«AMANAT» партиясының 2023-2027 жылдарға арналған «ХАЛЫҚПЕН БІРГЕ!» сайлауалды бағдарламасын орындау бойынша Жол картасын іске асыру МОНИТОРИНГІ

115.

Тауар нарықтарына кіру кедергілерін жою, бірл.

БҚДА

(келісім бойынша)

мүдделі орталық мемлекеттік органдар

Бірл.

Кемінде 10

Орындалды

Жойылған кедергілер:

1. Бөлшек сауда нарығына шығу кезінде азық-түлік өнімдерін өндірушілер мен жеткізушілерді шектейтін бөлшек сауда желілерінің қосымша қызметтерді көрсетуімен байланысты бәсекелестікті дамыту үшін кедергі.

Атап айтқанда, «Magnum Cash&Carry» ЖШС жеткізушілермен келісім-шарт жасасу кезінде әртүрлі қызметтердің 34 түрі үшін ақы алу тәжірибесін қолданған. Сондай-ақ келісім-шарттардың талаптарына, оның ішінде әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарлары үшін өнім құнының 5% және одан да көп мөлшерінде заң талаптарына қайшы келетін міндетті сыйақыны енгізу жағдайлары орын алған. Осыған байланысты, өндірушілер жұмыртқаны бөлшек сауда желілеріне өткізу кезінде (өнімді жылжыту қызметтері, ретро бонустар және т.б.) 7,5% шығындар түрінде өнімнің өзіндік құнына қосымша шығындарды енгізді, бұл өнім бағасының өсуіне әкелді.

2025 жылғы 6 наурыздағы монополияға қарсы комплаенстің талаптарды сақтау аясында «Magnum Cash&Carry» ЖШС азық-түлік жеткізушілеріне көрсетілетін қызметтердің тізімін 34-тен 9-ға дейін қысқартты. Сондай-ақ, барлық санаттағы тауық жұмыртқасын жеткізушілерден қызмет ақысын алу да алынып тасталды, бұл осы өнімге бағаның құбылмалылығы жағдайында маңызды қадам болды.

Қазақстанның жұмыртқа өндірушілері қауымдастығының мәліметінше, бөлшек сауда желісіндегі сыйақыны алып тастау сату бағасының орта есеппен 10% төмендеуін қамтамасыз етті.

2. Алкоголь өнімін сататын нарық субъектілеріне қызметпен айналысу және пайдалану құқығына лицензиялық алым бөлігінде қосарланған салық салумен байланысты бәсекелестікті дамыту үшін кедергі.

КБК 105402 «Жекелеген қызмет түрлерімен айналысу құқығына лицензиялық алым» бойынша бөлшек саудада өткізуге арналған лицензияны пайдаланғаны үшін лицензияны алғаш алған кезде және КБК 105434 «Жекелеген қызмет түрлерімен айналысуға арналған лицензияларды пайдаланғаны үшін төлемақы» бойынша ставкалар бірдей.

Салық салудың әділдігі қағидатына сәйкес (жаңа Салық кодексінің 29-бабының 3-тармағы) «ешкімге бірдей салық түрімен, сол кезеңдегі бір салық салу объектісі бойынша бюджетке төленетін төлемнің бірдей түрімен қайта салық салуға болмайды».

Бұл жағдайда лицензияны пайдаланғаны үшін төлем адал бәсекелестікке кедергі болып табылады және жасырын қосарланған салық салу, яғни нарық субъектілеріне екі есе жүктеме түседі.

Агенттік лицензияны пайдаланғаны үшін қосарланған төлемді алып тастауды, сондай-ақ Ішкі сауда субъектілерінің санаты бойынша градацияны белгілеуді ұсынды.

Сондай-ақ, «үйдегі дүкендер» алкогольге лицензияны үлкен сауда объектілерімен (супермаркеттер мен гипермаркеттер) бірдей төлейді.

Алкоголь өнімін сақтау және бөлшек саудада өткізу бойынша лицензияны және лицензияны пайдаланғаны үшін төлемді алғаш алған кезде тіркеу алымдарының ставкалары әкімшілік-аумақтық қағидат бойынша жүргізіледі және мыналарды құрайды:

А) Астана, республикалық және облыстық маңызы бар қалалар КБК 105402 – 100 АЕК, КБК 105434 – 100 АЕК;

Б) Аудандық маңызы бар қалалар және кенттері КБК 105402 – 70 АЕК, КБК 105434 – 60 АЕК;

В) Ауылдық елді мекендер КБК 105402 – 30 АЕК, КБК 105434 – 20 АЕК.

Агенттіктің ұсыныстары 2025 жылғы 18 шілдедегі лицензияны пайдаланғаны үшін жыл сайынғы төлем туралы норманы алып тастайтын Салық кодексінің жаңа редакциясында ескерілді, осы қызмет түрімен айналысуға лицензия беру кезінде лицензиялық алым ғана сақталды (жаңа Салық кодексінің 616-бабы);

Бұл өзгерісті іске асыру құқықтық коллизияны жойды, барлық субъектілерге, оның ішінде шағын және орта бизнеске қаржылық жүктемені шамамен 41039 бірлікке азайтты, қайта салық салу элементін жойды және алкоголь өнімдерінің бөлшек сауда нарығында неғұрлым әділ және бәсекелестік жағдайлар жасады.

3. Балық өсіру саласында өндірістік қуаттарды құру және кеңейтуге жұмсалатын шығындарды субсидиялау кезінде туындайтын кедергі.

2022 жылы агроөнеркәсіптік кешен субъектілерінің инвестициялық салымдары кезінде шығындарының бір бөлігін өтеу бойынша субсидиялау қағидаларына енгізілген өзгерістердің нәтижесінде (Қазақстан Республикасы Экология, геология және табиғи ресурстар министрінің 2022 жылғы 14 маусымдағы № 219 бұйрығы) жобалық қуаттың ең төменгі шегі жылына 45 тонна тауарлық балық деңгейінде белгіленді. Аталған талап шағын кәсіпорындардың, соның ішінде осы жоба мен оған ұқсас балық өсіру шаруашылықтарының инвестициялық субсидиялауға қол жеткізуін едәуір шектеді.

2024 жылдан бастап субсидиялау қағидаларын әкімшілендіру Қазақстан Республикасы Президентінің 2024 жылғы 3 қаңтардағы № 426 Жарлығына сәйкес Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің құзыретіне берілді.

Аталған кедергіні жою мақсатында Агенттік Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігіне жобалық қуаттың ең төменгі шегін жылына 25 тонна тауарлық балыққа дейін төмендету туралы ұсыныстар жолдады. Сонымен қатар, салалық мемлекеттік органдардың қатысуымен нормативтік талаптарды түзету және аквамәдениет саласында шағын және орта бизнес субъектілерінің мемлекеттік қолдау шараларына қолжетімділігін кеңейту мүмкіндіктері талқыланған бірқатар жұмыс кездесулері мен кеңестер өтті.

Мәселені пысықтау нәтижелері және Агенттіктің ұсынымдарын ескере отырып, 2025 жылы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2025 жылғы 1 қарашадағы № 410 бұйрығымен тиісті кедергі жойылды. Енгізілген өзгерістер жылына 25 тоннаға дейін тауарлық балық өндіретін кәсіпорындарға инвестициялық субсидиялар алуға үміткер болуға мүмкіндік береді.

Қабылданған түзетулер шағын кәсіпкерлік субъектілері үшін мемлекеттік қолдау шараларының қолжетімділігін кеңейтуге, аквамәдениет саласын дамытуға және балық өсіру жобаларының инвестициялық жағдайын арттыруға бағытталған.

4. «Meta Platforms, Inc.» компаниясының шартты негізсіз бұзуына байланысты бәсекелестікті дамыту үшін тосқауыл. «Қазақстандық авторлық қоғам» Республикалық қоғамдық бірлестігінен.

Агенттікке «Қазақстандық авторлық қоғам» Республикалық қоғамдық бірлестігінің (бұдан әрі – КазАК) өтініші келіп түсті.

Айналымнан «Meta Platforms, Inc.» компаниясы шығады. Instagram және Facebook-тен қазақстандық музыканттардың музыкасын алып тастап, казакпен жасалған шартты өз бастамасымен бұзды. Сонымен бірге, Меtа ертегілерді әділ лицензиялық сыйақы туралы келіссөздер жүргізуден бас тартты, оның ережесін пайдаланып, казакты негізсіз шарттар қою арқылы әділетсіз лицензиялық келісімді қабылдауға мәжбүр етті.

Өтінішті қарау шеңберінде Агенттік Меtа мекенжайына сұрау салуды жолдады, сондай-ақ мүдделі мемлекеттік органдармен бірлесіп Меtа өкілдерімен кеңеске қатысты, онда Метаға ҚР заңнамасын, оның ішінде бәсекелестікті қорғау және дамыту саласындағы заңнаманы сақтау қажеттілігі туралы ұсынымдар берілді.

2025 жылдың 14 мамырында арасындағы келісімге қол қою туралы жауап алынды Мета және КазАК бұл цифрлық дәуірде авторлық құқықты қорғауға деген жалпы міндеттемені күшейтеді.

5. «Documentolog» жүйесін пайдаланушылар мен басқа жүйелерді пайдаланушылар арасындағы хат алмасуға кедергі келтірумен байланысты бәсекелестікті дамытуға тосқауыл.

Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі (БҚДА) электрондық құжат айналымы жүйелерін ұсыну бойынша қызметтер нарығындағы бәсекелестіктің жай-күйіне талдау жүргізді. Электрондық құжат айналымының бағдарламалық қамтамасыз етуін жеткізуші болып табылатын «Documentolog» ЖШС-нің іс-әрекетіне агенттікке келіп түскен шағымдар талдау үшін негіз болды.

Талдау көрсеткендей, ЖШС «Documentolog» жүйесін пайдаланушылар мен «Work Space», «Meta Doc», «Somnium» сияқты басқа жүйелерді пайдаланушылар арасындағы хат алмасуға кедергі келтірді. Бұл ретте, электрондық құжаттардың қабылдануына жол бермеу жөніндегі талапқа қарамастан («Электрондық құжат және электрондық цифрлық қолтаңба туралы» Заңның 24-бабы) Серіктестік үш жыл бойы хат-хабарларды бұғаттауды жалғастырды. Бұдан басқа, Серіктестік ақылы негізде өзінің шлюзі (қазақстандық электрондық деректер алмасу орталығы) арқылы хат-хабарларды қабылдау мүмкіндігін көздеді.

Жүргізілген талдау қорытындысы бойынша «Documentolog» ЖШС 2021 жылдан 2024 жылға дейінгі кезеңде үстем жағдайға ие нарық субъектісі болып танылды. ЖШС атына үстем жағдайды теріс пайдалану белгілерінің бар екендігі туралы хабарлама жіберілді, алайда бизнес субъектісі бұл құжатты мойындамады. Осыған байланысты 2025 жылдың сәуір айында Астана қаласы бойынша БҚДА департаментімен тергеу басталды.

ЖШС тергеу туралы шешімге бірінші сатыдағы сотқа (Астана қаласы бойынша МАӘС) шағымданған. Істі қарау қорытындысы бойынша сот серіктестіктің тергеуді тоқтату туралы талабын қанағаттандырудан бас тарту туралы шешім қабылдады.

Цифрландыру саласындағы уәкілетті орган (цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі) тарапынан да шаралар қабылданды және серіктестіктің атына бұзушылықты жою туралы акт енгізілді.

Қабылданған шараларды ескере отырып, қазіргі уақытта серіктестік құжаттарды жеткізу практикасын тоқтатты, аталған шлюз арқылы «Documentolog» жүйесіне хат-хабарларды қабылдау кедергісіз жүзеге асырылады.

6. Энергетика министірлігінің мұнайды жеткізудің айлық кестелерін бекіту тетігі арқылы ішкі нарыққы мұнай жеткізу көлемін тең реттеумен байланысты бәсекелестікті дамыту үшін кедергі.

Мұнайды жеткізу кестесін қалыптастырудың қолданыстағы қағидаларында (бұдан әрі-Қағидалар) Энергетика министрлігінің айлық жеткізу кестелерін бекіту тетігі арқылы ішкі нарыққа мұнай жеткізу көлемін реттеу көзделген.

Бұл ретте Қағидалардың 3-тармағына сәйкес мұнайды жеткізу кестесі жер қойнауын пайдаланушылардың ай сайынғы өтінімдері негізінде әзірленеді. Жеткізу кестесінде жер қойнауын пайдаланушылардың атаулары, мұнай иелерінің (жер қойнауын пайдаланушылардың) экономикалық және логистикалық құрамдас бөліктерін есепке алмай, мұнай және мұнай өңдеу зауыттарының жеткізу көлемі айқындалады.

Қағидаларда ішкі нарыққа жеткізуді жүзеге асыратын жер қойнауын пайдаланушылардың тізбесін қалыптастырудың объективті критерийлері және әрбір жер қойнауын пайдаланушы үшін көлемдер көзделмеген. Энергетика министрлігі жер қойнауын пайдаланушылардың барлық өтінімдерін қағаз түрінде қабылдады.

Мұнайды ішкі нарыққа (МӨЗ) жеткізуді реттеу кезінде тең емес тәсіл бар, ол мұнай өндірудің салыстырмалы немесе бірдей көлемінде МӨЗ-де мұнайды өңдеудің әртүрлі бағасы есебінен компаниялардың кірістілігін алуда кемсітушілік жағдайлар жасайды.

Сондай-ақ, жер қойнауын пайдаланушылардың Энергетика министрлігінің мұнайды тасымалдауға (экспортқа) өтінімдерін біркелкі қанағаттандырмайды.

Мұнай нарығын талдау қорытындысы бойынша БҚДА уәкілетті органының бәсекелестікке қарсы іс-қимыл белгілерінің болуына байланысты Энергетика министрлігінің атына хабарлама жіберілді. БҚДА хабарламасының орындалмауына байланысты тергеу жүргізілді, оның қорытындысы бойынша Энергетика министрлігінің атына Қағидаларға өзгерістер енгізу және ақпараттық жүйені әзірлеу қажеттілігі туралы нұсқама енгізілді.

Ағымдағы күні Ережеге енгізілген өзгерістерге қатысты нұсқама орындалды.

Өтінімдерді қабылдау бойынша «Oil transport management» ақпараттық жүйесі пилоттық режимде пайдалануға берілді, ағымдағы жылдың қыркүйек айында түпкілікті пайдалануға беру мерзімі.

Анықтама: Энергетика министрлігінің есебіне сәйкес, ақпараттық жүйе тестілік рәсімдерден өтеді, оның шеңберінде министрліктің опциялары автоматтандырылып, жеткізу кестесін бекіту мен қалыптастырудың адами факторы барынша азайтылды. Компаниялардан өтінімдерді қабылдау тек электрондық түрде жүзеге асырылады. Мұнайды жеткізу кестесін цифрлық агрегатор қалыптастыратын болады. Ресурстарды бөлу мынадай тәртіппен жүзеге асырылады: ішкі нарықты қамтамасыз ету, бұдан әрі қалдық қағидат бойынша экспорттық маршруттарға бөлу.

7. Мұнай өнімдерін (АИ-92 және дизель отыны) бөлшек сауда өткізу бағаларын мемлекеттік реттеуге байланысты бәсекелестікті дамыту үшін кедергі.

Мұнай және мұнай өнімдері нарықтарын талдау геологиялық барлауға, мұнай өндіру инфрақұрылымына, оны қайта өңдеуге, сақтауға, тасымалдауға, ЖЖМ сатуға инвестициялау қарқынының қысқаруының және өндірістің өсу қарқынының тұтыну өсіміне сәйкес келмеуінің қалыптасқан үрдісін көрсетеді.

Осыған байланысты, инвестициялардың төмендеуі нарықтарды реттеу мәселесін бастаудың негізгі факторы болды.

Бұл дегеніміз, бағаның өсу қарқынын анықтау және теңгерімді бағаға көшу кезінде, ең алдымен, мұнай және мұнай өнімдері нарықтарының инвестициялық тартымдылығын қамтамасыз ететін бағаның жаңа деңгейін қалыптастыру қажет.

Соңғы 5 жылда жер қойнауын пайдаланушыларда өндірудің жалпы 17% – ға төмендегенін атап өту қажет, бұл абсолюттік мәнде 3,6 млн тоннаны құрайды (2018 ж. – 21,2 млн тонна, 2022 ж. - 17,6 млн тонна).

Сонымен қатар, геологиялық барлауға инвестициялар айтарлықтай төмендеді (2011 жылдан 2016 жылға дейінгі орташа Инвестициялар 855,5 млн./ жыл, ал 2017 жылдан 2022 жылға дейін-318 млн./ жыл, 2,6 есе азаяды).

Дальнейшее сдерживание цен на ГСМ влияет на инвестиционную привлекательность внутреннего рынка, в связи с чем государство через квотирование принуждает компании направлять на внутренний рынок от 40% до 75% объема добываемой нефти.

Мұнай және мұнай өнімдері нарығын реттеу, мұнай өндірудің өзіндік құнының тұрақты өсуін ескере отырып, ағымдағы бағаларды сақтай отырып, 2026 жылға қарай ішкі нарыққа жеткізу міндеттемесіне байланысты пайда алмаған нарық пен мұнай өндіруші ұйымдардың (ӨБК – ден тыс-нарықтың 33%) тоқырауына әкеп соғуы мүмкін (ішкі нарыққа орташа баға – 30-35, экспорттық баға – Барреліне 55-60 доллар).

Стационарлық автожанармай құю станциялары үшін мұнай өнімдерін бөлшек саудада өткізудің шекті бағаларын реттеу жойылғанға дейін мемлекет белгілеген АИ-92 бағасы литріне 205 теңгені, ДТ - литріне 315 теңгені құрады.

Осыған байланысты, Энергетика министрлігі 2025 жылғы 27 қаңтардағы № 43-н/қ бұйрығымен ЖЖМ көтерме және бөлшек сауда нарығындағы бағаларды мемлекеттік реттеуді жойды.

8. Субъектінің өндірістік базасының орналасқан жеріне қарамастан дезинфекциялау, дезинсекциялау, дератизациялау қызметтерін көрсетуге байланысты бәсекелестікті дамыту үшін кедергі.

2025 жылғы 30 шілдеде агенттік Денсаулық сақтау министрлігінің санитариялық-эпидемиологиялық бақылау комитетінің атына ұсынымдар жолдады (бұдан әрі - Комитет) «Қазақстанның Дезинфекционистер Одағы» өзін-өзі реттейтін ұйым» ЗТБ берген жауапты және өз аумақтық бөлімшелерінің мекенжайларына "өндірістік базаның орналасқан жері бойынша лицензия алуға байланысты дезинфекция, дезинсекция, дератизация қызметтерін көрсету қызметті жүзеге асырудың нақты мекенжайы бойынша жүзеге асырылуы тиіс деп «көрсетілген өзге де хаттарды (нұсқауларды) кері қайтарып алудың орындылығы туралы немесе әрекеттер (операциялар)».

Комитет Агенттіктің жоғарыда көрсетілген ұсынымдарын орындады, бұрын жіберілген хаттар қайтарып алынды (№ 24-23-1-1/1890-И 30.07.2025 жылғы және № 24-23-1-1/1932-И 04.08.2025 жылғы).

Осылайша, қазіргі уақытта дезинфекция, дезинсекция, дератизация қызметтері жоғарыда аталған қызметтерге лицензия алу орнына байланбай көрсетіледі.

9. Су есептеу аспаптары бойынша ақпараттық-өлшеу жүйелерін сынақтан өткізу (апробация) критерийлерінің болмауына байланысты бәсекелестікті дамыту жолындағы кедергі.

«КаР-Тел» ЖШС-нің (бұдан әрі – Beeline) деректерді қашықтықтан жинауға және беруге арналған жеке ақпараттық-өлшеу жүйесін (бұдан әрі – АӨЖ) тестілеу режимінде сынақтан өткізуден және коммерциялық есепке алуға қабылдаудан «Астана Су Арнасы» ШЖҚ МКК-нің бас тартуына қатысты өтінішін қарау аясында мынадай мән-жай анықталды: Ұлттық экономика Министрінің 2015 жылғы 28 тамыздағы № 621 бұйрығымен бекітілген Сумен жабдықтау және су бұру жүйелеріндегі су есептеу аспаптарын таңдау, монтаждау және пайдалану қағидаларында (бұдан әрі – Қағидалар) сынақтан өткізу (апробация) критерийлері жоқ, бұл өз кезегінде бәсекелестікті шектеуге және (немесе) осы қызмет көрсету нарығында жекелеген субъектіге/субъектілерге артықшылық беруге әкеп соғады.

Осыған байланысты, Агенттік Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің (бұдан әрі – Министрлік) мекенжайына Қағидалардың 2-тарауының 11-1-тармағын сынақтан өткізудің (апробация) мынадай критерийлерімен толықтыру бөлігінде бәсекелестікті қамтамасыз ету туралы нұсқама шығарды:

«Ақпараттық-өлшеу жүйесін тәжірибелік және өнеркәсіптік пайдалануда сынақтан өткізуге (апробация) келесі жағдайларда жол беріледі:

- ақпараттық қауіпсіздік талаптарына сәйкестігіне сынақтардан өткен және егер мұндай ақпараттық-өлшеу жүйелері ақпараттық-коммуникациялық инфрақұрылымның аса маңызды объектілеріне жатқызылған жағдайда, ақпараттық қауіпсіздік саласындағы уәкілетті органның тиісті актісі болмаған;

- деректерді қашықтықтан жинау және беру үшін қолданылатын сымды және сымсыз (радиоарналы) байланыс технологиялары ұлттық деңгейде стандартталған болуы және байланыс пен денсаулық сақтау саласындағы заңнамалық талаптарға сәйкес келуі тиіс».

Өнеркәсіп және құрылыс Министрінің 2025 жылғы 8 тамыздағы № 295 бұйрығымен елді мекендердің сумен жабдықтау және су бұру жүйелеріндегі су есептеу аспаптары мен жүйелерін таңдау, монтаждау және пайдалану қағидалары бекітілді. Онда Агенттіктің ұсынымдары ескерілген (11-тармақ: «Тарылтатын құрылғы ретінде ГОСТ 8.586.1-2005 (ИСО 5167-1:2003), ГОСТ 8.586.2-2005 (ИСО 5167-2:2003) сәйкес орындалған диафрагма, сопло немесе басқа құрылғы пайдаланылатын, су шығынын ауыспалы қысым түсуі әдісімен өлшеу принципін іске асыратын су есептеу аспаптары үшін Заң талаптарына сәйкес өлшеу құралдарын бастапқы тексеру нәтижелері бойынша қолдануға жол беріледі» және                        12-тармақ: «Деректерді қашықтықтан жинау және беру үшін қолданылатын, сымды және сымсыз (радиоарналы) байланыс технологиясын пайдаланатын техникалық құралдар мен су есептеу аспаптары Қазақстан Республикасы заңнамасының белгіленген талаптарына және байланыс пен халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы стандарттарға сәйкес келеді»).

10. Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды жеткізу кезіндегі бәсекелестікті дамыту жолындағы кедергі.

Дәрілік заттарды, медициналық бұйымдарды және мамандандырылған емдік өнімдерді тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі шеңберінде, тергеу изоляторларында және қылмыстық-атқару (пенитенциарлық) жүйесінің мекемелерінде ұсталатын адамдар үшін медициналық көмектің қосымша көлемі шеңберінде бюджет қаражаты есебінен және (немесе) міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесінде сатып алуды, фармацевтикалық көрсетілетін қызметтерді ұйымдастыру мен өткізу қағидаларының (бұдан әрі – Қағидалар) 117-тармағына сәйкес: «Егер сатып алу шартының немесе фармацевтикалық көрсетілетін қызметтерді ұсыну шартының сомасы айлық есептік көрсеткіштің (АЕК) екі мың еселенген мөлшерінен аспаса, шарттың орындалуын кепілдікпен қамтамасыз ету талап етілмейді».

Сонымен қатар, Қағидалардың 261-тармағында: «Өнім берушінің шарт бойынша міндеттемелерді орындауын қамтамасыз ету мөлшері ақшалай түрде шарт бағасының 3 (үш) пайызын құрайды және тараптар веб-порталда шартқа қол қойған күннен бастап 10 (он) жұмыс күні ішінде ұсынылуға тиіс» көзделген.

Алайда, бұл тармақта аталған талаптың барлық шарттарға қолданылатыны немесе тек белгіленген 2000 АЕК шегінен асатын шарттарға ғана қатысты екендігі нақтыланбаған. Мұндай жағдайларда заңгерлік практикада жалпы нормаға қарағанда арнайы норманың басымдығы қағидаты қолданылады.

Алайда, ұйымдастырушылар шарттың орындалуын қамтамасыз ету бойынша талаптарды әрбір лот бойынша жеке-жеке қойды. Осыған байланысты, кәсіпорынға, әлеуетті өнім беруші ретінде, мемлекеттік сатып алуға қатысу үшін ғана қомақты ақша сомаларын «мұздатып» қоюға тура келеді және дәл осы кәсіпорынмен жеткізу шарттары жасалатынына ешқандай кепілдік жоқ.

Агенттік Денсаулық сақтау министрлігіне осы кедергіні жою бойынша ұсынымдар жолдады.

ҚР Денсаулық сақтау министрінің 2025 жылғы 23 маусымдағы № 58 бұйрығымен Қағидалардың 4-параграфы 261-2-тармақпен толықтырылды: «Тапсырыс беруші немесе сатып алуды ұйымдастырушы сатып алуды жүзеге асырған кезде, егер сатып алу шартының немесе фармацевтикалық көрсетілетін қызметтерді ұсыну шартының бағасы тиісті қаржы жылына белгіленген айлық есептік көрсеткіштің екі мың еселенген мөлшерінен аспаса, әлеуетті өнім беруші кепілдікпен қамтамасыз етуді енгізбейді», сондай-ақ Қағидалардан 7-тарау алынып тасталды.

11. Өтеусіз негізде геологиялық ақпарат берумен байланысты бәсекелестікті дамыту үшін кедергі.

Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі Астана қаласының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының 2024 жылғы 20 тамыздағы ұйғарымымен бекітілген медиативтік келісімді орындау үшін меншіктегі, сондай-ақ мемлекеттің иелігіндегі және пайдалануындағы геологиялық ақпаратты есепке алу, сақтау, жүйелеу, жинақтау және беру қағидаларына өзгерістер енгізді.

Бүгінгі күні геологиялық ақпарат беру жөніндегі қызметтер үшін ақы алуды белгілейтін тармақтар алынып тасталды.

12. Инженерлік-геодезиялық жұмыстар мен картография қызметтері бойынша «Ұлттық геодезия және кеңістіктік деректер орталығы» РМК-ны (бұдан әрі – ҰГКДО) форматтық-логикалық бақылау тізбесіне қосуға байланысты бәсекелестікті дамыту жолындағы кедергі.

Мемлекеттік сатып алу веб-порталындағы әлеуетті өнім берушілердің форматтық-логикалық бақылау (бұдан әрі – ФЛБ) тізбесінде ҰГКДО үшін «инженерлік-геодезиялық жұмыстар» және «картография бойынша қызметтер» деген жалпыланған ұғымдар бекітілген болатын.

Анықтама: «Мемлекеттік сатып алу туралы» ҚР Заңының 16-бабы 4-тармағына сәйкес, мемлекеттік сатып алу туралы шартты тікелей жасасу арқылы бір көзден алу тәсілімен мемлекеттік сатып алу мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидаларында белгіленген тәртіппен форматтық-логикалық бақылау ескеріле отырып жүзеге асырылады.

Бұл ретте ҰГКДО-ны аталған тізбеге қосуға негіз болған нормативтік құқықтық актілерде оның жұмыстардың осы түрлерін орындауға және тиісті қызметтерді көрсетуге айрықша құқықтары көзделмеген.

ҰГКДО-мен геодезиялық және картографиялық жұмыстар бойынша мемлекеттік сатып алуды «бір көзден алу» тәсілімен жасасу іс жүзінде бәсекелестікті шектеді және басқа кәсіпкерлік субъектілерінің мұндай сатып алуларға қатысуына кедергі келтірді.

Агенттіктің 2025 жылғы 30 қазандағы № 01-06/2776-И хаты негізінде Қаржы министрлігі ҰГКДО-ны шартты тікелей жасасу арқылы бір көзден алу тәсілімен шарт жасасуға құқылы өнім берушілер тізімінен шығарды.

13. Өзін-өзі жұмыспен қамтығандар үшін арнаулы салық режимін қолданатын жеке тұлғалардың кірістерін есепке алуды оңайлатуға байланысты бәсекелестікті дамыту жолындағы кедергі.

Агенттік қалааралық жолаушылар тасымалында таксиге тапсырыс берудің аппараттық-бағдарламалық кешенін және (немесе) мобильді қосымшасын қолдана отырып, такси қызметтері нарығындағы бәсекелестіктің жай-күйіне жүргізілген жоспарлы талдау нәтижелері бойынша анықталған кедергіні жою үшін заңды тұлғалардың жүргізушілер (ЖК) қызметтеріне жұмсаған шығыстарын есепке алу мақсатында салық заңнамасына өзгерістер енгізу бойынша Қаржы министрлігіне ұсынымдар жолдады.

Корпоративтік табыс салығы (КТС) бойынша заңды тұлғалардың интернет-платформа орындаушыларынан алған қызметтеріне жұмсалған шығыстарын «E-Salyq Business» мобильді қосымшасында қалыптасқан чектер негізінде шегерімге жатқызудың заңнамалық мүмкіндігін беру ұсынылды (Ресей Федерациясының тәжірибесіне ұқсас).

Қазіргі уақытта қолданыстағы салық заңнамасына сәйкес, шығыстарға (жүргізушілерге төлемдер) шегерімдерді ресімдеу үшін жүргізушілерден барлық бастапкі құжаттарды (орындалған жұмыстар актілері және электрондық шот-фактуралар) тұрақты негізде ресімдеу талап етіледі.

Бұл процесс дербес компьютердің болуын және бухгалтерлік есеп бойынша білімді талап етеді, ал жүргізушілердің басым көпшілігінде мұндай мүмкіндіктер жоқ. Соның салдарынан жүргізушілерге Яндекс Таксимен таксопарктер арқылы жұмыс істеуге тура келеді, олардың комиссиясы 1-ден 5%-ға дейін болуы мүмкін.

Агенттіктің бұл ұсынымы 2025 жылғы 18 шілдедегі жаңа Салық кодексінің 719-бабында («Арнаулы салық режимін қолдану тәртібі мен шарттары») көзделген, онда өзін-өзі жұмыспен қамтығандар үшін арнаулы салық режимін қолданатын жеке тұлғалардың кірістерін есепке алу (жалпыға ортақ телекоммуникация желісі жоқ жерлерде қызметті жүзеге асыратын жеке тұлғаларды қоспағанда) арнаулы мобильді қосымшаның чектер негізінде және басқа да көздерден алынған кірістер туралы мәліметтер бойынша арнаулы мобильді қосымшада қалыптастырылатын кірістер тізілімінде жүргізілетіні көрсетілген.

Қабылданған өзгерістер нәтижесінде салық есептілігін оңайлату, бағаның төмендеуіне ықпал ететін жүргізушілер санының артуы, сондай-ақ такси қызметтерінен түсетін кірістерді заңдастыру күтілуде.

14. Автобуспен тасымалдауды жүзеге асыру кезінде жолақысын төлеуді шектеуге байланысты бәсекелестікті дамыту жолындағы кедергі.

Бұған дейін, Республикалық маңызы бар қалаларды, астананы қоспағанда, Автомобиль көлігімен жолаушылар мен багажды тасымалдау қағидаларында (бұдан әрі – Қағидалар) бағыттарға екі және одан да көп электрондық төлем жүйесі операторларының қызмет көрсетуін көздейтін норма болған жоқ.

Осыған байланысты, Агенттік Көлік министрлігіне Қағидаларды аталған нормамен толықтыру қажеттілігі туралы ұсынымдар жолдады. Осылайша, Көлік министрінің міндетін атқарушының 2025 жылғы 19 маусымдағы № 191 бұйрығына сәйкес, Қағидалар 52-1-тармақпен толықтырылды: «Тұрақты қалалық және (немесе) қала маңындағы жолаушылар мен багажды тасымалдау кезінде бағыттарға екі және одан да көп электрондық төлем жүйесі операторларының қызмет көрсетуіне жол беріледі».

116.

Бәсекелестікті қорғау және дамыту саласындағы имплементацияланған халықаралық практикалардың саны, бірл.

БҚДА

(келісім бойынша)

Бірл.

Кемінде 1

Орындалды

БҚДА ЕЭК-тің негізделген ұсынысы бойынша Қазақстан Республикасының аумағында 2025 жылы қазақстандық нарық субъектілеріне қатысты ортақ бәсекелестік қағидаларын бұзу мәселелері жөнінде жекелеген іс жүргізу әрекеттерін жүзеге асыру тәжірибесін енгізуді бастады.

Трансшекаралық нарықтардағы бәсекелестік қағидаларын бұзу мәселелері бойынша Қарағанды қаласы бойынша  БҚДА департаментінің қызметкерлері ЕЭК-тің негізделген ұсынысы аясында ЕЭК-тің тиісті ісі бойынша құжаттарды қазақстандық қатысушыларға өз қолдарымен табыстады.

Осылайша, бұл құзырет  БҚДА қызметкерлерінің ЕЭК-тің істері мен тергеулеріне тікелей қатысуына мүмкіндік береді, аталған істерде ықтимал құқық бұзушылар ретінде қазақстандық нарық субъектілері қамтылады.