АҚТӨБЕ ОБЛЫСЫНДАҒЫ БҚДА МОНОПОЛИЯҒА ҚАРСЫ ӘРЕКЕТ ЕТУ ШАРАЛАРЫ
Ақтөбе облысы бойынша Бәсекелестікті қорғау және дамыту Агенттігі Департаментінің қызметі туралы аумақтық бөлімшенің басшысы Сағындық Ергалеев айтып берді. Ол 2022 жыл мен ағымдағы жылдың 1 тоқсанын қорытындылады.
Мәселен, өткен жылы Департамент Ақтөбе облысының шекарасындағы тауар нарықтарына 47 талдау жүргізді. Жанар-жағармай мен дизель отынын, сұйытылған газды сату, ҚТҚ шығару және көму нарықтары, кірпіштерді, ӘМАТ сату, домофон компаниялары қызметтері, биллиногты қызметтері, әмбебап сауда нарықтарында азық-түлік тауарларын өткізу үшін сауда алаңдарын жалға беру қызметтері және т. б. зерттелді.
Жүргізілген талдаулардың қорытындысы бойынша Бәсекелестікті қорғау саласында бұзушылық белгілерінің болуы туралы 18 хабарлама шығарылды.
Мысалы, тауарды сатудан негізсіз бас тартқан өзінің үстем жағдайын теріс пайдалану белгілері бойынша «ЖҚС Лидер» ЖШС мекенжайына тиісті хабарлама шығарылды. Атап айтқанда, серіктестік тауардың қолында бола отырып, облыстың ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілеріне арналған дизель отынын сатудан негізсіз бас тартты. Хабарлама орындалды.
Ақтөбе облысы әкімдігінің ведомстволық бағынысты ұйымы – «ASEKA! ЖШС («Табыс» коммуналдық нарығы) сондай-ақ тұтынушыларға сауда орындарын жалға беру жөніндегі баламалы келісімдерге әртүрлі бағаларды не әртүрлі талаптарды қолдануды тоқтату, сондай-ақ контрагенттерге Шарттың экономикалық негізсіз талаптарын, оның ішінде жалға алушылардың міндеттемелері бойынша талаптарды алып тастау жөніндегі іс-қимылдарды тоқтату бөлігінде хабарлама орындалды объектіні өз күшімен және өз есебінен пайдалануды және ағымдағы жөндеуді қамтамасыз ету.
«Цифрал ЦТО» ЖШС домофон компаниясының атына үстем жағдайды теріс пайдалану белгілері бойынша хабарлама шығарылды, атап айтқанда тиісті тауар нарығына қолжетімділікті шектеу және нарық субъектісінің немесе тұтынушылардың белгісіз тобының заңды құқықтарына қысым жасау, оның ішінде тауар нарығына басқа нарық субъектілеріне (бәсекелестеріне) қол жеткізуге кедергілер жасау жөніндегі іс-әрекеттер.
Нәтижесінде, «Цифрал ЦТО» ЖШС хабарламаны орындау аясында тұтынушымен осы шартты бұзды.
«Ағымдағы жылы 3 тауар нарығын талдау аяқталды, 8-і өткізу сатысында, бұлар ӘМАТ нарықтары, көлік-экспедиторлық қызметтер, ТМД - ны көтерме сату, вагондарды жөндеу, құрылыс-монтаждау жұмыстары, тауарлық газды бөлшек саудада өткізу, авиаотынды сату, су құбыры желілерінде ысырмаларды ашу және жабу қызметтері және т. б.», - деді Сағындық Ергалеев.
Азық-түлік ритейлінің қызметтерін көрсетудің тауар нарығына жүргізілген талдау нәтижелері бойынша ірі өңірлік сауда желілеріне «Dinamarket» ЖШС және «Анвар» ЖШС-нің үстем жағдайын теріс пайдалану белгілері бойынша хабарламалар шығарылды. Серіктестіктер сауда орындарын беру кезінде негізді себептерсіз баламалы келісімдерге әртүрлі бағаларды қолданатыны, сол арқылы нарық субъектілерінің заңды құқықтарына нұқсан келтіретіні анықталды. Хабарламалар орындалу сатысында.
Сондай-ақ, «Aqtobesu-energygroup» ақ (сумен жабдықтау және су бұру қызметтері бойынша табиғи монополия субъектісі) атына сумен жабдықтау ысырмаларын ашу және/немесе жабу жөніндегі жұмыстарды орындау кезінде үстем жағдайды теріс пайдалану белгілері бойынша хабарлама шығарылды.
Бүгінгі күні хабарлама көрсетілген қызмет үшін ақшалай мәндегі нақты шығындарға сүйене отырып, әрбір абонентке болашақта тарифті қайта қарау және қою жолымен орындалды.
Бәсекелестікті қорғау мақсатында бұзушылықтарға тергеу жүргізу арқылы нарық субъектілеріне қатысты монополияға қарсы ден қою шаралары қабылданады.
«Департамент 2022 жылы монополияға қарсы заңнаманы бұзу белгілері бойынша 10 тергеуді аяқтады, бәсекелестікті қорғау саласындағы заңнаманы бұзғаны үшін 4 әкімшілік іс қозғалды, оған айыппұл салынды, жалпы сомасы 400 млн теңгеден астам монополиялық кіріс тәркіленді», - деп түсіндірді департамент басшысы.
Сауда-саттықта монополиялық жоғары бағаны белгілеу фактілері бойынша «СНПС Ақтөбемұнайгаз» АҚ және «Қазақойл Ақтөбе» ЖШС сұйытылған мұнай газының ірі сатушыларына қатысты тергеулер жүргізілді.
Сондай-ақ, тауарлық бетонды сату нарығында талдау жүргізілді. Оның барысында «Сапалы – Ц» ЖШС және «Нағыз бетон» ЖШС (бұдан әрі - Серіктестік) Ақтөбе облысындағы осы нарықта домонимиялық жағдайға ие екендігі анықталды. Нарыққа талдау жүргізу барысында ҚР Кәсіпкерлік кодексінің заңнамасын бұзу белгілері байқалды. Осыған байланысты осы серіктестіктердің атына бұзушылық белгілерін жою жөнінде хабарламалар шығарылды.
«Хабарламаның орындалмауына байланысты «Сапалы – Ц» ЖШС-не қатысты тергеу тағайындалды. Тергеу қорытындысы бойынша «Сапалы – Ц» ЖШС монополиялық қызметті жүзеге асыру нәтижесінде алынған монополиялық кірісті тәркілей отырып, мемлекет кірісіне 226 500 теңге сомасында айыппұл түрінде әкімшілік жауапкершілікке тартылды - 1 721 400 теңге», - деп толықтырды Сағындық Ергалеев.
Қазіргі уақытта Департамент «Қазақойл Ақтөбе» ЖШС-не қатысты бәсекелестікке қарсы келісім бойынша тауар нарығына қолжетімділікті шектеу немесе белгілі бір тауарларды сатушылар (жеткізушілер) немесе оларды сатып алушылар ретінде одан басқа нарық субъектілерін жою бөлігінде іс-әрекеттің жасалуын растайтын немесе жоққа шығаратын нақты деректерді анықтау бойынша тергеу жүргізуде.
Сондай-ақ, бәсекелестікті қорғау саласындағы заңнаманы бұзудың алдын алу мақсатында Азық-түлік өнімдерін (тауық жұмыртқасы, сүт өнімдері, ұн, күнбағыс майы) сату саласындағы кәсіпкерлік субъектілерімен монополияға қарсы комплаенстерге қол қойылды.
Бәсекелестікті дамыту нарыққа кіру үшін бар кедергілерді анықтау және жою болып табылады. Осы мақсатта Департамент жанынан «Халық үніне құлақ асатын мемлекет» мемлекеттік тұжырымдамасын іске асыру шеңберінде «OpenSpace» диалог алаңы жұмыс істейді, онда облыс кәсіпкерлері мүдделі мемлекеттік ұйымдармен бірлесіп бизнестің дамуына кедергі келтіретін проблемалық мәселелерді айтады.
Сонымен қатар, облыста кедергілер жөніндегі кеңес жұмыс істейді. Бұл кеңеске 13 мүше кіреді, оның 12 – сі-азаматтық қоғам өкілдері, кәсіпкерлер және 1-і-Департамент өкілі. Бұл қоғам мүддесі үшін бар кедергілерді барынша объективті бағалауға және жоюға мүмкіндік береді. Кеңес өңірлік деңгейде шешілген 15 мәселені қарады.