Патентке негізделген арнайы салық режимін кім қолдана алады

Введение

Патент - жалдамалы жұмысшыларды жалдамай, өздері жұмыс жасайтын кәсіпкерлер үшін ең оңай және ыңғайлы салық режимі.

Бұл мақалада біз «патент бойынша ЖК» режимі туралы сөйлесеміз.

Жеке кәсіпкердің қайсысы патент бойынша жұмыс істей алады

«Патент бойынша АСР» арнайы режимін қолданудың басты шарты –жеке кәсіпкерлікті жүргізу, яғни жұмысшылардың еңбегін пайдаланбау.

Патентті қолданудың басқа шарттары мен қолда бар шектеулер ҚР Салық кодексінің 683-бабында бекітілген, оған сәйкес мынадай шектеулер бар:

  • табыс сомасы бойынша (жылына 3 528 АЕК дейін);
  • қызмет түрлері бойынша (ӨҚ талаптарын ескере отырып, ҚР СК 683-бабы 2-тармағының 3) тармақшасы және басқа да шектеулер).

Егер жылдық табыс белгіленген шектен асқан жағдайда, ЖК патентті қолдану құқығынан айырылады және басқа арнаулы салық режиміне, «оңайлатуға» немесе жалпыға бірдей белгіленген режимге өтуге міндетті.

Патент бойынша мынадай қызмет түрлерінің бірін немесе бірнешеуін жүзеге асыратын ЖК мынадай жұмыстарды істей алады:

  1. сылақ жұмыстары;
  2. ағаш ұстасы және плотник жұмыстары;
  3. едендерді жабу және қабырғаларды қаптау бойынша жұмыстар;
  4. бояу және шыны жұмыстары;
  5. такси қызметі;
  6. автомобиль көлігімен жүк тасымалдау;
  7. сыйақы үшін немесе келісімшарт негізінде жылжымайтын мүлікті басқару;
  8. фотография саласындағы қызмет;
  9. аударма (ауызша және жазбаша) ісі;
  10. мүліктік жалдауға (жалға алуға) тапсыру;
  11. көлік құралдарын мүліктік жалдауға (жалға) беру;
  12. ойын-сауық және спорт құралдарын жалға алу және мүліктік жалдау (жалға алу);
  13. бейнежазбалар мен дискілерді жалға алу;
  14. жеке тұтынудың өзге де заттары мен тұрмыстық тауарларды жалға алу және мүліктік жалдау (жалға алу);
  15. ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдықтарын мүліктік жалдауға (жалға) беру;
  16. кеңсе машиналары мен жабдықтарын мүліктік жалдауға (жалға) беру,    
  17. есептеу техникасын қоса алғанда;
  18. спорттық білім беру және мамандарға білім беру саласындағы бос уақытты ұйымдастыру қызметтері;
  19. мәдениет саласындағы білім беру қызметтері;
  20. басқа білім беру саласындағы қызметтер;
  21. көмекші білім беру қызметтері;
  22. өнер саласындағы қызмет;
  23. компьютерлер мен перифериялық жабдықтарды жөндеу;
  24. байланыс жабдықтарын жөндеу;
  25. жеке тұтыну заттары мен тұрмыстық тауарларды жөндеу;
  26. шаштараз қызметтері;
  27. маникюр және педикюр;
  28. ветеринариялық қызметтер;
  29. жер учаскелерін өңдеу жөніндегі қызметтер;
  30. тұрғын үй-жайларды жинау және үй шаруашылығын жүргізу жөніндегі қызметтер;
  31. базарларда, вокзалдарда жүк тасу қызметтері;
  32. музыкалық аспаптарды жасау және жөндеу;
  33. үй жануарларын жаю.

Патент бойынша сауда жасауға тыйым салынады. Егер осы тізбеге енгізілмеген қызметті жүргізу анықталса, онда патент режимінен көшіру автоматты түрде жалпыға бірдей белгіленген режимге жүзеге асырылады.

Патент негізінде арнаулы салық режимін қолданатын кәсіпкерлер қызметі жалпы пайдаланымдағы телекоммуникациялар желісі жоқ жерлерде орналасқан салық төлеушілерді қоспағанда, бақылау-кассалық машиналарды міндетті түрде қолдана отырып ақшалай есеп айырысулар жүргізеді.

Агенттік шарттар (келісімдер) негізінде қызметтер көрсететін ЖК патенті негізінде арнаулы салық режимін қолдануға құқылы емес.

Патентті қалай алуға болады және ол қанша уақытқа беріледі

Патент алу үшін кәсіпкер алдымен жеке кәсіпкер ретінде тіркелуі керек. Егер кәсіпкер ЖК ретінде тіркеу туралы хабарламада рұқсат етілген қызмет түрлерінің тізбесіне сәйкес келмейтін қызмет түрін көрсетсе (Салық кодексінің 685-бабы), онда кәсіпкер патент ала алмайды. Патент негізінде арнайы салық режимін қолдану үшін орналасқан жері бойынша салық органына патент құнының есебі (есеп) ұсынылады.

Есеп қағаз жеткізгіште немесе электрондық нысанда, оның ішінде «электрондық үкімет» веб-порталы арқылы ұсынылады, ЖК:

  • жаңадан құрылған, – ЖК ретінде тіркеу есебіне қою үшін хабарлама ұсынылған күннен бастап 3 жұмыс күнінен кешіктірілмейтін мерзімде;
  • жалпыға бірдей белгіленген тәртіптен немесе өзге де арнаулы салық режимінен көшуді жүзеге асыратын адамдар – патент негізінде арнаулы салық режимі қолданылатын айдың 1-күніне дейін;
  • кезекті патент алу үшін, –алдыңғы патенттің қолданылу мерзімі өткенге дейін немесе салық есептілігін табыс етуді тоқтата тұру мерзіміне дейін.

Есептеу патенттің құнын есептеу үшін салық есептілігі болып табылады (911.00-нысан). Патенттің қолданылу кезеңінде алуды жоспарлап отырған табыс сомасын салық төлеушінің өзі айқындайды. Патент құнын төлеуді салық төлеуші есеп ұсынылғанға дейін жүргізеді. Патенттің құнына төленуге жататын жеке табыс салығының (төлем көзінен ұсталатын жеке табыс салығынан басқа) және әлеуметтік төлемдердің сомалары енгізіледі. Патент құнына енгізілетін жеке табыс салығының сомасын есептеу болжамды табысқа 1 пайыз мөлшерінде мөлшерлемені қолдану жолымен жүргізіледі.

Патент құнына енгізілетін әлеуметтік төлемдерді есептеу «Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы», «Әлеуметтік кодекс» және «Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы» Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жүргізіледі.

Егер патенттің қолданылу мерзімі ішінде нақты алынған табыс сомасы есепте көрсетілген табыс мөлшерінен асып кетсе, ЖК 5 жұмыс күні ішінде есепті асып кеткен сомаға қосымша салық есептілігі түрінде ұсынуға және осы сомадан салық төлеуді жүргізуге міндетті.

Егер патенттің қолданылу мерзімінен кейін кәсіпкер қызметін жалғастыруды жоспарласа, онда келесі патентті алдыңғы патенттің қолданылу мерзімі аяқталғанға дейін сатып алу қажет. Егер ЖК салық режимін өзгертуді жоспарласа, ауысым туралы хабарлама, ауысу жоспарланған айдың басталуына дейін берілуі керек.

Егер қызметті тоқтата тұру жоспарланса, тоқтата тұру туралы өтініш ағымдағы патент аяқталған күнге дейін де берілуі керек.

Егер кәсіпкер қолданылу мерзімі аяқталғаннан кейін патентті жай ғана «тастап кетсе», бірақ қызметін тоқтата тұру туралы өтініш бермесе, онда патенттің қолданылу мерзімі өткен күннен бастап күнтізбелік алпыс күн ішінде салық органы дара кәсіпкер ретінде тіркеу есебінен шығаруға жатады.