БҚДА: МОНОПОЛИЯҒА ҚАРСЫ ОРГАННЫҢ АСТАНА ҚАЛАСЫ БОЙЫНША ДЕН ҚОЮ ШАРАЛАРЫ

            ҚР Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінің Астана қаласы бойынша департаментінің басшысы Тимур Каленов Өңірлік коммуникациялар қызметінде өткен баспасөз брифингінде монополияға қарсы әрекет ету шаралары туралы айтты.

            Департамент 2022 жылы барлығы 31 тергеу жүргізді, оның ішінде 23 тергеу аяқталды, 17 тергеудің нәтижелері тиісті органдарға жіберілді, 6 тергеудің нәтижелері бойынша заң бұзушылықтар анықталмады, 8 іс бойынша тергеу жүріп жатыр. Жергілікті атқарушы органдар мен нарық субъектілерінің атына 2022 жылы 8 ұйғарым енгізілді

           «БҚДА өз құзыреті шегінде тауар нарығында бәсекелестікті қорғау және монополистік қызметті шектеу жөніндегі жұмысты жүзеге асырады. Біздің Департаменттің алдында белгілі бір міндеттер тұр: нарық субъектілерінің экономикалық тиімділігі мен бәсекеге қабілеттілігін арттыру, адал бәсекелестікті дамытуға жәрдемдесу, бәсекелестікті қорғау саласындағы заңнаманы бұзушылықтардың алдын алу, анықтау және тергеу, бәсекелестікті шектейтін нарық субъектілерінің жолын кесу және монополиясыздандыру», - деді Тимур Қаленов Астана қаласының Орталық коммуникациялар қызметінде өткен брифингте.

           Ең маңызды тергеулердің ішінде мыналарды атап өткен жөн (2022/2023):

           «Қамқор Локомотив» ЖШС локомотивтерге техникалық қызмет көрсету нарығында монополиялық жоғары бағаларды белгілеу бойынша 241,1 млн теңге сомаға монополиялық табысы бар айыппұл өндірілді.

           «ТЭК-ҚАЗАҚСТАН сауда үйі» ЖШС - дизель отынын қабылдау, сақтау және босату жөніндегі қызметтерге монополиялық жоғары бағаларды белгілеу бойынша компания әкімшілік жауапкершілікке тартылды және 1,6 млрд теңге көлемінде айыппұл салынды, сот шешімі күшіне енген жоқ (2023 жылғы 20 сәуірдегі шешім).

           Сондай-ақ, мемлекеттік сатып алу порталының мониторинг қорытындысы бойынша «Қазақстандық аграрлық сараптама» АҚ және «AgroЭксперт-АS» ЖШС іс-әрекеттерінде тұқымдық және отырғызу материалының сорттық және егістік сапасын айқындау жөніндегі қызметтер нарығында бәсекелестікке қарсы көлденең келісім (картельдік сөз байласу) жасасу бөлігінде бұзушылықтар анықталды. Жүргізілген тергеу нәтижелері бойынша "қазақстандық аграрлық сараптама" АҚ және «AgroЭксперт-АS» ЖШС қатысты әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер қозғалды.

           Істерді қарау қорытындысы бойынша Астана қаласының әкімшілік құқық бұзушылықтар жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотының 2023 жылғы 20 наурыздағы қаулысымен «Қазақстандық аграрлық сараптама» АҚ жалпы сомасы 24,9 млн теңгеге әкімшілік жаза қолданумен әкімшілік жауапкершілікке тартылды.

           Ағымдағы жылы Департамент 3 субъектіге қатысты тергеп-тексеруді бастады.

          «Нұр-Сұлтан халықаралық әуежайы» АҚ және «Дьюфри централь Эйжа» ЖШС (пп.5) ҚР ӨК 169-бабының 3-тармағы), тауар нарығына қолжетімділікті шектеу және одан белгілі бір тауарларды сатушылар (жеткізушілер) немесе оларды сатып алушылар ретінде нарықтың басқа субъектілерін жою белгілері бойынша – бажсыз сауда үшін әуежайдың стерильді аймағындағы алаңдарды пайдалануға беру. Тергеу жалғасуда);

            Қазақстан Темір Жолы ҰК АҚ нарық субъектісін құруға қатысты шектеулер енгізу және кп көзделген тауар нарығына қолжетімділікті шектеу.1) және 8) ҚР КК 194-бабының 2-тармағы. «ҚТЖ» ҰК» АҚ COSCO Container Lines (Hong Kong) Co компаниясымен үш жақты келісім жасасты. және Shanhai (Hong Kong) Investment&Development Company Limited, оның шеңберінде «ҚТЖ «ҰК» АҚ өзіне міндеттемелер қабылдады, оған сәйкес Қорғас-Алтынкөл станциясында тиеу бизнесімен айналысатын жаңа қайта тиеу немесе ұқсас кәсіпорындар құрмайды.

Хабарламалар шығарылды, оның ішінде:

1. «Қазақтелеком» АҚ ҚР ӨК 174-бабында көзделген үстем жағдайды теріс пайдалану белгілері бойынша хабарлама, атап айтқанда абоненттерге қосымша жабдық (Модем) таңу;
2. Астана қаласы Көлік және жол-көлік инфрақұрылымын дамыту басқармасы ММ хабарлама ҚР КК 194 - бабы 2-тармағының 8), 9) тармақшаларында көзделген бұзушылық белгілері бойынша шығарылды, атап айтқанда тауар нарығына қолжетімділікті шектеу, нарықтың жекелеген субъектілеріне әлеуетті таңдау кезінде оларды бәсекелестерге қатысты артықшылықты жағдайға қоятын жеңілдіктер немесе басқа да артықшылықтар беру «Астананың тұрақ кеңістігі» ЖШС жеке серіктесі;
3. «Asem Tas Development» ЖШС (Orda Invest корпорациясы) ҚР КК 177-бабы 2-тармағының 5) тармақшасында көзделген көрінеу жалған, жосықсыз және жалған жарнама бөлігінде жосықсыз бәсекелестік бойынша хабарлама шығарылды;
4. «Астана-өңірлік электржелілік Компания» АҚ хабарлама ҚР КК 174 - бабында көзделген үстем жағдайды теріс пайдалану белгілері бойынша, атап айтқанда, тиісті тауар нарығына кіруді шектеу және оған жол бермеу-электр энергиясын коммерциялық есепке алу аспаптарын орнату және пломбалау бойынша шығарылды.

         Ұйғарымдар

         Ағымдағы жылдың 1 тоқсанында СМГ-ны мемлекеттік сатып алулар кезінде белгіленген шекті бағаларды көтергені үшін 3 субъектіге ұйғарымдар шығарылды.

         Тауар нарықтарын талдау

          Монополияға қарсы органның міндеттерін іске асыруға арналған құралдардың бірі бәсекелестік деңгейін анықтау, үстем немесе монополиялық жағдайға ие нарық субъектілерін анықтау үшін тауар нарықтарына талдау жүргізу болып табылады

         Мәселен, Агенттіктің жоспарлары, тапсырмалары және белгіленген белгілер бойынша шаралар қабылдау үшін үлестерді айқындау негізінде 2022 жылы Департамент тауар нарықтарындағы бәсекелестіктің жай-күйіне 51 талдау жүргізді.

         Жыл басынан бері (2023) 7 тауар нарығында талдаулар аяқталды, жұмыста 9 талдау бар.

         Open Space

          Айта кетейік, Департамент «Open Space» алаңында «Халық үніне құлақ асатын мемлекет» іске асыру шеңберінде монополияға қарсы органның ашықтығы бойынша белсенді жұмыс жүргізуде, онда нарық субъектілерімен және мүдделі мемлекеттік органдармен проблемалық мәселелер қаралады.

2023 жылғы 4 сәуірде құрылыс-монтаж ұйымдарының өкілдерімен өткен кеңестердің бірінде ҚМЖ Қызметтерінің құны мәселесі зерделенді, оның қорытындысы бойынша қатысушылар 2023 жылдың соңына дейін ҚМЖ бағасын (25-30 м есебінен) белгілей отырып, монополияға қарсы комплаенстің сыртқы актісін жіберуге ниет білдірді.

Құрылыс-монтаждау жұмыстарының бағасын 97 000 теңгеден 103 000 теңгеге дейін (25-30 м есебінен) белгілей отырып, 13 комплаенс актісі келісілді. Көрсетілген сомаға жобалау-сметалық құжаттама, атқарушылық-техникалық құжаттама, құрылыс-монтаж жұмыстары, шығыс материалдары кіреді.

          Кедергілер кеңесі

          2022 жылы Астана қаласы бойынша тауар нарықтарына кіру кедергілерін анықтау және жою жөніндегі Кеңестің 13 отырысы, Open Space форматында 15-тен астам отырыс өткізілді. Осы кезеңде 4 кедергі алынып тасталды. 

        Ағымдағы жылы Департаментпен кедергілер жөніндегі кеңестің 2 отырысы өткізілді

      «Ұлттық сараптама орталығы» ШЖҚ РМК қызметі және оның профилактикалық дезинфекция, дератизация және дезинсекция саласындағы санитарлық қызметтердің бәсекелестік нарығына әсері қаралды. Бұл нарықта республика бойынша 300-ден астам субъект жұмыс істейді.