
Қазіргі уақытта нарық субъектілеріне ЭЖҰ лицензиясын алу үшін энергия өндіруші ұйыммен сатып алу-сату шартын жасаудың қажеті жоқ.
Қолданыстағы заңнамаға сәйкес, энергиямен жабдықтаушы ұйым (ЭЖҰ) мәртебесін және көтерме сауда нарығында электр энергиясын сатып алу құқығын алу үшін ҚР ҰЭМ Табиғи монополияларды реттеу комитеті беретін мемлекеттік лицензия алу қажет. Лицензия алу үшін нарық субъектісіне соңғы уақытқа дейін 4 біліктілік талаптарына сай болу қажет болды:
1) тұтынушылармен жұмыс істеу үшін қызметтің (персоналдың) болуы;
2) электр энергиясын жеткізудің техникалық мүмкіндігі;
3) 10 000 АЕК мөлшерінде айналым қаражатының болуы;
4) тұтынушылармен жұмыс істеуге арналған үй-жайдың болуы.
Лицензиардың атына өтініш берген кезде осы біліктілік талаптарына сәйкестігі құжаттар топтамасымен расталады, ол осы уақытқа дейін мыналарды қамтуға тиіс болатын:
1) абоненттік қызметті құру туралы бұйрық;
2) сатып алу-сату шарты немесе энергия өндіруші және энергия беруші ұйымдармен ниеттер хаттамасы;
3) банк анықтамасы;
4) жылжымайтын мүлікке құқық белгілейтін құжаттар.
Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі лицензиялық талаптарға талдау жүргізді, ол сатып алу-сату шартының немесе ниеттер хаттамасының болуы жөніндегі талаптың артық екенін көрсетті. Нарықта тігінен интеграцияланған құрылымдардың басым болуы жағдайында бұл талап жаңа өткізу компанияларының пайда болуына мүдделі емес әлеуетті жаңа нарық субъектілерінің жұмыс істеп тұрғандарына ("нарықты Күзеткен") тәуелділігін тудырады. Сондай-ақ, оны орындау қажеттілігі осы нарыққа кіру кезінде мерзімдер мен шығындардың артуына әкеледі. Бұдан басқа, ЭЖҰ мен энергия өндіруші (беруші) ұйымдар арасындағы шарттық қатынастар нарыққа кіргеннен кейін, яғни лицензиялар алғаннан кейін ғана туындауы тиіс. Барлық осы фактілерді ескере отырып, сатып алу-сату шартын алдын ала жасасу туралы талап бәсекелестікті дамытуға кедергі келтіретін әкімшілік тосқауылмен айқындалған.
Анықталған кедергіні жою үшін АЗРК ҚР ҰЭМ ТМР-мен бірлесіп, 2015 жылғы 29 қаңтардан бастап қолданыстағы Ұлттық экономика министрлігінің бұйрығына түзетулер енгізуге бастамашылық жасады, ол 2021 жылғы 19 маусымда күшіне енді. Осы уақыттан бастап нарық субъектілеріне энергиямен жабдықтауға лицензия алу үшін энергия өндіруші/ энергия беруші ұйыммен алдын ала шарт жасасудың қажеті жоқ.
Кедергіні жоюда жобалық тәсіл қолданылды, оның ішінде жобаны іске асыруды бақылау мен мониторингілеуді "KZ2050" (EasyProject) ұлттық жобалық кеңсесінің жобалық басқарудың инормациялық жүйесі құралдары бойынша АЗРК жобалық кеңсесі жүргізді.
Анықтама:
Бәсекелестікті дамытудағы кедергілер-бұл бизнестің тауар нарықтарына еркін кіруіне кедергі келтіретін әкімшілік шектеулер. кедергілерді анықтау үшін ҚР Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі және оның 17 аумақтық бөлімшесі жанынан салаға тән шектеулерді белгілейтін және оларды жою жөнінде ұсыныстар қалыптастыратын қауымдастықтардың, бизнестің, жұртшылық пен сарапшылардың өкілдерінен тұратын Кедергілер жөніндегі кеңестер құрылды. Анықталған кедергілер, мерзімдері мен жауапты адамдары бар оларды жою жөніндегі іс-шаралар кедергілер картасына енгізіледі. Кедергілерді жою процесінде жобалық тәсіл қолданылады, бақылау және мониторинг EasyProject АЖ платформасында жүргізіледі. Бәсекелестікті дамыту кедергілерін жою ҚР негізгі тауар нарықтарындағы бәсекелестікті дамыту жөніндегі Жол картасымен және "Nur Otan" партиясының "өзгерістер жолы: әркімге лайықты өмір!».
Сурет ашық көздерден алынды