МЕТАЛЛ СЫНЫҚТАРЫ ЭКСПОРТЫН ШЕКТЕУ ІШКІ БОЛАТ ӨНДІРІСІНІҢ ӘЛЕУЕТІН ТӨМЕНДЕТУГЕ ЫҚПАЛ ЕТЕДІ
«Қайталама металлургия өнеркәсіпшілерінің республикалық одағы» қауымдастығының өкілдері Нұржан Бегалин мен Владимир Дворецкий БҚДА-ның Тауар нарықтарына кірудегі кедергілерді анықтау және жою жөніндегі кеңесінің отырысында осындай мәселені сөз етті. Атап айтқанда, республикалық өнеркәсіпшілер одағының деректері бойынша Қазақстанның металл қоры әртүрлі бағалаулар бойынша 150-ден 250 млн тоннаға дейін құрайды. Бұл ретте металл сынығының түзілуінің табиғи процесі 3,5% мөлшерінде, бұл жыл сайынғы әлеуеті - жылына 5-тен 7,2 млн тоннаға дейін.
Тұтастай алғанда, спикердің айтуынша, соңғы 10 жылда металлургия кәсіпорындарының сынықтарын жинау және ішкі тұтыну нарығындағы жалпы трендтің төмендеу серпіні бар. Мұндай ұзақ мерзімді үрдіс саладағы теріс әлеуетті қалыптастыруға ықпал етеді. Қолданыстағы реттеу практикасы жалпы металлургия компанияларының сегментін қолдауға бағытталған. Бұл ретте осы практиканы қолдану нәтижесінде сынықтарды жинау, қайта өңдеу, тасымалдау және тұтыну нарығымен байланысты экономиканың басқа да секторлары мәжбүр болады. Сонымен бірге, сынықтардың айналымымен байланысты басқа секторлардың экономикалық әлеуеті және құрылған жұмыс орындарының сыйымдылығы металлургия секторының сынықтарды қайта өңдеуінің әлеуметтік-экономикалық әсерінен кем емес екенін ескеру қажет.
Спикерлер сынықтар нарығы басқа отандық тауар нарықтарынан айтарлықтай ерекшеленетінін атап өтті. Айрықша ерекшелігі - жеке тұлғалардың сынықтарды жинаудың экономикалық агенттері ретінде жаппай қатысу факторы. Дәл осы сәт экспортты шектеу жөніндегі белсенді реттеушілік саясат кезінде оның ішкі тұтыну көрсеткіштері де күрт төмендейтінін көрсетеді. Бұл факторды ескеру қажет. Сарапшылардың пікірінше, бұл нарықта ішкі тұтыну мен экспорт арасындағы байланыс байқалады, бұл көптеген басқа отандық тауар нарықтарына тән жалпы қабылданған күтілген нәтижеге қарама-қайшы.
- Сынықтарды жинау нарығында ұсынысты қалыптастыруда баға белгілеудегі барлық өзгерістерге жылдам ден қоятын 100 мыңға жуық жеке тұлға жұмыс істейді. - деп атап өтті Нұржан Бегалин. – «Сұраныс икемділігі» деген экономикалық термин бар, ол баға деңгейі 1% өзгерген кезде сұраныстың өзгеруін анықтайды. Сынықтар нарығына қатысты, мен баға 1% өзгерген кезде ұсыныс деңгейінің өзгеру коэффициенті ретінде «ұсыныстың икемділігі» көрсеткішін қолданар едім. Сонымен қатар, бұл көрсеткіш, бағалау пікірі бойынша, бірден жоғары деңгейде.