КӘСІПКЕРЛІКТІ ДАМЫТУ ЖӨНІНДЕГІ ҰЛТТЫҚ ЖОБАНЫҢ БӘСЕКЕЛЕСТІКТІ ДАМЫТУ БОЙЫНША ҮШ НЕГІЗГІ БАҒЫТЫ
Бүгін, 15 қазанда ҚР Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінің төрағасы Серік Жұманғарин өткен 9 айдағы қызмет қорытындылары бойынша ведомство алқасының қатысушыларына таныстырды. Алдағы жылға қойылған жоспарларды талқылау және қорытынды шығару үшін Нұр-Сұлтан қаласына Агенттіктің аумақтық бөлімшелерінің басшылары келді, сондай-ақ бұл кеңес отырысына Департамент басшылары мен директорлары қатысты.
Агенттік төрағасы Серік Жұманғарин өз сөзінде атап өткендей, 2020 жылы монополияға қарсы органның архитектурасын Мемлекет басшысына тікелей есеп беретін дербес ведомство ретінде институционалдық күшейтуден кейін ұзақ мерзімді проактивті бәсекелестік саясаттың жаңа формуласы тұжырымдалды.
- Мемлекет басшысының бәсекелестікті дамыту жөніндегі мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттары туралы Жарлығының қабылдануы қайта реттеуге негіз болды. Осы сәттен бастап елімізде алғаш рет бәсекелестікті дамытуға жұмылу бүкіл мемлекеттік аппарат үшін жалпыұлттық міндет болып белгіленді.
Жарлықты жүзеге асыру аясында Агенттік соңғы уақыттары Бәсекелестікті дамыту жөніндегі ұлттық жобаны әзірлеу бойынша жұмыс жүргізді. Қазіргі уақытта бәсекелестікті кешенді дамыту кәсіпкерлікті дамыту жөніндегі ұлттық жоба бағыттарының бірі ретінде бекітілді.
Кәсіпкерлікті дамыту жөніндегі ұлттық жоба шеңберінде бәсекелестікті кешенді дамытудың негізгі бағыты мемлекеттің экономикадағы рөлін айқындау болды. Мұнда бәсекелестікті дамытудағы 3 реттеуші кедергі анықталды:
- "Негізгі қуатқа" шектеулі қолжетімділік, бұл бизнестің жаңа түрлерін дамытуды немесе жұмыс істеп тұрған бизнестің мастштабын кеңейтуді қиындатады.
Оған мыналар мысал бола алады: магистральдық теміржол желісі, байланысқа арналған кабельдік кәріз, әрі қарай өңдеуге арналған бастапқы металдар, теңіз порттары, дәрі-дәрмек өндіруге арналған заттар, өндіріс технологиялары.
- Инновациялардың, бәсекелестіктің дамуын тежейтін баға белгілеудің бұрмалануы.
- Таңдаулы қамқоршылық немесе фаворитизм – жекелеген компанияларға нарықтық билікті негізсіз беретін құқықтық актілерді қабылдауды шектейтін бәсекелестіктің "Effet utile" (пайдалы әрекет) қағидатын бұзуды білдіреді.
Осы кедергілер бойынша негізгі жобалар – "мейнстрим" айқындалды, олардың негізгі міндеті елдегі бәсекелестік саясатын дамыту пайымында "бенчмаркті" құру болып табылады.
- Биржалық сауданы дамыту.
2021 жылы алғаш рет биржалық саудада көмір сатылды, онда карьерлердің өздері жеткізу базисі ретінде қатысады. Көмірдің биржалық саудасы шығындардың (тасымалдау және т.б.) өскеніне қарамастан, биылғы жылыту маусымында биржадағы көмірдің бағасы былтырғы жылыту маусымының бағалары деңгейінде екенін көрсетті.
Бұдан бөлек, сауда-саттыққа қатысу үшін биржадағы тұйықтарды аккредиттеу Шұбаркөл көмірінің 10% - ы осы өндірістің көмірінің 90% - ы сауда-саттыққа еркін қол жеткізуді қамтамасыз етті. Көмір бағасының негізсіз өсуіне жол бермеу маңызды міндет болып табылады. Сондай-ақ, бензин, битум, сұйытылған газ, авиаотын сауда-саттығы іске қосылды.
Электр энергиясы нарығында бәсекелестікті дамыту бойынша жобалар.
Бүгінгі таңда ұйымдастырылған сауда-саттықта электр энергиясының тек 1%-ы сатылады. Қалғандары ашық емес тікелей келісімшарттар бойынша сатылады.
Осыған байланысты, ұлттық жоба аясында 2025 жылға дейін электр энергиясының ұйымдастырылған сауда көрсеткішін кемінде 30% - ға дейін арттыру жоспарлануда.
Сондай-ақ, электр энергиясымен жабдықтау нарығындағы дифференциацияны жою жоспарлануда. Бұл жыл сайын шамамен 20 миллиард бюджет қаражатын үнемдеуге мүмкіндік береді, 31 миллиард ШОБ шығыс бөлігін үнемдеу мүмкін болады және Агенттіктің есептеуі бойынша тұрғын үй көмегі әрине 720 миллионға артады.
Мемлекет иелігінен алу
Мемлекеттің экономикаға қатысуы бүгінгі күні 14,8% - ды, 2 мыңнан астам квазимемлекеттік сектор субъектілерін құрайды.
Ұсынылған мемлекеттік меншікті секторлық талдау қызмет түрлеріне қарамастан, егер сектор ШОБ субъектілерінің санын, мемлекеттік қолдау деңгейін ескере отырып пісіп жетілсе, оны толық жекешелендіру қажет деп болжайды.
Оған мысал стоматология, күзет кәсіпорындары, қкөлік қызметтері, абаттандыру кәсіпорындары жатады. Әрине, Қазақстанның аймақтандырылуын ескере отырып.
Маңызды жоба мемлекеттік тапсырмалар санын қысқарту.
Ұлттық жоба аясында келесі жылы оларды 27 - ге, ал жалпы 2025 жылға қарай шамамен 2 есе қысқарту жоспарлануда.
Экономикалық тиімділік 30 миллиард теңгеден асады.
Биржалық сауда сияқты бірқатар жобаларды іске асыру белсенді сатыда тұр.
Агенттік төрағасының бірінші орынбасары Рустам Ахметов 2021 - 2024 жылдарға арналған инфляцияға қарсы ден қою шараларының кешенін іске асыру бойынша қабылданған шаралары туралы, биржалық сауданы дамыту туралы төраға орынбасары Болат Самбетов, дәрілік заттар нарығындағы жұмыс барысы туралы төраға орынбасары Марат Омаров баяндады. Сондай-ақ, атқарылған жұмыстың қорытындылары туралы Алматы қаласы, СҚО, Маңғыстау облысы, ШҚО бойынша аумақтық департаменттердің басшылары баяндады.