012 ж. №562 бұйрығымен (бұдан әрі - №562 бұйрық) осы бұйрыққа қосымшаларға сәйкес бастапқы есепке алу құжаттарының нысандары бекітілді. Бұл ретте, №562 бұйрыққа 50-қосымшаға сәйкес "орындалған жұмыстар (көрсетілген қызметтер) актісі" Р-1 нысаны (бұдан әрі – акт нысаны) бекітілді.

Актінің осы нысаны "жұмыстардың (көрсетілетін қызметтердің) атауы (олар болған кезде жұмыстарды (көрсетілетін қызметтерді) орындау техникалық ерекшелігіне, тапсырмасына, кестесіне сәйкес олардың кіші түрлері бөлінісінде)" 2-бағанды, сондай-ақ "ғылыми зерттеулер, маркетингтік, консультациялық және өзге де көрсетілетін қызметтер туралы есеп туралы мәліметтер (күні, нөмірі)" 4-бағанды көздейді, беттер саны) толтыруға жатады.

Демек, орындалған жұмыстар, орындалған жұмыстар актісінде көрсетілген Қызметтер техникалық ерекшелікке сәйкес жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің түрлерін (кіші түрлерін) көрсетуі, сондай-ақ операция жасау фактісі куәландырылатын есепті қамтуы тиіс.

Қарағанды облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің ақпаратына сәйкес консультациялық қызметтер үшін төлем 1 661 201,6 мың теңге сомасына жүргізілді, "кәсіби, ғылыми және техникалық қызметтер үшін төлемдер, оның ішінде: Бухгалтерлік қызметтер; салық салу саласындағы консультациялық қызметтер; басқару мәселелері бойынша консультациялық қызметтер, қызметтер" төлем тапсырмалары бойынша төлем тағайындалды.

Шағымға қоса берілген орындалған жұмыстардың 18.06.2020 ж. №386 актісінде "ғылыми зерттеулер, маркетингтік, консультациялық және өзге де қызметтер (күні, нөмірі, беттер саны) туралы есеп туралы мәліметтер (олар болған кезде)" 4-бағанында толық емес, яғни орындалған жұмыстардың шифры шешілмеген жағдайда қараймыз.

Бұл ретте, осы құжатта "R" ЖШС-нің орындалған жұмыстардың сипаты мен құрамы көрінетін жұмыстардың түрлері мен кіші түрлері бойынша іс жүзінде операциялар жасағаны туралы ақпарат көрсетілмеген, орындалған жұмыстар бойынша есеп туралы мәліметтер жоқ.

Осылайша, №562 бұйрықтың талаптарын бұза отырып, "R" ЖШС-мен "К" компаниясы жасаған орындалған жұмыстардың актісі операция жасау фактісін көрсете алмайды.

Қарастырылып отырған жағдайда, 2019 жылғы "К" компанияларының өнеркәсіптік алаңдарында негізгі және қосалқы процестердің тиімділігін арттыру бойынша жүргізілген іс-шаралардың нәтижелері туралы есеп, онда жұмыс түрлері бойынша зерттеулер мен консультациялар жүргізуге жұмсалған сағат саны, жұмыстар мен қызметтердің әрбір түрінің құны қандай бағамен есептелгені, қандай әдістердің көмегімен жүргізілгені көрсетілмеген жұмыс.

Сондай-ақ, 2019 жылғы "К" компаниясының өнеркәсіптік алаңдарында негізгі және қосалқы процестердің тиімділігін арттыру бойынша жүргізілген іс-шаралардың нәтижелері туралы есепте осы есепті жасаудың нақты күні жоқ, "R" ЖШС және "К"компаниясының мөрлері жоқ. "Орындаушылар құрамы" бөлімінде атқаратын лауазымдарының толық жазылуы бар ТАӘ көрсетілген, бұл ретте олар қызметкерлері болып табылатын кәсіпорындардың атауы көрсетілмеген. "Келісу парағы" бөлімінде келісу күндері жоқ, Директорлар Кеңесі төрағасының қаржы жөніндегі Тәуелсіз орынбасарының және қаржы және экономика жөніндегі директордың қолдары жоқ.

Бұдан басқа, 10.04.2020 ж. №Д2054-190902-000861 қызметтер көрсетуге арналған шарт, №ESF электрондық шот-фактура-090840016516-20200622-40848966 орындалған жұмыстардың актісі 18.06.2020 ж. №386 2020 ж. даталанған, ал компанияның өнеркәсіптік алаңдарында негізгі және қосалқы процестердің тиімділігін арттыру бойынша жүргізілген іс-шаралардың нәтижелері туралы есеп "К" 2019 ж.

Бұл ретте, 10.04.2020 ж. №Д2054-190902-000861 қызметтер көрсетуге арналған шарттың мазмұнына сәйкес консультациялық қызметтер алудың түпкі мақсаты "К"компаниясының негізгі және қосалқы процестерінің тиімділігін арттыру болды.

Бұл ретте, 10.04.2020 ж. №Д2054-190902-000861 қызметтер көрсетуге арналған шартқа көрсетілетін қызметтер ерекшелігінің №1 қосымшасының VII тармағында "R" ЖШС міндеттеріне шарт бойынша тиісті қызметтер көрсету үшін қажетті "К" компаниясының объектілері мен құжаттамаларын тексеру, сондай-ақ "К"компаниясынан алу кіретіні көзделген қажетті бастапқы Ақпарат және алынған мәліметтерге тиісті талдау жүргізу.

Алайда, "К" компаниясы салықтық тексеру және шағымды қарау барысында жоғарыда көрсетілген құжаттаманы ұсынбаған, көрсетілген растайтын құжаттар да шағымға қоса берілмеген.

2019 жылғы "К" компаниясының өнеркәсіптік алаңдарында негізгі және қосалқы процестердің тиімділігін арттыру бойынша жүргізілген іс-шаралардың нәтижелері туралы есептің "мазмұны" бөлімінде 35 іс-шара көрсетілген, бұл ретте салықтық тексеру және шағымды қарау барысында жүргізілген іс-шаралар бойынша құжаттама (аумақтарды зерттеу актілері, ұсынымдар актілері, есептеулер, салыстырмалы талдау және т. б.) ұсынылмаған бұл аталған жұмыстарды тікелей жүргізген мамандарды анықтауға мүмкіндік бермейді.

Сондай-ақ, 2019 жылғы "К" компаниясының өнеркәсіптік алаңдарында негізгі және қосалқы процестердің тиімділігін арттыру бойынша жүргізілген іс-шаралардың нәтижелері туралы есепте "қол жеткізілді" бөлімінде "К" компаниясының өткізілген іс-шаралары туралы ақпарат дербес, яғни "R"ЖШС ұсынымына дейін көрсетіледі.

"К" компаниясын тексеру барысында қарсы салықтық тексеру тағайындалды, оның нәтижелері бойынша "К" компаниясының "R"ЖШС-мен өзара есеп айырысуы бойынша 12.12.2022 ж. №293 қарсы салықтық тексеру актісі жасалды.

Қарсы салықтық тексеру актісінде "R" ЖШС тексеруге 01.01.2017-31.12.2020 жж. кезеңінде 10.04.2020 ж. №Д2054-190902-000861 шарты, 25.04.2020 ж. №25-04/2020 шарты, өзара есеп айырысуларды салыстыру актісі, орындалған жұмыстар актісі, үзінді көшірмелер ұсынылғаны көрсетілген банктен орындаушылар құжаттарының тізбесі, нәтижелері туралы есеп өткізілген іс-шаралар, 12.12.2018 ж. өзара ынтымақтастық туралы меморандум

Сондай-ақ, қарсы салықтық тексеру актісінің 2-бөлімінде "осы тексеріспен мыналар белгіленді", "R" ЖШС серіктестікке жалпы сомасы 1 661 201,6 мың теңгеге консультациялық қызметтер, оның ішінде 177 985,8 мың теңге сомасында ҚҚС көрсеткені көрсетілген. Төлем тапсырмасына сәйкес 1 661 201,6 мың теңге сомасында төлем жүргізілді. Тексерілетін салық кезеңінің басына 01.01.2017 ж. және 31.12.2020 ж. аяғына берешек жоқ.

Консультациялық қызметтер көрсету үшін "R" ЖШС "I" ЖШС-мен 25.04.2020 ж. №25-04/2020 тауарларға сатып алу бағаларын оңтайландыру бойынша консультациялық қызметтер көрсету, тауарларды, жұмыстар мен қызметтерді жеткізуге келіссөздер жүргізу және 90 048,0 мың теңге сомасына бәсекелестік орта құру үшін жаңа өнім берушілерді тарту жөнінде шарт жасалды.

"I" ЖШС қызметінің негізгі түрі "коммерциялық қызмет және басқару мәселелері бойынша кеңес беру"болып табылады. Консультациялық қызмет көрсету үшін 17 адам жұмылдырылды, бұл ретте қызметкерлер көрсетілетін консультациялық қызметтер орнына бармады. Өзара есеп айырысулар КТС бойынша декларацияда (100.00-т.) және ҚҚС бойынша декларацияда (300.00-т.) және ЭШФ-да көрсетілген.

Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, осы жеткізушімен өзара есеп айырысу жөніндегі құжаттар (шарт, электрондық шот-фактура, өнеркәсіптік алаңдарда негізгі және қосалқы процестердің тиімділігін арттыру бойынша жүргізілген іс-шаралардың нәтижелері туралы есеп) операциялардың жасалу фактісі туралы сенімді түрде куәландыра алмайды және осы операциялардың бухгалтерлік есепте барабар көрсетілуін қамтамасыз ете алмайды және тиісінше шығыстарды шегерімге жатқызу үшін негіз болып табылады және ҚҚС ҚР салық заңнамасының ережелеріне сәйкес есепке алынады.

Осылайша, 2020 жылғы шығыстар шегерімдерінен 1 483 215,7 мың теңге сомасында және 2020 жылғы 2 тоқсандағы есептен ҚҚС алып тастау салықтық тексеру нәтижелері бойынша "R" ЖШС-мен өзара есеп айырысу бойынша 177 985,8 мың теңге сомасында негізделген болып табылады.

2. Топтың (кіші топтың) құндық балансын азайту есебінен амортизациялық аударымдарды шегерімдерден алып тастауға қатысты 2018-2020 жж.доңғалақты жұптарды жөндеу бойынша шығыстар сомасына.

Шағымнан салықтық тексеру нәтижелері бойынша "К"компаниясының тіркелген активтері бойынша шегерімдер шығыстардан алынып тасталғаны шығады.

"К" компаниясының шағымында "T" ЖШС-мен жасалған 30.12.2016 ж. №1661-191024-00675 шарт, шот-фактура және орындалған жұмыстар актісі негізінде 34 369,6 мың теңге сомасына тепловоздың доңғалақ жұптарына күрделі жөндеу жүргізілгені көрсетілген.

Бұл ретте, амортизациялық аударымдар сомаларын шегерімдерден алып тастау үшін қосалқы мердігер ретінде тартылған "С" ЖШС тіркеуді жарамсыз деп тану болып табылды.

Сондай-ақ, серіктестік жүргізілген шығыстар құжатпен расталғанын, сондай-ақ "T" ЖШС қарсы тексеру жүргізілгенін және бұзушылықтар мен сәйкессіздіктерсіз акт жасалғанын атап өтті.

Серіктестік шағымда "С" ЖШС өзара есеп айырысуларға қатысы жоқ екенін және 05.01.2022 ж. №8 тіркеу есебінен шығару туралы бұйрық негізінде, яғни "К" компаниясы мен "T"ЖШС арасында шарт жасалғаннан кейін 5 жылдан астам уақыт өткен соң таратылғанын атап өтті.

Салықтық тексеру актісінен "К" компаниясы Салық кодексінің 242, 271-272-баптарын және 264-бабының 2-тармағын бұза отырып, 2018ж. үшін 8 592,4 мың теңге сомасында, 2019ж. үшін 6 444,3 мың теңге сомасында және 2020ж. үшін 4 833,2 мың теңге сомасында амортизациялық аударымдар бойынша шығыстарды негізсіз шегерімге жатқызғаны шығады.топтың (кіші топтың) құндық балансын жалпы сомасы 34 369,6 мың теңгеге ұлғайту есебінен теңге.

Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.

Салық кодексінің 242 - бабының 1 және 3-тармақтарына сәйкес Салық кодексіне сәйкес шегеруге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары салық салынатын табысты айқындау кезінде шегерімге жатады.

Шегерімдерді салық төлеуші өзінің табыс алуға бағытталған қызметіне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде іс жүзінде жүргізілген шығыстар бойынша жүргізеді. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстары олар жататын салық кезеңінде шегерілуге жатады.

Бұл ретте, Салық кодексінің 267-бабына сәйкес тіркелген активтерді есепке алу Техникалық реттеу және метрология жөніндегі уәкілетті мемлекеттік орган белгілеген сыныптамаға сәйкес қалыптастырылатын топтар бойынша жүзеге асырылатынын көрсету қажет.

Салық кодексінің 271-бабының 1 және 2-тармақтарына сәйкес тіркелген активтердің құны Салық кодексінде белгіленген тәртіппен және шарттарда амортизациялық аударымдарды есептеу арқылы шегерімге жатқызылатыны анықталды.

Егер осы бапта өзгеше белгіленбесе, әрбір кіші топ, топ бойынша амортизациялық аударымдар салықтық есепке алу саясатында көрсетілген амортизация нормаларын қолдану жолымен айқындалады, олар осы тармақта белгіленген шекті нормалардан салық кезеңінің соңындағы кіші топтың, топтың құн балансына аспауға тиіс.

Сондай-ақ Салық кодексінің 272-бабында активтерді бухгалтерлік есепте танығаннан кейін оларға қатысты жұмсалған пайдалану, жөндеу, реконструкциялау, жаңғырту, күтіп-ұстау, жою жөніндегі шығындар және басқа да шығындар кейінгі шығыстар деп танылатыны көзделген.

Салық кодексінің 272-бабының 2-тармағына сәйкес егер осы баптың 3 және 4-тармақтарында өзгеше көзделмесе, тіркелген активтерге, Салық кодексінің 266-бабы 2-тармағының 14) тармақшасында көрсетілген активтерге жатқызылатын активтердің баланстық құнын ұлғайтуға бухгалтерлік есепте жатқызуға жататын кейінгі шығыстардың, сондай-ақ Салық кодексінің 266-бабы 2-тармағының 14) тармақшасында көрсетілген Салық кодексінің 276-бабының 5-тармағында:

1)актив түріне сәйкес Топтың (кіші топтың) құн балансын ұлғайтады;

2) актив түріне сәйкес келетін топтың (кіші топтың) құндық балансы болмаған кезде ағымдағы салық кезеңінің соңында активтің түріне сәйкес Топтың (кіші топтың) құндық балансын қалыптастырады.

Осы тармақта көзделген кейінгі шығыстар салық кодексінің 268-бабының 13-тармағында көзделген жағдайды қоспағанда, олар бухгалтерлік есепте активтердің баланстық құнын ұлғайтуға жатқызылған салық кезеңінде салық салу мақсатында танылады.

Осылайша, бухгалтерлік есепте активтердің баланстық құнын ұлғайтуға жатқызылған шығыстардың сомалары Салық кодексінде белгіленген тәртіппен және шарттарда амортизациялық аударымдарды есептеу арқылы шегерімге жатқызылуға жатады.

         Қарастырылып отырған жағдайда, 30.12.2016 ж. №Д1661-191024-000675 мүлікті жалға беру шартының мазмұнынан көрініп тұрғандай, "К" компаниясы (жалға беруші) а (мүлік) қосымшасы түрінде қоса берілген тізбеге сәйкес жүктерді тасымалдау үшін "T" ЖШС (жалға алушы) мүлікті уақытша иеленуге және пайдалану.

Бұл ретте, осы Шарттан жалға алушы қажет болған жағдайда, "К" компаниясымен мүлікке күрделі жөндеу жүргізу туралы алдын ала жазбаша келіскен жағдайда және кейін техникалық құжаттамаға сәйкес немесе Қазақстан Республикасында қолданылатын нормалар мен қағидаларға сәйкес мүлікке күрделі жөндеу жүргізуді қамтамасыз етуге міндеттенетіні шығады. Бұл ретте мүлікті күрделі жөндеу жөніндегі жұмыстардың құны мен төлем тәртібін Тараптар алдын ала жазбаша келісуі тиіс.

Ұсынылған электрондық шот - фактурада № ESF-161140018367-20181205-65760859 және орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) 30.11.2018 ж. №100000539 актісінде "Т" ЖШС "К" компаниясының мекенжайына 34 369,6 мың теңге сомасына және "тауарлардың, жұмыстардың,жұмыстардың атауы" бағанында 4 124,3 мың теңге сомасында ҚҚС қойылды. көрсетілген" :

- "2ТЭ10 доңғалақ жұбын күрделі жөндеу№3414-7883(865951-538); №3382-7854(11185-30318); №20649-772216(364110051); №4970-566(4225) №5541-9965 (2794652136); №585-2973(13704) ОС-61-00000450 2ТЭ10 №0488А";

- "2ТЭ10 доңғалақ жұбын күрделі жөндеу№679-506(14859944); №395309 (13145) ОС-61-00000446 2ТЭ10№3506а";

- "2ТЭ10 доңғалақ жұбын күрделі жөндеу№527929 (15837); №978590 (23751) ОС-61-00000438 2ТЭ104259Б";

- "2ТЭ10 доңғалақ жұбын күрделі жөндеу №20337-1177(15918) ОС-61-00000438 2ТЭ10 №4259А";

- "2ТЭ10 доңғалақ жұбын күрделі жөндеу №862798-11968(9219453) ОС-61-00000438 2ТЭ10 №4259А".

Бұл ретте, "К" компаниясының 2018 жылғы салықтық тексеру актісінде көрсетілгендей, тартқыш жылжымалы құрамның тораптары мен агрегаттарын жөндеу бойынша тіркелген активтердің (II топ) құнын 34 369,6 мың теңге сомасына (орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) 08.11.2018 ж. №57 актісі, доңғалақ жұптарын қабылдау-беру актісі) ұлғайтуға жатқызылды жөндеуден 02.11.2018 ж., 07.11.2018 ж., шот-фактура №00000000057 08.11.2018 ж.).

Сонымен қатар, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2018 жылға 8 592,4 мың теңге сомасында, 2019 жылға 6 444,3 мың теңге сомасында және 2020 жылға топтың (кіші топтың) құндық балансын жалпы сомасы 34 369,6 мың теңгеге ұлғайту есебінен 4 833,2 мың теңге сомасында амортизациялық аударымдар шегерімдерден Алып тасталды.

Бұл ретте, жоғарыда көрсетілген тіркелген активтердің құнын және 2018-2020жж. амортизациялық аударымдардың сомаларын азайту үшін "T" ЖШС-де жүргізілген 23.11.2022 ж. №16 қарсы салықтық тексеру нәтижелері негіз болды.

Қарсы салықтық тексеру актісінен "T" ЖШС "К" компаниясының атына 30.12.2016 ж. №Д1661-191024-000675 шарты бойынша жалпы сомасы 34 369,6 мың теңге және ҚҚС 4 124,3 мың теңге доңғалақ жұптарын күрделі жөндеу бойынша жұмыстар орындалды.

"T" ЖШС ұсынған құжаттарға сәйкес жоғарыда көрсетілген жұмыстарды "С" ЖШС 24.08.2018 ж. 09-08/90-09 жасалған тартқыш жылжымалы құрамның тораптары мен агрегаттарын жөндеу жөніндегі жалпы сомасы 34 369,6 мың теңге және ҚҚС 4 124,3 мың теңге (орындалған жұмыстар (көрсетілген қызметтер) актісі 08.11.2018 ж. №57 Шартқа сәйкес орындады, қабылдау актісі- доңғалақ жұптарын жөндеуден беру 02.11.2018 ж., 07.11.2018 ж., шот-фактура №00000000057 08.11.2018 ж.).

Сонымен қатар, Қарағанды облысының Мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының 01.11.2021 ж. №3514-20-00-2/3633 (бұдан әрі - Қарағанды облысы бойынша СМЭС 01.11.2021 ж.) шешімімен "С" ЖШС 08.02.2018 ж. №218-Е мемлекеттік тіркеуі жарамсыз деп танылды.

Демек, "С" ЖШС "T" ЖШС атына 24.08.2018 ж. жасалған 09-08/90-09 шартына сәйкес тартқыш жылжымалы құрамның тораптары мен агрегаттарын жөндеу жұмыстарын жүргізбеген.

Негізгі қызмет түрлері көлік-экспедициялық қызметтер, жүк теміржол көлігі болып табылады.

"T" ЖШС 01.01.2017 ж. бастап ҚҚС төлеуші болып табылады.

Жеке табыс салығы және әлеуметтік салық бойынша декларацияның деректеріне сәйкес (200.00-нысан) 2018-2020 жж.салық кезеңдері қызметкерлердің орташа саны тиісінше 605, 613, 639 құрайды.

Айта кету керек, салық органдары Қарағанды облысы бойынша СМЭС 01.11.2021 ж.шешіміне сәйкес "T" ЖШС атына камералдық бақылау нәтижелері бойынша Мемлекеттік кіріс органдары анықтаған бұзушылықтарды жою туралы хабарлама қойды.

Сондай-ақ, Салық кодексінің 158-бабы 1-тармағының 10) тармақшасына сәйкес салықтық тексеру аяқталғаннан кейін салық органының лауазымды адамы талаптары бұзылған Қазақстан Республикасы заңнамасының тиісті ережелерін көрсете отырып, анықталған бұзушылықтардың толық сипаттамасын көрсете отырып, салықтық тексеру актісін жасайды.

Алайда, салықтық тексеру барысында 34 369,6 мың теңге сомасына тартқыш жылжымалы құрамның тораптары мен агрегаттарын жөндеу бойынша бастапқы құжаттар (мүлікті жалға алу шарты (жылжымалы) 30.12.2016 ж. №Д1661-191024-000675, орындалған жұмыстар (көрсетілген қызметтер) актісі 08.11.2018 ж. №57, доңғалақ жұптарын қабылдау-беру актісі) зерттелмеген жөндеуден 02.11.2018 ж., 07.11.2018 ж., шот-фактура №00000000057 08.11.2018 ж.), тиісінше, "T" ЖШС-нің жоғарыда көрсетілген жұмыстарды орындамай бастапқы құжаттарды шығару фактілері анықталмаған.

Демек, доңғалақ жұптарын күрделі жөндеу құны топтың (кіші топтың) құн балансын ұлғайтуға жатқызылуы тиіс және амортизациялық аударымдар арқылы шегерімге жатқызылуы тиіс.

Осылайша, Салық кодексінің 271-272-бабының нормаларын ескере отырып, 2018 жыл үшін 8 592,4 мың теңге сомасында, 2019 жыл үшін 6 444,3 мың теңге сомасында және 2020 жыл үшін салықтық тексеру нәтижелері бойынша 4 833,2 мың теңге сомасында шығыстарды шегеруден алып тастау негізсіз болып табылады.

3. Топтың (кіші топтың)балансының құнын ұлғайтуға жатқызуға жататын тіркелген активтерді жөндеуге арналған шығыстарды тануға байланысты кейінгі шығыстарды шегерімдерден алып тастауға қатысты

Шағымнан салықтық тексеру нәтижелері бойынша компанияның шығыстарынан экскаватордың генераторын, қозғалтқышын, бұрылыс редукторын ағымдағы жөндеу бойынша сомалар алынып тасталды және күрделі жөндеуге жатқызылды, бұл амортизациялық аударымдар арқылы шегерімдерге жатқыза отырып, кейінгі шығыстар бойынша шегерімдер сомасының азаюына әкелді.

"К" компаниясының шағымында есепке алу саясатына сәйкес ағымдағы жөндеу – бұл бастапқы есептелген нормативтік көрсеткіштер шегінде негізгі құралды техникалық қолдау мақсатында жоспарлы тәртіппен орындалатын жөндеу (пайдалы қызмет мерзімін, өндірістік қуаттарын Елеулі өзгертпей м т. б.), бұл ретте күрделі жөндеу деп танылады, оның нәтижелері негізгі құралдың ұзақ қызмет ету мерзімі және немесе жақсартылған өнімділік түрінде болашақ экономикалық пайда әкеледі.

Сондай-ақ," К " компаниясы генераторды, қозғалтқышты және бұрылыс редукторын орнату негізгі құралдың бір бөлігін жөндеу болып табылатынын және жалпы негізгі құралдың қызмет ету мерзімін ұзартпайтынын атап өтті. Жөндеу шығындары бастапқы көрсеткіштердің жоғарылауы болған жағдайда ғана негізгі құралдың құнын арттырады, басқа жағдайларда жөндеу объектінің ағымдағы жағдайын қолдау ретінде жіктеледі.

"К" компаниясы шағымда ағымдағы немесе күрделі жөндеуді айқындау кезінде құжаттарды зерделеу мен талдауға негізделген кәсіби пайымдау қолданылғанын, сондай-ақ жыл сайын жөндеу жүргізу кестелері бекітілетінін көрсетеді.

Сонымен қатар, жөндеу шығындары, егер олар актив деп тану шарттарына жауап берсе ғана капиталдандыруға жатады, атап айтқанда: кәсіпорынның осы объектімен байланысты болашақ экономикалық пайда алу мүмкіндігі бар; осы объектінің құнын сенімді түрде бағалауға болады.

Салықтық тексеру нәтижелері бойынша тозуға байланысты бухгалтерлік есепте құны төмен негізгі құралдарды іріктеу арқылы тіркелген активтердің құн топтары ұлғайтылды, ал Салық кодексінде мұндай әдіс көзделмеген және топтардың құн балансын ұлғайту үшін негіз болып табылмайды.

Сондай-ақ, шағымда "К" компаниясы ЭКГ маркалы экскаваторларға, көмір өндіруші кәсіпорындардағы ЭШ маркалы экскаваторларға жөндеу жүргізу туралы нұсқаулыққа сәйкес жабдықтарды жөндеу жұмыстары жоспарлы-алдын алу, ағымдағы жылдық және күрделі жөндеулерге бөлінетінін атап өтті. Экскаваторлар бойынша жөндеу жоспарлы-алдын алу және ағымдағы жөндеу арқылы жүргізілді, бұл ретте тауарлық-материалдық қорлар (ТМҚ) инвестициялық жобалар арқылы емес, бюджет бойынша сатып алынды. Дайындаушы зауыттың регламенттеріне сәйкес гидравликалық экскаваторларда әр 18 м / сағ сайын жоспарлы-алдын алу жөндеулері жүргізіледі, күрделі жөндеулер жүргізілмеген.

Сонымен қатар, "К" компаниясы технологиялық жабдықты жөндеу кезеңділігінің нормативтерін бекітті және бұйрықпен бекітілді, нормативтер әр 3 жыл сайын қайта қаралады.

"К" компаниясының пікірінше, негізгі құралдардың ағымдағы жөндеулерін капитал ретінде тану Салық кодексінің 122-бабы 3-тармағының қағидаттарына қайшы келеді.

Салықтық тексеру актісінен "К" компаниясы "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасының 10.12.2008 ж.Кодексінің (Салық кодексі) 122-бабының 1 және 2-тармақтарын және Салық кодексінің 272-бабының 2-тармағын бұза отырып, 2017 ж. күрделі жөндеу жөніндегі шығындардың ағымдағы шығыстарына негізсіз шегерімдерге жатқызылғаны шығады. 55 872,0 мың теңге сомасында және 2018 жылы 120 652,8 мың теңге сомасында.

Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.

10.12.2008 ж. Салық кодексінің 122-бабының 2-тармағына сәйкес осы баптың 3 және 6-тармақтарында көрсетілгендерді қоспағанда, кейінгі шығыстар, сондай-ақ 10.12.2008 ж. Салық кодексінің 87-бабының 4-тармағына сәйкес амортизациялауға жатпайтын активтердің бастапқы құнын ұлғайтатын кейінгі шығыстар сол салық кезеңінде шегерімдерге жатқызылуға жатады, онда олар іс жүзінде өндіріледі.

Осы тармақтың ережелері осы тармақтың 1) - 3) тармақшаларында көрсетілген активтерге қатысты қолданылады.

Бұл ретте 10.12.2008 ж. Салық кодексінің 122-бабының 3-тармақшасында 10.12.2008 ж. Салық кодексінің 116-бабы 2-тармағының 12) тармақшасында, осы баптың 2-тармағының 1) тармақшасында көрсетілген активтердің баланстық құнын ұлғайтуға бухгалтерлік есепте жатқызуға жататын кейінгі шығыстардың, сондай-ақ осы баптың 2-тармағында көрсетілген кейінгі шығыстардың сомасы көзделген 10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 125-бабы 5.:

1)актив түріне сәйкес Топтың (кіші топтың) құн балансын ұлғайтады;

2) актив түріне сәйкес келетін топтың (кіші топтың) құндық балансы болмаған кезде ағымдағы салық кезеңінің соңында активтің түріне сәйкес Топтың (кіші топтың) құндық балансын қалыптастырады.

ҚЕХС 16-ның 7-тармағына сәйкес негізгі құралдар объектісінің өзіндік құны актив ретінде танылуға жатады, егер:

(a) кәсіпорынның осы объектімен байланысты болашақ экономикалық пайда алу мүмкіндігі бар;

(b) берілген объектінің құнын сенімді түрде өлшеуге болады.

Осылайша, тиісті активтердің баланстық құнын ұлғайтуға бухгалтерлік есепте жатқызуға жататын кейінгі шығыстар-топтың (кіші топтың) құн балансын ұлғайтады (қалыптастырады).

Қарастырылып отырған жағдайда, тексеру актісінен көрініп тұрғандай, "К" компаниясы 2017 ЖЫЛ үшін 55 872,0 мың теңге сомасында және 2018 жыл үшін 120 652,8 мың теңге сомасында кейінгі шығыстарды (Ағымдағы жөндеуді) шегерімге жатқызды, олар салықтық тексеру нәтижелері бойынша Алып тасталды және "өзге қызметтер мен жұмыстар" жолынан шығыстарға ауыстырылды Салық кодексінің 10.12.2008 ж. 122-бабының 3-тармағына және Салық кодексінің 272-бабының 2-тармағына сәйкес топтардың (кіші топтардың) баланстарының құнын ұлғайтуға жататын тіркелген активтер бойынша, оның ішінде:

- Эш-10/70 № 2560 экскаваторды жөндеу(генераторды орнату - 4 ГПЭ-1000 "2/2у2-1000КВ") (негізгі құралдың түгендеу нөмірі 6100000284) 2017ж., генератордың құны 55 872,0 мың теңгені құрайды, бұл ретте осы негізгі құралдың баланстық құны 0 теңгені құрайды;

- БелАЗ 75131 гар карьерлік самосвалын жөндеу. №1159 (қозғалтқышты орнату) (негізгі құралдың түгендеу нөмірі 6100000993) 2018ж., генератордың құны 90 792,8 мың теңгені құрайды, бұл ретте осы негізгі құралдың баланстық құны 0 теңгені құрайды;

- экскаваторды жөндеу ДЕМАГ РС 3000 Е ВН №06258 (бұрылыс редукторын орнату) (негізгі құралдың түгендеу нөмірі 6100000871) 2018ж., бұрылыс редукторының құны 29 859,9 мың теңгені құрайды, бұл ретте осы негізгі құралдың баланстық құны 0 теңгені құрайды.

Бұл ретте тексеру актісінен бұл шығыстар күрделі жөндеу жүргізумен байланысты екендігі шығады.

"К" компаниясы шағымға мынадай растайтын құжаттардың көшірмелерін қоса берді: наряд-жөндеу жұмыстарына арналған тапсырма, қосалқы бөлшектерді, бөлшектер мен тораптарды орнату актілері, пайдалануға беру актісі, қабылдау-беру актілері, есепке алу саясатын бекіту және қолданысқа енгізу туралы бұйрық.

6.3.4-параграфпен. Жөндеу жұмыстарын есепке алу және жіктеу серіктестіктің есеп саясаты бойынша кәсіпорын жөндеу түрлерін күрделі және ағымдағы жөндеуге бөледі.

Күрделі жөндеу-бұл пайдалы қызмет мерзімін ұзартуға немесе бастапқыда есептелген нормативтік көрсеткіштердің өнімділігін арттыруға (объектінің жағдайын жақсартуға) бағытталған жөндеу.

Ағымдағы жөндеу-бұл бастапқы есептелген нормативтік көрсеткіштер шегінде (пайдалы қызмет мерзімін, өндірістік қуаттарды және т.б. Елеулі өзгертусіз) негізгі құралды техникалық қолдау мақсатында жоспарлы тәртіппен орындалатын жөндеу.

Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2015 жылғы 30 сәуірдегі № 547 бұйрығымен бекітілген Автокөлік құралдарын техникалық пайдалану ережесінің 54-тармағына сәйкес (бұдан әрі – Ережелер) ағымдағы жөндеу базалықтан басқа жекелеген агрегаттарды, тораптарды және бөлшектерді ауыстыруды қамтиды (ілінісу картері бар қозғалтқыш, беріліс қорабы, беріліс қорабы, Гидромеханикалық беріліс қорабы, артқы ось, ортаңғы көпір, алдыңғы ось (көпір), руль, жүк кабинасы және жеңіл автомобиль корпусы,автобус корпусы, шекті рұқсат етілген тозу параметрлеріне жеткен автомобиль-самосвал платформасының рамасы, көтергіш жабдығы).

Бұл ретте Қағидалардың 62 және 63-тармақтарында күрделі жөндеу автокөлік құралдарының агрегаттары мен тораптарының кейіннен күрделі жөндеуге дейін олардың жүруін қамтамасыз ету үшін техникалық жай-күйінің параметрлерін қалпына келтіруді не жаңа автокөлік құралдары үшін жүріс нормаларының кемінде 80% есептен шығаруды көздейтіні белгіленген.

Автокөлік құралдарын, агрегаттар мен тораптарды күрделі жөндеу диагностикалау нәтижелеріне және (немесе) дайындаушы зауыт белгілеген жөндеуаралық жүріс нормаларына сәйкес қажеттілік бойынша орындалады.

"Автомобиль көлігі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі-Заң) 1-бабының 6) тармақшасына сәйкес автомобиль көлік құралы (бұдан әрі – автокөлік құралы) - автобустарды, шағын автобустарды, жеңіл және жүк автомобильдерін, троллейбустарды, автомобиль тіркемелерін, ершікті тартқыштарға жартылай тіркемелерді, сондай-ақ мамандандырылған автомобиль көлігінің жылжымалы құрамының бірлігі автомобильдер (жүктердің белгілі бір түрлерін тасымалдауға арналған) және арнайы автомобильдер (әртүрлі негізінен көліктік емес жұмыстарды орындауға арналған).

Заңның 1 – бабының 23-2) тармақшасына сәйкес самосвал-жүкті түсіру үшін механикалық еңкейтілетін шанағы бар өздігінен түсірілетін жүк көлігі, тіркеме немесе жартылай тіркеме.

Бұл ретте, Қағидалардың 2-тармағында осы Қағидалардың ережелері Қазақстан Республикасының аумағында автокөлік құралдарын пайдалануды жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғаларға қолданылады деп көзделген.

Осыған байланысты самосвал автокөлік құралына жатады және оған көрсетілген Ережелердің талаптары қолданылады.

Ал экскаватор құрылыс машинасы болып табылады және автокөлік құралдарына жатпайды, сондықтан оларға аталған Ережелердің талаптары қолданылмайды.

Тиісінше, бұрын айтылғандай, ережелерге сәйкес ағымдағы жөндеу базалық қондырғылардан басқа жеке қондырғыларды, тораптарды және бөлшектерді ауыстыруды қамтиды (ілінісу картері бар қозғалтқыш, беріліс қорабы, беріліс қорабы, Гидромеханикалық беріліс қорабы, артқы ось, ортаңғы көпір, алдыңғы ось (көпір), руль, жүк кабинасы және шекті рұқсат етілген тозу параметрлеріне жеткен жеңіл автомобиль корпусы, автобус корпусы, рамка, самосвал-автомобиль платформасының көтергіш жабдығы).

Күрделі жөндеу автокөлік құралдарының агрегаттары мен тораптарының кейіннен күрделі жөндеуге дейін олардың жүруін қамтамасыз ету үшін техникалық жай-күйінің параметрлерін қалпына келтіруді не жаңа автокөлік құралдары үшін жүріс нормаларының кемінде 80% есептен шығаруды көздейді.

Бұл ретте, шағымға қоса берілген 04.08.2017 ж. және 17.08.2018 ж. жөндеу жұмыстарына наряд-тапсырма және 11.10.2018 ж. пайдалануға беру актісіне сәйкес "4 ГПЭ генераторын ауыстыру", "бұрылыс редукторын ауыстыру", "КТА-50С ІЖҚ қозғалтқышын ауыстыру"көрсетілген,

Осыған байланысты, "К" компаниясы жүргізген жөндеу жұмыстарының құрамында есеп саясатында көзделген ағымдағы жөндеу мерзіміне сәйкес келмейтін жекелеген элементтерді ауыстыру бойынша жұмыстар бар. Сондықтан жекелеген элементтерді ауыстыру жұмыстары ағымдағы жөндеу деп таныла алмайды.

Бұл ретте тексеру актісінен жүргізілген осы жөндеу жұмыстары күрделі жөндеу жүргізумен байланысты және экскаваторлар мен самосвалдың пайдалы қызмет мерзімін ұзартуға бағытталғаны жөн.

Жоғарыда айтылғандай, "негізгі құралдар" ХҚЕС (IAS) 16 (бұдан әрі – ХҚЕС 16) 7-тармағына сәйкес негізгі құралдар объектісінің өзіндік құны актив ретінде танылуға тиіс, егер:

(a) кәсіпорынның осы объектімен байланысты болашақ экономикалық пайда алу мүмкіндігі бар;

(b) берілген объектінің құнын сенімді түрде өлшеуге болады.

ХҚЕС 9-тармағына сәйкес 16 тану мақсаттары үшін өлшем бірлігін анықтамайды, яғни негізгі құралдардың объектісі нақты нені құрайды. Осылайша, ұйымның нақты жағдайына қатысты тану критерийлерін қолданған кезде пайымдау қажет.

ХҚЕС 16-ның 12-тармағында 7-тармақта баяндалған тану қағидатына сәйкес ұйым объектінің баланстық құнына объектіге күнделікті техникалық қызмет көрсетуге арналған шығындарды қоспайды. Бұл шығындар пайда болған кезде пайда немесе залал ретінде танылады. Күнделікті техникалық қызмет көрсету шығындары негізінен еңбек шығындарынан және шығын материалдарын сатып алудан тұрады, сонымен қатар ұсақ бөлшектердің құнын қамтуы мүмкін. Бұл шығындардың мақсаты Көбінесе Негізгі құралдар объектісін "жөндеу және ағымдағы техникалық қызмет көрсету" ретінде сипатталады.

7-тармақта баяндалған тану қағидатына сәйкес, егер тану критерийлері қанағаттандырылса, ұйым негізгі құралдар объектісінің баланстық құнына олар пайда болған сәтте осындай объектіні ішінара ауыстыру жөніндегі шығындарды қосады. Бұл ретте ауыстырылатын бөліктердің баланстық құны тануды тоқтату туралы осы стандарттың ережелеріне сәйкес есептен шығарылады (67-72-тармақтарды қараңыз).

Шығыстар мен кірістердің арақатынасы қағидатын сақтау үшін, сондай-ақ 16 ХҚЕС 13-тармағының ережелерін ескере отырып, генераторды ауыстыру, бұрылыс редукторын ауыстыру, тез тозудан қорғау мақсатында жүргізілетін қозғалтқышты ауыстыру негізгі құралдардың құрамында ескерілуі керек.

10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 120-бабына сәйкес тіркелген активтердің құны Салық кодексінде белгіленген тәртіппен және шарттарда амортизациялық аударымдарды есептеу арқылы шегерімдерге жатады.

Осыған ұқсас норма салық кодексінің 271-бабында көзделген.

Жоғарыда айтылғандарға сүйене отырып, мансаптық самосвал мен экскаваторларды жөндеу бойынша шығыстар топтың (кіші топтың) құн балансын ұлғайтуға жатқызылатын және амортизациялық аударымдарды есептеу арқылы шегерімге жатқызылатын активтер ретінде танылуға жатады.

Осылайша, 10.12.2008 ж. Салық кодексінің 122-бабының, Салық кодексінің 272-бабының нормаларын ескере отырып, кейінгі шығыстарды шегерімдерден алып тастау және оларды топтың (кіші топтың) құндық балансын ұлғайтуға жатқызу және 2017 ж. үшін амортизациялық аударымдарды есептеу нәтижелері бойынша 12 011,1 мың теңге сомасында және 2018 Ж. үшін 30 163,2 мың теңге сомасында салық тексерулер негізделген.

4. Шығынды азайтуға қатысты 164 702,1 мың теңге сомасында

"К"компаниясының шағымынан шегерімдердің азаюын ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша шығын 733 858,8 мың теңгені құрайды, бұл ретте салықтық тексеру нәтижелері бойынша хабарламада азайтылған шығын сомасы 898 560,9 мың теңгені құрады.

Салықтық тексеру актісінен шығын 733 858,8 мың теңге сомасында, оның ішінде 2017 жылы 50 384,6 мың теңге сомасында, 2018 жылы 86 836,8 мың теңге сомасында, 2020 жылы 626 034,3 мың теңге сомасында азайтылды.

Қарау барысында мыналар анықталды.

Салық кодексінің 299-бабына сәйкес: Салық кодексінің 241-бабында көзделген түзетулерді ескере отырып, шегерімдердің жылдық жиынтық табыстан асып кетуі; кәсіпорынды мүліктік кешен ретінде сатудан болған залал Кәсіпкерлік қызметтен болған залал деп танылады.

Қаралып отырған жағдайда хабарламада салықтық тексеру нәтижелері бойынша азайтылған шығын сомасы 733 858,8 мың теңгенің орнына 898 560,9 мың теңгені құрады.

Салық органдарының ақпаратына сәйкес салықтық тексеру актісінде 733 858,8 мың теңге сомасында азайтылған шығын көрсетілген, бұл ретте "қорытынды" бөлімінде 898 560,9 мың теңге сомасында шығын қате көрсетілген.

Осылайша, арифметикалық қателік нәтижесінде азайтылған шығын сомасы арасындағы алшақтық 164 702,1 мың теңгені құрады (898 560,9-733 858,8). Осыған байланысты, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 164 702,1 мың теңге сомасына залалды азайту негізсіз болып табылады.

Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша доңғалақ жұптарын күрделі жөндеу бойынша амортизациялық аударымдарды шегерімдерден алып тастау және шығынды 164 702,1 мың теңге сомасында азайту бөлігінде тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламаның күшін жою, ал қалған бөлігінде өзгеріссіз қалдыру туралы шешім қабылданды.

25 июля 2023

Дау түрі: салық даулары

Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға

Салық түрі: ҚҚС

 

Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) Мемлекеттік кірістер аумақтық департаментінің (бұдан әрі-салық органы) есепке жатқызылатын ҚҚС қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан асып кеткен сомасы туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "А" компаниясының апелляциялық шағымын алды.

Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, 01.04.2022 ж. бастап 30.09.2022 ж. дейінгі кезеңде қайтаруға ұсынылған қосылған құн салығы (ҚҚС) сомаларының дұрыстығын растау мәселелері бойынша "А" компаниясына тақырыптық салықтық тексеру жүргізілді, оның нәтижелері бойынша есепке жатқызылатын ҚҚС есептелген салық сомасынан асып кеткен сомасы туралы хабарлама шығарылды бюджетке төленуге жатпайтын қайтаруға 670 505,7 мың теңге мөлшерінде.

"А" компаниясы тексеру нәтижелері туралы хабарламамен толық келіспейді.

"А" компаниясының шағымында тексеру нәтижелері бойынша қайтаруға 670 505,7 мың теңге сомасында ҚҚС асып кеткені расталмағаны көрсетілген, оның ішінде:

- ТБЖ қолдану бойынша бұзушылықтарға байланысты қайтаруға жатпайтын ҚҚС 1 786,5 мың теңге сомасында;

- 7 394,6 мың теңге сомасында валюталық түсімнің түспеуіне байланысты ҚҚС;

- 661 324,5 мың теңге сомасында "тауарларды әкелу және салық төлеу туралы өтініш (328.00-нысан)" салық есептілігін толтыру қағидаларын бұзуға байланысты қайтаруға жатпайтын ҚҚС.

1. ТБЖ қолдану нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарға байланысты 1 786,5 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамауға қатысты

"А" компаниясы шағымда контрагенттердің ҚҚС-ты уақтылы және толық көлемде төлейтін адал салық төлеушілер екенін көрсетеді, осыған байланысты "Пирамида"Талдамалық есебінің нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарға сәйкес емес.

Салықтық тексеру актісінен қолданудың (ТБЖ) нәтижесінде анықталған бұзушылықтардың болуына байланысты қайтарылуға жатпайтын ҚҚС сомасы, ЭШФ АЖ деректері мен түрлі деңгейлерде өткізу бойынша ҚҚС бойынша салық есептілігі деректері арасындағы алшақтық 266 874,8 мың теңге сомасына (ең аз сомасы 1 786,5 мың теңге) белгіленгені шығады.

Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.

ТБЖ қолдана отырып, ҚҚС асып кету сомасын қайтару тәртібі Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2018 жылғы 19 наурыздағы №391 бұйрығымен бекітілген қосылған құн салығының асып кетуін қайтару қағидаларын белгілейді (бұдан әрі - №391 қағидалар) "салықтар және басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің 137-бабының 2-тармағына және 429-бабының 10-тармағына сәйкес әзірленді бюджетке "(салық кодексі) 25.12.2017 ж.және"мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 10-бабының 1) тармақшасымен.

№391 Қағидалардың 11 және 45-тармақтарына сәйкес қайтаруға ұсынылған ҚҚС асып кеткен сомалардың дұрыстығын, сондай-ақ қайтарудың оңайлатылған тәртібі қолданылған көрсетілетін қызметті алушыға бюджеттен қайтарылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексеру жүргізу кезінде мемлекеттік кіріс органы тексерілетін салық кезеңі үшін ақпараттық жүйені қолдана отырып, тексерілетін көрсетілетін қызметті алушы бойынша талдамалық есепті қалыптастырады "Пирамида " жеткізушілер бойынша.

"Пирамида" есебі Салық төлеуші ұсынған ҚҚС бойынша салық есептілігін және (немесе) АЖ мәліметтерін, сондай-ақ уәкілетті мемлекеттік органдардан, жергілікті атқарушы органдардан, уәкілетті тұлғалардан алынған мәліметтерді, сондай-ақ салық төлеушінің қызметі туралы басқа да құжаттарды және (немесе) мәліметтерді зерделеу және талдау негізінде көрсетілетін қызметті беруші жүзеге асыратын бақылау нәтижелері болып табылады.

№ 391 Қағидалардың 52-тармағына сәйкес тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушілерде "Пирамида" есебінің нәтижелері бойынша салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған кезде, ҚҚС асып кету сомасының дұрыстығын растау талапта және (немесе) салық өтінішінде көрсетілген, тауарларды, жұмыстарды жеткізушілерге тиесілі ҚҚС асып кету сомасына азайтылған сомалар шегінде жүргізіледі, мынадай фактілерді ескере отырып, бірақ олармен шектелмей, салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған қызметтер:

1) Өнім берушідегі ҚҚС бойынша салық есептілігінде көрсетілген мәліметтер және (немесе) электрондық шот – фактуралардың (бұдан әрі-ЭШФ) АЖ және МҚҚ-ның басқа да АЖ мәліметтері арасындағы алшақтықтар;

2) өнім берушіде ҚҚС бойынша салық есептілігінде көрсетілген мәліметтер және (немесе) сатылған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шот-фактуралар тізілімінде көрсетілген мәліметтер мен сатып алушының өзі сатып алған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шот-фактуралар тізіліміндегі мәліметтер арасындағы сәйкессіздіктер.

№391 Қағидалардың 67-тармағында тақырыптық тексеру аяқталған күні Салық кодексінің 152-бабының 12-тармағына сәйкес тексерілетін көрсетілетін қызметті алушының өнім берушілері бойынша "Пирамида" есебін талдау нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталған, ҚҚС сомаларының дұрыстығы расталмаған сомалар шегінде ҚҚС асып кетуін қайтару жүргізілмейді деп көзделген.

Салық кодексінің 152 - бабының 1-тармағына сәйкес ҚҚС асып кету сомасының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексеру ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген ҚҚС асып кету сомасын қайтару туралы талапты ұсынған салық төлеушіге қатысты ТБЖ қолданумен жүргізіледі.

№391 Қағидалардың 38-тармағына сәйкес тәуекелдерді басқару дәрежесі осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес тәуекел дәрежесінің өлшемшарттары бойынша балл берудің автоматтандырылған есебі негізінде тәуекел дәрежесін айқындайды, олар бойынша талдамалық есеп қалыптастырылатын тәуекел аймағындағы салық төлеушілер санатына жатқызылған салық төлеушілерді айқындау мақсатында тақырыптық тексерулер жүргізу кезінде АЖ-ны пайдалана отырып, ҚҚС асып кетуін растау мақсатында "Пирамида" және оңайлатылған тәртіппен қайтаруға жататын ҚҚС асып кету сомасын анықтау кезінде.

Бұл ретте №391 Қағидалардың 39-тармағында салық төлеушінің салық пайдасын (салық үнемдеуін) алу және салық төлемдерін азайту мақсатында өзінің заңсыз әрекеттерінен пайда алу тәуекелін айқындау үшін жария етуге жатпайтын құпия ақпарат болып табылатын, оның ішінде тәуекел дәрежесін (деңгейін) бағалау жүргізілген салық төлеушіге критерийлер қолданылатыны белгіленген.

№391 Қағидалардың 43-тармағына сәйкес, егер тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша балдардың жиынтық қорытындысы мемлекеттік кірістер комитеті белгілеген баллдар шегінен (350 балл) аспаса, онда мұндай салық төлеушілер бойынша "Пирамида"есебі қалыптастырылады.

ҚҚС асып кетуін қайтару қағидаларының 52-тармағында тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушілерде "Пирамида" есебінің нәтижелері бойынша салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған кезде, ҚҚС асып кету сомасының дұрыстығын растау талапта және (немесе) салық өтінішінде көрсетілген, тауарларды берушілерге тиесілі ҚҚС асып кету сомасына азайтылған сомалар шегінде жүргізілетіні көзделген, салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған жұмыстар, қызметтер.

Қарастырылып отырған жағдайда, әртүрлі деңгейдегі жеткізушілер бойынша тексерілетін кезең үшін "Пирамида" қалыптастырылған Талдамалық есебінің нәтижелері бойынша ҚҚС бойынша декларацияларда көрсетілген сатылған тауарлар, жұмыстар, қызметтер бойынша ҚҚС сомасын төмендету бөлігінде салық заңнамасын бұзушылықтар анықталды (300.00-нысан), жазып берілген шот-фактуралар бойынша ҚҚС сомалары бар.

Тәуекелдерді басқару жүйесін (ТБЖ) қолдану нәтижесінде анықталған бұзушылықтардың болуына байланысты қайтаруға жатпайтын ҚҚС сомасы 17 өнім беруші бойынша 1 786,5 мың теңгені құрады.

Осылайша, Салық кодексінің 152-бабы 1 және 12-тармақтарының және №391 Қағидалардың нормаларын ескере отырып, тәуекелдерді басқару жүйесін (ТБЖ) қолдану нәтижесінде 1 786,5 мың теңге сомасында анықталған бұзушылықтардың болуына байланысты ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамау салықтық тексеру нәтижелері бойынша негізделген болып табылады.

2. 7 394,6 мың теңге сомасында валюталық түсімнің түспеуіне байланысты ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамауға қатысты

"А" компаниясының шағымында 14 263,6 мың теңге және 46 983,6 мың теңге сомасында валюталық түсімді алмау фактілері жоқ екендігі көрсетілген, өйткені шарттың талаптары бойынша төлем өнім берушінің шотына аударылған күнге емес, төлем күніне теңгенің Еуроға бағамы бойынша жүзеге асырылады.

Салықтық тексеру актісінен валюталық түсімнің түспеуіне байланысты қайтарылуға жатпайтын ҚҚС 7 394,6 мың теңге соманы құрағаны шығады.

Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.

Салық кодексінің 152-бабының 7-тармағына сәйкес тауарлар экспортталған жағдайда қайтарылуға жататын қосылған құн салығының сомасын айқындау кезінде Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалған тәртіппен ашылған Қазақстан Республикасының аумағындағы екінші деңгейдегі банктердегі салық төлеушінің банктік шоттарына валюталық түсім түскен тауарлардың экспорты ескеріледі не нақты әкелу жүзеге асырылады Қазақстан Республикасының аумағы, сыртқы сауда тауар айырбастау (бартерлік) операциялары бойынша экспортталған тауарларды сатып алушы қосылған құн салығын төлеушіге қойған.

Валюталық түсімнің түсуі туралы салық органдарына қорытынды ұсынуды Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі және екінші деңгейдегі банктер Қазақстан Республикасының Ұлттық банкімен келісім бойынша уәкілетті орган бекіткен тәртіппен және нысан бойынша жүзеге асырады.

Осы қорытындыны алу үшін салық органдары осындай қорытынды жасалған күнгі жағдай бойынша валюталық түсімнің түсуі туралы тиісті сұрау салуды жібереді.

Қаралып отырған жағдайда, салықтық тексеру жүргізу барысында екінші деңгейдегі банктерге сұрау салулар жіберілді, оларға валюталық түсімнің түсуі туралы банктердің қорытындылары алынды:

- "1 Банкі" АҚ Қарағанды облыстық филиалының 24.02.2023 ж.;

- "2 Банкі " АҚ Қарағанды қаласындағы филиалы 23.02.2023 ж.;

- Қарағанды қаласындағы" 3 Банкі " АҚ 28.02.2023 ж.

Мәселен, валюталық түсімнің түсуі туралы мәліметтерге сәйкес, жеткізу шарты бойынша түскен валюталық түсімнің сомасы 17.06.2022 ж. №О/17062022 26.12.2022 ж. жағдай бойынша 1 590 154,89 еуроны (26.12.2022 ж.еуро бағамы – 490,1 теңге) немесе 779 334,9 мың теңгені құрайды.

17.06.2022 ж. №О/17062022 жеткізу шарты бойынша нақты тиелген өнімнің құны 793 598,6 мың теңгені құрайды.

Осыған байланысты, 17.06.2022 ж. №О/17062022 жеткізу шарты бойынша валюталық түсімнің түспеу сомасы 14 263,7 мың теңге мөлшерінде айқындалды (793 598,6-779 334,9), ҚҚС сомасы 1 711,6 мың теңге.

Валюта түсімі туралы мәліметтерге сәйкес, 01.07.2022 ж. №ПМ-0107/2022 жеткізу шарты бойынша түскен валюта түсімінің сомасы 23.12.2022 ж. жағдай бойынша 12 835 014,07 ресей рублін құрайды.

01.07.2022 ж. №ПМ-0107/2022 жеткізу шарты бойынша нақты жөнелтілген өнімнің құны 324 563,79 еуроны (18 536 909,1 ресей рублін) құрайды.

Осыған байланысты 01.07.2022 ж. №ПМ-0107/2022 жеткізу шарты бойынша валюталық түсімнің түспеу сомасы 5 701 895,03 Ресей рубль мөлшерінде айқындалды (18 536 909,1-12 835 014,07) немесе 46 983,6 мың теңге, ҚҚС сомасы 5 683,0 мың теңге.

Осылайша, Салық кодексінің 152-бабы 7-тармағының нормасын ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 7 394,6 мың теңге сомасында валюталық түсімнің түспеуіне байланысты ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамау негізді болып табылады.

3. 661 324,5 мың теңге сомасында" тауарларды әкелу және салық төлеу туралы өтініш (328.00-нысан) " салық есептілігін толтыру қағидаларын бұзуға байланысты ҚҚС-ты растамауға қатысты

"А" компаниясының шағымында салықтық тексеру барысында бірыңғай үлгідегі жүкқұжаттар ұсынылғаны көрсетілген, бұл ретте "поляк машиналары" ЖШҚ (Ресей) экспортталатын тауарды алушы тауарларды әкелу және салықтарды төлеу туралы өтініштің 9 және 10-бағандарында жүкқұжаттардың деректерін тауарға ілеспе құжат ретінде көрсетеді. Өтініштерді Ресей Федерациясының Салық органы тексерді және растады, барлық өтініштерде сатып алушының экспортталатын тауарларды салық төлеушінің алғанын растайтын мемлекеттік бақылау органының мөртаңбасы бар.

Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.

Салықтық тексеру актісінен тауарлардың экспорты 661 324,5 мың теңге сомасында расталмағаны, 9,10 "Көлік (тауарға ілеспе) құжат" бағандарында тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтінішті (328.00-нысан) тауар-көлік деректерін емес, қорларды тарапқа жіберуге арналған жүкқұжаттардың деректерін көрсету себебінен жүкқұжаттар немесе халықаралық тауар-көлік жүкқұжаттары (ҚМР), бұл тауардың экспортқа тасымалдануын бақылауға мүмкіндік бермейді.

Салық кодексінің 447 - бабының 1-тармағына сәйкес тауарлардың экспортын растайтын құжаттар:

1) өзгерістерді, толықтыруларды және оларға қосымшаларды ескере отырып, шарттар (келісімшарттар) (бұдан әрі – тауарлар экспорты жүзеге асырылатын шарттар (келісімшарттар), ал тауарлар лизингі немесе заттар түрінде қарыз берілген жағдайда-лизинг шарттары (келісімшарттары), заттар түрінде қарыз беруді көздейтін шарттар (келісімшарттар), тауарларды дайындауға арналған шарттар (келісімшарттар) ;

2) аумағына тауарлар импортталған Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттің салық органының белгісі бар тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы, жанама салықтарды төлеу және (немесе) босату және (немесе)төлеудің өзге де тәсілі туралы өтініш (қағаз жеткізгіште түпнұсқада немесе көшірмеде не электрондық нысанда);

3) тауарлардың Еуразиялық экономикалық одаққа мүше бір мемлекеттің аумағынан Еуразиялық экономикалық одаққа мүше екінші Мемлекеттің аумағына өткізілуін растайтын тауарға ілеспе құжаттардың көшірмелері.

Сондай-ақ, "тауарлардың экспорты мен импорты, жұмыстарды орындау, қызметтер көрсету кезінде жанама салықтарды алу тәртібі және олардың төленуін бақылау тетігі туралы Хаттаманың" 4-тармағында Еуразиялық экономикалық одақ туралы шартқа №18 қосымша ҚҚС нөлдік ставкасын қолданудың негізділігін растау және (немесе) мүше мемлекеттің салық төлеушісі акциздерді төлеуден босату үшін тізбе көзделген. аумағы тауарлар әкетілген салық органына салық декларациясымен бір мезгілде мынадай құжаттар (олардың көшірмелері)табыс етіледі:

1) басқа мүше мемлекеттің салық төлеушісімен немесе Одаққа мүше болып табылмайтын мемлекеттің салық төлеушісімен жасалған, олардың негізінде тауарлар экспорты жүзеге асырылатын шарттар (келісімшарттар); тауарлар лизингі немесе тауарлық кредит (тауарлық қарыз, заттар түріндегі қарыз) жағдайында-лизинг шарттары (келісімшарттары), тауарлық кредит шарттары (келісімшарттары) (тауарлық қарыз, заттар түріндегі қарыз); тауарларды дайындауға арналған шарттар (келісімшарттар); алыс-беріс шикізатын өңдеуге арналған шарттар (келісімшарттар) ;

2) Егер мүше мемлекеттің заңнамасында өзгеше көзделмесе, экспортталған тауарларды өткізуден түсетін түсімнің экспорттаушы салық төлеушінің шотына нақты түскенін растайтын банктің үзінді көшірмесі;

3) аумағына тауарлар импортталған мүше мемлекеттің салық органының белгісі бар жекелеген халықаралық ведомствоаралық шартта көзделген нысан бойынша жасалған, жанама салықтарды төлеу (салық міндеттемелерін орындаудың босатылуы немесе өзге тәртібі) туралы (салық міндеттемелерін орындаудың түпнұсқасында немесе көшірмесінде қағаз жеткізгіште жасалған тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініш немесе салық төлеушінің электрондық (электрондық-цифрлық) қолы қойылған өтініштердің тізбесі (қағаз жеткізгіште немесе электрондық түрде).

Салық төлеуші жеке халықаралық ведомствоаралық шартта көзделген нысанда салық органына келіп түскен өтініштердің деректемелері мен мәліметтерін өтініштер тізбесіне енгізеді.

Өтініштер Тізбесінің нысаны, оны толтыру тәртібі мен форматы мүше мемлекеттердің салық органдарының нормативтік құқықтық актілерінде не мүше мемлекеттердің өзге де нормативтік құқықтық актілерінде айқындалады.

Бір мүше мемлекеттің аумағынан екінші мүше мемлекеттің аумағына әкетілетін тауарларды өткізген және оларды осы басқа мүше мемлекеттің аумағында еркін кеден аймағының немесе еркін қойманың кедендік рәсімдеріне орналастырған жағдайда, бірінші мүше мемлекеттің салық органына өтініштің орнына екінші мүше мемлекеттің кеден органы куәландырған кеден декларациясының көшірмесі, екінші мүше мемлекеттің кеден органымен куәландырылған кеден декларациясының көшірмесі табыс етіледі. осыған сәйкес мұндай тауарлар еркін кеден аймағының немесе еркін қойманың кедендік рәсімдеріне орналастырылады;

4) бір мүше мемлекеттің аумағынан екінші мүше мемлекеттің аумағына тауарлардың өткізілуін растайтын мүше мемлекеттің заңнамасында көзделген көліктік (тауарға ілеспе) және (немесе) өзге де құжаттар. Егер тауарларды өткізудің жекелеген түрлері, оның ішінде көлік құралдарын пайдаланбай тауарларды өткізу үшін бұл құжаттарды ресімдеу мүше мемлекеттің заңнамасында көзделмесе, көрсетілген құжаттар ұсынылмайды;

5) аумағынан тауарлар экспортталған мүше мемлекеттің заңнамасында көзделген ҚҚС-тың нөлдік ставкасын қолданудың және (немесе) акциздерді төлеуден босатудың негізділігін растайтын өзге де құжаттар.

Салық кодексінің 443-бабының 3-тармағына сәйкес тауарға ілеспе құжаттар деп: халықаралық автомобиль жүкқұжаты, теміржол көлігі жүкқұжаты, тауар-көлік жүкқұжаты, бірыңғай үлгідегі жүкқұжат, багаж ведомосы, пошта ведомосы, багаж түбіртегі, авиакомпания, коносамент, сондай-ақ тауарларды құбыр көлігімен және электр беру желілері арқылы өткізу кезінде пайдаланылатын құжаттар және акцизделетін тауарлардың жекелеген түрлерін өткізу кезінде пайдаланылатын өзге де құжаттар, сондай-ақ тасымалдау кезінде ілеспе тауарлар мен көлік құралдары, Қазақстан Республикасының заңдарында және Қазақстан Республикасы қатысушысы болып табылатын халықаралық шарттарда көзделген; шот-фактуралар, ерекшеліктер, тиеп-жөнелту және буып-түю парақтары, сондай-ақ тауарлар туралы мәліметтерді, оның ішінде тауарлардың құнын растайтын және Қазақстан Республикасы қатысушысы болып табылатын халықаралық шарттарға сәйкес пайдаланылатын басқа да құжаттар.

Салық кодексінің 387 бабының 4 тармағына сәйкес халықаралық тасымалдарды растайтын құжаттар:

жүктерді тасымалдау кезінде:

- халықаралық автомобиль қатынасында-тауар-көлік жүкқұжаты;

- халықаралық темір жол қатынасында, оның ішінде тікелей халықаралық темір жол-паром қатынасында және жүктерді темір жолдан су көлігіне ауыстырып тиеумен халықаралық темір жол-су қатынасында – бірыңғай үлгідегі жүкқұжат;

- әуе көлігімен-жүк жүкқұжаты (әуе жүкқұжаты);

- теңіз көлігімен – коносамент немесе теңіз жүкқұжаты;

- көліктің екі немесе одан да көп түрімен транзитпен (аралас тасымалдау) - бірыңғай тауар-көлік жүкқұжаты (бірыңғай коносамент);

- магистральдық құбырлар жүйесі бойынша: есептік кезең үшін ішкі тұтыну үшін Экспорттау және шығарудың кедендік рәсімдерімен орналастырылған тауарларға арналған декларацияның көшірмесі не есептік кезең үшін кедендік транзиттің кедендік рәсімімен орналастырылған тауарларға арналған декларация; орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актілері, сатушыдан не басқа тұлғалардан Жүктерді қабылдау-тапсыру актілері бұрын көрсетілген жүктерді жеткізуді жүзеге асырған сатып алушыға не аталған жүктерді одан әрі жеткізуді жүзеге асыратын басқа да тұлғаларға.

Қаралып отырған жағдайда серіктестік тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініштің "Көлік (тауарға ілеспе) құжаты" 9,10-бағанында (328.00-нысан) тарапқа қорларды босатуға арналған жүкқұжаттардың деректерін көрсетті.

Бұл ретте, "тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініш" (328.00 – т.) салық есептілігін толтыру және ұсыну қағидаларының 2 – тарауының 13-тармағына сәйкес 9-бағанда-көліктік (тауарға ілеспе) құжаттардың сериясы, нөмірі көрсетіледі; 10-бағанда-көліктік (тауарға ілеспе) құжаттардың күні көрсетіледі.

Осыған байланысты, тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініштің "Көлік (тауарға ілеспе) құжаты" 9,10-бағандарында (328.00-нысан) тауар-көлік жүкқұжаттарының немесе халықаралық тауар-көлік жүкқұжаттарының (ҚМР) деректерін көрсету қажет болды.

Айта кету керек, "автомобиль көлігі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі - Автомобиль көлігі туралы Заң) 04.07.2003 ж.30-бабының 2 - тармағына сәйкес жүкті автомобильмен тасымалдау шартын жасасу тауар-көлік жүкқұжатын (бұдан әрі-ТТН) жасаумен расталады.

Жүктерді автомобиль көлігімен тасымалдауды ұйымдастыру тәртібі, оларды тасымалдау кезінде қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі жалпы талаптар, сондай – ақ жүктерді автомобиль көлігімен тасымалдауға қатысушылардың өзара қарым-қатынасы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 30.04.2015 ж. №546 қаулысымен бекітілген Автомобиль көлігімен жүктерді тасымалдау қағидаларымен (бұдан әрі-қағидалар) регламенттеледі, бұл ретте жүктерді тасымалдау тауар-көлік жүкқұжатымен ресімделуге тиіс.

Осыған ұқсас талаптар Қазақстан Республикасы Үкіметінің 18.07.2011 ж. №826 қаулысымен бекітілген Автомобиль көлігімен жүктерді тасымалдау қағидаларымен белгіленген.

Ережеге сәйкес, жүк жөнелтуші тасымалдаушыға тасымалдауға ұсынылған жүкке негізгі тасымалдау құжаты болып табылатын және ол бойынша жүк жөнелтуші осы жүкті есептен шығаруды және оны жүк алушының кірісіне алуды жүргізетін төрт данада жасалатын тауар-көлік жүкқұжатын ұсынады.

Осылайша, жүк алушының жүктерді кіріске алуы тауар-көлік жүкқұжатының негізгі тасымалдау құжатына сәйкес жүргізіледі.

Алайда, "А" компаниясы салықтық тексеру және шағымды қарау барысында тауар-көлік жүкқұжаттарын немесе халықаралық тауар-көлік жүкқұжаттарын (ҚМР) ұсынбаған, көрсетілген растайтын құжаттар да шағымға қоса берілмеген.

Жоғарыда айтылғандардың негізінде Салық кодексінің 152-бабы 7-тармағының нормасын, сондай-ақ "тауарларды әкелу және салық төлеу туралы өтініш (328.00-нысан)" салық есептілігін толтыру ережесін ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 661 324,5 мың теңге сомасында ҚҚС растамау негізді болып табылады.

Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырмай қалдыру туралы шешім қабылданды.

25 июля 2023

Дау түрі: салық даулары

Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға

Салық түрі: ҚҚС

 

Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) Мемлекеттік кірістер аумақтық департаментінің (бұдан әрі-салық органы) есепке жатқызылатын қосылған құн салығының (ҚҚС) есептелген салықтан асып кеткені туралы, қайтаруға расталмаған, бюджетке төлеуге жатпайтын тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «К» Компаниясының апелляциялық шағымын алды.

Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы ҚҚС-ты есептеудің дұрыстығы және уақтылы төлеу, 2022ж.01.04. бастап 2022ж.30.06. дейінгі кезеңде қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау мәселесі бойынша тақырыптық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша есепке жатқызылатын ҚҚС-ты есептелген салықтан артық, қайтаруға расталмаған, есептелген салықтан асып кеткені туралы хабарлама шығарылды. бюджетке төленуге жататын 326 764,6 мың теңге сомасында.

«К» Компаниясы салық органының қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда ол салық органының шешімін толығымен жоюды сұрайды.

1. «Пирамида» талдамалық есебін (бұдан әрі - «Пирамида» есебі) қолдануға қатысты

«К» Компаниясы ҚҚС асып кетуін қайтару және ҚҚС асып кету сомасының дұрыстығын растау мақсатында тәуекелдерді басқару жүйесін (ТБЖ) қолдану қағидаларына, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2018ж.19.03. №391 бұйрығымен бекітілген тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарына (бұдан әрі - №391 Қағидалар) сәйкес қайтару жөніндегі талапты ұсынған салық төлеуші қызметінің көрсеткіштері деп санайды ҚҚС асып кетуі тәуекел дәрежесі критерийлерін пайдалана отырып бағаланады.

Егер тәуекел дәрежесін бағалау нәтижелері бойынша балдардың жиынтық қорытындысы мемлекеттік кірістер комитеті (МКК) белгілеген баллдар шегінен аспаса, «Пирамида» есебі қалыптастырылады.

«К» Компаниясының бекітуі бойынша тексеру актісінде тәуекелді бағалау туралы ақпарат және «Пирамида» есебін қалыптастыру бойынша шешім қабылдау негізі жоқ.

«К» Компаниясы жер қойнауын пайдаланушы болып табылады және тәуекел дәрежесі төмен салық төлеушілерге жатады, тиісінше нақты негіздерді көрсетпей» Пирамида есебін қалыптастыру салық төлеушінің құқықтарын бұзады және қайтарылуға жататын ҚҚС сомаларының негізсіз азаюына әкеледі.

Салықтық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, №391 Ереженің 35, 36, 46, 52-тармақтарына сәйкес «К» Компаниясы бойынша «Пирамида» есебі қалыптастырылды, оның нәтижелері бойынша әртүрлі деңгейдегі жеткізушілерде бұзушылықтар анықталды.

«К» Компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.

Уәкілетті орган шағымды қарау барысында Салық кодексінің 186-бабына сәйкес дәлелді шешім шығару мақсатында 2022ж.01.04. бастап 2022ж.30.06. дейінгі кезеңде қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау мәселесі бойынша «К» Компаниясына «Пирамида» есебін қолдану бойынша шағымданатын мәселелер бөлігінде, салықтық берешегі бар; өзара байланысты тарап болып табылатын өнім берушінің контрагенттері бойынша ҚҚС растамау; өнім берушілер бойынша ҚҚС растамау бойынша тақырыптық тексеру жүргізуді тағайындады (2023ж.31.01. хаты).

МКК осы хатты орындау үшін 2023ж.08.02. ұйғарым негізінде «К» Компаниясына тақырыптық тексеру жүргізілді және 2023ж.14.06. акт жасалды.

2023 жылғы 14.06. актіден тақырыптық тексеру жүргізіледі.

«К» Компаниясы қызметінің негізгі түрі мыс өндіру болып табылады.

2022 жылғы 2 тоқсанда жалпы салық салынатын айналымдағы нөлдік ставка бойынша салық салынатын айналымның үлесі 98,1% құрады. «К» Компаниясы ҚҚС пропорционалды әдіс бойынша есепке жатқызылды.

«К» Компаниясы 2022ж.01.04. бастап 2022ж.30.06. аралығындағы кезеңде ҚҚС асып кетуін қайтару туралы талап 2022 жылғы 2 тоқсандағы ҚҚС бойынша декларацияға 21 210 736,9 мың теңге сомасында берілді (жх. 2022ж.26.08.), оның негізінде мемлекеттік кірістер департаменті тақырыптық тексеру жүргізіп, 2022ж.01.12. акт жасады.

2017 жылғы 25.12. «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 152-бабының 1-тармағына сәйкес ҚҚС асып кету сомасының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексеру ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген ҚҚС асып кету сомасын қайтару туралы талапты ұсынған салық төлеушіге қатысты ТБЖ қолданумен жүргізіледі.

№391 Қағидалардың 41-тармағына сәйкес Салық кодексінің 145-бабы 3-тармағының 2) тармақшасына сәйкес табыс етілген ҚҚС асып кету сомаларының дұрыстығын растау бойынша салық төлеушінің талабын және (немесе) салықтық өтінішін табыс еткен көрсетілетін қызметті алушы қызметінің көрсеткіштері Салық кодексінің 432-бабы 2-тармағын қолдануына байланысты Салық кодексінің 432-бабы 2-тармағын қолдануына байланысты салық тақырыптық тексеру басталған күннен бастап 5 жұмыс күні.

Бұл ретте №391 Қағидалардың 43-тармағында, егер тәуекел дәрежесінің өлшем шарттарын пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша балдардың жиынтық қорытындысы МКК белгілеген баллдар шегінен асып кетсе, мұндай салық төлеушілер бойынша «Пирамида» есебі қалыптастырылмаса, белгіленген.

Егер тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша балдардың жиынтық қорытындысы МКК белгілеген баллдар шегінен аспаса, онда мұндай салық төлеушілер бойынша «Пирамида» есебі қалыптастырылады.

«Тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын есептеудің кейбір мәселелері туралы» МКК Төрағасының 2022ж.25.11. №693 бұйрығымен тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша 350 балл мөлшерінде балл шегі белгіленді.

«К» Компаниясы қызметінің көрсеткіштерін бағалау бойынша тәуекел дәрежесі критерийлері бойынша балдарды автоматтандырылған есептеуге сәйкес жиынтық қорытынды 170,44 балды құрады.

Тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша (2023ж.14.06. актісі) «К» Компаниясы қызметінің көрсеткіштерін бағалау нәтижелері бойынша балдардың жиынтық қорытындысы 170,44 баллды құрағандықтан және №391 Қағидалардың 43-тармағында белгіленген шектен аспағандықтан, тиісінше «К» Компаниясы бойынша тексерілетін кезең үшін «Пирамида» есебін қалыптастыруға жатады.

Осылайша, шағымды қарау барысында тағайындалған тақырыптық тексерудің (2023ж.14.06. актісі) нәтижелері бойынша «К» Компаниясы бойынша «Пирамида» есебін қалыптастыру бойынша шағым жасалған тексерудің нәтижелері (2022ж.01.12. актісі) расталды.

Салық кодексінің 186-бабының 5-тармағына сәйкес шағымды қарау нәтижелері бойынша шешім тақырыптық және (немесе) қайта тақырыптық тексерулердің нәтижелері ескеріле отырып шығарылады.

Баяндалғанды негізге ала отырып, Салық кодексінің 186-бабының 5-тармағына сәйкес тексерілетін кезең үшін «К» Компаниясы бойынша «Пирамида» есебін қалыптастыру бойынша шағымданатын тексеру нәтижелері (2022ж.01.12. актісі) негізделген болып табылады.

2. ҚҚС төлеу бойынша салық міндеттемелерін орындамаған өнім берушілер бойынша және өзара байланысты тараптар болып табылатын өнім берушілер бойынша ҚҚС қайтаруға растамауға қатысты

Шағымда Салық кодексінің 152-бабында өнім берушілердің ҚҚС төлеу бойынша салық міндеттемесін орындамау фактісі бойынша ҚҚС сомасын қайтармауды көздемейтін ҚҚС қайтарудан бас тарту негіздерінің толық тізбесі көзделгені көрсетілген.

«К» Компаниясы, өйткені жеткізушілер бюджетке төленуге жататын ҚҚС сомаларын салық есептілігінде көрсетеді, сәйкесінше ҚҚС сомалары жасырын болып табылмайды.

Сондай-ақ, «К» Компаниясы №391 ережелер Салық кодексінің талаптарына қайшы келеді деп санайды, осыған байланысты өзара байланысты жеткізушілер бойынша төменгі деңгейдегі жеткізушілер бойынша «Пирамида» есебін қалыптастыру жүргізілмеуі тиіс.

№391 Қағидалардың нормаларына сәйкес ҚҚС асып кету сомасының дұрыстығын растау оңайлатылған тәртіпті қолдануға құқығы бар тексерілетін салық төлеушінің тікелей жеткізушілері «Пирамида» есебінің нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жоюды ескере отырып жүргізіледі.

Бұл ретте №391 Қағидалардың 46-тармағында, егер тікелей өнім берушілер өздеріне қатысты тақырыптық тексеру жүргізілетін салық төлеушіге қатысты өзара байланысты тараптар және (немесе) бақылаудағы адамдар болып табылса, «Пирамида» есебін қалыптастыру жүргізілетіні көрсетілген.

Тараптарды өзара байланысты тараптар деп тану Салық кодексінің 1-бабының 2-тармағында айқындалған.

«К» Компаниясы тікелей жеткізуші - мониторингке жататын ірі салық төлеуші болып табылатын «В» Компаниясы «К» Компаниясының бақылауында болмағандықтан және «М» Компаниялар тобына кірмейтіндіктен, «М» тобына кіретін Компаниялар («К», «С» Компаниялары) есептейді. Тараптар «В» Компаниясымен өзара байланысты деп таныла алмайды.

«В» Компаниясының қатысушысы «Z» Компаниясы болып табылады. «К» Компаниясының қатысушысы «КК» Компаниясы болып табылады. «С» Компаниясының қатысушысы «К» Компаниясы болып табылады. «К» Компаниясы мен «В» Компаниясы бар түпкілікті бенефициар бір тұлға болып табылады, «К» Компаниясына дейінгі тізбек бойынша Компаниялардың қызметіне қатыспайды және қатысушы (меншік иесі) және басқару органдары деңгейінде қабылданатын шешімдерді айқындауға құқылы емес. Соңғы бенефициар өзі акционер болып табылатын тікелей бақылауындағы «H» Компаниясына қатысты шешімдер қабылдайды.

«К» Компаниясымен «В» Компаниясы өздері қатысушы болып табылмайтын өзге Компанияларда шешімдерді айқындау мүмкіндігі жоқ әртүрлі қатысушылардың бақылауында болғандықтан, тиісінше өзара байланысты Тараптар болып табылмайды деп есептейді. Мемлекеттік кірістер органдары (МҚҚ) екі рет «К» Компаниясы да, «В» Компаниясы да ҚҚС сомасынан асып кетуді қайтармайды.

Бұдан басқа, тексеру нәтижелері бойынша мониторингке жататын ірі салық төлеуші болып табылатын «С» Компаниясының тікелей жеткізушісі бойынша ҚҚС сомасы негізсіз расталмады.

Салықтық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, Салық кодексінің 152-бабының 12-тармағына, №391 Қағидалардың 46, 52-тармақтарына сәйкес қайтарылуға жатпайтын ҚҚС асып кету сомасы 326 764,6 мың теңгені құрады, оның ішінде: валюталық түсімнің түспеуі бойынша 4,3 мың теңге сомасында; тікелей өнім берушілердің салық міндеттемелерін орындамауы бойынша 8 486,3 мың теңге және «К» Компаниясымен өзара байланысты Тараптар болып табылатын өнім берушілер (бұдан әрі - өзара байланысты Тараптар) 4 892,4 мың теңге сомасында; өзара байланысты Тараптар болып табылатын өнім берушілер бойынша салықтық есептілік деректері мен ақпараттық жүйелер (АЖ) арасындағы сәйкессіздіктер бойынша 290 302,3 мың теңге сомасында; тікелей өнім берушілер бойынша электрондық шот-фактуралар (ЭШФ) бойынша ЭХД бағдарламасын түсіру деректері бойынша «Пирамида» есебі бойынша анықталған сәйкессіздіктер бойынша 23 079,3 мың теңге сомасында. Осыған байланысты, тексеру нәтижелері бойынша қайтаруға ұсынылған 21 210 736,9 мың теңге сомасындағы ҚҚС асып кетуінен қайтаруға 326 764,6 мың теңге сомасындағы ҚҚС асып кеткені расталмады.

«К» Компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.

Жоғарыда айтылғандай, МКК уәкілетті органның 2023ж.31.01. хатын орындау үшін «К» Компаниясына тақырыптық тексеру жүргізілді (2023ж.14.06. актісі).

2023 жылғы 14.06. актіден тақырыптық тексеру жүргізіледі.

№391 Қағидалардың 52-тармағына сәйкес тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушілерде «Пирамида» есебінің нәтижелері бойынша салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған кезде, ҚҚС асып кету сомасының дұрыстығын растау талапта және (немесе) салық өтінішінде көрсетілген, тауар берушілерге тиесілі ҚҚС асып кету сомасына азайтылған сомалар шегінде жүргізіледі, мынадай фактілерді ескере отырып, бірақ олармен шектелмей, салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді:

1) Өнім берушідегі ҚҚС бойынша салық есептілігінде көрсетілген мәліметтер және (немесе) ЭШФ АЖ және басқа да МҚҚ АЖ мәліметтері арасындағы сәйкессіздіктер;

2) өнім берушіде ҚҚС бойынша салық есептілігінде көрсетілген мәліметтер және (немесе) сатылған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шот-фактуралар тізілімінде көрсетілген мәліметтер мен сатып алушының өзі сатып алған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шот-фактуралар тізіліміндегі мәліметтер арасындағы алшақтықтар;

3) Салық кодексінің 85 - бабына сәйкес ҚҚС бойынша тіркеу есебінен алынған тұлғамен, оның ішінде таратылған, әрекетсіз, банкротпен өзара есеп айырысу бойынша ҚҚС сомаларын есепке жатқызу-мұндай тұлға ҚҚС бойынша тіркеу есебінен алынған күннен бастап;

4) заңды күшіне енген сот шешімі негізінде жарамсыз деп танылған мәміле бойынша ҚҚС сомаларын есепке жатқызу;

5) қызметі бойынша басшыға (құрылтайшыға) қатысты Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 216 және 245-баптарында көрсетілген құқық бұзушылықтар бойынша қылмыстық істі сотқа дейінгі тергеп-тексерудің бірыңғай тізілімінде тіркеу фактісі бар өнім берушімен өзара есеп айырысу бойынша ҚҚС сомаларын есепке жатқызу, оңалту негіздері бойынша тоқтатылғандарды қоспағанда;

6) осы Қағидалардың 47-тармағында көзделген тәуекелдер анықталған өнім берушімен өзара есеп айырысу бойынша ҚҚС сомаларын есепке жатқызу;

7) есептелген ҚҚС сомаларын төлеу бойынша салық міндеттемесі орындалмаған өнім берушімен өзара есеп айырысу бойынша ҚҚС сомаларын есепке жатқызу».

№391 Қағидалардың 53-тармағына сәйкес растауға жататын ҚҚС асып кету сомасы осы тармақтың 1) - 3) тармақшаларында көрсетілген тәртіппен айқындалады.

№ 391 Қағидалардың 54-тармағында №391 Қағидалардың 52-тармағының ережелері тексерілетін көрсетілетін қызметті алушының тікелей өнім берушілері «Пирамида» есебінің нәтижелері бойынша анықталған, атап айтқанда оңайлатылған тәртіпті қолдануға құқығы бар (осы құқықты пайдалануға қарамастан) бұзушылықтарды жою кезінде қолданылмайтындығы белгіленген.

Осы тармақтың мақсаттарында тікелей өнім берушілер:

тікелей немесе тексерілетін көрсетілетін қызметті алушыға тауарлар жеткізген, жұмыстарды орындаған немесе қызметтер көрсеткен делдалдар (агенттер, комиссионерлер немесе сенім білдірілген адамдар) арқылы өнім берушілер;

тікелей немесе өзара байланысты тараптар және (немесе) тексерілетін көрсетілетін қызметті алушыға қатысты бақылаудағы адамдар арқылы тауарлар жеткізген, жұмыстарды орындаған немесе қызметтер көрсеткен делдалдар (агенттер, комиссионерлер немесе сенім білдірілген адамдар) арқылы өнім берушілер.

«Пирамида» есебінің нәтижелері бойынша анықталған тексерілетін көрсетілетін қызметті алушының тікелей жеткізушілерінің бұзушылықтары деп танылады:

№391 Қағидалардың 46-тармағында көрсетілген, тікелей өнім беруші жол берген бұзушылықтар;

тікелей өнім берушімен өзара есеп айырысуы бар өнім берушілер жол берген №391 Қағидалардың тармағында көрсетілген бұзушылықтар.

Айта кету керек, Салық кодексінің 1-бабының 2-тармағында Салық кодексінің мақсатында өзара байланысты Тараптар деп аталған тармақтың 1) - 9) тармақшаларында көрсетілген шарттардың біріне не бірнешеуіне сәйкес келетін өзара қатынастары бар жеке және (немесе) заңды тұлғалар танылатыны айқындалған.

Осы тармақтың мақсатында ірі қатысушы деп акционерлік қоғамдарды қоспағанда, заңды тұлғаның мүлкіндегі үлесі 10 және одан да көп пайызды құрайтын қатысушы түсініледі.

Заңды тұлғаның бақылауымен заңды тұлға қабылдаған шешімдерді анықтау мүмкіндігі түсініледі.

Тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша (2023ж.14.06. актісі) мынадай өнім берушілер өзара байланысты тараптар деп тануға жататыны анықталды: «В», «С», «А», «Х», «I», «L», «Е», «О», «Т», «АР», «ММ», «EI», «S», «G» Компаниялары.

2023 жылғы 14.06. актіде көрсетілген өнім берушілер бөлінісінде салық кодексінің 1-бабы 2-тармағының ережелерін ескере отырып, оларды өзара байланысты тараптар деп тану шарттары көрсетілген.

Бұл ретте, өнім берушілер бойынша қалыптастырылған пирамида есебінің нәтижелері бойынша мынадай фактілер анықталды: 2022ж.01.12. шағым жасалған акт аяқталғанға дейін өнім берушілер жойған бұзушылықтарды қоспағанда, салық есептілігінің деректері мен ЭШФ деректері бойынша ҚҚС арасындағы 111 239,0 мың теңге сомасындағы сәйкессіздіктер; салық міндеттемелері орындалмаған өнім берушілер бойынша ҚҚС есепке жатқызу ҚҚС төлеу бойынша 19 316,0 мың теңге сомасында.

2023 жылғы 14.06. актісінде нақты өнім берушілер бөлінісінде: анықталған бұзушылықтардың сомалары;бұзушылықтарды жою бойынша жіберілген сұрау салулар туралы мәліметтер; 2022ж.01.12. шағым жасалған акт аяқталғанға дейін жойылған бұзушылықтар туралы мәліметтер көрсетілген.

Мәселен, 2022ж.01.12. шағымданатын актінің аяқталу күніне тақырыптық тексеру: 43 өнім беруші қосымша салық есептілігін беру арқылы пирамида есебінің нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды салық есептілігінің деректері мен ЭШФ деректері бойынша ҚҚС сомалары арасындағы сәйкессіздіктер бөлігінде жойды; 4 өнім беруші ҚҚС төлеу бойынша салық міндеттемелерін орындады.

Салық кодексінің 152 - бабы 12-тармағының 2) тармақшасына сәйкес тексерілетін салық төлеушінің өнім берушілері бойынша салықтық тексеру аяқталған күні «Пирамида»талдамалық есебін талдау нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталған сомалар шегінде ҚҚС қайтарылмайды.

Бұл жағдайда, «К» Компаниясы ірі салық төлеушілердің мониторингіне жататын салық төлеушілер тізбесіне енгізілген, Салық мониторингінде қатарынан кемінде он екі айдан тұрады, салық есептілігін ұсыну бойынша орындалмаған салық міндеттемесі жоқ және тиісінше ҚҚС асып кетуін қайтарудың оңайлатылған тәртібін қолдануға құқығы бар.

Тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша (2023ж.14.06. актісі), «Пирамида» есебінің нәтижелері бойынша салық міндеттемелерін орындамаудың анықталған тәуекелдеріне байланысты және 2022ж.01.12. шағымданатын актінің аяқталу күніне жойылмаған тақырыптық тексеру, 130 555,0 мың теңге сомасындағы ҚҚС-тың артуы қайтаруға расталмады, оның ішінде: ҚҚС арасындағы алшақтықтар бойынша салық есептілігінің деректері және ЭШФ деректері бойынша 111 239,0 мың теңге сомасында; ҚҚС төлеу бойынша салық міндеттемелерін орындамаған өнім берушілер бойынша есепке жатқызылған ҚҚС бойынша 19 316,0 мың теңге сомасында.

Осылайша, шағымды қарау барысында тағайындалған тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша (2023ж.14.06. актісі) шағымданатын тексеру нәтижелері (2022ж.01.12. актісі) 173 126,0 мың теңге сомасында ҚҚС қайтаруға растамау бөлігінде (8 486,3 + 4 892,4 + 290 302,3 - 130 555,0) 2) тармақшаға сәйкес расталмаған Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының 2022ж.01.12. шағымданатын актінің аяқталған күніне «пирамида» есебінің нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жеткізушілердің тақырыптық тексеруі жойылуына байланысты.

Баяндалғанды негізге ала отырып, Салық кодексінің 186-бабының 5-тармағына сәйкес 173 126,0 мың теңге сомасындағы ҚҚС-тың қайтаруға ұсынылған асып кетуін растамау бойынша шағымданатын тексеру нәтижелері (2022ж.01.12. актісі) негізсіз болып табылады.

ҚҚС қайтаруды растамау бойынша шағымданатын тексеру нәтижелеріне қатысты (2022ж.01.12. актісі), оның ішінде: 4,3 мың теңге сомасында валюталық түсімнің түспеуі бойынша; «Пирамида» есебі бойынша анықталған, тікелей жеткізушілер бойынша ЭШФ ЕХД бағдарламасын түсіру деректері бойынша 23 079,3 мың теңге сомасында сәйкессіздіктер бойынша мыналарды атап өту қажет.

Салық кодексінің 179-бабының 5-тармағындағы 2-тармақтың 5) тармақшасына сәйкес шағымда шағым беруші тұлға өзінің талаптары мен осы мән-жайларды растайтын дәлелдемелерді негіздейтін мән-жайлар көрсетілуге тиіс. Шағымға: 1) салық төлеуші (салық агенті) өз талаптарын негіздейтін мән-жайларды растайтын құжаттар; 2) іске қатысы бар өзге де құжаттар қоса беріледі.

Бұл жағдайда «К» Компаниясы шағымда осы мәселелерге дау айту бойынша мән-жайларды келтірмейді және тиісінше «К» Компаниясының аталған бөлімдегі талаптары дәрменсіз болып табылады.

Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша 173 126,0 мың теңге сомасында ҚҚС асып кеткенін қайтаруды растамау бөлігінде салық органының тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламаның күшін жою, ал қалған бөлігінде өзгеріссіз қалдыру туралы шешім қабылданды.

25 июля 2023

Дау түрі: салық даулары

Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға

Салық түрі: ҚҚС

 

Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) Мемлекеттік кірістер аумақтық департаментінің (бұдан әрі-салық органы) есепке жатқызылатын ҚҚС қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан асып кеткен сомасы туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "А" компаниясының апелляциялық шағымын алды.

Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, 01.04.2022 ж. бастап 30.09.2022 ж. дейінгі кезеңде қайтаруға ұсынылған қосылған құн салығы (ҚҚС) сомаларының дұрыстығын растау мәселелері бойынша "А" компаниясына тақырыптық салықтық тексеру жүргізілді, оның нәтижелері бойынша есепке жатқызылатын ҚҚС есептелген салық сомасынан асып кеткен сомасы туралы хабарлама шығарылды бюджетке төленуге жатпайтын қайтаруға 670 505,7 мың теңге мөлшерінде.

"А" компаниясы тексеру нәтижелері туралы хабарламамен толық келіспейді.

"А" компаниясының шағымында тексеру нәтижелері бойынша қайтаруға 670 505,7 мың теңге сомасында ҚҚС асып кеткені расталмағаны көрсетілген, оның ішінде:

- ТБЖ қолдану бойынша бұзушылықтарға байланысты қайтаруға жатпайтын ҚҚС 1 786,5 мың теңге сомасында;

- 7 394,6 мың теңге сомасында валюталық түсімнің түспеуіне байланысты ҚҚС;

- 661 324,5 мың теңге сомасында "тауарларды әкелу және салық төлеу туралы өтініш (328.00-нысан)" салық есептілігін толтыру қағидаларын бұзуға байланысты қайтаруға жатпайтын ҚҚС.

1. ТБЖ қолдану нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарға байланысты 1 786,5 мың теңге сомасында ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамауға қатысты

"А" компаниясы шағымда контрагенттердің ҚҚС-ты уақтылы және толық көлемде төлейтін адал салық төлеушілер екенін көрсетеді, осыған байланысты "Пирамида"Талдамалық есебінің нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарға сәйкес емес.

Салықтық тексеру актісінен қолданудың (ТБЖ) нәтижесінде анықталған бұзушылықтардың болуына байланысты қайтарылуға жатпайтын ҚҚС сомасы, ЭШФ АЖ деректері мен түрлі деңгейлерде өткізу бойынша ҚҚС бойынша салық есептілігі деректері арасындағы алшақтық 266 874,8 мың теңге сомасына (ең аз сомасы 1 786,5 мың теңге) белгіленгені шығады.

Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.

ТБЖ қолдана отырып, ҚҚС асып кету сомасын қайтару тәртібі Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2018 жылғы 19 наурыздағы №391 бұйрығымен бекітілген қосылған құн салығының асып кетуін қайтару қағидаларын белгілейді (бұдан әрі - №391 қағидалар) "салықтар және басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің 137-бабының 2-тармағына және 429-бабының 10-тармағына сәйкес әзірленді бюджетке "(салық кодексі) 25.12.2017 ж.және"мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 10-бабының 1) тармақшасымен.

№391 Қағидалардың 11 және 45-тармақтарына сәйкес қайтаруға ұсынылған ҚҚС асып кеткен сомалардың дұрыстығын, сондай-ақ қайтарудың оңайлатылған тәртібі қолданылған көрсетілетін қызметті алушыға бюджеттен қайтарылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексеру жүргізу кезінде мемлекеттік кіріс органы тексерілетін салық кезеңі үшін ақпараттық жүйені қолдана отырып, тексерілетін көрсетілетін қызметті алушы бойынша талдамалық есепті қалыптастырады "Пирамида " жеткізушілер бойынша.

"Пирамида" есебі Салық төлеуші ұсынған ҚҚС бойынша салық есептілігін және (немесе) АЖ мәліметтерін, сондай-ақ уәкілетті мемлекеттік органдардан, жергілікті атқарушы органдардан, уәкілетті тұлғалардан алынған мәліметтерді, сондай-ақ салық төлеушінің қызметі туралы басқа да құжаттарды және (немесе) мәліметтерді зерделеу және талдау негізінде көрсетілетін қызметті беруші жүзеге асыратын бақылау нәтижелері болып табылады.

№ 391 Қағидалардың 52-тармағына сәйкес тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушілерде "Пирамида" есебінің нәтижелері бойынша салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған кезде, ҚҚС асып кету сомасының дұрыстығын растау талапта және (немесе) салық өтінішінде көрсетілген, тауарларды, жұмыстарды жеткізушілерге тиесілі ҚҚС асып кету сомасына азайтылған сомалар шегінде жүргізіледі, мынадай фактілерді ескере отырып, бірақ олармен шектелмей, салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған қызметтер:

1) Өнім берушідегі ҚҚС бойынша салық есептілігінде көрсетілген мәліметтер және (немесе) электрондық шот – фактуралардың (бұдан әрі-ЭШФ) АЖ және МҚҚ-ның басқа да АЖ мәліметтері арасындағы алшақтықтар;

2) өнім берушіде ҚҚС бойынша салық есептілігінде көрсетілген мәліметтер және (немесе) сатылған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шот-фактуралар тізілімінде көрсетілген мәліметтер мен сатып алушының өзі сатып алған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шот-фактуралар тізіліміндегі мәліметтер арасындағы сәйкессіздіктер.

№391 Қағидалардың 67-тармағында тақырыптық тексеру аяқталған күні Салық кодексінің 152-бабының 12-тармағына сәйкес тексерілетін көрсетілетін қызметті алушының өнім берушілері бойынша "Пирамида" есебін талдау нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталған, ҚҚС сомаларының дұрыстығы расталмаған сомалар шегінде ҚҚС асып кетуін қайтару жүргізілмейді деп көзделген.

Салық кодексінің 152 - бабының 1-тармағына сәйкес ҚҚС асып кету сомасының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексеру ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген ҚҚС асып кету сомасын қайтару туралы талапты ұсынған салық төлеушіге қатысты ТБЖ қолданумен жүргізіледі.

№391 Қағидалардың 38-тармағына сәйкес тәуекелдерді басқару дәрежесі осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес тәуекел дәрежесінің өлшемшарттары бойынша балл берудің автоматтандырылған есебі негізінде тәуекел дәрежесін айқындайды, олар бойынша талдамалық есеп қалыптастырылатын тәуекел аймағындағы салық төлеушілер санатына жатқызылған салық төлеушілерді айқындау мақсатында тақырыптық тексерулер жүргізу кезінде АЖ-ны пайдалана отырып, ҚҚС асып кетуін растау мақсатында "Пирамида" және оңайлатылған тәртіппен қайтаруға жататын ҚҚС асып кету сомасын анықтау кезінде.

Бұл ретте №391 Қағидалардың 39-тармағында салық төлеушінің салық пайдасын (салық үнемдеуін) алу және салық төлемдерін азайту мақсатында өзінің заңсыз әрекеттерінен пайда алу тәуекелін айқындау үшін жария етуге жатпайтын құпия ақпарат болып табылатын, оның ішінде тәуекел дәрежесін (деңгейін) бағалау жүргізілген салық төлеушіге критерийлер қолданылатыны белгіленген.

№391 Қағидалардың 43-тармағына сәйкес, егер тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша балдардың жиынтық қорытындысы мемлекеттік кірістер комитеті белгілеген баллдар шегінен (350 балл) аспаса, онда мұндай салық төлеушілер бойынша "Пирамида"есебі қалыптастырылады.

ҚҚС асып кетуін қайтару қағидаларының 52-тармағында тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушілерде "Пирамида" есебінің нәтижелері бойынша салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған кезде, ҚҚС асып кету сомасының дұрыстығын растау талапта және (немесе) салық өтінішінде көрсетілген, тауарларды берушілерге тиесілі ҚҚС асып кету сомасына азайтылған сомалар шегінде жүргізілетіні көзделген, салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған жұмыстар, қызметтер.

Қарастырылып отырған жағдайда, әртүрлі деңгейдегі жеткізушілер бойынша тексерілетін кезең үшін "Пирамида" қалыптастырылған Талдамалық есебінің нәтижелері бойынша ҚҚС бойынша декларацияларда көрсетілген сатылған тауарлар, жұмыстар, қызметтер бойынша ҚҚС сомасын төмендету бөлігінде салық заңнамасын бұзушылықтар анықталды (300.00-нысан), жазып берілген шот-фактуралар бойынша ҚҚС сомалары бар.

Тәуекелдерді басқару жүйесін (ТБЖ) қолдану нәтижесінде анықталған бұзушылықтардың болуына байланысты қайтаруға жатпайтын ҚҚС сомасы 17 өнім беруші бойынша 1 786,5 мың теңгені құрады.

Осылайша, Салық кодексінің 152-бабы 1 және 12-тармақтарының және №391 Қағидалардың нормаларын ескере отырып, тәуекелдерді басқару жүйесін (ТБЖ) қолдану нәтижесінде 1 786,5 мың теңге сомасында анықталған бұзушылықтардың болуына байланысты ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамау салықтық тексеру нәтижелері бойынша негізделген болып табылады.

2. 7 394,6 мың теңге сомасында валюталық түсімнің түспеуіне байланысты ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамауға қатысты

"А" компаниясының шағымында 14 263,6 мың теңге және 46 983,6 мың теңге сомасында валюталық түсімді алмау фактілері жоқ екендігі көрсетілген, өйткені шарттың талаптары бойынша төлем өнім берушінің шотына аударылған күнге емес, төлем күніне теңгенің Еуроға бағамы бойынша жүзеге асырылады.

Салықтық тексеру актісінен валюталық түсімнің түспеуіне байланысты қайтарылуға жатпайтын ҚҚС 7 394,6 мың теңге соманы құрағаны шығады.

Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.

Салық кодексінің 152-бабының 7-тармағына сәйкес тауарлар экспортталған жағдайда қайтарылуға жататын қосылған құн салығының сомасын айқындау кезінде Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалған тәртіппен ашылған Қазақстан Республикасының аумағындағы екінші деңгейдегі банктердегі салық төлеушінің банктік шоттарына валюталық түсім түскен тауарлардың экспорты ескеріледі не нақты әкелу жүзеге асырылады Қазақстан Республикасының аумағы, сыртқы сауда тауар айырбастау (бартерлік) операциялары бойынша экспортталған тауарларды сатып алушы қосылған құн салығын төлеушіге қойған.

Валюталық түсімнің түсуі туралы салық органдарына қорытынды ұсынуды Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі және екінші деңгейдегі банктер Қазақстан Республикасының Ұлттық банкімен келісім бойынша уәкілетті орган бекіткен тәртіппен және нысан бойынша жүзеге асырады.

Осы қорытындыны алу үшін салық органдары осындай қорытынды жасалған күнгі жағдай бойынша валюталық түсімнің түсуі туралы тиісті сұрау салуды жібереді.

Қаралып отырған жағдайда, салықтық тексеру жүргізу барысында екінші деңгейдегі банктерге сұрау салулар жіберілді, оларға валюталық түсімнің түсуі туралы банктердің қорытындылары алынды:

- "1 Банкі" АҚ Қарағанды облыстық филиалының 24.02.2023 ж.;

- "2 Банкі " АҚ Қарағанды қаласындағы филиалы 23.02.2023 ж.;

- Қарағанды қаласындағы" 3 Банкі " АҚ 28.02.2023 ж.

Мәселен, валюталық түсімнің түсуі туралы мәліметтерге сәйкес, жеткізу шарты бойынша түскен валюталық түсімнің сомасы 17.06.2022 ж. №О/17062022 26.12.2022 ж. жағдай бойынша 1 590 154,89 еуроны (26.12.2022 ж.еуро бағамы – 490,1 теңге) немесе 779 334,9 мың теңгені құрайды.

17.06.2022 ж. №О/17062022 жеткізу шарты бойынша нақты тиелген өнімнің құны 793 598,6 мың теңгені құрайды.

Осыған байланысты, 17.06.2022 ж. №О/17062022 жеткізу шарты бойынша валюталық түсімнің түспеу сомасы 14 263,7 мың теңге мөлшерінде айқындалды (793 598,6-779 334,9), ҚҚС сомасы 1 711,6 мың теңге.

Валюта түсімі туралы мәліметтерге сәйкес, 01.07.2022 ж. №ПМ-0107/2022 жеткізу шарты бойынша түскен валюта түсімінің сомасы 23.12.2022 ж. жағдай бойынша 12 835 014,07 ресей рублін құрайды.

01.07.2022 ж. №ПМ-0107/2022 жеткізу шарты бойынша нақты жөнелтілген өнімнің құны 324 563,79 еуроны (18 536 909,1 ресей рублін) құрайды.

Осыған байланысты 01.07.2022 ж. №ПМ-0107/2022 жеткізу шарты бойынша валюталық түсімнің түспеу сомасы 5 701 895,03 Ресей рубль мөлшерінде айқындалды (18 536 909,1-12 835 014,07) немесе 46 983,6 мың теңге, ҚҚС сомасы 5 683,0 мың теңге.

Осылайша, Салық кодексінің 152-бабы 7-тармағының нормасын ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 7 394,6 мың теңге сомасында валюталық түсімнің түспеуіне байланысты ҚҚС асып кетуін қайтаруға растамау негізді болып табылады.

3. 661 324,5 мың теңге сомасында" тауарларды әкелу және салық төлеу туралы өтініш (328.00-нысан) " салық есептілігін толтыру қағидаларын бұзуға байланысты ҚҚС-ты растамауға қатысты

"А" компаниясының шағымында салықтық тексеру барысында бірыңғай үлгідегі жүкқұжаттар ұсынылғаны көрсетілген, бұл ретте "поляк машиналары" ЖШҚ (Ресей) экспортталатын тауарды алушы тауарларды әкелу және салықтарды төлеу туралы өтініштің 9 және 10-бағандарында жүкқұжаттардың деректерін тауарға ілеспе құжат ретінде көрсетеді. Өтініштерді Ресей Федерациясының Салық органы тексерді және растады, барлық өтініштерде сатып алушының экспортталатын тауарларды салық төлеушінің алғанын растайтын мемлекеттік бақылау органының мөртаңбасы бар.

Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.

Салықтық тексеру актісінен тауарлардың экспорты 661 324,5 мың теңге сомасында расталмағаны, 9,10 "Көлік (тауарға ілеспе) құжат" бағандарында тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтінішті (328.00-нысан) тауар-көлік деректерін емес, қорларды тарапқа жіберуге арналған жүкқұжаттардың деректерін көрсету себебінен жүкқұжаттар немесе халықаралық тауар-көлік жүкқұжаттары (ҚМР), бұл тауардың экспортқа тасымалдануын бақылауға мүмкіндік бермейді.

Салық кодексінің 447 - бабының 1-тармағына сәйкес тауарлардың экспортын растайтын құжаттар:

1) өзгерістерді, толықтыруларды және оларға қосымшаларды ескере отырып, шарттар (келісімшарттар) (бұдан әрі – тауарлар экспорты жүзеге асырылатын шарттар (келісімшарттар), ал тауарлар лизингі немесе заттар түрінде қарыз берілген жағдайда-лизинг шарттары (келісімшарттары), заттар түрінде қарыз беруді көздейтін шарттар (келісімшарттар), тауарларды дайындауға арналған шарттар (келісімшарттар) ;

2) аумағына тауарлар импортталған Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттің салық органының белгісі бар тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы, жанама салықтарды төлеу және (немесе) босату және (немесе)төлеудің өзге де тәсілі туралы өтініш (қағаз жеткізгіште түпнұсқада немесе көшірмеде не электрондық нысанда);

3) тауарлардың Еуразиялық экономикалық одаққа мүше бір мемлекеттің аумағынан Еуразиялық экономикалық одаққа мүше екінші Мемлекеттің аумағына өткізілуін растайтын тауарға ілеспе құжаттардың көшірмелері.

Сондай-ақ, "тауарлардың экспорты мен импорты, жұмыстарды орындау, қызметтер көрсету кезінде жанама салықтарды алу тәртібі және олардың төленуін бақылау тетігі туралы Хаттаманың" 4-тармағында Еуразиялық экономикалық одақ туралы шартқа №18 қосымша ҚҚС нөлдік ставкасын қолданудың негізділігін растау және (немесе) мүше мемлекеттің салық төлеушісі акциздерді төлеуден босату үшін тізбе көзделген. аумағы тауарлар әкетілген салық органына салық декларациясымен бір мезгілде мынадай құжаттар (олардың көшірмелері)табыс етіледі:

1) басқа мүше мемлекеттің салық төлеушісімен немесе Одаққа мүше болып табылмайтын мемлекеттің салық төлеушісімен жасалған, олардың негізінде тауарлар экспорты жүзеге асырылатын шарттар (келісімшарттар); тауарлар лизингі немесе тауарлық кредит (тауарлық қарыз, заттар түріндегі қарыз) жағдайында-лизинг шарттары (келісімшарттары), тауарлық кредит шарттары (келісімшарттары) (тауарлық қарыз, заттар түріндегі қарыз); тауарларды дайындауға арналған шарттар (келісімшарттар); алыс-беріс шикізатын өңдеуге арналған шарттар (келісімшарттар) ;

2) Егер мүше мемлекеттің заңнамасында өзгеше көзделмесе, экспортталған тауарларды өткізуден түсетін түсімнің экспорттаушы салық төлеушінің шотына нақты түскенін растайтын банктің үзінді көшірмесі;

3) аумағына тауарлар импортталған мүше мемлекеттің салық органының белгісі бар жекелеген халықаралық ведомствоаралық шартта көзделген нысан бойынша жасалған, жанама салықтарды төлеу (салық міндеттемелерін орындаудың босатылуы немесе өзге тәртібі) туралы (салық міндеттемелерін орындаудың түпнұсқасында немесе көшірмесінде қағаз жеткізгіште жасалған тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініш немесе салық төлеушінің электрондық (электрондық-цифрлық) қолы қойылған өтініштердің тізбесі (қағаз жеткізгіште немесе электрондық түрде).

Салық төлеуші жеке халықаралық ведомствоаралық шартта көзделген нысанда салық органына келіп түскен өтініштердің деректемелері мен мәліметтерін өтініштер тізбесіне енгізеді.

Өтініштер Тізбесінің нысаны, оны толтыру тәртібі мен форматы мүше мемлекеттердің салық органдарының нормативтік құқықтық актілерінде не мүше мемлекеттердің өзге де нормативтік құқықтық актілерінде айқындалады.

Бір мүше мемлекеттің аумағынан екінші мүше мемлекеттің аумағына әкетілетін тауарларды өткізген және оларды осы басқа мүше мемлекеттің аумағында еркін кеден аймағының немесе еркін қойманың кедендік рәсімдеріне орналастырған жағдайда, бірінші мүше мемлекеттің салық органына өтініштің орнына екінші мүше мемлекеттің кеден органы куәландырған кеден декларациясының көшірмесі, екінші мүше мемлекеттің кеден органымен куәландырылған кеден декларациясының көшірмесі табыс етіледі. осыған сәйкес мұндай тауарлар еркін кеден аймағының немесе еркін қойманың кедендік рәсімдеріне орналастырылады;

4) бір мүше мемлекеттің аумағынан екінші мүше мемлекеттің аумағына тауарлардың өткізілуін растайтын мүше мемлекеттің заңнамасында көзделген көліктік (тауарға ілеспе) және (немесе) өзге де құжаттар. Егер тауарларды өткізудің жекелеген түрлері, оның ішінде көлік құралдарын пайдаланбай тауарларды өткізу үшін бұл құжаттарды ресімдеу мүше мемлекеттің заңнамасында көзделмесе, көрсетілген құжаттар ұсынылмайды;

5) аумағынан тауарлар экспортталған мүше мемлекеттің заңнамасында көзделген ҚҚС-тың нөлдік ставкасын қолданудың және (немесе) акциздерді төлеуден босатудың негізділігін растайтын өзге де құжаттар.

Салық кодексінің 443-бабының 3-тармағына сәйкес тауарға ілеспе құжаттар деп: халықаралық автомобиль жүкқұжаты, теміржол көлігі жүкқұжаты, тауар-көлік жүкқұжаты, бірыңғай үлгідегі жүкқұжат, багаж ведомосы, пошта ведомосы, багаж түбіртегі, авиакомпания, коносамент, сондай-ақ тауарларды құбыр көлігімен және электр беру желілері арқылы өткізу кезінде пайдаланылатын құжаттар және акцизделетін тауарлардың жекелеген түрлерін өткізу кезінде пайдаланылатын өзге де құжаттар, сондай-ақ тасымалдау кезінде ілеспе тауарлар мен көлік құралдары, Қазақстан Республикасының заңдарында және Қазақстан Республикасы қатысушысы болып табылатын халықаралық шарттарда көзделген; шот-фактуралар, ерекшеліктер, тиеп-жөнелту және буып-түю парақтары, сондай-ақ тауарлар туралы мәліметтерді, оның ішінде тауарлардың құнын растайтын және Қазақстан Республикасы қатысушысы болып табылатын халықаралық шарттарға сәйкес пайдаланылатын басқа да құжаттар.

Салық кодексінің 387 бабының 4 тармағына сәйкес халықаралық тасымалдарды растайтын құжаттар:

жүктерді тасымалдау кезінде:

- халықаралық автомобиль қатынасында-тауар-көлік жүкқұжаты;

- халықаралық темір жол қатынасында, оның ішінде тікелей халықаралық темір жол-паром қатынасында және жүктерді темір жолдан су көлігіне ауыстырып тиеумен халықаралық темір жол-су қатынасында – бірыңғай үлгідегі жүкқұжат;

- әуе көлігімен-жүк жүкқұжаты (әуе жүкқұжаты);

- теңіз көлігімен – коносамент немесе теңіз жүкқұжаты;

- көліктің екі немесе одан да көп түрімен транзитпен (аралас тасымалдау) - бірыңғай тауар-көлік жүкқұжаты (бірыңғай коносамент);

- магистральдық құбырлар жүйесі бойынша: есептік кезең үшін ішкі тұтыну үшін Экспорттау және шығарудың кедендік рәсімдерімен орналастырылған тауарларға арналған декларацияның көшірмесі не есептік кезең үшін кедендік транзиттің кедендік рәсімімен орналастырылған тауарларға арналған декларация; орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актілері, сатушыдан не басқа тұлғалардан Жүктерді қабылдау-тапсыру актілері бұрын көрсетілген жүктерді жеткізуді жүзеге асырған сатып алушыға не аталған жүктерді одан әрі жеткізуді жүзеге асыратын басқа да тұлғаларға.

Қаралып отырған жағдайда серіктестік тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініштің "Көлік (тауарға ілеспе) құжаты" 9,10-бағанында (328.00-нысан) тарапқа қорларды босатуға арналған жүкқұжаттардың деректерін көрсетті.

Бұл ретте, "тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініш" (328.00 – т.) салық есептілігін толтыру және ұсыну қағидаларының 2 – тарауының 13-тармағына сәйкес 9-бағанда-көліктік (тауарға ілеспе) құжаттардың сериясы, нөмірі көрсетіледі; 10-бағанда-көліктік (тауарға ілеспе) құжаттардың күні көрсетіледі.

Осыған байланысты, тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініштің "Көлік (тауарға ілеспе) құжаты" 9,10-бағандарында (328.00-нысан) тауар-көлік жүкқұжаттарының немесе халықаралық тауар-көлік жүкқұжаттарының (ҚМР) деректерін көрсету қажет болды.

Айта кету керек, "автомобиль көлігі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі - Автомобиль көлігі туралы Заң) 04.07.2003 ж.30-бабының 2 - тармағына сәйкес жүкті автомобильмен тасымалдау шартын жасасу тауар-көлік жүкқұжатын (бұдан әрі-ТТН) жасаумен расталады.

Жүктерді автомобиль көлігімен тасымалдауды ұйымдастыру тәртібі, оларды тасымалдау кезінде қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі жалпы талаптар, сондай – ақ жүктерді автомобиль көлігімен тасымалдауға қатысушылардың өзара қарым-қатынасы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 30.04.2015 ж. №546 қаулысымен бекітілген Автомобиль көлігімен жүктерді тасымалдау қағидаларымен (бұдан әрі-қағидалар) регламенттеледі, бұл ретте жүктерді тасымалдау тауар-көлік жүкқұжатымен ресімделуге тиіс.

Осыған ұқсас талаптар Қазақстан Республикасы Үкіметінің 18.07.2011 ж. №826 қаулысымен бекітілген Автомобиль көлігімен жүктерді тасымалдау қағидаларымен белгіленген.

Ережеге сәйкес, жүк жөнелтуші тасымалдаушыға тасымалдауға ұсынылған жүкке негізгі тасымалдау құжаты болып табылатын және ол бойынша жүк жөнелтуші осы жүкті есептен шығаруды және оны жүк алушының кірісіне алуды жүргізетін төрт данада жасалатын тауар-көлік жүкқұжатын ұсынады.

Осылайша, жүк алушының жүктерді кіріске алуы тауар-көлік жүкқұжатының негізгі тасымалдау құжатына сәйкес жүргізіледі.

Алайда, "А" компаниясы салықтық тексеру және шағымды қарау барысында тауар-көлік жүкқұжаттарын немесе халықаралық тауар-көлік жүкқұжаттарын (ҚМР) ұсынбаған, көрсетілген растайтын құжаттар да шағымға қоса берілмеген.

Жоғарыда айтылғандардың негізінде Салық кодексінің 152-бабы 7-тармағының нормасын, сондай-ақ "тауарларды әкелу және салық төлеу туралы өтініш (328.00-нысан)" салық есептілігін толтыру ережесін ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 661 324,5 мың теңге сомасында ҚҚС растамау негізді болып табылады.

Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырмай қалдыру туралы шешім қабылданды.

25 июля 2023

Дау түрі: салық даулары

Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға

Салық түрі: КТС

 

 

Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) корпоративтік табыс салығын (КТС), қосылған құн салығын (ҚҚС) есептеу туралы аумақтық Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «А» Компаниясының апелляциялық шағымын алды.

Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 2017ж.01.01. бастап 2020ж.30.09. дейінгі кезеңде КТС және ҚҚС бойынша салық міндеттемесін орындау мәселесі бойынша тақырыптық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 764 040,7 мың теңге сомасында КТС және 339 536,5 мың теңге өсімпұл, 510 599,5 сомасында ҚҚС есептеу туралы хабарлама шығарылды мың теңге және өсімпұл 192 126,9 мың теңге, резидент емес үшін 105,2 мың теңге сомасында ҚҚС және 16,7 мың теңге өсімпұл.

«А» Компаниясы салық органының қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгініп, салық органының шешімін толығымен жоюды сұрайды.

Шағымда «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы 2017ж.25.12. Кодексінің (2017ж.25.12. Салық кодексі) 264, 403-баптарының нормаларында шегерімдерге және ҚҚС есепке жатқызылмайтын шығыстардың толық тізбесі белгіленгені көрсетілген. Бұл ретте салық заңнамасында Қаржы-шаруашылық операцияларды растау үшін құжаттардың нақты тізімі көзделмейді.

«А» Компаниясының пікірінше, 2017ж.25.12. Салық кодексінің 8-бабына сәйкес салық заңнамасының барлық белгісіздіктері мен реттелмеген мәселелері салық төлеушінің пайдасына түсіндіріледі.

Жеткізушілермен («B», «Х», «М», «С», «E», «К», «Р», «Н» Компаниялары) өзара есеп айырысу бойынша шығыстар тиісті құжаттармен расталды. Объектілерді пайдалануға қабылдау туралы актілерге сәйкес салынған объектілер пайдалануға берілді. Сот тәртібімен аталған жеткізушілермен мәмілелер жарамсыз деп танылған жоқ.

«А» Компаниясы жеткізуші-мердігерлердің («Х», «М», «С», «Е», «К» Компаниялары) «А» Компаниясымен өзара есеп айырысуды жүзеге асырғаннан кейін ҚҚС бойынша есептен шығарылғанын, құрылыс-монтаждау жұмыстарын (ҚМЖ) орындауға лицензиялары бар екенін атап өтті, олардың лицензияланатын қызмет түрлерін орындау үшін қажетті ресурстарының болуы бұны куәландырады.

Атап айтқанда, «Х» Компаниясы «А» Компаниясы алдындағы шарттық міндеттемелерді орындау кезінде жалға алынған техниканы пайдаланды. Қалалық мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының шешімімен (бұдан әрі - МАЭС шешімі) «К» ЖК қызмет көрсету шарты бойынша «Х» Компаниясына жол-құрылыс техникасын жалға бергені анықталды.

Облыстың МАЭС шешімімен «М» Компаниясын мемлекеттік қайта тіркеу «М» Компаниясы басшысының (құрылтайшысының) осы кәсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметін жүзеге асыруға қатыспауы себебінен емес, салық төлеушінің заңды мекенжайының өзгеруіне байланысты жойылды.

«К» Компаниясы сондай-ақ Мемлекеттік кірістер органының (МКО) «B» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша қосымша құжаттарды (есептер, есептер, кестелер, кестелер, Мемлекеттік сатып алу мониторингі, перспективалық жобалар мен жобалау-сметалық құжаттаманы (ЖСҚ) талдау және өзге де құжаттар) ұсыну туралы талаптары негізсіз деп санайды, өйткені нормативтік-құқықтық актілерде көрсетілген құжаттарды жасау нысаны және оларды ұсыну бойынша салық төлеушінің міндеті көзделмеген.

«B» және «E» Компаниялары ҚҚС төлеушілері болып табылады және сенімсіз салық төлеушілер тізіміне енгізілмеген.

Соттар осындай мәселелер бойынша салық төлеушілердің талап-арыздарын қанағаттандырды.

Сонымен қатар, шағымда «А» Компаниясы негізгі қызметті ұзақ мерзімді келісімшарттар шеңберінде жүзеге асырғаны көрсетілген.

Тексеру нәтижелері бойынша нақты әдісті қолдана отырып, ұзақ мерзімді келісімшарттар бойынша кірістерді қайта есептеу жүргізілді, оның ішінде салық салу мақсатында табыс ұлғайтылды.

«А» Компаниясы бухгалтерлік есепте кірістер мен шығыстарды есепке алу «құрылысқа арналған шарттар» 11 (бұдан әрі - ХҚЕС (IAS) 11) халықаралық қаржылық есептілік стандартына (IAS) сәйкес әрбір құрылыс шартының бөлінісінде жүзеге асырылғанын көрсетті. Бухгалтерлік есеп деректері бойынша ұзақ мерзімді келісімшарттар бойынша кірістер мен шығыстар 6010 «өнімді өткізуден және қызмет көрсетуден түскен табыс» шотында, 7010 «сатылған өнім мен көрсетілген қызметтердің өзіндік құны»шотында келісімшарттар бөлінісінде ескерілді.

«А» Компаниясының пікірінше, тексеру нәтижелері бойынша келесі ұзақ мерзімді шарттар бойынша салық салу мақсатында табыс дұрыс анықталмаған:

- 2012ж.21.11. Келісімшарт бойынша «Тұрғын үй алабы жолдарының құрылысы» жобасы (бұдан әрі - 2012ж.21.11. Келісімшарт) 2017 жылға салық салу мақсатында табыс 2017 жылға шегерімдерден шығарылған «Т» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша шығыстар бөлігінде азайтылған жоқ. 2012ж.21.11. Келісімшарт 2019 жылы аяқталды, онда жалпы келісімшарттық құнға сәйкес келтіру үшін салық салу мақсатында кірісті түзету жүргізілді;

- «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасының 2008ж.10.12. Кодексінің (2008ж.10.12. Салық кодексі) 130-2-бабының 2, 3-тармақтарына сәйкес тексерілетін кезеңнің соңына аяқталмаған «даңғылды қайта жаңарту» 2016ж.22.11. Келісімшарт (бұдан әрі-2016ж.22.11. Келісімшарт) бойынша табыс салық салу 2017 жылы түзетуге (азайтуға) жатады, өйткені 2016 жылғы салық салу мақсатында табыс (2022ж.16.02. актісі) ҚЕХС бойынша айқындалған кірістен асып түсті;

- Қазақстан Республикасының 2017ж.25.12. «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасының Кодексін қолданысқа енгізу туралы заңының (бұдан әрі - 2017ж.25.12. Заң) 55-1-бабына сәйкес 2017ж.17.04. «Автомобиль жолын қайта жаңарту» келісімшарты бойынша (бұдан әрі - 2017ж.17.04. Келісімшарт) 2018 жылғы салық салу мақсатында кірістерді ҚЕХС сәйкес айқындалған кірістерден салық салу мақсатында асып кету сомасына, 2017ж.17.04. Келісімшарт аяқталған 2019 жылғы жалпы келісімшарттық құнын ескере отырып, тиісті түзетумен (ұлғайтумен) 2018ж.01.01. жағдай бойынша түзетуді (азайтуды) жүргізген жоқ.

Салықтық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, «А» Компаниясы 2008ж.10.12. Салық кодексінің 100, 256-баптарын, 2017ж.25.12. Салық кодексінің 242, 400-баптарын бұза отырып, «B», «Х», «М», «С», «E», «К», «Р», «Н» Компанияларымен өзара есеп-айырысу бойынша мәмілелердің жалғандық белгілері бар шығыстарды шегерімге және ҚҚС-қа есепке жатқызған. 2008ж.10.12. Салық кодексінің 130-2-бабын, 2017ж.25.12. Салық кодексінің 283-бабын бұза отырып, ұзақ мерзімді келісімшарттар бойынша салық салу мақсатында табыс айқындалмаған.

«А» Компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттегеннен кейін уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.

Уәкілетті орган шағымды қарау барысында 2017ж.25.12. Салық кодексінің 186-бабына сәйкес дәлелді шешім шығару мақсатында 2017ж.01.01. бастап 2020ж.30.09. дейінгі кезеңге КТС және ҚҚС есептеудің дұрыстығы мәселесі бойынша «А» Компаниясына тақырыптық тексеру жүргізу тағайындалды (2022ж.04.08., 2022ж.09.11. хаттар).

Мемлекеттік кірістер комитеті (МКК) осы хаттарды орындау үшін 2022ж.15.08. ұйғарым негізінде «А» Компаниясына тақырыптық тексеру жүргізді және 2023ж.17.02. тақырыптық тексеру актісі жасалды.

1. Жеткізушілермен өзара есеп айырысу бойынша шығыстарды есепке жатқызудан шегерімдер мен ҚҚС-тан алып тастауға қатысты

2023ж.17.02. тақырыптық тексеру актісінен келесі келіп шығады.

2008 жылғы.10.12. Салық кодексінің 100-бабының 1 және 3-тармақтарына сәйкес салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары, 2008ж.10.12. Салық кодексіне сәйкес шегеруге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық салынатын табысты айқындау кезінде шегерімге жатады.

Шегерімдерді салық төлеуші табыс алуға бағытталған оның қызметіне байланысты шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде жүргізеді.

2008 жылғы 10.12. Салық кодексінің 256-бабының 1-тармағына сәйкес бюджетке жарнаға жататын салық сомасын айқындау кезінде тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушы негізгі құралдарды, материалдық емес және биологиялық активтерді, жылжымайтын мүлікке инвестицияларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді қоса алғанда, алынған тауарлар үшін төленуге жататын ҚҚС сомаларын, егер олар пайдаланылса немесе пайдаланылса, есепке жатқызуға құқылы егер осы тармақтың 1)-5) тармақшаларының талаптары орындалса, салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылатын болады

Сонымен қатар, 2008ж.10.12. Салық кодексінің 56-бабының 2 және 6-тармақтарында салық есебі бухгалтерлік есеп деректеріне негізделетіні анықталды. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді

Есепке алу құжаттамасы: бухгалтерлік құжаттаманы, салық нысандарын, салықтық есепке алу саясатын және салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді айқындау үшін, сондай-ақ салық міндеттемесін есептеу үшін негіз болып табылатын өзге де құжаттарды қамтиды.

Осыған ұқсас нормалар 2017ж.25.12. Салық кодексінің 190, 242, 400-баптарының ережелерінде көзделген.

«Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасының 2007ж.28.02. Заңының (бұдан әрі - Бухгалтерлік есеп туралы Заң) 7-бабының 1 және 4-тармақтарына сәйкес бухгалтерлік құжаттама бастапқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп тіркелімдерін, қаржылық есептілікті және есеп саясатын қамтиды.

Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі. Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған сәтте не олар аяқталғаннан кейін тікелей жасалуы тиіс.

Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабы 3-тармағының 6) тармақшасына сәйкес қағаз және электрондық жеткізгіштердегі бастапқы құжаттарда міндетті деректемелер болуға тиіс, мұнда басқалармен қатар операция жасауға (оқиғаны растауға) жауапты адамдардың лауазымдарының атауын, тегін, аты-жөнін және қолын көрсету және оның (оның) ресімделуінің дұрыстығы көзделген.

Осылайша, табыс алуға бағытталған шығыстар шегерімге жатады, ҚҚС тиісті растайтын құжаттар болған және Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген талаптар сақталған кезде салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылған (пайдаланылатын) алынған тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін қызметтер) бойынша есепке жатқызылуға тиіс.

1.1. «Р» Компаниясымен өзара есеп айырысуға қатысты

Шағымданатын тексеру нәтижелері бойынша (2022ж.22.04. актісі) «Р» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша 7 500,0 мың теңге мөлшеріндегі ҚҚС сомасы бөлігінде шығыстар 2020 жылғы 1 тоқсандағы есептен алып тасталды.

Тақырыптық тексеру барысында (2023ж.17.02. актісі) «А» Компаниясы (сатып алушы) мен «Р» Компаниясы (өнім беруші) арасында 2020ж.21.01. бастап (бұдан әрі - 2020ж.21.01. Шарт) сомасы 69 999,0 мың теңгеге 46 666 тонна мөлшерінде оқудан шығаруды (тауарды) жеткізу бойынша шарт жасалғаны анықталды (ҚҚС-пен).

2020ж.21.01. Шарт талаптары бойынша өнім беруші тауардың әрбір партиясын сатып алушыға беру кезінде: тауар-көлік жүкқұжатын; қорларды бір жаққа жіберуге арналған жүкқұжатты (қабылдау-беру актісі); шот-фактураны; сәйкестік сертификатын; СТ-KZ тауарының шығу сертификатын (түпнұсқа); тауар сапасының паспортын беруге міндетті. Өнім беруші тауарды объектіге жеткізген кезде Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен бекітілген және мемлекеттік (мемлекетаралық) нормативтік құжаттарға сәйкес келетін жүктерді тасымалдау қағидаларын, жүктерді тиеу мен бекітудің техникалық шарттарын орындауға міндеттенеді. Сатып алушының тауар-көлік жүкқұжатымен немесе сатып алушы қол қойған қабылдау-тапсыру актісімен расталған тауарды нақты қабылдаған күні жеткізу күні, сондай-ақ меншік құқығының, тауардың өнім берушіден сатып алушыға кездейсоқ жойылу және бүліну тәуекелдерінің ауысу күні болып есептеледі. Тауардың бағасы өнім берушінің барлық шығындарын, соның ішінде салықтар мен бюджетке төленетін басқа төлемдерді, тауарды дайындау, өндіру, жинау шығындарын, тауарды жеткізу, жинақтау және/немесе тарату шығындарын қамтиды.

«Р» Компаниясы «А» Компаниясының атына 2020ж.05.02., 2020ж.16.03., 2020ж.24.04. электрондық шот-фактураларды (ЭШФ), 2020ж.23.01., 2020ж.24.01., 2020ж.27.02., 2020ж.02.03. тараптарға қорларды босатуға арналған жүкқұжаттарды қойды 70 000,0 мың теңге сомаға оқудан шығаруды жеткізу бойынша, оның ішінде 7 500,0 мың теңге сомасына ҚҚС-та: жөнелту тәсілі, тауар-көлік жүкқұжаттары, сенімхаттар, жеткізілетін тауарлардың межелі пункттері туралы мәліметтер көрсетілмеген.

Бұл ретте, тақырыптық тексеру барысында (2023ж.17.02. актісі) «А» Компаниясы сертификаттар, тауарлар сапасының паспорттары, тауар-көлік жүкқұжаттарын ұсынбаған.

Сонымен қатар, салалық заңнаманы, атап айтқанда, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015ж. 30.04. №546 Қаулысымен бекітілген Автомобиль көлігімен жүктерді тасымалдау қағидаларының нормаларын (бұдан әрі - №546 Қағидалар) ескере отырып, оларға сәйкес жүктерді тасымалдау кезінде тауар-көлік жүкқұжатының болуы міндетті, шығыстар шегерімдерге және ҚҚС-қа есепке жатқызылуға жатады, жүкті тасымалдау фактісін растайды.

Республика Қаржы министрінің 2015ж.31.03. №241 бұйрығымен бекітілген бухгалтерлік есепті жүргізу қағидаларының 26 - тармағына (бұдан әрі - №241 Қағидалар) сәйкес сенімхаттар ақша мен активтерді сақтағаны үшін толық материалдық жауапкершілік туралы жазбаша шарт жасалған адамдарға беріледі.

Сонымен қатар, «Р» Компаниясы 2020 жылғы көлік құралдарына, жер салығы және мүлік салығы бойынша декларацияны (700-нысан) жеке табыс салығы және әлеуметтік салық бойынша декларацияның (200-нысан) деректері бойынша 2020 жылғы 1 және 2-тоқсандар саны ұсынбағанын атап өткен жөн қызметкерлер көрсетілмеген.

Көрсетілген мән-жайлар «Р» Компаниясында «А» Компаниясының атына тауарды жеткізу (оқудан шығару) жөніндегі операцияларды нақты жүзеге асыру үшін тиісті еңбек, материалдық ресурстардың, активтер мен көлік құралдарының жоқтығын куәландырады.

«Р» Компаниясы заңды мекенжайы бойынша жоқ сенімсіз салық төлеушілер тізіміне енгізілген (2021ж.12.08. тексеру актісі). Қызметінің тоқтатылуына байланысты 2020ж.18.05. ҚҚС бойынша есептен алынды.

Облыстық МАЭС-ның 2022ж.12.01. шешімімен «Р» Компаниясын мемлекеттік тіркеу жарамсыз деп танылды.

Жоғарыда келтірілген мән-жайлардан «Р» Компаниясымен тауарды жеткізу (оқудан шығару) бөлігінде, оның ішінде жоғарыда аталған құжаттардың қатысуынсыз өзара есеп айырысу жөніндегі құжаттар операциялардың жасалғаны туралы анық куәландыра алмайды және олардың бухгалтерлік есепте барабар көрсетілуін қамтамасыз ете алмайды, демек, осы шығыстар бойынша ҚҚС есепке жатқызу үшін негіз болып табылады Қазақстан Республикасының Салық және бухгалтерлік заңдарының талаптарына сәйкес.

Тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша (2023ж.17.02. актісі) «Р» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша ҚҚС 2020 жылдың 1-тоқсанына есепке жатқызуға жатпайтыны анықталды.

Осылайша, шағымды қарау барысында тағайындалған тақырыптық тексеру (2023ж.17.02. актісі) нәтижелері бойынша 2020 жылдың 1-тоқсанына есептен 7 500,0 мың теңге сомасында «Р» Компаниясымен өзара есеп-айырысу бойынша ҚҚС алып тастау бойынша шағым жасалған тексеру нәтижелері (2022ж.22.04. актісі) расталды.

2017ж.25.12.Салық кодексінің 186-бабының 5-тармағына сәйкес шағымды қарау нәтижелері бойынша шешім тақырыптық және (немесе) қайта тақырыптық тексерулердің нәтижелері ескеріле отырып шығарылады.

Баяндалғанды негізге ала отырып, 2017ж.25.12. Салық кодексінің 186-бабының 5-тармағына сәйкес 2020 жылдың 1-тоқсанына ҚҚС есептеу бойынша шағымданатын тексерудің (2022ж.22.04. актісі) нәтижелері «Р» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша ҚҚС есебінен алып тастауға байланысты 7 500,0 мың теңге сомасында негізделген болып табылады.

1.2. «К» Компаниясымен өзара есеп айырысуға қатысты

Шағымданған тексеру нәтижелері бойынша (2022ж.22.04. актісі) «К» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша шығыстар 2018 жылғы шегерімдерден 318 540,8 мың теңге сомасында, 2018 жылғы 3-тоқсандағы есептен ҚҚС 31 460,3 мың теңге сомасында, 2018 жылғы 4 тоқсанда 6 764,6 мың теңге сомасында алып тасталды.

Тақырыптық тексеру барысында (2023ж.17.02. актісі) «К» Компаниясымен өзара есеп-айырысуды растау мақсатында «К» Компаниясына (2022ж.15.11. актісі) қарсы тексеру жүргізілді, оның нәтижелері бойынша шарттар бойынша:

- 2018ж.29.06. бастап «П-С» объектісі бойынша: анкерлік бөлшектер, битум, тас, құм, соғу, кенептер, құм-қиыршық тас қоспасы (ПГС), қиыршық тас-қиыршық тас құм қоспасы, қиыршық тас, эмульсия, барлығы 93 335,1 мың теңге сомаға (ҚҚС-ты ескере отырып) сатылды;

- 2018ж.29.06. «Автомобиль жолы учаскесінің дәлізін реконструкциялау» объектісі бойынша барлығы 5 549,5 мың теңге сомаға (ҚҚС-ты ескере отырып) адгезиялық қоспа, катанкалар, арматура, сым, белсендірілген минералды ұнтақ, битум сатылды;

- 2018ж.29.06. «Автомобиль жолын күрделі жөндеуді жалғастыру» жобасы бойынша барлығы 17 529,2 мың теңге сомаға бетон, битум, блоктар, белгі, оқпан, құм, портландцемент, ПГС, тірек, цемент, қиыршық тас, эмульсия (ҚҚС есебімен) іске асырылды;

- 2018ж.29.06.бастап «Автомобиль жолын орташа жөндеу» жобасы бойынша: бетонға қоспа, тас, ПГС, көпір, құм, плита, ұнтақ, портландцемент, қиыршық тас, эмульсия, барлығы 88 412,4 мың теңге сомаға (ҚҚС-ты ескере отырып) іске асырылды;

- 2018ж.29.06. бастап «П-С» объектісі бойынша: арматура, арматуралық конструкциялар, бетон, асбест, эмульсия, праймер, тас, қаңқалар, кронштейндер, барлығы 146 717,9 мың теңге сомаға (ҚҚС-ты ескере отырып) сатылды;

- 2018ж.29.06. бастап «Филиал» объектісі бойынша барлығы 5 221,7 мың теңге сомаға (ҚҚС-ты ескере отырып) анкерлер, арқалықтар, бекіту бөлшектері, қысқыштар, буындар, мастика, плита, термопод, траверс, көз, жабдыққа арналған іргетас сатылды.

Көрсетілген шарттарға қойылатын ерекшеліктер бойынша жеткізу шарты: DDP Incoterms-2010 (Инкотермс - 2010) - сатып алушының объектісіне дейін.

«К» Компаниясы қарсы тексеру барысында (2022ж.15.11. актісі) қағаз тасығышта жазылған шот-фактуралар және 2018 жылғы шілдеден желтоқсанға дейінгі кезеңде 356 765,9 мың теңге сомасына, оның ішінде 38 224,9 мың теңге сомасына ҚҚС-қа қорларды тарапқа босатуға арналған жүкқұжаттар ұсынылды.

ЭШФ АЖ деректеріне сәйкес «К» Компаниясының жеткізушілері:

- 808 620,8 мың теңге сомасына ЭШФ жазылған» «О» Компаниясы, оның ішінде құбырларды, қозғалмайтын тіректерді, құбырдың соңғы элементін өткізу бойынша 86 637,9 мың теңге сомасына ҚҚС;

- 780 634,3 мың теңге сомасына ЭШФ жазылған «D» Компаниясы, оның ішінде шар крандарын сату бойынша 83 639,4 мың теңге сомасына ҚҚС.

Тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініштердің деректері бойынша (328-нысан) «К» Компаниясы ЕАЭО елдерінен тауарларды (тамақтану және басқару қалқаны, сыртқы ауа температурасының датчигі, жүкқұжаттың температура датчигі, ауа клапанының жетегі, температура релесі (термостат), сору-шығару қондырғысы және т.б.) әкелгені анықталды.

ҚҚС бойынша декларациялардың деректері бойынша (300 - нысан) 2018 жылдың 1-4 тоқсанында ЕАЭО-ға мүше емес елдерден «К» Компаниясы тауарлар әкелген жоқ.

Бұл ретте «К» Компаниясының жеткізушілері, оның ішінде:

- «S» Компаниясы (бас. В. (резидент емес)) «U» Компаниясына қосылу жолымен қайта құрылды (бас. В.), олармен мәмілелер 2021ж.22.10. Қалалық МАЭС шешімі бойынша жарамсыз деп танылған;

- «R» Компаниясы (бас. Т.) «G» Компаниясына қосылу арқылы қайта құрылды (бас.Б. (бейрезидент)). 2021ж.25.08. қалалық МАЭС шешімімен 2019ж.21.01. бұйрық негізінде «R» Компаниясының мемлекеттік қайта тіркеу жарамсыз деп танылды;

- «I» Компаниясы (бас. В.) «N» Компаниясына қосылу жолымен қайта құрылды (бас. В.), олармен мәмілелер 2021ж.22.10. қалалық МАЭС шешімі бойынша жарамсыз деп танылған.;

- «L» Компаниясы (қол. В.), «U» Компаниясына қосылу арқылы қайта құрылды (бас. В.), ол «С» Компаниясымен бірігу жолымен қайта ұйымдастырылды, онда 2021ж.14.06. қалалық МАЭС-тың шешімімен мемлекеттік тіркеу жарамсыз деп танылды;

- «TI» Компаниясы (бас. В.) «СС» Компаниясымен бірігу жолымен қайта ұйымдастырылды, онда қалалық МАЭС-тың 2021ж.14.06. шешімімен «TI», «ҚБ», «U», «КС» Компанияларының заңды тұлғаларын мемлекеттік тіркеу және қайта ұйымдастыру жарамсыз деп танылды;

- «V» Компаниясы (бас. А.) «МТ» Компаниясына қосылу жолымен қайта құрылды (бас. А.), онда 2021ж.08.01., 2021ж.23.09. қалалық МАЭС-тың шешімдерімен мемлекеттік тіркеу/қайта тіркеу жарамсыз деп танылды.

Бұдан басқа, «К» Компаниясының өзара есеп айырысулар бойынша: 2016 жылғы 4-тоқсандағы «ТЕ» Компаниясымен қаланың МАЭС-тың 2021ж.06.10. шешімі бойынша; 2016 жылғы 2, 4-тоқсандағы «L» Компаниясымен, 2017 жылғы 1-тоқсандағы қаланың МАЭС-тың 2021ж.25.10. шешімі бойынша; «АU» Компаниясымен өзара есеп айырысулар бойынша мәмілелері жарамсыз деп танылды 2015 жылғы 4 тоқсанда, 2016 жылғы 1-3 тоқсанда қалалық МАЭС-тың 2021ж.20.09. шешімі бойынша

Қарсы тексеру барысында (2022ж.15.11. актісі) сондай-ақ ДБ мәліметтері бойынша «R» Компаниясының басшысы Қазақстан Республикасының аумағына Грузиядан 2022ж.29.05. келгені анықталды, ал «К» Компаниясының сенімхаты бойынша өкілі болып табылатын «М» бекітуі бойынша «К» Компаниясының басшысы шетелде.

Қарсы тексеру нәтижелері бойынша (2022ж.15.11. актісі) «К» Компаниясы бухгалтерлік құжаттарға сәйкес «А» Компаниясының атына сатып алынғаны расталмаған тауарды (бетон, битум, блоктар, белгілер, оқудан шығару, портландцемент, ПГС, цемент, қиыршық тас, эмульсия және т. б.) сатқаны анықталды.

Қарсы тексеруді (2022ж.15.11. актісі) ескере отырып, тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша (2023ж.17.02. актісі) «К» Компаниясымен өзара есеп айырысу жөніндегі құжаттар (шарттар, шот-фактура, жүкқұжаттар, тауар-көлік жүкқұжаттары) операциялардың жасалғаны туралы сенімді куәландыра алмайтыны және олардың тиісінше бухгалтерлік есепте барабар көрсетілуін қамтамасыз ететіні анықталды «К» Компаниясымен өзара есеп-айырысу бойынша шығыстар Қазақстан Республикасының салық және бухгалтерлік заңнамасына сәйкес шегерімдерге және ҚҚС-қа есепке жатқызуға жатпайды.

Шағымды қарау барысында тағайындалған тақырыптық тексеру (2023ж.17.02. актісі) нәтижелері бойынша шағымданатын тексеру нәтижелері (2022ж.22.04. актісі) «К» Компаниясымен өзара есеп-айырысу бойынша шығыстарды алып тастау бойынша 2018 жылғы шегерімдерден 318 541,0 мың теңге сомасында және 2018 жылғы 3-тоқсандағы есептен ҚҚС сомасында 31 460,3 мың теңге, 2018 жылдың 4-тоқсанында 6 764,6 мың теңге сомасында расталды.

Баяндалғанды негізге ала отырып, 2017ж.25.12. Салық кодексінің 186-бабының 5-тармағына сәйкес 2018 жылғы шегерімдерден 318 541,0 мың теңге сомасында «К» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша шығыстарды және 2018 жылғы 3-тоқсандағы есептен ҚҚС алып тастау бойынша шағымданатын тексеру нәтижелері (2022ж.22.04. актісі) 31 460,3 мың.теңге, 2018 жылғы 4-тоқсанда 6 764,6 мың теңге сомасында негізді болып табылады.

1.3. «Н» Компаниясымен өзара есеп айырысуға қатысты

Шағымданатын тексеру нәтижелері бойынша (2022ж.22.04. актісі) «Н» Компаниясымен ҚҚС бөлігінде өзара есеп айырысу бойынша 16 071,4 мың теңге сомасындағы шығыстар 2020 жылғы 1 тоқсандағы есептен алып тасталды.

Тақырыптық тексеру барысында (2023ж.17.02. актісі) «Н» Компаниясымен өзара есеп-айырысуды растау мақсатында «Н» Компаниясына (2022ж.22.10. актісі) қарсы тексеру жүргізілді, оның нәтижелері бойынша «Н» Компаниясы (өнім беруші) мен «А» Компаниясы «Сатып алушы» арасында тауарды жеткізуге шарт жасалғаны анықталды (оқудан шығару) 2020ж.17.02.

2020ж.17.02. шарттың талаптары бойынша өнім беруші тауарды жеткізуге міндетті, ал Сатып алушы тауарды қабылдауға және төлем жасауға міндетті. Өнім беруші жеткізілетін тауардың өзіне меншік құқығымен тиесілі екендігіне және кез келген ауыртпалықтардан және үшінші тұлғалардың кез келген құқықтарынан бос екендігіне кепілдік береді, Өнім беруші тауардың әрбір партиясын сатып алушыға берген кезде: тауар-көлік жүкқұжатын, қорларды тарапқа босатуға арналған жүкқұжатты (не қабылдау-беру актісін) беруге міндетті.

«Н» Компаниясы «А» Компаниясына 133 928,6 мың теңге сомасына 25 858 тонна тауар (С-4 қиыршық тас), ЭШФ бойынша 16 071,4 мың теңге сомасына ҚҚС сатты. Төлем қолма-қол ақшасыз жүзеге асырылады.

2020ж.24.02., 2020ж.29.02., 2020ж.13.03., 2020ж.17.03., 2020ж.21.03. «А» Компаниясының «Т» қызметкері еңбек шартына толық материалдық жауапкершілік туралы 2019ж.02.09. Шарт негізінде қорларды алды.

«Н» Компаниясы қарсы тексеруге (2022ж.22.10. актісі): «А» ЖК тауар-көлік жүкқұжаттарын ұсынды, олар бойынша көлемі 25 858 тонна тауар (С-4 қиыршық тас) «К» қаласынан «L» қаласына көлік құралдарымен (Shacman «К» жүргізушісі, КАМАЗ «А» жүргізушісі, Shacman «Н» жүргізушісі, тиісінше «Е», «А», «Б» азаматтарына тіркелген); сәйкестік сертификаттары (қиыршық тас) 2019ж.31.05., 2019ж.02.08.

Тиісті кезеңдердегі КТС және ҚҚС бойынша декларацияларда «Н» Компаниясы аталған тауардың сатылуын көрсетті.

Айта кету керек, «Н» Компаниясына қатысты қылмыстық істер қозғалған жоқ (облыс бойынша Экономикалық тергеу департаментінің 2022ж.14.10. хаты).

ЭШФ АЖ деректері бойынша 2020 жылы «Н» Компаниясының негізгі жеткізушісі «С» Компаниясы болды, ол «Н» Компаниясымен өзара есеп-айырысуды жүргізу кезеңінде сенімсіз салық төлеушілер тізбесіне кірмеген және ҚҚС төлеуші ретінде тіркеу есебінде тұрған.

Тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша (2023ж.17.02. актісі) 2020ж.17.02. Шарт бойынша «А» Компаниясының атына қиыршық тас жеткізу бойынша «Н» Компаниясымен өзара есеп-айырысу расталды.

Осылайша, шағымды қарау барысында тағайындалған тақырыптық тексеру (2023ж.17.02. актісі) нәтижелері бойынша 2020 жылдың 1-тоқсанына есептен 16 071,4 мың теңге сомасында ҚҚС бөлігінде «Н» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша шығыстарды алып тастау бойынша шағымданатын тексеру нәтижелері (2022ж.22.04. актісі) расталмады.

Баяндалғанды негізге ала отырып, 2017ж.25.12. Салық кодексінің 186-бабының 5-тармағына сәйкес 2020 жылғы 1-тоқсандағы есептен 16 071,4 мың теңге сомасында ҚҚС бөлігінде «Н» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша шығыстарды алып тастау бойынша шағымданатын тексеру нәтижелері (2022ж.22.04. актісі) негізсіз болып табылады.

1.4. «М» Компаниясымен өзара есеп-айырысуға қатысты

Шағым жасалған тексеру нәтижелері бойынша (2022ж.22.04. актісі) «М» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша шығыстар 2017 жылғы шегерімдерден 56 303,3 мың теңге сомасында, 2017 жылғы 2-тоқсандағы есептен ҚҚС 1 108,6 мың теңге сомасында, 2017 жылғы 3-тоқсанда 5 647,8 мың теңге сомасында алып тасталды.

Тақырыптық тексеру барысында (2023ж.17.02. актісі) «М» Компаниясы (қосалқы мердігер) мен «А» Компаниясы 2015ж.06.04. бастап «Р» Компаниясымен жасалған 2014ж.06.10. Шарт шеңберінде «Автомобиль жолы учаскесінің дәлізін қайта жаңарту» құрылыс объектісінде ҚМЖ орындауға мердігерлік шарт жасасқаны анықталды.

«М» Компаниясы 2017 жылдың 2, 3-тоқсанында «А» Компаниясына 63 059,8 мың теңге сомасына шот-фактуралар, орындалған жұмыстар актілері, жұмыстарды қабылдау актілері, қызметтер, оның ішінде 6 756,4 мың теңге сомасына ҚҚС қойды.

«М» Компаниясының директоры 2011ж.12.07. бастап 2017ж.27.07. дейін «К» Компаниясының 2017ж.29.07. сенімхаты бойынша 2017ж.08.08., 2017ж.08.09. құжаттарына «К» қол қойылды.

2015ж.06.04. Шартқа қосымшаға сәйкес «М» Компаниясы техникалық жағынан меншікті және жалға алынған көлік құралдарымен жарақтандырылған, бұл көлік құралдарына, жер салығы және мүлік салығы бойынша декларациялармен расталады (700-нысан) 2015-2016 жылдар үшін.

«Автомобиль жолы учаскесінің дәлізін реконструкциялау» құрылыс объектісі 2018ж.30.11. объектіні қабылдау туралы акті бойынша пайдалануға берілді.

Тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша (2023ж.17.02. актісі) 2015ж.06.04. Шарт бойынша «А» Компаниясының атына ҚМЖ орындау бойынша «М» Компаниясымен өзара есеп-айырысулар расталды.

Осылайша, шағымды қарау барысында тағайындалған тақырыптық тексеру (2023ж.17.02. актісі) нәтижелері бойынша шағымданатын тексеру нәтижелері (2022ж.22.04. актісі) «М» Компаниясымен өзара есеп-айырысу бойынша шығыстарды 2017 жылғы шегерімдерден алып тастау бойынша 56 303,3 мың теңге сомасында, 2017 жылғы 2-тоқсандағы есептен ҚҚС 1 108,6 мың теңге сомасында, 2017 жылғы 3 тоқсанда 5 647,8 мың теңге сомасында расталған жоқ.

Баяндалғанды негізге ала отырып, 2017ж.25.12. Салық кодексінің 186-бабының 5-тармағына сәйкес шағымданатын тексеру нәтижелері (2022ж.22.04. актісі) «М» Компаниясымен өзара есеп-айырысу бойынша шығыстарды 2017 жылғы шегерімдерден алып тастау бойынша 56 303,3 мың теңге сомасында, 2017 жылғы 2-тоқсандағы есептен ҚҚС сомасында 1 108,6 мың теңге, 2017 жылғы 3-тоқсанда 5 647,8 мың теңге сомасында негізсіз болып табылады.

1.5. «С» Компаниясымен өзара есеп айырысуға қатысты

Шағымданған тексеру нәтижелері бойынша (2022ж.22.04. актісі) «С» Компаниямен өзара есеп айырысу бойынша шығыстар 2017 жылғы шегерімдерден 25 855,5 мың теңге сомасында, 2017 жылғы 3 тоқсан үшін ҚҚС есебінен 1 075,6 мың теңге сомасында, 2017 жылғы 4 тоқсан үшін 2 027,0 мың теңге сомасында алып тасталды.

Тақырыптық тексеру барысында (2023ж.17.02. актісі) «С» Компаниясы (қосалқы мердігер) мен «А» Компаниясы арасында «Автомобиль жолы учаскесінің дәлізін қайта жаңарту жөніндегі жұмыстарды сатып алу туралы» 2014ж.06.10. Шартқа сәйкес автомобиль жолы учаскесінде жұмыстарды орындау бойынша 2015ж.18.03. қосалқы мердігерлік шарт жасалғаны анықталды. Тапсырыс беруші - «Р» Компаниясы. «С» Компаниясының ҚМЖ-ға 2007ж.01.08. мемлекеттік лицензиясы бар.

Бұл ретте соттардың шешімдерінен «С» Компаниясы кәсіпорындардан және жеке кәсіпкерлерден жол-құрылыс техникасын жалға алғаны шығады.

«С» Компаниясы «А» Компаниясының атына 2017ж.21.09., 2017ж.09.11., 2017ж.05.12. 28 958,1 мың теңге сомасына шот-фактуралар, орындалған жұмыстар актілері, орындалған жұмыстарды қабылдау туралы актілер, орындалған жұмыстар құнының анықтамалары (ҚМЖ), оның ішінде 3 102,7 мың теңге сомасына ҚҚС қойылды.

Құрамында мердігер, қосалқы мердігер, техникалық қадағалау, Тапсырыс беруші және жобалау ұйымының өкілдері бар комиссия «А» Компаниясы орындаған жұмыстарды қарап, жұмыстар жобалау құжаттамасына және тиісті нормативтік құжаттарға сәйкес орындалды және қабылдануға жатады деген шешім қабылдау туралы акт жасады. Жұмыстардың орындалуы жұмыстардың жалпы және арнайы журналдарымен расталады.

Сонымен қатар, қалалық МАЭС-тың 2019ж.25.11., 2021ж.13.08. шешімдерімен «С» Компаниясы басшыға берешекті өндіріп алуды жүктей отырып, банкрот деп танылды.

Тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша (2023ж.17.02. актісі) «С» Компаниясымен өзара есеп-айырысулар расталды.

Осылайша, шағымды қарау барысында тағайындалған тақырыптық тексеру (2023ж.17.02. актісі) нәтижелері бойынша шағымданатын тексеру нәтижелері (2022ж.22.04. актісі) «С» Компаниясымен өзара есеп-айырысу бойынша шығыстарды 2017 жылғы шегерімдерден алып тастау бойынша 25 855,5 мың теңге сомасында, 2017 жылғы 3-тоқсандағы есептен ҚҚС 1 075,6 мың теңге сомасында, 2017 жылғы 4 тоқсанда 2 027,0 мың теңге сомасында расталған жоқ.

2017ж.25.12. Салық кодексінің 186-бабының 5-тармағына сәйкес 2017 жылғы «С» Компаниясымен өзара есеп-айырысу бойынша шығыстарды 25 855,5 мың теңге сомасында, 2017 жылғы 3-тоқсандағы есептен ҚҚС сомасында 1 075,6 мың теңге алып тастау бойынша шағымданатын тексеру нәтижелері (2022ж.22.04. актісі) баяндалғанды негізге ала отырып, 2017 жылғы 4-тоқсанда 2 027,0 мың теңге сомасында негізсіз болып табылады.

1.6. «Х» Компаниясымен өзара есеп-айырысуға қатысты

Шағымданған тексеру нәтижелері бойынша (2022ж.22.04. актісі) «Х» Компаниясымен өзара есеп-айырысу бойынша шығыстар 2017 жылғы шегерімдерден 533 114,6 мың теңге сомасында, 2017 жылғы 2-тоқсандағы есептен ҚҚС 16 795,6 мың теңге сомасында, 2017 жылғы 3-тоқсанда 46 474,0 мың теңге сомасында, 4-тоқсан үшін алып тасталды 2017 жылғы 704,2 мың теңге сомасында.

Тақырыптық тексеру барысында (2023ж.17.02. актісі) «Х» Компаниясына (2022ж.21.11. актісі) қарсы тексеру жүргізілді, оның нәтижелері бойынша «Х» Компаниясы (қосалқы мердігер) мен «А» Компаниясы (бас мердігер) арасында құрылыс объектісі бойынша қызметтер көрсетуге 2017ж.16.03. қосалқы мердігерлік шарт жасалғаны анықталды (бұдан әрі - 2017ж.16.03. шарт). Тапсырыс беруші - Қаланың автомобиль жолдары басқармасы.

2017ж.16.03. Шартқа қосымшаның техникасы мен механизмдерін жұмылдыру кестесіне сәйкес «құрылыс» объектісінде техника (автосамосвалдар, битум таратқыш, фреза, автогрейдер, тиегіш, суару жуғыш машина, өздігінен жүретін жол роликтері, асфальт төсеуші, экскаватор) пайдаланылатын болады.

«Х» Компаниясы «А» Компаниясының атына шот-фактураларға 2017 жылдың 2-4 тоқсанында 597 088,4 мың теңге сомасына ҚМЖ, оның ішінде 63 973,8 мың теңге сомасына ҚҚС берілді. Төлем қолма-қол ақшасыз есеп айырысу арқылы жүзеге асырылады.

Жұмыстарды қабылдау актілері бойынша мынадай жұмыстар қабылданды: 2017ж.28.05. «Құрылыс» жобасындағы негізгі жол бойынша БР 100.30.15 борттық тастарын орнату; 2017ж.30.06. БР 100.30.15 борттық тасты бетон негізде «Құрылыс» жобасында пк1+30-КҚ4+71 (сол жақта) орнату; 2017ж.30.06. астында бетон негізін орнату БР 100.30.15 ПК1+30-ПК4+71 (сол жақта) «Құрылыс» жобасында; 2017ж.27.10. сұйық битуммен БР100.30.15 ПК1+30-ПК4+71 (сол жақта) «Құрылыс» жобасында.

Қабылдау актілеріне мердігер, қосалқы мердігер, тапсырыс беруші, жобалау ұйымы, техникалық қадағалау тараптарының өкілдері қол қояды.

«Х» Компаниясы МКК-не 2017 жылға салық есептілігін (700.00-нысан) ұсынбаған.

Сонымен қатар, соттардың шешімдерінен «Х» Компаниясы кәсіпорындардан және жеке кәсіпкерлерден жол-құрылыс техникасын жалға алғаны шығады.

«Х» Компаниясының 2018ж.23.01. «Т» азаматына фронтальды тиегішін электрондық аукцион арқылы өткізу фактісін де анықтады.

Баяндалған мән-жайларды ескере отырып, тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша (2023ж.17.02. актісі) «Х» Компаниясымен өзара есеп-айырысулар расталды.

Осылайша, шағымды қарау барысында тағайындалған тақырыптық тексеру (2023ж.17.02. актісі) нәтижелері бойынша шағымданатын тексеру нәтижелері (2022ж.22.04. актісі) «Х» Компаниясымен өзара есеп-айырысу бойынша шығыстарды 2017 жылғы шегерімдерден алып тастау бойынша 533 114,6 мың теңге сомасында, 2017 жылғы 2-тоқсандағы есептен ҚҚС жыл 16 795,6 мың теңге сомасында, 2017 жылғы 3-тоқсанда 46 474,0 мың теңге сомасында, 2017 жылғы 4-тоқсанда 704,2 мың теңге сомасында расталған жоқ.

Баяндалғанды негізге ала отырып, 2017ж.25.12. Салық кодексінің 186-бабының 5-тармағына сәйкес шағымданатын тексеру нәтижелері (2022ж.22.04. актісі) «Х» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша шығыстарды 2017 жылғы шегерімдерден алып тастау бойынша 533 114,6 мың теңге сомасында, 2017 жылғы 2-тоқсандағы есептен ҚҚС сомасында 16 795,6 мың теңге, 2017 жылғы 3-тоқсанда 46 474,0 мың теңге сомасында, 2017 жылғы 4-тоқсанда 704,2 мың теңге сомасында негізсіз болып табылады.

1.7. «E» Компаниясымен өзара есеп айырысуға қатысты

Шағым жасалған тексеру нәтижелері бойынша (2022ж.22.04. актісі) «E» Компаниясымен өзара есеп-айырысу бойынша шығыстар 2019 жылғы шегерімдерден 51 350,0 мың теңге сомасында, 2019 жылғы 1-тоқсандағы есептен ҚҚС 6 162,0 мың теңге сомасында алып тасталды.

Тақырыптық тексеру барысында (2023ж.17.02. актісі) «Е» Компаниясына (2022ж.22.10. актісі) қарсы тексеру жүргізілді, оның нәтижелері бойынша «Е» Компаниясы (Орындаушы) мен «А» Компаниясы (Тапсырыс беруші) арасында 2019ж.06.02. бұрғылау қадаларын орнату бойынша шарт жасалғаны анықталды, көпір - Ұңғымаларды бұрғылау, бетондау, арматуралық қаңқаларды дайындау және орнату, бұрғылау бағаналарын орнату кезінде топырақты игеру, бұрғылау қоқыстарын шығару, бос бұрғылау (бұдан әрі - 2019ж.06.02. Шарт).

2019ж.06.02. Шарттың талаптары бойынша Орындаушы Тапсырыс берушіден жүкқұжат немесе қабылдау-тапсыру актісі бойынша алынған материалдарды Тапсырыс берушінің нұсқаулары мен жобада баяндалған талаптарды және Тапсырыс беруші ұсынған өзге де құжаттаманы қатаң сақтай отырып жұмсауға міндеттенеді. Орындаушы өз бетінше және Тапсырыс берушіден алынған материалдың артық шығыны үшін өз есебінен жауап береді. Тапсырыс беруші ұсынатын материалдың көлемі жобалау-сметалық құжаттамада айқындалған. Орындаушы күн сайын Тапсырыс берушінің өндірістік-техникалық бөліміне атқарушылық құжаттаманы, орындалған жұмыстар актілерін, Өткен тәулікте орындалған жұмыстар туралы мәліметтерді, сондай-ақ Тапсырыс беруші сұратқан өзге де құжаттаманы ұсынуға міндеттенеді. Орындаушы өз қызметкерлерінің жол жүруіне, тұруына, тамақтануына және т.б. байланысты барлық шығыстарды, сондай-ақ Тараптар есепке алу аспабы бойынша белгілейтін электр энергиясын тұтыну жөніндегі шығыстарды дербес көтеруге міндеттенеді және кейіннен орындаушыға төленуге тиісті ақша қаражатынан ұсталады.

«Е» Компаниясының орындалған жұмыстарының актілерінде жұмыстардың түрлері, көлемі, өлшем бірліктері, саны, бірлігіне бағасы, құны көрсетілген. Төлем қолма-қол ақшасыз жүзеге асырылады.

«Е» Компаниясы (Жалға алушы) 2019ж.04.01. арнайы техниканы жалдау шарты бойынша «Z» Компаниясынан (Жалға беруші) экипажы бар техниканы жалға алды (бұрғылау машинасы, бұрғылау қондырғысы). Төлем 36 515,0 мың теңге сомасына қолма-қол ақшасыз жолмен жүргізілді.

«Z» Компаниясының қызметкерлерімен БиОТ бойынша нұсқаулықтан өту туралы 2019ж.11.02. есеп бар.

«Z» Компаниясы 2019 жылғы ҚҚС бойынша декларацияларда (ф. 300.00) сату бойынша айналым 448 879,1 мың теңге сомасында, сатып алу бойынша айналым 287 457,6 мың теңге сомасында көрсетілген.

«А» Компаниясы тақырыптық тексеруге (2023ж.17.02. актісі) «E» Компаниясымен өзара есеп-айырысу бойынша қарсы тексеруге ұсынылған құжаттар (шарттар, шот-фактуралар, орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актілері, орындалған жұмыстар мен шығындардың құны туралы анықтамалар, төлем тапсырмалары, БиОТ бойынша есеп) (2022ж.22.10. актісі).

Тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша (2023ж.17.02. актісі) «Е» Компаниясымен өзара есеп-айырысулар расталды.

Осылайша, шағымды қарау барысында тағайындалған тақырыптық тексеру (2023ж.17.02. актісі) нәтижелері бойынша шағымданатын тексеру нәтижелері (2022ж.22.04. актісі) «E» Компаниясымен өзара есеп-айырысу бойынша шығыстарды 2019 жылғы шегерімдерден алып тастау бойынша 51 350,0 мың теңге сомасында, 2019 жылғы 1-тоқсандағы есептен ҚҚС 6 162,0 мың теңге сомасы расталған жоқ.

Баяндалғанды негізге ала отырып, 2017ж.25.12. Салық кодексінің 186-бабының 5-тармағына сәйкес шағымданатын тексеру нәтижелері (2022ж.22.04. актісі) 2019 жылғы шегерімдерден «E» Компаниясымен өзара есеп-айырысу бойынша шығыстарды алып тастау бойынша 51 350,0 мың теңге сомасында, 2019 жылғы 1-тоқсандағы есептен ҚҚС сомасында 6 162,0 мың теңге негізсіз болып табылады.

1.8. «B» Компаниясымен өзара есеп айырысуға қатысты

Шағымданған тексеру нәтижелері бойынша (2022ж.22.04. актісі) «B» Компаниясымен өзара есеп-айырысу бойынша шығыстар 2017 жылға 666 065,8 мың теңге сомасында, 2018 жылға 1 099 067,7 мың теңге сомасында, 2019 жылға 673 614,2 мың теңге сомасында, 2017 жылғы 1-тоқсандағы есептен ҚҚС шегерімдерден алып тасталды 18 112,4 мың теңге сомасында, 2017 жылғы 2-тоқсанда 26 265,8 мың теңге сомасында, 2017 жылғы 3-тоқсанда 29 549,5 мың теңге сомасында, 2017 жылғы 4-тоқсанда 6 000,3 мың теңге сомасында, 2018 жылғы 1-тоқсанда 52 726,1 мың теңге сомасында, 2018 жылғы 2-тоқсанда 43 734,7 мың теңге сомасында, 2018 жылғы 3-тоқсанда 23 558,5 мың теңге сомасында, 2018 жылғы 4-тоқсанда 11 868,9 мың теңге сомасында, 2019 жылғы 1-тоқсанда 17 151,0 мың теңге сомасында, 2019 жылғы 3-тоқсанда 27 226,3 мың теңге сомасында, 2019 жылғы 4-тоқсанда 36 456,4 мың теңге сомасында.

Тақырыптық тексеру барысында (2023ж.17.02. актісі) «B» Компаниясына (2022ж.21.11. актісі) қарсы тексеру жүргізілді, оның нәтижелері бойынша «А» Компаниясы (Тапсырыс беруші) мен «B» Компаниясы (Орындаушы) арасында жыл сайын 2017ж.24.01., 2019ж.04.02., 2017ж.24.01. консультациялық қызметтер көрсету туралы шарттар жасалғаны анықталды.

Көрсетілген шарттардың талаптары бойынша Орындаушы Тапсырыс беруші немесе оның уәкілетті өкілі көрсетілген қызметтер актісіне қол қойғаннан кейін көрсетілген деп есептелетін консультациялық қызметтер көрсетуге міндеттеме алады.

2008ж.10.12. Салық кодексінің 12-бабы 1-тармағының 23) тармақшасына сәйкес консультациялық қызметтер - басқарушылық, экономикалық, қаржылық, инвестициялық мәселелерді шешу мақсатында тұлғаның проблемаларын және (немесе) мүмкіндіктерін айқындауды және (немесе) бағалауды қоса алғанда, түсініктемелер, ұсынымдар, кеңестер және консультациялардың өзге де нысандарын ұсыну жөніндегі қызметтер, оның ішінде Стратегиялық жоспарлау, кәсіпкерлік қызметті ұйымдастыру және жүзеге асыру, персоналды басқару мәселелері.

«B» Компаниясы бастапқы құжаттар (шот-фактуралар, орындалған жұмыстар актілері) бойынша «А» Компаниясына тексерілетін кезеңде 2 438 747,8 мың теңге, ҚҚС 292 649,7 мың теңге сомасына консультациялық қызметтер көрсетті. Төлем қолма-қол ақшасыз есеп-айырысу арқылы жүзеге асырылады.

Консультациялық қызметтер көрсетуге арналған шарттар бойынша айлық есептерге сәйкес «B» Компаниясы: 1) тендерлік бағыт және жобаларды басқару; 2) заңдық бағыт; 3) өз қауіпсіздігі; 4) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау (БИОТ); 5) кадрлық қамтамасыз ету, оқыту және біліктілікті арттыру; 6) қаржылық қамтамасыз ету мәселелері бойынша қызметтер көрсетті және қаржылық-экономикалық көрсеткіштер; 7) бухгалтерлік және салықтық есепке алу; 8) IT технологияларды дамыту; 9) PR; 10) ішкі аудит:

1) тендерлік бағыт және жобаларды басқару – «B» Компаниясы мемлекеттік сатып алуды, квазимемлекеттік секторды және халықаралық қаржы институттарын сатып алуды мониторингілеу және талдау; қатысу үшін жобалардың экономикалық тартымдылығын айқындау мақсатында жол саласы саласындағы объектілердің жобалау-сметалық құжаттамасын талдау жөніндегі жұмыстарды орындады;

2) Заң бағыты - «А» Компаниясының және оның филиалдарының штат кестесі бойынша заңгерлер лауазымдары көзделмеген және жоқ. «B» Компаниясы «А» Компаниясының қызметінде заңдылықтың сақталуын қамтамасыз ету және оның құқықтық мүдделерін қорғау бойынша жұмыстар орындалды;

3) өзінің қауіпсіздігі – «B» Компаниясы өндірістік процестердің сипатына байланысты құқық бұзушылықтар құрамының белгілерін анықтауға бағытталған жұмысты орындады;

4) БИОТ - «А» Компаниясының штат кестесі бойынша БИОТ бойынша жұмыскерлердің лауазымдары көзделмеген. «B» Компаниясы БИОТ талаптарының сақталуына ішкі бақылауды жүзеге асыру бойынша жұмыстарды орындады;

5) кадрлық қамтамасыз ету, оқыту, біліктілікті арттыру - «B» Компаниясы кадрлық қамтамасыз ету, оқыту және біліктілікті арттыру шеңберінде: кәсіпорынның ұйымдық құрылымын әзірлеу бойынша; қызметкерлерді іріктеу, бейімдеу және әлеуметтендіру жүйелерін құру бойынша; бос орындардың пайда болу, іріктеу және жабу процестерін регламенттейтін қағидаларды, нормалар мен талаптарды әзірлеу және жетілдіру жөніндегі жұмыстарды орындады; штат кестесіне және өндірістік міндеттерге сәйкес Персоналды іріктеуді жүзеге асыру бойынша; штат кестесін оңтайландыру және персоналға қажеттілікті жоспарлау бойынша; корпоративтік оқыту жүйесін әзірлеу, енгізу және бақылау, аттестаттау және кадр резервін қалыптастыру бойынша; оқыту жүйесін регламенттейтін ережелер мен нормативтік құжаттарды әзірлеу бойынша; аттестаттау және кадр резервін қалыптастыру бойынша; Кәсіпорынның корпоративтік мәдениетін қалыптастыру, қолдау, дамыту бойынша;кәсіпорындағы мінез-құлық, коммуникация, өзара қарым-қатынас ережелерін регламенттейтін ережелерді әзірлеу, енгізу бойынша; ұжымда психологиялық микроклиматқа мониторинг жүргізу және теріс үрдістерді жоюға уақтылы шаралар қабылдау бойынша; қызметкерлердің жеңілдіктер мен өтемақылар алу процесін ұйымдастыру бойынша; жұмыс күшіне қажеттілікті ағымдағы, перспективалық жоспарлау бойынша; штаттық кестелерді әзірлеу, оларда кәсіпорында болып жатқан өзгерістерді уақтылы көрсету бойынша; басшылық лауазымдарға ұсыну үшін кадрлар резервін құру бойынша;

6) бухгалтерлік және салықтық есепке алу - «B» Компаниясы: бухгалтерлік және салықтық есепке алуды жүргізу үшін әдістемелерді, регламенттерді, нұсқаулықтарды, кестелерді әзірлеу бойынша; талдамалық есепке алудың дұрыстығын талдау, жинақтау, бухгалтерлік деректерді салыстыру және бухгалтерлік есепте бизнес-процестерді жақсарту бойынша (ҚЕХС талаптарына сәйкес бухгалтерлік есептілікті қалыптастыру, операциялардың қолданыстағы заңнамаға сәйкестігін, бухгалтерлік және салықтық есепте бастапқы құжаттаманың дұрыс көрсетілуін бақылау); бухгалтерлік және салықтық есепке алуды, регламенттерді, нұсқаулықтарды, кестелерді жүргізу үшін қолданыстағы әдіснаманы пысықтау және бекіту бойынша; синтетикалық, талдамалық есепке алу деректерін және қосымша көрсеткіштерді талдау бойынша; «Бухгалтерия 2.0» бағдарламасынан «Бухгалтерия 3.0» бағдарламасына көшу кезінде сүйемелдеу бойынша; ішкі, сыртқы есептерді қалыптастырудың жұмысқа қабілеттілігін тексеру бойынша; нұсқама жүргізу және оқыту бойынша «Бухгалтерия 3.0» бағдарламасы бар жаңа пайдаланушылар; бухгалтерлік қателерді азайту үшін «1С: Бухгалтерия» бағдарламасында жаңа бақылау мен блоктарды әзірлеу бойынша; құжатты жабық кезеңде жүргізу мүмкіндігін іске асыру бойынша; сәйкессіздіктерді анықтау бойынша; ХҚЕС бойынша консультациялар және бухгалтерлік және салықтық есепке алуды жүргізу бойынша ұсынымдар беру бойынша; дебиторлық, кредиторлық берешекті, қоймалық есепке алуды, банк шарттары бойынша өзара есеп айырысуларды талдау бойынша; аудиторлық тексеруді сүйемелдеу бойынша;

7) қаржылық қамтамасыз ету және қаржылық-экономикалық көрсеткіштер - «B» Компаниясы: қаржы институттарының өкілдерімен келіссөздер ұйымдастыру бойынша; инвестициялық салымдардың тиімділігін есептеу бойынша; талдау және ұсынымдар бойынша; қолайлы жағдайлар қалыптастыру мақсатында компанияларды қаржылық нәтижеге әсерін бағалай отырып, қорландыру әдістерін сараптамалық талдау бойынша; қаржы институттарының өкілдерімен келіссөздер жүргізу бойынша; тиімді қаржыландыру; банк өнімдерін/қаржы құралдарын талдау және басқарушылық шешімдер қабылдау үшін талдамалық материал ұсыну бойынша; қолданыстағы қаржылық міндеттемелерді қайта құрылымдау мәселелері бойынша ұсыныстар мен ұсынымдар әзірлеу бойынша; қаржы институттарына ағымдағы қаржылық есептілікті жинау, талдау және ұсыну процесінің мониторингі бойынша; ақшалай қаражатты орналастыру бойынша банктік лимиттерді қалыптастыру және бақылау тәсілдерін әзірлеу бойынша; ашық көздерден Екінші деңгейдегі банктер (ЕДБ) және қаржы ұйымдары туралы ақпаратты талдау бойынша; қаржы институттарына қатысу бойынша мемлекеттік органдармен, қаржы институттарымен қаржыландыру мәселелері бойынша хат алмасу; валютамен мәмілелер бойынша бақылау жүргізу бойынша; қаржыландыру жөніндегі қаржы институттарымен қызмет мәселелері бойынша жобаларды ұйымдастыру және сүйемелдеу бойынша; міндеттемелерді орындау кезінде кепілге қойылған мүліктің бір бөлігінің ықтимал босатылуына талдау жүргізу бойынша; банктік көрсетілетін қызметтер мәселелерін талдау бойынша; инвестициялау шарттарын айқындау үшін инвестициялық тәуекелдер мен экономикалық оқиғалардағы үрдістерді айқындау мақсатында қаражат тарту бойынша баға баламалы ұсыныстары бойынша нарыққа қосымша талдау жүргізу бойынша; Сыртқы қарыз қаражатын тарту бойынша;

8) PR бағыт - «B» Компаниясы: имиджі мен беделіне әсер ететін факторларды талдау және болжау бойынша; бұқаралық ақпарат құралдарының (БАҚ) сұрауларына жауаптар дайындау және «А» Компаниясының беделіне нұқсан келтіретін материалдар үшін ресми позиция бойынша; «А» Компаниясының түрлі акцияларды ұйымдастыруға қатысуын талдау бойынша жұмыстарды орындады (көрмелер, баспасөз конференциялары, презентациялар, фестивальдар және т. б.); «А» Компаниясының қызметі мәселелері бойынша баспасөз конференцияларын, брифингтерді, дөңгелек үстелдерді ұйымдастыру бойынша; БАҚ-та (жаңалықтар порталдарында, баспа басылымдарында, ТВ және радиода) «А» Компаниясының қызметі туралы имидждік мақалаларды орналастыру бойынша; «А» Компаниясының қызметкерлері мен серіктестері үшін BI холдингінің жаңалықтарымен таратылымдарды қалыптастыру және тарату бойынша; сыртқы және ішкі іс-шараларды фото және бейне сүйемелдеу бойынша; ақпарат жинау, Жарияланымдар үшін материалдар дайындау бойынша, жобаларға мүдделі басқа құрылымдық бөлімшелермен, ақпараттық серіктестермен, тақырыптық қауымдастықтармен және пікір көшбасшыларымен өзара іс-қимыл жасау; жобалар туралы материалдардың болуына БАҚ мониторингі бойынша және т.б.;

9) IT технологиясы - «А» Компаниясының және оның филиалдарының штат кестесі бойынша ақпараттық қызмет көрсетуді орындау үшін қызметкерлер көзделмеген. «B» Компаниясы: бағдарламалық өнімдердің процестерін әзірлеу, бейімдеу, кеңейту бойынша; қызмет ерекшелігін ескере отырып, кезеңнің жабылу мерзімдерін қысқарту бойынша; пайдаланушылар үшін базалық IT-қызметтер көрсету бойынша; IT-ресурстарды қамтамасыз ету және желілік деректер қоймаларының мазмұны бойынша; байланысты ұйымдастыру және қамтамасыз ету бойынша жұмыстарды орындады;

10) Ішкі аудит - «B» Компаниясы: қаржылық тәртіп; бухгалтерлік есепте шаруашылық операцияларды көрсету; ақшаны мақсатты жұмсау мәселелері бойынша ішкі аудит жүргізу жөніндегі жұмыстарды орындады.

Баяндалғанды ескере отырып, қарсы тексеру нәтижелері бойынша (2022ж.21.11. актісі), тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша (2023ж.17.02. актісі) «А» Компаниясының және оның филиалдарының штат кестелерінде тиісті қызметтер (ішкі қауіпсіздік, БИОТ, PR, тендерлік, кадрлық, ұйымдастыру жұмысы, IT, заңгерлер, аудиторлар, қаржыгерлер) осыған байланысты «А» Компаниясы аталған функциялар мен өкілеттіктерді шарттық міндеттемелер шеңберінде тиісті бастапқы құжаттармен расталған тиісті қызметтер көрсеткен «B» Компаниясына берді.

Тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша (2022ж.17.02. актісі) «А» Компаниясының «B» Компаниясымен өзара есеп-айырысуы расталды.

Осылайша, шағымды қарау барысында тағайындалған тақырыптық тексеру (2022ж.17.02. актісі) нәтижелері бойынша шағымданатын тексеру нәтижелері (2022ж.22.04. актісі) 2017-2019 жылдардағы шегерімдерден «B» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша шығыстарды, 2017-2018 жылдардағы 1-4 тоқсандар үшін есептен ҚҚС алып тастау бойынша, 1, 3, 4 2019 жылдың тоқсандары расталмаған.

Баяндалғанды негізге ала отырып, 2017ж.25.12. Салық кодексінің 186-бабының 5-тармағына сәйкес «B» Компаниясымен өзара есеп-айырысу бойынша шығыстарды 2017-2019 жылдардағы шегерімдерден, 2017-2018 жылдардағы 1-4 тоқсандар үшін, 2019 жылғы 1, 3, 4-тоқсандар үшін есептен ҚҚС алып тастау (2022ж.22.04. актісі) болып табылады негізсіз.

2. Ұзақ мерзімді келісімшарттар бойынша кірістерге қатысты

Тақырыптық тексеру барысында (2023ж.17.02. актісі) «А» Компаниясы 2017ж.25.12. Салық кодексінің 130-1-бабының, 2008ж.10.12. Салық кодексінің, 282-бабының нормаларына сәйкес салық салуға жататын ұзақ мерзімді келісімшарттар бойынша қызметті жүзеге асырғаны анықталды.

2008ж.10.12. Салық кодексінің 130-1-бабына сәйкес ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша табыс салық төлеушінің таңдауы бойынша салық есепке алу саясатында, салық тіркелімінде көрсетілетін нақты әдіс немесе аяқтау әдісі бойынша анықталады және ұзақ мерзімді келісімшарттың қолданылу мерзімі ішінде өзгермейді.

2008ж.10.12. Салық кодексінің 130-2-бабының 1-тармағына сәйкес нақты әдісті қолданған кезде есепті салық кезеңі үшін салық салу мақсаттары үшін ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша табыс есепті салық кезеңі үшін алынуға жататын (алынған) табыс болып табылады, бірақ ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша осындай кезең үшін жұмсалған шығыстар сомасынан кем емес.

2008ж.10.12. Салық кодексінің 130-2-бабының 2-тармағында ұзақ мерзімді келісімшарт басталатын салық кезеңінен кейінгі салық кезеңдеріндегі салық салу мақсаттары үшін ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша табыс, оның қолданылу мерзімі аяқталатын салық кезеңінен басқа, осы баптың 3-тармағында белгіленген тәртіппен, бір мезгілде мынадай шарттар сақталған кезде айқындалатыны айқындалған:

1) ҚЕХС сәйкес айқындалған есепті салық кезеңі үшін ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша табыс есепті салық кезеңі үшін осындай келісімшарт бойынша шегерімдерге жатқызылатын шығыстар сомасынан асып кетсе;

2) алдыңғы салық кезеңдеріндегі салық салу мақсаттары үшін ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша табыс ҚЕХС сәйкес алдыңғы салық кезеңдеріндегі осындай келісімшарт бойынша табыстан асып кетсе.

Бұл ретте 2008ж.10.12. Салық кодексінің 130-2-бабының 3-тармағында салық салу мақсаттары үшін ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша табыс есепті салық кезеңі үшін алынуға жататын (алынған), мынадай мәндердің ең азына азайтылған табыс мөлшерінде айқындалатыны белгіленген:

1) алдыңғы салық кезеңдері үшін салық салу мақсаттары үшін ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша табыс пен алдыңғы салық кезеңдері үшін ҚЕХС сәйкес айқындалған осындай келісімшарт бойынша табыс арасындағы оң айырманы;

2) есепті салық кезеңі үшін ҚЕХС-қа сәйкес айқындалған ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша табыс пен есепті салық кезеңі үшін шегерімдерге жатқызылатын осындай келісімшарт бойынша шығыстар сомасы арасындағы оң айырма.

Сонымен қатар, 2008ж.10.12. Салық кодексінің 56-бабының 2-тармағына сәйкес салық есебі бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.

Осыған ұқсас нормалар 2017ж.25.12. Салық кодексінің 190, 282, 283-баптарының ережелерінде көзделген.

ХҚЕС (IAS) 11 18-тармағына сәйкес шарттық қызметке тұтастай жатқызылуы мүмкін және жекелеген шарттарға бөлінуі мүмкін шығындар, оның ішінде үстеме құрылыс шығындарын қамтиды. «Сатып алушылармен жасалған шарттар бойынша түсім» ХҚЕС (IFRS) 15 осындай нормаларды көздейді.

Қаралып отырған жағдайда, «А» Компаниясы кірістер мен шығындарды есепке алуды  ХҚЕС (IAS) 11 талаптарына және «А» Компаниясының есеп саясатының 14 және 15-кіші бөлімдеріне сәйкес әрбір құрылыс шарты бөлінісінде жүзеге асырды.

«А» Компаниясының бухгалтерлік есебінің деректері бойынша ұзақ мерзімді келісімшарттар бойынша кірістер мен шығыстар бухгалтерлік шоттар бойынша есепке алынды: 6010 «Өнімді сатудан және қызмет көрсетуден түскен табыс», 7010 «Сатылған өнім мен көрсетілген қызметтердің өзіндік құны» әрбір келісімшарт бөлінісінде.

2.1. 2016ж.22.11. Келісімшарт бойынша кірістерге қатысты

2016ж.22.11. Келісімшартқа, 2022ж.14.07. Қосымша келісімге сәйкес: 2016ж.22.11. Келісімшарттың құны 10 175 290,0 мың теңгені құрады, аяқталу мерзімі - 2023ж.31.12., жұмыстар 2016 жылы басталды.

2016ж.22.11. Келісімшарт бойынша «А» Компаниясының бухгалтерлік есебінің деректері бойынша:

- кірістер: 2016 жылы 492 798,8 мың теңге сомасында; 2017 жылы 1 828 157,1 мың теңге сомасында; 2018 жылы 77 034,5 мың теңге сомасында, барлығы 2 397 990,4 мың теңге құрады.

- шығыстар: 2016 жылы 820 875,9 мың теңге сомасында; 2017 жылы 1 422 708,3 мың теңге сомасында; 2018 жылы 80 055,6 мың теңге сомасында; барлығы 2 323 639,8 мың теңге құрады.

«А» Компаниясын тексеру нәтижелері бойынша (2022ж.16.02. актісі) 2016ж.22.11. Келісімшарт бойынша 2016 жылғы салық салу мақсатында табыс шығыстарға сәйкес айқындалғанын және 820 875,9 мың теңгені құрағанын, яғни 328 077,2 мың теңгеге ұлғайтылғанын атап өткен жөн.

Тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша (2023ж.17.02. актісі) 2016ж.22.11. Келісімшарт бойынша 2017 жылғы салық салу мақсатында табыс 2008ж.10.12. Салық кодексінің 130-2-бабының 2 және 3-тармақтарын ескере отырып, яғни есепті салық кезеңінде алынған, мынадай мәндердің ең азына азайтылған табыс мөлшерінде айқындалды:

- 2016 жылғы салық салу мақсаттары үшін 2016ж.22.11. Келісімшарт бойынша табыс пен 2016 жылғы ХҚЕС сәйкес айқындалған 2016ж.22.11. Келісімшарт бойынша табыс арасындағы 328 077,2 мың теңге сомасындағы оң айырма (820 875,9 - 492 798,7);

- 2017 жылғы ХҚЕС-ке сәйкес айқындалған 2016ж.22.11. Келісімшарт бойынша табыс пен есепті салық кезеңі үшін шегерімге жатқызылатын 2016ж.22.11. Келісімшарт бойынша шығыстар сомасы арасындағы 405 448,8 мың теңге сомасындағы оң айырма (1 828 157,1 - 1 422 708,3).

Тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша (2023ж.17.02. актісі) салық салу мақсатында 2016 жылғы 2016ж.22.11. Келісімшарт бойынша табыс 1 500 078,0 мың теңгені құрады (1 828 157,1 - 328 077,2), яғни 328 077,2 мың теңгеге азайтылды - 2008ж.10.12. Салық кодексі 130-2-баптың 2 және 3-тармақтарының талаптарына сәйкес айқындалған ең төмен мән

Осылайша, шағымды қарау барысында тағайындалған тақырыптық тексеру (2023ж.17.02. актісі) нәтижелері бойынша шағымданатын тексеру нәтижелері (2022ж.22.04. актісі) ең төмен мән болып табылатын 328 077,2 мың теңге сомасына азайтуды есепке алмағанда, 2016ж.22.11. Келісімшарт бойынша 2017 жылғы салық салу мақсатында табысты айқындау бойынша, сәйкес анықталған 2008ж.10.12. Салық кодексінің 130-2-бабы 3-тармағының талаптарымен расталған жоқ.

Баяндалғанды негізге ала отырып, 2017ж.25.12. Салық кодексінің 186-бабының 5-тармағына сәйкес 2016ж.22.11. Келісімшарт бойынша 2017 жылы салық салу мақсатында 328 077,2 мың теңге сомаға шағым жасалған тексеру нәтижелері бойынша кірісті ұлғайту (2022ж.22.04. актісі) негізсіз болып табылады.

2.2. 2012ж.21.11. Келісімшарт бойынша кірістерге қатысты

2012ж.21.11. Келісімшартқа, 2019ж.25.12. Қосымша келісімге сәйкес: 2012ж.21.11. Келісімшарт құны 2 939 347,3 мың теңгені құрады, жұмыстар 2013 жылы басталып, 2019ж.27.12. аяқталды.

2012ж.21.11. Келісімшарт бойынша «А» Компаниясының бухгалтерлік есебінің деректері бойынша :

- кірістер: 2016 жылға дейін 513 913,0 мың теңге сомасында; 2016 жылы жоқ; 2017 жылы 577 290,3 мың теңге сомасында; 2018 жылы 908 374,4 мың теңге сомасында; 2019 жылы 867 096,5 мың теңге сомасында, барлығы 2 866 674,2 мың теңге құрады;

- шығыстар: 2016 жылы 14 837,8 мың теңге сомасында, 2017 жылы 719 670,7 мың теңге сомасында, 2018 жылы 910 735,1 мың теңге сомасында; 2019 жылы жоқ, барлығы 1 645 243,6 мың теңге.

2017 жылы 21.11.2012 ж. Келісімшарт бойынша шығыстар 719 670,7 мың теңгені құрады, оның ішінде «Т» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша шығыстарды ескере отырып, мәмілелер қаланың МАЭС шешімі бойынша жарамсыз деп танылды.

Шағым жасалған тексеру нәтижелері бойынша (2022ж.22.04. актісі) «Т» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша 352 558,8 мың теңге сомасындағы шығыстар салық салынатын табысты айқындау кезінде 2017 жылғы шегерімдерден алып тасталды.

Тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша (2023ж.17.02. актісі) 2012ж.21.11. Келісімшарт бойынша 2017 жылғы шығыстар 367 111,8 мың теңгені құрайтыны анықталды (719 670,7 - 352 558,8) сот актілері негізінде «Т» Компаниясымен мәмілелерді жарамсыз деп тануды ескере отырып. Осыған байланысты 2012ж.21.11. Келісімшарт бойынша 2017 жылғы салық салу мақсатында табыс шегерімге жатқызылған 2012ж.21.11. Келісімшарт бойынша шығыстар сомасынан аса маңызды болып табылатын бухгалтерлік есеп деректері бойынша 577 290,3 мың теңге сомасында айқындалды. Салық салу мақсатындағы табыс 2018 жылы 910 735,1 мың теңгені құрады; 2019 жылы 849 897,9 мың теңгені құрады (2012ж.21.11. Келісімшарттың қолданылу мерзімі 2019 жылы аяқталды).

Осылайша, шағымды қарау барысында тағайындалған тақырыптық тексеру (2023ж.17.02. актісі) нәтижелері бойынша 2017 жылғы 2012ж.21.11. Келісімшарт бойынша және 2019 жылдардағы салық салу мақсатында кірісті айқындау бойынша шағымданатын тексеру нәтижелері (2022ж.22.04. актісі) 142 380,4 мың теңге сомасында (719 670,7 - 577 290,3) расталмады.

Баяндалғанды негізге ала отырып, 2017ж.25.12. Салық кодексінің 186-бабының 5-тармағына сәйкес 2012ж.21.11. Келісім-шарт бойынша 2017 және 2019 жылдарға салық салу мақсатында 142 380,4 мың теңге сомаға шағым жасалған тексеру нәтижелері бойынша кірісті ұлғайту (2022ж.22.04. актісі) негізсіз.

2.3. 2017ж.17.04. Келісімшарт бойынша кірістерге қатысты

2017ж.17.04. Келісімшартқа сәйкес: құны 5 181 626,6 мың теңгені құрады, жұмыстар 2017 жылы басталды. 19.12.2019 жылғы келісіммен 2017ж.17.04. Келісімшарт бұзылды.

2017ж.17.04. Келісімшарт бойынша «А» Компаниясының бухгалтерлік есебінің деректері бойынша:

- кірістер: 2017 жылы 1 254 604,1 мың теңге сомасында; 2018 жылы 2 389 071,5 мың теңге сомасында, 2019 жылы 1 538 104,6 мың теңге сомасында, барлығы 5 181 780,2 мың теңге құрады;

- шығыстар: 2017 жылы 1 632 331,9 мың теңге сомасында; 2018 жылы 2 337 252,4 мың теңге сомасында; 2019 жылы жоқ, барлығы 3 969 584,3 мың теңге.

Шағым жасалған тексеру нәтижелері бойынша (2022ж.22.04. актісі) 2017ж.17.04. Келісімшарт бойынша салық салу мақсатында табыс: 2017 жылы 1 632 331,9 мың теңге сомасында; 2018 жылы 2 389 071,5 мың теңге сомасында; 2019 жылы 1 160 223,2 мың теңге сомасында, барлығы 5 181 мың теңге құрады 626,6 мың теңге.

2017ж.25.12. Заңның 55-1-бабына сәйкес 2017ж.25.12. Салық кодексінің 282-бабының 1-тармағында көзделген ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша ол бойынша 2018 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша салық салу мақсатында табыстардың ҚЕХС сәйкес айқындалған табыстардан асып кетуі пайда болды, 2018 жылы табысқа түзету енгізіледі. оның мұндай асып кету мөлшеріндегі азаюы.

2017ж.17.04. Келісімшарт бойынша 2018 жылдың басындағы жағдай бойынша бухгалтерлік есеп деректері бойынша салық салу мақсатында табыстан 377 727,8 мың теңге сомасында артық табыс пайда болды (1 632 331,9 - 1 254 604,1). Осыған байланысты, 2017ж.17.04. Келісімшарт бойынша 2018 жылғы табыс 377 727,8 мың теңгеге түзетуге (төмендетуге) жатады және 2 011 343,7 мың теңгені құрайды (2 389 071,5 - 377 727,8).

2017ж.25.12. Салық кодексінің 283-бабының 2-тармағына сәйкес 2017ж.17.04. Келісімшарт бойынша 2019 жылғы салық салу мақсатында табыс 1 537 951,1 мың теңгені құрайды(5 181 626,6 - 1 632 331,9 - 2 011 343,7).

Осылайша, шағымды қарау барысында тағайындалған тақырыптық тексеру (2023ж.17.02. актісі) нәтижелері бойынша шағымданатын тексеру нәтижелері (2022ж.22.04. актісі) 2017ж.17.04. Келісімшарт шеңберінде 2018 жылға салық салу мақсатында кірісті салық салу мақсатында табыстан асып кету сомасына түзетуді (азайтуды) есепке алмағанда, кірісті айқындау бөлігінде 2018 жылғы 1 қаңтарға 377 727,8 мың теңге мөлшерінде құрылған, расталған жоқ. Көрсетілген сомаға 2019 жылғы салық салу мақсатында табыс расталмаған.

Баяндалғанды негізге ала отырып, Салық кодексінің 186-бабының 5-тармағына сәйкес 2017ж.17.04. Келісімшарт бойынша 2018 және 2019 жылдары салық салу мақсатында 377 727,8 мың теңге сомаға шағым жасалған тексеру нәтижелері бойынша кірісті ұлғайту (2022ж.22.04. актісі) негізсіз болып табылады.

Резидент емес үшін ҚҚС-ты (2022ж.22.04. актісі) шағымданған тексеру нәтижелері бойынша есептеуге қатысты мыналарды атап өту қажет.

2017ж.25.12. Салық кодексінің 2-тармағының 5) тармақшасына, 179-бабының 5-тармағына сәйкес шағымда шағым беруші тұлға өзінің талаптары мен осы мән-жайларды растайтын дәлелдемелерді негіздейтін мән-жайлар көрсетілуге тиіс. Шағымға: 1) салық төлеуші (салық агенті) өз талаптарын негіздейтін мән-жайларды растайтын құжаттар; 2) іске қатысы бар өзге де құжаттар қоса беріледі.

Бұл жағдайда «А» Компаниясының шағымында тексеру нәтижелері бойынша резидент емес үшін ҚҚС есептеудің негізсіздігін негіздейтін мән-жайлар жоқ, яғни көрсетілген бөлімдегі «А» Компаниясының талаптары дәрменсіз болып табылады.

Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша: «Н», «М», «С», «Х», «Е», «B» Компанияларымен өзара есеп-айырысу бойынша шығыстарды шегерімдерден және ҚҚС есепке жатқызудан алып тастау; салық салу мақсатында ұзақ мерзімді келісімшарттар бойынша кірістерді ұлғайту бөлігінде салық органын тексеру нәтижелері туралы шағымданатын хабарламаның күшін жойылып, ал қалған бөлігінде өзгеріссіз қалдырылуы туралы шешім қабылданды.