«Есі  жоқ адам - ​​соқыр және дәрменсіз. Архивтерде де солай. Оларсыз адамзаттың өткенге үңілуге, бүгінгі күнді түсінуге, болашақты болжауға мүмкіндігі болмас еді ».  

Облыстық архив мекемелерінің желісіне Алматы облысының мемлекеттік архиві және оның 18 аудандық және қалалық филиалдары, Талдықорған мемлекеттік архиві  кіреді. 

Алматы облыстық мемлекеттік архиві 4 адамнан тұратын 1919 жылдан бастап облыстық архив қорынан құрылған. Басқарманың және облыстық архивтің бірінші басшысы және құжаттарды талдау бойынша Елизаров болды, оның аты-жөні анықталмаған. Құжаттарға талдау көрсеткендей, Бризгалов Иван Львович (1859-1935) Алматы облыстық мемлекеттік архивінің  бастауында тұрған, 1919 жылы сәуірде облыстық архивтің меңгерушісі және сол уақытта кітапхана мен облыстық статистика бюросының бастығы болып тағайындалған. Азаматтық соғыс жылдарында архивті сақтап қалу үшін  үлкен рөл атқарды.

Архив мекемелері негізгі үш бағытта жұмыс істейді:

1) Ұлттық архив қорын толықтыру;

2) құжаттардың сақталуын қамтамасыз ету;

3) пайдалану (ғылыми, заңды мақсаттар үшін және т.б.) және жариялау.

Облыстың архив  мекемелері меншік түріне қарамастан облыста  барлық мекемелер, ұйымдар, кәсіпорындар қызметінде қалыптасқан құжаттарды сақтайды. Облыстық архивте ғылыми анықтамалық жүйе бар: қорлардың құрамы мен мазмұны туралы қысқаша нұсқаулар, облыстың колхоздары мен совхоздарының тарихы, Алматы облысының 1932-2000 жылдардағы әкімшілік-аумақтық бөліну тарихы туралы анықтама, қорлардың құрамы мен мазмұны туралы ақпарат бар нұсқаулық, архивте сақталған.

Бүгінде штаттық кесте бойынша  архивте 165 адамды құрайды, ал 1919 жылы қызметкерлер құрамы 4 адамнан тұрды. Облыстық архивте  7 бөлім бар: ведомстволық архивтермен  жұмыс жасау және жинақтау бөлімі, ғылыми-анықтамалық аппараттар мен құжаттарды пайдалану бөлімі, мемлекеттік қызметтер көрсету бөлімі, мемлекеттік есепке алу және құжаттарды сақтау бөлімі, ақпараттық технологиялар бөлімі, ұйымдастыру-кадрлар бөлімі, қаржы бөлімі.

Алматы облысының және оның филиалдарының мемлекеттік  сақтауда тұрған  құжаттар көлемі 4417 қор, 1 242 824 сақтау бірлігі, оның ішінде: 2764 қор 870624 - сақтау бірлігі - басқару құжаттамасы; 1542 - 352716 сақтау бірлігі - кадрлар; 111 - жеке текті 7141 сақтау бірлігі;  10655 - сақтау бірлігі - фото;  30 - сақтау бірлігі - фоно;  1 қор, 1658 сақтау бірлігі - ғылыми-техникалық құжаттама.

Архивтік  құжаттар негізінде жыл сайын облыс пен аудандарда Қазақстан Республикасының, ТМД елдері, Германия, АҚШ, Израиль және басқалардың азаматтары мен мекемелерінің, сондай-ақ тақырыптық және генеалогиялық сипаттағы архивтік анықтамаларды беру үшін 40 000-нан астам мемлекеттік қызметтер шығарылады. Электрондық үкімет порталы арқылы барлық сұраныстардың 58% орындалды. 

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың «Рухани Жағыры», «Рухани Қазына» кіші  бағдарламасын іске асыру аясында және «Архив-2025» жобасының сананы жаңғыртудың сонымен бірге «Ұлы даланың жеті қыры» мақаласы негізінде  Алматы облысының әкімі Баталов Амандық Ғаббасұлының қолдауымен Алматы облысының мемлекеттік архивінде төрт жоба жасалды: «Архивтер сөйлейді», «Тарихи тұлғалар», «Архивтік шежіре», «Электронды архив». Архивтік  құжаттар бұқаралық ақпарат құралдарында, фотоқұжаттар көрмелерінде және фотоқұжаттар топтамаларының басылымдарында кеңінен қолданылады. Архивтің  оқу залдары арқылы Қазақстан Республикасының, ТМД елдерінің, Германияның, АҚШ-тың, Жапонияның зерттеушілері құжаттарды пайдаланады. Жыл сайын архивистер  дөңгелек үстелдер, кездесулер, брифингтер, семинарлар, спорттық шаралар және басқалар өткізеді. Сондай-ақ, бірқатар теледидарлық және радиобағдарламалар, фотоқұжаттар көрмелерін, бұқаралық ақпарат құралдарындағы жарияланымдар, облыстың қалалары, аудандары, кәсіпорындары мен ұйымдарының тарихы туралы құжаттар жинағын дайындады. Мемлекеттік архивте  жинақтар шығарылды, мысалы: «Ауылым - Алтын Бесігім», «Қазақтың Халқының Қасіреті», «Халықтардың Алматыдан Алматы облысына көшу тарихынан», Алматы облысының әкімшілік-аумақтық бөліну тарихы туралы анықтамалық, үш томдық анықтамалықтар, жеке қорлар, Алматы облысының колхоздары мен совхоздарының тарихына қысқаша нұсқаулық, «Жетісу Асулары», «Ұрпаққа ұран болған Ұлы Жеңіс», «Алаш Қозқалысы және оның Жетісулық қайраткерлері», «Өнердегі өмірдегі қос жұлдыз». Жеке тектік қор иелерінің қызықты  құнды  құжаттары академик, көрнекті ғалым-тарихшы Қ. Нұрпейісов, жазушылар мен ақындар Н. Әлімқұлов, Х. Амиров, Л.Қылышев, У. Шалекенов, мемлекет және қоғам қайраткерлері М.Фазылов, И. Балтагулов, Г. ж.б. отанымыздың тарихын толықтырады. Облыстық архивте COM-жүйесі бар, микрофильмдер мен облыс архив мекемелерінде мемлекеттік  құжаттарды сақтайтын сақтандыру қорын құруға арналған жабдықтар бар. 2019 жылдың қазан айынан  бастап «Электронды архивт» ақпараттық жүйесі арқылы құжаттарды цифрландыруда олар 25 қордан  3192  бірлікті құрайды,  барлығы - 0,2%. 

Біздің жұмысымыздың тиімділігі архивтердің  мәртебесін көтерумен, олардың әлеуметтік-мәдени ортада лайықты орнын қамтамасыз етумен, қызметтің тұрақты және сенімді қаржылық-экономикалық базасын құрумен, архивистердің  әлеуметтік қорғалуын жақсартумен байланысты. 

Архив, бейнелі түрде, тарихи жадының өмірлік қайнар бұлағы болған және бола бермек деген Елбасы. Біздің еліміздің құжаттық мұрасын сақтау архивистердің  басты міндеті. Біздің архивистер бұл тапсырманы көбінесе ынта-жігермен, жанқиярлықпен, мамандыққа деген адалдығымен орындайды.