Қазақстан Республикасында бәсекелестікті қорғау мен дамытудың 2022 - 2026 жылдарға арналған тұжырымдамасын іске асырылуы туралы

№

Реформалардың /негізгі іс-шаралардың атауы

Аяқтау нысаны/

өлшем

бірлігі

Жауапты орындау

шылар

Орындалуы туралы ақпарат

жоспар

іс жүзінде

түсініктеме

1

2

3

4

5

6

7

1-нысаналы көрсеткіш. Экономикадағы орта кәсіпкерліктің үлесі

%

ЖІӨ-дегі ЖҚҚ

ҰЭМ, ЖАО, СИМ, БҚДА, «Қазақстан инжиниринг» ҰК» АҚ, «Атамекен» ҰКП

12,5

СЖРА Ұлттық статистика бюросы Басшысының міндетін атқарушының  2023 жылғы 30 маусымдағы № 109 бұйрығымен бекітілген 2024 жылға арналған статистикалық жұмыстар жоспарына сәйкес «Қазақстан Республикасының                       2023 жылғы жалпы өңірлік өнім» статистикалық бюллетенін (бұдан әрі – ЖӨӨ) жариялау мерзімі –                 2024 жылғы 23 тамыз.

«Экономикадағы орта кәсіпкерліктің үлесі» нысаналы индикаторы ЖӨӨ бойынша жылдық деректер жарияланғаннан кейін есептеледі және ҰСБ интернет-ресурсында 3-5 жұмыс күні ішінде жарияланады.

1-бағыт. Негізгі қуатқа қол жеткізу

1.

1-іс-шара.

Тауар биржалары арқылы міндетті түрде өткізуге жататын тауарлардың (мұнай өнімдері, коммуналдық-тұрмыстық көмір) ең аз үлесі мен көлемін айқындау

(аяқталу мерзімі -              2022-2026 жылдардың           IV тоқсаны)

бұйрық, мұнай өнімдерін беру жоспары

СИМ, ЭМ, ИИДМ, БҚДА

Орындалды

Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары - Сауда және интеграция министрінің 2023 жылғы 10 наурыздағы № 104-НҚ бұйрығымен «Биржалық тауарлардың тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2015 жылғы 26 ақпандағы № 142 бұйрығына тауар биржалары арқылы міндетті түрде өткізуге жататын көмірдің ең аз үлесін жалпы жылдық көлемнен 50%-ға дейін ұлғайтуды көздейтін өзгерістер енгізілді.

ҚР Үкіметінің 2022 жылғы 12 мамырдағы № 17-04/07-1122 тапсырмасымен мақұлданған жанар-жағармай материалдарын өндіру және бөлу жүйесін реформалау жөніндегі шаралар кешені шеңберінде 2022 жылғы 13 мамырдан бастап нарықтың барлық қатысушылары тікелей ресурс ұстаушылардан жанар-жағармай материалдарын сатып алу үшін мұнай өнімдерінің барлық түрлерімен биржалық сауда-саттық жаңартылды, ЖҚС желілерінің қатысуы үшін лимиттер төмендетілді.

ҚР Энергетика министрлігі жанар-жағармай материалдарының жеткіліктілігін ескере отырып, тауар биржалары арқылы міндетті түрде өткізуге жататын мұнай өнімдерінің үлесін және тиісінше көлемін айқындайды.

ҚР 2011 жылғы 20 шілдедегі № 463-IV Заңына сәйкес «Мұнай өнiмдерiнiң жекелеген түрлерiн өндiрудi және олардың айналымын мемлекеттiк реттеу туралы» және ҚР Энергетика министрінің 2019 жылғы 30 мамырдағы № 201 бұйрығымен бекітілген мұнай өнімдерін жеткізу жоспарын қалыптастыру қағидаларымен ҚР Энергетика министрлігі ай сайын жоспарланатын айдың алдындағы айдың 25-күнінен кешіктірмей мұнай өнімдерін жеткізу жоспарын жоспарланатын айға арналған мұнай өнімдерін өндіру көлемінің және мұнай жеткізушілердің өтінімдерінің негізінде бекітеді, және оны өзінің интернет-ресурсында жариялайды.

ҚР Энергетика министрлігінің ресми сайтында орналастырылған 2023 жылға арналған мұнай өнімдерін жеткізу жоспарлары: https://www.gov.kz/memleket/entities/energo/documents/1?directions=_179&lang=ru.

Сондай-ақ, Энергетика министрлігі БҚДА – ға 2023 жылғы қаңтар-желтоқсан аралығындағы кезеңде мұнай өнімдерін (дизель отыны, жол битумы, АИ-95, АИ-92 бензині және авиаотын) жеткізудің бекітілген жоспарларының көшірмелерін 2023 жылғы 25 желтоқсандағы № 07-15/26025,1 хатпен  жолдады.

2.

1-1-іс-шара.
Биржадан тыс мәмілелерді тіркеуді қамтамасыз ету және тиісті жауапкершілікті бекіту

(аяқталу мерзімі -              2025 жылғы IV тоқсан)

Бұйрық

СИМ

Орындалуда

ЖҰЖ 64-тармағын іске асыру үшін СИМ «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне биржалық сауда мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Заңының жобасы (бұдан әрі – Заң жобасы) Қазақстан Республикасы Парламенті депутаттарының бастамасымен биржалық сауданы реттеуді жетілдіру бөлігінде әзірленді.

Заң жобасы үш негізгі бағыт бойынша биржаларды дамытуды көздейді:

1. бәсекелестікті жоюға жол бермеуге бағытталған биржаларға қойылатын реттеушілік талаптарды қатаңдату;

2. жер қойнауын пайдаланушылардың сатып алу рәсімдерін аралау жөніндегі шараларды алып тастау;

3. отандық өндірушілердің ашық сауда құралдарына толыққанды қол жеткізуін қамтамасыз ету.

Үкімет Аппаратымен Парламент мәжілісіне заң жобасына 2024 жылғы 29 наурыздағы № 12-07/5345 хатпен қорытынды енгізілді.

Сонымен қатар, Үкімет регламентінің 134-тармағына сәйкес СИМ-мен ҚР Премьер-Министрінің биржалық сауда ережелеріне өзгерістер енгізу, биржадан тыс мәмілелерді тіркеу бойынша жауапкершілікті бекіту және нормаларды өзектендіру бөлігінде өкімінің жобасы дайындалатын болады.

3.

5-іс-шара.

Әуежайды пайдаланушы инфрақұрылымды пайдаланғаны үшін алатын инфрақұрылымдық алымды есептеу әдістемесін әзірлеу және бекіту

(аяқталу мерзімі -               2023 жылғы II тоқсан)

бұйрық

ИИДМ, БҚДА

Орындалды

Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрінің міндетін атқарушының 2023 жылғы 24 наурыздағы № 175 бұйрығымен (Әділет минінде 2023 жылғы 27 наурызда № 32121 болып тіркелген) инфрақұрылымдық алымдарды есептеу Әдістемесі бекітілді.

Инфрақұрылымдық алымдарды есептеу әдістемесінің мақсаты өз әуе кемелеріне, жолаушыларға, багажға, жүктерге және поштаға дербес қызмет көрсететін авиакомпаниялардан, сондай-ақ жер үсті қызметтерін тәуелсіз жеткізушілерден алынатын инфрақұрылымдық алымды есептеудің әділ тетігін айқындау болып табылады.

Бекітілген әдістеме инфрақұрылымдық алым деңгейін және оның құрылымының объективтілігін анықтауда әуежайлардың бірыңғай тәсілін белгілеуге мүмкіндік береді.

4.

6-іс-шара.

МТЖ-ның көрсетілетін қызметтеріне қол жеткізу қағидаларына өзгерістер енгізу арқылы жекеше теміржол жүк тасымалдаушыларының кемсітусіз қол жеткізуін қамтамасыз ету

(аяқталу мерзімі -           2023 жылғы IV тоқсан)

бұйрық

ИИДМ, БҚДА

Президент Әкімшілігі Басшысының 2024 жылғы 12 қаңтардағы №23-5883 қарарымен Көлік министрлігінің Президент әкімшілігіне (2023 жылғы 29 желтоқсандағы № 01-20//Д-2594//938 1.6,1.7,2.11,2.12т.) жолдаған хатына осы іс-шараның орындалу мерзімі 2024 жылғы                   29 желтоқсанға дейін белгіленген.

2018 жылдан бастап екі жеке жүк тасымалдаушыға («ТТТ Сервис» ЖШС, «Dar Rail» ЖШС) магистральдық теміржол желісінің қызметтеріне пилоттық режимде қол жеткізілді.

2023 жылғы 1 шілдеде теміржол жүк тасымалы нарығының одан әрі моделін айқындау мақсатында Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі 2023 жылдың соңына дейін жеке жүк тасымалдаушылардың жұмысы бойынша халықаралық тәжірибені, оның ішінде Ресей Федерациясын зерделеуді хаттамалық түрде тапсырды.

Бүгінгі таңда министрлік мемлекет пен жеке кәсіпкерлік мүдделерінің теңгерімін ескере отырып, жеке жүк тасымалдаушылардың халықаралық жұмыс тәжірибесін зерделеу бойынша жұмыс жүргізді.

Қазіргі уақытта Үкімет деңгейінде Қазақстанның теміржол саласының қолданыстағы форматына интеграциялау мүмкіндігін ескере отырып, жүк тасымалы нарығының қолайлы моделін айқындау үшін жоғарыда аталған талдауды пәндік талқылау жоспарлануда.

Сонымен қатар, қолданыстағы заңнамада жеке тасымалдаушылардың магистральдық теміржол желісіне қол жеткізуін қамтамасыз ету тәртібі қарастырылғанын атап өткен жөн.

5.

7-іс-шара.

Жекеше теміржол жүк тасымалдаушыларының инфрақұрылым операторының ақпараттық жүйелеріне тең қол жеткізуін қамтамасыз ету

(аяқталу мерзімі -                2023 жылғы IV тоқсан)

ПӘ-ге ақпарат

ИИДМ, БҚДА

Орындалды

Қазіргі уақытта «ТТТ Сервис» ЖШС және «Dar Rail» ЖШС жеке тасымалдаушыларына «шарттық және коммерциялық жұмыс» автоматтандырылған басқару жүйесіне (бұдан әрі – ШКЖ АБЖ) қолжетімділік берілді.

ШКЖ АБЖ-да тасымалдаушылар тасымалдауды жоспарлауды және тасымалдау құжаттарын ресімдеуді/ кредиттен шығаруды жүзеге асырады.

Сонымен қатар, жеке тасымалдаушыларға «Winterm» бағдарламалық жасақтамасына ТЖБАЖ жүйесінен (тасымалдауды жедел басқарудың автоматтандырылған жүйесі) қажетті анықтамалар алу мүмкіндігімен автоматты жауаптар берілді.

Сондай-ақ, тәулік сайын тасымалдаушыларға ақпараттық қызметтер көрсету шартының негізінде ЖВАӨ БК жүйесінен (жол ведомосін ақпараттық өңдеудің бірыңғай кешені) ақпарат беріледі.

Тұтастай алғанда, жеке теміржол жүк тасымалдаушыларының инфрақұрылым операторының ақпараттық жүйелеріне тең қолжетімділігі толық көлемде қамтамасыз етілген.

Көлік министрлігі Президент Әкімшілігіне ақпараттық жүйелерге қолжетімділік беру туралы ақпаратты (2023 жылғы 29 желтоқсандағы № 01-20//Д-2594//938 1.6,1.7,2.11,2.12т. хатпен) жолдады.

Президент Әкімшілігі Басшысының 2024 жылғы 12 қаңтардағы №23-5883 қарарымен аталған іс-шара бақылаудан алынды.

6.

8-іс-шара.

Еншілес компанияларын (ұялы байланыс операторларын) кезең-кезеңімен өткізу (сату) арқылы «Қазақтелеком» АҚ- ның компаниялар тобын монополиясыздандыру

(аяқталу мерзімі -               2023 жылғы IV тоқсан)

ПӘ-ге ақпарат

БҚДА, ЦДИАӨМ

Орындалды

Бұдан бұрын ЦДИАӨМ Қазақстан Республикасының экономикасын жаңғырту жөніндегі мемлекеттік комиссиясының (бұдан әрі-Комиссия) 2023 жылғы 14 шілдедегі (2023 жылғы 25 шілдедегі№12-03/Б-970) хаттамасының 6-тармағын орындау шеңберінде «Самұрық-Қазына» АҚ компаниялар тобының «Қазақтелеком» АҚ мобильдік операторларының бірінің акцияларын әлеуетті инвесторларға неғұрлым тиімді шарттарда сатудың орындылығы мәселесі пысықталып жатқаны хабарланды.

Қор кейіннен Комиссияның қарауына шығарылатын кәсіби консультанттарды тарта отырып, әлеуетті инвесторлардан коммерциялық ұсыныстар алады деп күтілуде.

Салалық мемлекеттік органнан алынған ақпаратты негізге ала отырып Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігімен 2023 жылғы 27 желтоқсандағы № 01-07/Д-1098//938 хатпен Президент Әкімшілігіне «Қазақтелеком» АҚ компаниялар тобын монополиясыздандыру барысы туралы тиісті ақпарат жолданды.

Анықтама:

Бүгінгі таңда «Самұрық-Қазына» АҚ және «Қазақтелеком» АҚ экономиканы жаңғырту және телекоммуникация саласын монополиясыздандыру жөніндегі комиссияның тапсырмасын орындау шеңберінде ірі Катар инвестормен қағидаттар туралы келісімге қол қойылды.

Мемлекет Басшысының сапары аясында Катарда қағидаттар туралы келісімге қол қойылды және инвестордың «Мобайл Телеком-Сервис» ЖШС қатысу үлесінің 100% сатып алу шарттарын айқындайды.

2-бағыт. Тауар нарықтарына кірудің әкімшілік және экономикалық кедергілерін қысқарту

7.

11-іс-шара. Әлеуметтік маңызы бар маршруттар бойынша ұлттық теміржол тасымалдаушысы келісімдерінің қолданылу мерзімдерін (5 жылдан 20 жылға дейін) айкындаудың регламенттелуін нақтылау

(аяқталу мерзімі -           2023 жылғы IV тоқсан)

ПӘ-ге ақпарат

ИИДМ

Орындалды

Әлеуметтік маңызы бар қатынастар бойынша жолаушыларды тасымалдауды жүзеге асыру мерзімін нақтылауды айқындау үшін шығыстары бюджет қаражаты есебінен ұзақ мерзімді субсидиялауға жататын әлеуметтік маңызы бар қатынастар бойынша жолаушыларды тасымалдауды жүзеге асыратын тасымалдаушыларды айқындау жөніндегі ашық тендер негізінде конкурс өткізу қағидаларының жобасы әзірленді (Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің міндетін атқарушының 2014 жылғы 30 қазандағы № 113).

Аталған жобада тасымалдаудың негізгі жағдайларында әлеуметтік маңызы бар қатынастар бойынша жолаушыларды тасымалдауды жүзеге асыру мерзімі бес жылды құрайды деп көзделеді.

Мұндай мерзімді белгілеу тасымалдаушылардың халықтың сапалы қызмет көрсету қажеттіліктерін қанағаттандыру, сондай-ақ осы саладағы бәсекелестікті дамыту үшін вагон паркін жаңартуға ынталандырылуына байланысты.

Көлік министрлігімен Президент Әкімшілігіне әлеуметтік маңызы бар қатынастар бойынша жолаушыларды тасымалдауды жүзеге асыру мерзімдерін белгілеу туралы ақпарат (2023 жылғы 29 желтоқсандағы № 01-20//Д-2594//938 1.6,1.7,2.11,2.12 т. хатпен) жолданды.

Президент Әкімшілігі Басшысының 2024 жылғы 12 қаңтардағы №23-5883 қарарымен осы іс – шараны орындаудың 2024 жылғы 29 желтоқсан жаңа мерзімі белгіленді.

8.

12-іс-шара.

Жекеше теміржол тасымалдаушыларының халықаралық қатынастарда тасымалдарды жүзеге асыруға қол жеткізуін қамтамасыз ету

(аяқталу мерзімі -                2023 жылғы IV тоқсан)

ПӘ-ге ақпарат

ИИДМ

Орындалды

Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына қатысушы мемлекеттердің, Грузияның, Латвия Республикасының, Литва Республикасының, Эстония Республикасының теміржол әкімшіліктері арасындағы халықаралық жолаушылар қатынасы туралы Келісімнің жекелеген нормаларын қолдану ерекшеліктері туралы келісімге (бұдан әрі-Келісім) сәйкес Келісімнің тарабы тек теміржол әкімшілігі болып табылады.

Қазіргі уақытта «Жолаушылар тасымалы» АҚ Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2004 жылғы 25 желтоқсандағы №1389 қаулысына сәйкес жолаушылардың ұлттық тасымалдаушысы болып табылады.

Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2015 жылғы 28 сәуірдегі № 502 бұйрығымен бекітілген облысаралық және халықаралық қатынастарда жолаушыларды тасымалдауды ұйымдастыру Қағидаларының 4-тармағына сәйкес халықаралық қатынастарда жолаушыларды тасымалдауды жолаушыларды Ұлттық тасымалдаушы облысаралық қатынастарда жүзеге асырады.

Бұл ретте басқа мемлекеттер қатысушыларының бастамасы бойынша басқа теміржол әкімшіліктерімен барлық өзара есеп айырысулар Қазақстан Республикасындағы «бір терезе» - «Жолаушылар тасымалы» АҚ арқылы ғана жүзеге асырылады.

Осыған байланысты Көлік министірлігі жеке тасымалдаушылардың халықаралық тасымалдарға қолжетімділігін қамтамасыз етуді тиімсіз деп санайды, өйткені басқа мемлекеттерге қатысушылардың жолаушылар тасымалдаушылары арасындағы өзара есеп айырысу тетігінің моделін айқындау және келісімге өзгеріс енгізу қажет болады, бұл ұзақ және проблемалық мәселе болып табылады.

Көлік министрлігімен Президент Әкімшілігіне жеке тасымалдаушылардың халықаралық қатынастарға қол жеткізуінің орынсыздығы туралы ақпараты (2023 жылғы 29 желтоқсандағы № 01-20//Д-2594//938 1.6,1.7,2.11,2.12 т. хатпен) жолдады.

Президент Әкімшілігі Басшысының 2024 жылғы 12 қаңтардағы №23-5883 қарарымен іс-шара бақылаудан алынды.

9.

14-іс-шара.

Тиісті тауар нарықтарындағы бәсекелестіктің жай-күйіне монополияға қарсы орган жүргізген талдаудың нәтижелері бойынша жетекшілік ететін салаларда бәсекелестікті дамыту жөніндегі жол карталарын әзірлеу және бекіту

(аяқталу мерзімі - IV тоқсан, жыл сайын)

тиісті тауар нарықтарында бәсекелестікті дамыту жөніндегі жол карталары

Салалық ОМО, БҚДА

Орындалды

Іс-шараны іске асыру шеңберінде    2022-2023 жылдарда БҚДА уәкілетті мемлекеттік органдармен бірлесіп мынадай жол карталарын әзірлеп, бекітті:

1)              ДСМ-мен бірлесіп 2022 жылғы          29 желтоқсандағы Денсаулық сақтау саласындағы бәсекелестікті дамыту жөніндегі жол картасы;

2)              АШМ және СИМ-мен бірлесіп 2022 жылғы 29 желтоқсандағы АӨК саласындағы бәсекелестікті дамыту жөніндегі жол картасы;

3)              ИИДМ және СИМ мен бірлесіп 2022 жылғы 30 желтоқсандағы Көмір өткізу нарығындағы бәсекелестікті дамыту жөніндегі жол картасы;

4)              ЭМ мен бірлесіп 2022 жылғы 30 желтоқсандағы Мұнай және мұнай өнімдері нарығындағы бәсекелестікті дамыту жөніндегі жол картасы;

5)              ИИДМ, ҰЭМ, АҚДМ-мен бірлесіп 2022 жылғы 29 желтоқсандағы тұрғын үй құрылысы саласындағы жол картасы;

6)              ДСМ-мен бірлесіп 2023 жылғы           1 ақпандағы Тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі шеңберінде және (немесе) міндетті медициналық сақтандыру жүйесінде дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды сақтау және тасымалдау қызметтері нарығында бәсекелестікті дамыту жөніндегі жол картасы;

7)              ИИДМ (КМ) бірлесіп 2023 жылғы 23 ақпандағы Азаматтық авиация саласындағы бәсекелестікті дамыту жөніндегі жол картасы;

8)              ИИДМ және ЦДИАӨМ бірлесіп 2023 жылғы 20 наурыздағы телекоммуникация нарығындағы бәсекелестікті дамыту жөніндегі жол картасы;

9)              ЭТРМ бірлесіп 2023 жылғы 4 тамыздағы қатты тұрмыстық қалдықтарды басқару саласындағы бәсекелестікті дамыту жөніндегі жол картасы;

10)          ИИДМ (КМ) бірлесіп 2023 жылғы 16 маусымдағы темір жол көлігі нарығындағы бәсекелестікті дамыту жөніндегі жол картасы.

3-бағыт. Кәсіпкерлік субъектілерінің мемлекеттік қолдау шараларына тең қол жеткізуін қамтамасыз ету

10.

16-іс-шара.

Ауыл шаруашылығында субсидияларға кемсітусіз қол жеткізуді қамтамасыз ету

(аяқталу мерзімі -               2023 жылғы IV тоқсан)

ПӘ-ге ақпарат

АІІІМ, БҚДА

Орындалды

Агроөнеркәсіптік кешенді (бұдан әрі – АӨК) субсидиялаудың тиімділігін арттыру мақсатында Ауыл шаруашылығы министрлігі субсидиялау жүйесіне реформа жүргізді.

Ауыл шаруашылығын субсидиялау жүйесін реформалау мақсатында Мемлекет басшысы 2022 жылғы 1 қыркүйектегі «Әділетті мемлекет. Біртұтас ұлт. Берекелі қоғам» Қазақстан халқына Жолдауында шаруа қожалығымен бірлесіп агроөнеркәсіптік кешенді мемлекеттік қолдау тәсілдемелерін қайта қарауды тапсырды.

Аталған тапсырмаға сәйкес үлкен жұмыс жүргізілді:

Осылайша, АӨК мемлекеттік қолдауды жетілдіру жөніндегі арнайы жұмыс тобы құрылды, оның құрамына АӨК ірі, орта және шағын субъектілерінің, салалық одақтар мен қауымдастықтардың, Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметтің, орталық мемлекеттік және жергілікті атқарушы органдардың, ғылыми ұйымдардың 200-ден астам өкілдері, сондай-ақ Парламент депутаттары кірді.

Талқылау қорытындысы бойынша және ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілердің (бұдан әрі – АШТӨ) пікірлерін ескере отырып, субсидиялау жүйесін реформалаудың ымыралы нұсқасы әзірленді, ол сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін барынша азайтуға және ауылдағы әлеуметтік-экономикалық тұрақтылықты сақтауға, сондай-ақ субсидия алушылар үшін мемлекеттік қолдауға тең қолжетімділікті қамтамасыз етуге мүмкіндік берді.

Субсидиялау рәсімдерінің ашықтығын қамтамасыз ету және оңайлату мақсатында негізгі мемлекеттік ақпараттық дерекқорымен интеграцияланған тегін Субсидиялаудың мемлекеттік ақпараттық жүйесі әзірленіп, енгізілді.

Жүйеде реттік нөмір бере отырып, бюджеттің болуына қарамастан өтінімдердің «Күту парағы» тетігі іске асырылды, бұл бюджетті фермер тарапынан қосымша іс-қимылсыз «Күту парағында» өтінімдер бойынша ғана бөлуге ықпал ететін болады. Бұл тәсілдеме қаражатты бөлудің ашықтығын қамтамасыз етеді және субсидияларды төлеу кезінде адами факторды болдырмайды, сондай-ақ берілген өтінімдерді кезек тәртібімен қанағаттандыруға кепілдік берді.

Субсидиялаудың жаңа жүйесінің түйінді сәттері қарсы міндеттемелердің орындалуын бақылаудың және оларды бағалаудың пәрменді құралдарын енгізу тетіктері арқылы бөлінген субсидиялардың тиімділігі мен нәтижелілігін арттыру, сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін барынша жою және цифрландыру есебінен субсидиялар алу рәсімін оңайлату болып табылады.

Осылайша, қабылданған шаралар ауыл шаруашылығының барлық субъектілері үшін субсидияларға кемсітусіз қолжетімділікті қамтамасыз етуге мүмкіндік берді.

Ауыл шаруашылығы министрлігімен Президент Әкімшілігіне субсидиялаудың әзірленген және енгізілген тегін Мемлекеттік ақпараттық жүйесі туралы ақпарат (2023 жылғы 27 желтоқсандағы № 1-1-2/Д-1554//938 16т. хатпен) жолданды.

4-бағыт. Мемлекет қатысатын нарық субъектілерінің үлесін қысқарту

11.

17-іс-шара. Секторлық талдаудың қорытындысы бойынша мемлекеттік кәсіпорындарды, акцияларының (жарғылық капиталға қатысу үлестерінің) елу пайызынан астамы мемлекетке тиесілі заңды тұлғаларды және олармен үлестес заңды тұлғаларды жекешелендіру бойынша ұсыныстар енгізу

(аяқталу мерзімі –            IV тоқсан, жыл сайын)

ПӘ-ге ұсыныстар

БҚДА

Орындалды

Кәсіпкерлік кодекстің (бұдан әрі - Кодекс) 90-6-бабының 27) тармақшасына сәйкес Агенттік жыл сайын, есепті жылдан кейінгі жылдың 5 қаңтарынан кешіктірмей, Қазақстан Республикасының Үкіметіне мемлекеттік кәсіпорындарды, акцияларының (жарғылық капиталға қатысу үлестерiнiң) елу пайыздан астамы мемлекетке тиесілі заңды тұлғаларды және олармен үлестес заңды тұлғаларды бәсекелестік ортаға беру жөніндегі ұсыныстарды және мемлекеттік кәсіпорындар, акцияларының (жарғылық капиталға қатысу үлестерiнiң) елу пайыздан астамы мемлекетке тиесілі заңды тұлғалар және олармен үлестес заңды тұлғалар жүзеге асыратын қызмет түрлерінің тізбесін жаңартып отыру жөнінде ұсыныстарды жібереді.

Бұдан басқа, осындай іс – шаралар Қазақстан Республикасында бәсекелестікті қорғау мен дамытудың 2022-2026 жылдарға арналған тұжырымдамасында (Қазақстан Республикасы Президентінің 2022 жылғы                     22 маусымдағы Жарлығы, бұдан әрі-Тұжырымдама) бекітілген.

Бұдан әрі Агенттік енгізген ұсыныстар Үкімет жанындағы Экономиканы жаңғырту жөніндегі мемлекеттік комиссияда (Премьер-Министрдің төрағалығымен) қаралады, онда ұсынылған компанияларды Жекешелендірудің кешенді жоспарына енгізу (енгенгзбеу) туралы шешім қабылданады.

Агенттік Үкіметпен бірлесіп 2022 - 2023 жылдары атқарған жұмыстары туралы

2022 жылы Агенттіктің бастамасы бойынша Үкіметтің 2022 жылғы 2 ақпандағы №44 қаулысымен «Жекешелендірудің 2021 – 2025 жылдарға арналған кейбір мәселелері туралы» Үкіметтің 2020 жылғы 29 желтоқсандағы № 908 қаулысына квазимемлекеттік сектордың жекешелендірілетін субъектілерінің тізіміне енгізу өлшемшарттарын айқындауды көздейтін өзгерістер енгізілді.

Бұдан басқа, 2022 жылы Агенттік «Мемлекеттің кәсіпкерлік ортада болуының орындылығын анықтау мақсатында жай-күйге секторалдық талдау жүргізу қағидаларын» (бұдан әрі - Қағидалар) әзірлеп, Төрағаның 2022 жылғы                                  21 маусымдағы № 170/НҚ бұйрығымен бекітті.

Сондай-ақ, пилоттық режимде секторалдық талдау жүргізілді, оның қорытындысы бойынша Агенттік Үкіметке жекешелендіруге 91 объектіні, оның ішінде Алматы және Ақтөбе қалаларында 66 объектіні және бүкіл ел бойынша облыстық және республикалық маңызы бар барлық қалаларда абаттандыру, күзет және стоматологиялық қызметтер саласындағы 25 субъектіні ұсынды.

Сонымен қатар, Премьер-Министрдің төрағалығымен өткен Экономиканы жаңғырту жөніндегі мемлекеттік комиссияның 2022 жылғы 1 тамыздағы              № 20-04/ жұмыс отырысында Агенттік ұсынған 91 объектінің 11-ін (немесе 12%) ғана Жекешелендірудің                          2021-2025 жылдарға арналған кешенді жоспарына енгізу туралы шешім қабылданды.

Бұдан әрі, Агенттік қызметін жетілдіру шеңберінде, Қағидаларын жекешелендіру құралдарымен, оның ішінде секторлық талдау жүргізудің көп деңгейлі әдістемесін қалыптастыру үшін, негізделген өлшемшарттарды әзірлеу бөлігінде жетілдірілді.

Пысықталған Қағидалар негізінде              2022 жылдың қорытындысы бойынша, экономиканың бірқатар секторларында спектрлік талдау жүргізілді.

Мәселен, 2022 жылғы жұмыс қорытындысы бойынша мынадай салаларда қызмет көрсететін 100 кәсіпорынның ішінен жекешелендіру үшін кезекті тізбе айқындалды: ақпарат және байланыс (газеттер шығару, телевизиялық бағдарламалар жасау және трансляциялау жөніндегі қызмет, журналдар мен мерзімді басылымдар шығару, телекоммуникациялық қызметтердің басқа түрлері, радиохабар тарату), құрылыс (өзге де мамандандырылған құрылыс жұмыстары, басқа топтарға кіргендер, құрылыс жобаларын әзірлеу, тұрғын және тұрғын емес ғимараттар салу, өзге де құрылыс-монтаж жұмыстары, өзге де мамандандырылған құрылыс жұмыстары, басқа топтарға кірмеген); ауыл шаруашылығы, орман және балық шаруашылығы (дәнді дақылдарды (күрішті қоспағанда), бұршақ дақылдарын және майлы тұқымдарды өсіру, қауіпті емес қалдықтарды жинау, аралас ауыл шаруашылығы, тұщы су аквамәдениеті, күріш өсіру, орман шаруашылығы саласындағы техникалық қызметтер, шошқа мен торай өсіру); көлік және қоймалау (қалалық және қала маңындағы жолаушылар жер үсті көлігі, құрлық көлігі саласындағы қызметтер, тасымалдау кезіндегі өзге де ілеспе қызметтер, жүкті қоймалау және сақтау, әуе көлігі саласындағы қызметтер, теңіз және жағалаудағы жүк көлігі); қаржылық және сақтандыру қызметі, сондай-ақ қызметтердің өзге де түрлерін ұсыну.

Сонымен қатар, жекелеген тауар нарықтарындағы бәсекелестіктің жай-күйіне жүргізілген талдаулар қорытындылары бойынша (Кәсіпкерлік кодекстің 196-бабына және 2022 жылғы 3 мамырдағы № 13 Тауар нарықтарындағы бәсекелестіктің жай-күйіне талдау жүргізу жөніндегі әдістемеге сәйкес) Агенттік қосымша ақпараттық технологиялар, байланыс және көлік саласындағы 5 (бес) нарық субъектісін Жекешелендірудің кешенді жоспарына енгізуді ұсынды.

Осылайша, Агенттік талдау қорытындысы бойынша квазимемлекеттік сектордың 105 субъектісін жекешелендіруге ұсынды.

Бұл ұсыныстар Үкіметке Агенттіктің 2023 жылғы 30 желтоқсандағы                         № 01-09/Д-134//21-01-7.1 1 және 2023 жылғы 14 ақпандағы № 01-09/Д-58//20-15/01-73//375-V,1п.90-6.27 хаттарымен жіберілді.

Бүгінгі күнге дейін Премьер-Министрдің орынбасары төрағалығымен Жекешелендірудің 2021 – 2025 жылдарға арналған кешенді жоспарын өзектілендіру бойынша бірқатар кеңестер өткізілді, оның шеңберінде ұсынылған 105 субъектінің ішінен, 9-ы таратылды, 3-еуі жекешелендірілді, сондай-ақ 5 субъектінің тізімде қайталанатыны анықталды. Жекешелендіру жоспарына 21 субъектіні енгізу алдын ала қолдау тапты.

   Бүгінгі күні, Ұлттық экономика министрлігінің ақпараты зерделенді. Мәселен, Министрлікпен бірлескен жұмыстың қорытындысы бойынша, бұрын бәсекелестік ортаға берілуге жататын             67 кәсіпорынның тізбесі қалыптастырылды.

Сонымен қатар, жергілікті және орталық мемлекеттік органдардың ақпараты бойынша 67 ұйымның 8 өз қызметін жүзеге асырмайды немесе бәсекелестік ортаға берілген.

Сонымен қатар, салалық мемлекеттік органдар 37 ұйымды (19 БАҚ, құрылыс саласындағы 6 ұйым, көлік және қоймалау саласындағы 4 ұйым, Ауыл шаруашылығы саласындағы 2 Ұйым және өзге де салалардағы 6 ұйым) мемлекеттік меншікте ұстауды ұсынады.

Баяндалғанды ескере отырып, ағымдағы жылғы 21 маусымдағы жұмыс тобы отырысының қорытындысы бойынша қалған 22 объектінің ішінен:

-  10 нысан бойынша жекешелендіру мақұлданды;

- 12 ұйым бойынша Премьер-Министрдің орынбасары мүдделі мемлекеттік органдармен бірлесіп оларды жекешелендірудің орындылығын қайта қарауды тапсырды.

Осылайша, жоғарыда аталған тізбені әзірлеу қорытындысы бойынша ҰЭМ жекешелендіру жоспарына 10 ұйымды («Atameken Zhetysu» микроқаржы ұйымы» ЖШС, «Tas Global TRADING» ЖШС, «Алматы облысының Өңірлік даму орталығы» ЖШС, «Авто транс Семей» ЖШС, «Қызылорда «Автобус Паркі» ЖШС, «Алматыэлектротранс» ЖШС, «№1 автобус паркі» АҚ, Tele2/Altel, «Qazcloud» ЖШС, «Kcell» АҚ) қосуды ұсынады.

Өз кезегінде, мемлекет иелігінен алу бойынша жұмыстырын Үкімет жүргізетінін (Кешенді жоспарды жүргізу және өзектендіру Үкіметке бекітілген) атап өтеміз, оның шеңберінде Агенттік объектілерді жекешелендіру бойынша тек ұсыныстарды (бәсекелестік жай-күйі тұрғысынан) енгізумен заңды түрде шектеледі және жекешелендіру бойынша тікелей тетіктер мен құралдар жоқ.

Осы ретте, Агенттік төрағансының 2023 жылғы 26 шілдедегі № 189/НҚ бұйрығымен (бұдан әрі – Әдістемелік ұсынымдар) бекітілген «Мемлекеттің кәсіпкерлік ортада болуының орындылығын анықтау мақсатында секторлық талдау жүргізу бойынша әдістемелік ұсынымдар» әзірледі. Әдістемелік ұсынымдар сәйкесінше                2023 жылғы 27 және 28 шілдеде Агенттіктің аумақтық бөлімшелеріне және жергілікті атқарушы органдарға жұмыста басшылық ету үшін жіберілді.

Осылайша, жүргізілген талдаулардың қорытындысы бойынша Агенттік негізінен білім беру, стоматология, ҚТҚ, БАҚ және басқа да салаларда бәсекелестік ортаға беруге жататын 43 кәсіпорынның кезекті тізбесін қалыптастырды.

Бәсекелестік ортаға беруге іріктеудің негізгі критерийі бәсекелестіктің жай-күйіне жүргізілген талдау нәтижелері, жекешелендірілетін квазимемлекеттік сектор субъектілерінің тізіміне енгізу критерийлеріне (қағидаттарына) (Үкіметтің 2020 жылғы 29 желтоқсандағы № 908 қаулысының 1.2-тармағы) және Кәсіпкерлік кодекстің 192-бабының нормаларына сәйкестігі болды.

Бұдан басқа, Агенттіктің бастамасы бойынша Үкіметтің 2023 жылғы 25 желтоқсандағы №1177 қаулысымен «Жекешелендірудің 2021-2025 жылдарға арналған кейбір мәселелері туралы» 2020 жылғы 29 желтоқсандағы № 908 қаулысына Жекешелендіру объектілерін және жекешелендірудің 2021-2025 жылдарға арналған Кешенді жоспарын қосу және алып тастау жөніндегі әдістемені енгізуді көздейтін өзгерістер мен толықтырулар енгізілді.

Баяндалғанды ескере отырып, Кәсіпкерлік кодекстің 90-6-бабының 27) тармақшасын орындау шеңберінде жүргізілген жұмыстың нәтижелері одан әрі жұмыс істеу үшін Үкіметтің атына жіберілетін болады

Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігімен жоғарыда аталған ақпаратты Президент Әкімшілігіне (2023 жылғы 29 желтоқсандағы № 01-11/Д-1216//7527 ПАБ-5 17т. хатпен) жолдады.

Президент Әкімшілігі Басшысының 2024 жылғы 8 желтоқсандағы № 23-5881 қарарымен жұмысты жалғастыру және көрсетілген мерзімде ақпарат енгізу тапсырылды.

12.

18-іс-шара. Жолаушыларды тасымалдау қызметіне қатысатын квазимемлекеттік сектор компаниялары акцияларының пакетін өткізу мәселесін пысықтау

(аяқталу мерзімі -                2023 жылғы IV тоқсан)

ПӘ-ге ұсыныстар

ИИДМ, БҚДА

Орындалды

«Жекешелендірудің 2021 – 2025 жылдарға арналған кейбір мәселелері туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 29 желтоқсандағы № 908 қаулысымен «Эйр Астана» АҚ және «QAZAQ AIR» АҚ жекешелендірудің 2021-2025 жылдарға арналған Кешенді жоспарына (бұдан әрі – № 908 ҚРҮҚ) енгізілді, іске асыру тәсілдері 2023-2024 жылдары IPO және 2023 жылы ашық екі кезеңдік конкурс өткізу.

«Эйр Астана» АҚ қатысты.

«Самұрық-Қазына» АҚ (бұдан әрі – Қор) ақпаратына сәйкес 2018 жылғы 31 мамырда Қордың директорлар Кеңесінің шешімімен Қазақстанда «Бостон Консалтинг Групп Интернэшнл, Инк» компаниясы филиалының тәуелсіз консультантының ұсынымын ескере отырып, тиісті Қор биржасының қағидаларына сәйкес ұйымдастырылған нарықта бағалы қағаздарды орналастыру жолымен «Эйр Астана» АҚ акциялар пакетін сату тәсілі айқындалды.

2020 жылғы 10 маусымда ҚР Экономикасын жаңғырту мәселелері жөніндегі мемлекеттік комиссия (бұдан әрі – Мемлекеттік комиссия) жарияланған акциялардың қосымша пакетін орналастыру және Қорға тиесілі акцияларды ішінара орналастыру арқылы «Эйр Астана» АҚ IPO өткізу құрылымын келіскен.

«Эйр Астана» АҚ Citigroup Global Markets Limited, Jefferies International Limited бірлескен жаһандық үйлестірушілері және заң кеңесшісі ретінде – «Дентонс Қазақстан» ЖШС тартылды.

«Дентонс Қазақстан» ЖШС «Эйр Астана» АҚ IPO өткізу мүмкіндігі үшін нормативтік құқықтық актілерге қажетті өзгерістерге талдау жүргізді, оған сәйкес ҚР Үкіметінің қаулыларына өзгерістер енгізу талап етіледі.

Осыған байланысты, 2023 жылғы 12 қазанда Мемлекеттік комиссиямен Қордың ұсынысы бойынша Қорға тиесілі «Эйр Астана» АҚ акциялар пакетінің мөлшерін 51%-дан кем (IPO шеңберінде жарияланған «Эйр Астана» АҚ жай акцияларын орналастыру нәтижесінде Қор үлесінің азаюының әсерін ескере отырып, 10-12%-ға) төмендетуді болжайтын «Эйр Астана» АҚ IPO өткізу тәсілдерін, мерзімі мен құрылымын IPO шеңберінде келісілген.

Сонымен қатар, Мемлекеттік комиссия ҰЭМ-ге КМ және Қормен бірлесіп заңнамада белгіленген тәртіппен бірінші басшылары Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің ұсынуы бойынша немесе онымен келісу бойынша лауазымға тағайындалатын немесе лауазымнан босатылатын, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Үкіметінің шешімі бойынша лауазымға тағайындалатын немесе лауазымнан босатылатын ұлттық басқарушы холдингтердің, ұлттық холдингтердің, ұлттық компаниялардың, коммерциялық емес акционерлік қоғамдардың, даму институттарының, мемлекеттік жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарының және өзге де ұйымдардың тізімінен «Эйр Астана» АҚ шығару бөлігінде «Эйр Астана» АҚ IPO өткізу үшін қажет № 908 ҚРҮҚ-ға және «Қазақстан Республикасының Үкiметi, Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі тағайындайтын, онымен келiсу бойынша немесе оның ұсынуымен тағайындалатын лауазымды адамдар бойынша кадр мәселелерін шешу тәртібі туралы» ҚР Үкіметінің 2002 жылғы 16 шілдедегі №784 қаулысына тиісті өзгерістер мен толықтырулар енгізуге бастамашылық жасауды тапсырды.

Қазіргі уақытта жоғарыда көрсетілген қаулыларға тиісті өзгерістер мен толықтырулар енгізу жөніндегі жобалар ҚР Үкіметінің аппаратында қаралуда.

«QAZAQ AIR» АҚ-ға қатысты.

2022 жылғы 30 желтоқсанда Мемлекеттік комиссия ашық екі кезеңдік конкурс өткізу арқылы «QAZAQ AIR» АҚ акциялар пакетінің 100% -на дейін бәсекелестік ортаға беру тәсілін келіскен.

«QAZAQ AIR» АҚ акцияларының 100% ең төменгі құны тәуелсіз бағамен айқындалды: 10,2 млрд. теңге. Инвестордың қордың пайдасына жеңілдікті мөлшерлемелер бойынша борышты қайтару бойынша міндеттемелері: 38 млрд. теңге.

2023 жылғы 18 тамызда өтінімдерді қабылдаудың аяқталу мерзімін 2023 жылғы 13 қарашаға дейін айқындай отырып, конкурсты өткізудің басталғаны туралы хабарлама жарияланды.

Конкурсты өткізу кезеңінде қазақстандық және шетелдік әлеуетті инвесторлардың кең ауқымы қызығушылық танытты және олардың кейбіреулері компанияның өзіндік кешенді сараптамасын (Due Diligence) өткізді.

2023 жылғы 13 қарашада өтінімдерді қабылдау аяқталғаннан кейін конкурс шарттарына сәйкес конкурстық өтінімдердің болмауына байланысты Конкурс өткізілмеді деп танылды.

Қайта ашылған екі кезеңдік конкурсты өткізудің шарттары мен мерзімдері «Самұрық-Қазына» ҰӘҚ» АҚ Директорлар кеңесінің 2020 жылғы 14 желоқсандағы шешімімен бекітілген дауыс беретін акцияларының (қатысу үлестерінің) елу және одан көп пайызы тікелей немесе жанама түрде меншік құқығында «Самұрық-Қазына» ҰӘҚ» АҚ-ға тиесілі «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры» акционерлік қоғамының және ұйымдардың активтерін бәсекелестік ортаға беру қағидаларына сәйкес белгіленген тәртіппен айқындалады және жария хабарлау жолымен жарияланады.

Көлік министрлігімен Президент әкімшілігіне тиісті ұсыныстар (2023 жылғы 7 желтоқсандағы № 01-19-12//Д-2594//938 хатпен) жолданды.

Президент Әкімшілігі Басшысының 2023 жылғы 15 желтоқсандағы № 23-5578 қарарымен жұмысты тиісті шаралар қабылдаумен жалғастыру тапсырылды.

Жоғарыда көрсетілген тапсырманы орындау мақсатында Қазақстан Республикасы Көлік министрлігі «Самұрық-Қазына» АҚ ұлттық әл-ауқат қоры және дауыс беретін акцияларының (қатысу үлестерінің) елу пайызынан астамы тікелей қатысатын ұйымдардың активтерін бәсекелестік ортаға беру қағидаларына сәйкес «QAZAQ AIR» АҚ акциялар пакетінің 100% - на дейін бәсекелестік ортаға беру тәсілін жүргізуді қолдайды немесе «Самұрық-Қазына» АҚ Директорлар кеңесінің 2020 жылғы 14 желтоқсандағы шешімімен бекітілген «Самұрық-Қазына» АҚ-ға меншік құқығымен жанама түрде тиесілі.

13.

19-іс-шара. Республикалық және облыстық маңызы бар қалаларда мемлекет қатысатын 6 автобус паркін жекешелендіру мәселесін пысықтау

(аяқталу мерзімі -                2023 жылғы II тоқсан)

ПӘ-ге ұсыныстар

БКДА, ЖАО, ИИДМ

Орындалды

Осы іс-шараны іске асыру шеңберінде БҚДА ЖАО - ға сұраулар жіберілді және ЖАО-дан ұсынылған ақпаратқа сәйкес мемлекеттің қатысуымен автобус парктері өз қызметін 6 өңірде жүзеге асырады:

1. Астана қ. – «№ 1 автобус паркі» АҚ;

2. Алматы қ. – «Алматыэлектротранс» ЖШС;

3. Шымкент қ. – «Shymkent Bus «Басқарушы компаниясы» ЖШС;

4. Абай облысы – «Авто Транс Семей» ЖШС;

5. Ақтөбе облысы – «Ақтөбе қаласының жолаушылар автокөлік кәсіпорны» ЖШС (бұдан әрі – ЖАК);

6. Қызылорда облысы – «Қызылорда» Автобус Паркі» ЖШС.

Астана қаласының әкімдігі 2023 жылы коммуналдық автобус паркін оңтайландыру бойынша жұмыс жүргізді (2023 жылғы қаңтарда жеке автопарктерге 40 бірлік көлік құралы қайталама лизингке берілді). Автобус паркін оңтайландыру бойынша одан әрі жұмыс 2023-2024 жылдар аралығында жалғасады.

Ақтөбе облысы бойынша әкімдіктің ақпараты бойынша, ЖАК сауда-саттыққа          3 рет қойылды және әлеуетті қатысушылардың болмауына байланысты тендер өткізілмеді деп танылды.

Осыған байланысты ЖАК-ты жою туралы шешім қабылданды.

Шымкент қаласының әкімдігі «Shymkent «Әлеуметтік кәсіпкерлік корпорациясы» АҚ-ның «Shymkent Dus»Басқарушы компаниясы» ЖШС-не 2024 жылға дейін қатысу үлесін бәсекелестік ортаға беру жөніндегі іс-шаралар жоспарын ұсынды.

Алматы қаласының әкімдігі автопаркті іске асыруды тиімсіз деп санайды, өйткені жеке тасымалдаушылар экологиялық көлікті сатып алуда жоғары құны себебінен қаржылық жағынан шектелген және автопаркті жекешелендіру кезінде кәсіпорынның 3 мыңға жуық қызметкерін одан әрі жұмысқа орналастыруға және сақтауға байланысты әлеуметтік шиеленіс тәуекелдері туындауы мүмкін.

Абай облысының әкімдігімен 2026 жылға дейін «АвтоТрансСемей» ЖШС (бұдан әрі – ЖШС) автобус паркін жекешелендіру бойынша іс-шаралар жоспары ұсынылды, өйткені ЖШС «ҚДБ Лизинг» АҚ алдында міндеттемелері бар.

Қызылорда облысының әкімдігі 2030 жылдың соңына дейін жекешелендіру жоспарын ұсынды, өйткені «Қызылорда» Автобус Паркі» ЖШС-нің Еуропалық даму және қайта құру банкі алдындағы міндеттемелері бар.

Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігімен Президент Әкімшілігіне ұсыныстар (2023 жылғы 30 маусымдағы № 01-07/19 т. хатпен) жолданды.

Президент Әкімшілігі Басшысының  2023 жылғы 14 шілдедегі № 23-3447-2 қарарымен іс-шара БҚДА бақылауынан алынды.

Бұл ретте Үкіметке осы мәселені Президент Әкімшілігін жарты жылдық негізде хабардар ете отырып, Қазақстан Республикасының экономикасын жаңғырту жөніндегі мемлекеттік комиссия жанындағы мемлекетсіздендіру және жекешелендіру мәселелері бойынша ұсынымдар әзірлеу жөніндегі жұмыс тобы шеңберінде қарау тапсырылды.

14.

20-іс-шара. Тиісті тауар нарықтарындағы бәсекелестіктің жай-күйіне мемлекеттік тапсырмалар институтының қатысуы мен ықпалын барынша азайтуға бағытталған іс-шаралар кешенін жүзеге асыру

(аяқталу мерзімі -              IV тоқсан, жыл сайын)

ПӘ-ге ақпарат

БҚДА

Орындалды

Бюджет заңнамасына сәйкес квазимемлекеттік сектор субъектілеріне мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық тұрақтылығын және (немесе) Әлеуметтік-мәдени дамуын қамтамасыз етуге бағытталған жекелеген қызметтер көрсетуге тікелей тапсырыс беру мемлекеттік тапсырма болып табылады.

Бұл тетіктің болуы аса шұғыл, маңызды және күрделі жобаларды іске асыру кезінде мемлекеттің болу қажеттілігіне байланысты (мысалы, сейсмикалық мониторинг, тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемін қаржыландыруды қамтамасыз ету, зымыран-ғарыш қызметінің әсеріне ұшыраған аумақтарды мониторингтеу және т.б.).

Мемлекеттік тапсырмаларды жүзеге асыру кезінде бизнестің мүдделері қозғалатындықтан, бәсекелестік құрамдас бөлік толығымен алынып тасталатындықтан, мемлекеттік тапсырмаларды жоспарлау «Атамекен» ҰКП мен монополияға қарсы органның оң қорытындыларының болуын ескере отырып жүзеге асырылады.

Мемлекеттік тапсырмаларды талдау олардың санының жоспарлы төмендеуімен қаржылық көрсеткіштердің жыл сайынғы өсу серпінін көрсетті.

Мәселен, өткен кезеңде                   2021-2022 жылдар аралығында мемлекеттік тапсырмаларды іске асыруға бөлінетін қаражат сомасы 182,1-ден 329,1 млрд. теңгеге дейін өсті, келісілген өтінімдердің жалпы саны тиісінше 157 және 119.

Бұл ретте Агенттіктің оң қорытындысын алу үшін мемлекеттік органдардың өтініштерінің саны да азаймайды.

Аталған фактілер мемлекеттік органдар мемлекеттік тапсырмалар институтын ведомстволық бағынысты ұйымдарды ұстау үшін жиі пайдалана отырып, барлық жерде қолданған кезде қалыптасқан тәжірибенің арқасында мүмкін болды. Бұл мұндай институттың өмір сүруін жалғастыру қажеттілігіне күмән келтіреді.

Осыған байланысты, Мемлекеттік сатып алу тетігін қолдану арқылы аса шұғыл және маңызды жобаларды іске асыра отырып, қажет болған жағдайда оларды бір көзден сатып ала отырып, қазіргі мемлекеттік тапсырмалар институтын жою жөнінде шаралар қабылдау жеке бастаманы дамыту үшін маңызды драйвер бола алады.

Өз кезегінде кәсіпкерлікті дамыту жөніндегі Ұлттық жобада олардың санын кезең-кезеңімен азайта отырып, мемлекеттік тапсырмалар үшін индикаторлар белгіленді.

Анықтама:

2021 жылға-157, 2022 жылға – 130, 2023 жылға – 110, 2024 жылға – 90, 2025 жылға – 70 дана.

Бүгінгі күні мемлекеттік тапсырмалар үшін Ұлттық жобада белгіленген сандық индикаторлар Бәсекелестік саясатты сапалы іске асыруға толық көлемде ықпал етпейді.

Сандық көрсеткіштерге қол жеткізу іс жүзінде бөлінген қаражаттың негізгі үлесі квазимемлекеттік құрылымдардың қолына шоғырланған кезде ойдан шығарылған нәтижеге әкеледі.

Мемлекеттік тапсырмалардың ерекшелігін ескере отырып, бизнес мәлімделген барлық жұмыс көлеміне сәйкес келмейді. Бірақ кейбір жағдайларда қызметтердің бір бөлігін жеке кәсіпкерлік субъектілерінің күшімен жүзеге асыруға болады. Сондықтан мемлекеттік тапсырмаларды келісу кезінде бүгінде монополияға қарсы орган жұмыстардың бір бөлігін жеке кәсіпкерлік субъектілеріне беру туралы шарттар қояды.

Бұрын қолданыста болған тәртіпте бірлескен орындаушыны таңдау конкурстық рәсімдерді өткізбей жүзеге асырылды. Бұл жекелеген жағдайларда белгілі бір мемлекеттік тапсырмалардың ерекшелігіне байланысты (мысалы, ғарыш саласында халықаралық келісімдерді іске асыру, олимпиаданы қайта тарату және т.б.).

Осы мәселені шешу үшін монополияға қарсы органға конкурс арқылы бәсекелестік ортаға беруге жататын жұмыс көлемін айқындау құзыретін беретін норма қабылданды.

Енді жұмыстың жекелеген түрлері конкурстық негізде қосалқы мердігерлерге берілетін болады.

Мұндай тәжірибені монополияға қарсы орган қазірдің өзінде қолданады, бұл алдағы кезеңде мемлекеттік тапсырмаларды іске асыруға арналған сомалардың шамамен 7% бәсекелестік ортаға беруге мүмкіндік береді.

Осыған байланысты бәсекелестік саясатты сапалы іске асыру үшін сандық көрсеткіштерден жиынтыққа ауыса отырып, берілген индикаторларды қайта бөлу бойынша жұмыс жүргізу қажет.

Мәселен, мемлекеттік тапсырмаларды жыл сайын олардың төмендеуі кезінде талдау жиынтық мәнде өсу серпінін көрсетті (2022 жылы 2021 жылмен салыстырғанда 1,8 еседен астам).

Сапалы іске асыру үшін баяндалған бәсекелестік саясаттың негізінде Агенттіктің даму жоспарында, Агенттіктің 2023 жылға арналған жұмыс жоспарында және Агенттіктің 2023 жылға арналған Операциялық жоспарында бекітілген индикаторларды қайта қарау бойынша жұмыс жүргізілді:

- сандық көрсеткіштерден жиынтық мәндерге көшу (ақшалай түрде);

– конкурстық рәсімдер арқылы жеке секторға қосалқы мердігерлікке берілетін қаражат көлемі бойынша жыл сайынғы прогрессивті көрсеткіштерді белгілеу (2023 ж. – 5%, 2024 ж. – 7%, 2025 ж. – 9%, 2026 ж. – 10%, 2027 ж. - 15%).

БҚДА баяндаған қаражаттың белгілі бір көлемін конкурстық рәсімдер арқылы қосалқы мердігерлікке жеке секторға беру бойынша жұмыс жүргізді.

Осы жұмыстың нәтижесінде қолда бар 369 млрд теңгенің 21,9 млрд теңгесі (немесе 5,9%) бәсекелестік ортаға берілді.

Атап айтқанда, конкурстық рәсімдер арқылы жеке секторға қаражаттың белгілі бір көлемін беруге ықпал ететін индикаторларды айқындау қажет.

Бұрын қолданыста болған тәртіппен қызметтерді мемлекеттік тапсырма нысанасына жатқызу үшін нақты критерийлер болған жоқ: мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық тұрақтылығын және (немесе) әлеуметтік-мәдени дамуын қамтамасыз ету жөніндегі жалпы нормалар мемлекеттік тапсырманың мәнін әрдайым көрсете бермейді және оларды мемлекеттік органдар ведомстволық бағынысты ұйымдардан тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) бәсекеге қабілетсіз сатып алу үшін пайдалана алады.

Мемлекеттік қатысуды шектеу үшін мемлекеттік тапсырмаларды іске асыру мүмкін болатын салалардың (салалардың) тізбесі қалыптастырылды. Оның                    26 тармағы бар және болашақта бәсекелестіктің даму деңгейін ескере отырып қысқартылатын болады.

Бұл шара бюджеттік бағдарламалар әкімшілеріне бәсекелестік дамыған тауар нарықтарында мемлекеттік тапсырмаларды іске асыруды жоспарлауға мүмкіндік бермейді.

Сондай-ақ қызметтерді мемлекеттік тапсырмаға жатқызу үшін, атап айтқанда, мемлекеттің ұлттық қауіпсіздігін, қорғаныс қабілетін қамтамасыз ету, стратегиялық объектілерді, ақпараттандырудың аса маңызды объектілерін ұстау, тауар нарықтарында бәсекелестіктің болмауы не төмен деңгейі, не тауардың, зияткерлік меншік объектілерінің бірегейлігі үшін өлшемшарттардың толық тізбесі қалыптастырылды.

Заңнамалық деңгейде салалар мен өлшемдерге сәйкес келмейтін тапсырыстарды мемлекеттік тапсырмалар тізбесіне енгізуге тыйым салу көзделген.

Бюджет кодексіне және монополияға қарсы органға конкурс арқылы бәсекелестік ортаға беруге жататын жұмыстардың жоғарыда көрсетілген көлемін айқындауға мүмкіндік беретін нормаға енгізілген.

Бұл экономиканы одан әрі мемлекет иелігінен алуды нығайтуға мүмкіндік береді және бәсекелестікті дамытуға жағдай жасайды.

Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігімен Президент әкімшілігіне тиісті ұсыныстар (2023 жылғы                          21 желтоқсандағы № 01-11//Д-1098//938 хатпен) жолданды.

Президент Әкімшілігі Басшысының  2023 жылғы 28 желтоқсандағы № 23-5798 қарарымен жұмысты жалғастыру тапсырылды.

15.

21-іс-шара.

Арнайы құқықтың жекелеген субъектілерінің қызметіне талдау жүргізу және олардың функцияларын бәсекелес ортаға беру бойынша ұсыныстарды тұжырымдау

(аяқталу мерзімі -                2026 жылғы IV тоқсан)

ПӘ-ге ұсыныстар

БҚДА, ҰЭМ, Қаржымині

Орындалуда  

Мемлекет басшысының тапсырмаларын іске асыру үшін Кәсіпкерлік Кодекске (бұдан әрі-Кодекс) экономикалық қызметтің кейбір түрлерін орындауға айқындалған операторлардың қызметін реттейтін «арнайы құқық» институтын регламенттейтін түзетулер енгізілді. Заң 2022 жылдың 1 шілдесінде күшіне енді.

Бұдан басқа, 2022 жылғы 1 қыркүйектегі «Әділ мемлекет. Біртұтас ұлт. Гүлденген қоғам» Президент қазірдің өзінде құрылған операторларды бәсекелестік ортаға беру немесе оларды монополистер айқындау және соның салдарынан олардың қызметін арнайы монополияға қарсы құқық шеңберінде реттеу туралы тапсырма берді.

Бұдан басқа, кәсіпкерлік Кодекстің 193-бабының 13-тармағына сәйкес монополияға қарсы орган жыл сайын мемлекеттік монополияның жекелеген субъектілерінің қызметіне, арнайы құқыққа талдау жүргізеді және есепті жылдан кейінгі жылдың 5 қаңтарынан кешіктірмей Үкіметке мемлекеттік монополия, арнайы құқық саласына жатқызылған қызметті бәсекелестік ортаға беру жөнінде ұсыныстар жібереді.

Мәселен, 2023 жылы БҚДА заңнамалық бекітілген құзыреттілік, тұжырымдаманы орындау, жеке, заңды тұлғалардың өтініштерін қарау, сондай-ақ мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл шеңберінде кейбір операторлардың қызметіне талдау жүргізілді, аяқтау қорытындысы бойынша БҚДА оларды операторлық мәртебесінен айыру не олардың қызмет саласын шектеу туралы ұсынысы әзірленді.

Осы міндетті іске асыру үшін тиісті түзетулер «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне бәсекелестік мәселелері бойынша өзгерістер енгізу туралы» Заң жобасына (алтыншы монополияға қарсы пакет) енгізілген. Қазіргі уақытта заң жобасы мүдделі мемлекеттік органдармен келісу сатысында тұр (ПИ-100139).

Аталған заң жобасына келесі операторлар енгізілген:

1. «Ұлттық ақпараттық технологиялар» АҚ

«Мұнай өнімдерінің жекелеген түрлерінің өндірісін және айналымын мемлекеттік реттеу туралы», «Этил спирті мен алкоголь өнімінің өндірісін және айналымын мемлекеттік реттеу туралы» және «Жол қозғалысы туралы» заңдарға сәйкес «Ұлттық ақпараттық технологиялар» АҚ (бұдан әрі – «ҰАТ» АҚ) мұнай өнімдерінің өндірісі мен айналымы салаларындағы Осы бақылау есепке алу аспаптарының операторы болып айқындалған, этил спирті мен алкоголь өнімін, сондай-ақ механикалық көлік құралдары мен олардың тіркемелерін міндетті техникалық байқаудың бірыңғай ақпараттық жүйесін.

Негізгі қызметті жүзеге асыру шеңберінде нарық субъектілері міндетті түрде «ҰАТ» АҚ – ның ақпараттық жүйелеріне-мұнай өнімдерінің жекелеген түрлерін есепке алу жүйесіне (МӨЕЖ), этил спирті мен алкоголь өнімдерін есепке алу жүйесіне (ӘӨЕЖ) және бірыңғай техникалық байқау АЖ-ға (ТБ БАЖ) деректерді береді.

Есепке алу жүйелерінің жұмыс істеуін қамтамасыз ету нарық субъектілері есебінен жүзеге асырылады, бұл ретте тиісті деректерді бергені үшін ақы алуды көздейтін заңнамалық актілер жоқ.

Салынған инвестициялар мен алынған кірістерді ескере отырып, жоғарыда көрсетілген АЖ «ҰАТ» АҚ үшін өзінің бастапқы шығындарын өтеп, компанияға шамамен 2,2 млрд. теңге табыс әкелді.

Бұл ретте, шағымдарды қарау барысында «ҰАТ» АҚ төлемі жүргізілетін Абоненттік төлем құнына кірмейтін, өз есебінен байланыспен қамтамасыз ету қажеттілігіне байланысты туындайтын кәсіпкерлік субъектілеріне қосымша қаржылық жүктеме анықталды.

Сондай-ақ, интернеттің үздіксіз жұмыс істемеуіне, электр энергиясының ажыратылуына және өзге де себептерге байланысты оларды «ҰАТ» АҚ берген кезде деректердің сәйкес келмеу жағдайлары туындайды, олардың дұрыстығы субъектілерге әкімшілік айыппұл салуға әкеп соғады.

Өз кезегінде, нарық субъектілерінен, ал, сайып келгенде, тұтынушылар есебінен ақы алу есебінен мемлекеттік бақылау функцияларын орындау мемлекеттік құрылымдар тарапынан ақпараттық технологиялар қызметтерін мемлекеттік сатып алуды «айналып өту» болып табылады деп санаймыз.

Осыны ескере отырып, Агенттік:

- заңнамалық деңгейде операторлық қызметті алып тастау;

- кейіннен бәсекелестік нарықта осы ақпараттық жүйелерді сүйемелдеу жөніндегі қызметтерді сатып ала отырып, уәкілетті мемлекеттік органдардың теңгеріміне МӨЕЖ, АӨЕЖ және ТБ бАЖ беру туралы мәселені қарастыру.

Жалпы, «ҰАТ» АҚ көрсетілген ақпараттық жүйелерді Мемлекеттік органдардың балансына өтеусіз беруге дайын.

Бұл мәселені қарауды агенттік экономиканы монополиясыздандыру жөніндегі комиссияның отырысында бастамашылық етті, оның шеңберінде ұсынылған тәсілдер қолдау тапты.

2. «Казавиаспас» АҚ

«Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалану және авиация қызметі туралы» Заңға (бұдан әрі – Заң) сәйкес «Қазавиаспас» АҚ (бұдан әрі – Қоғам) бюджет қаражаты есебінен қаржыландырылатын мемлекеттік органдар мен ұйымдарға тікұшақ қызметтерін ұсыну жөніндегі бірыңғай оператор болып табылады.

Қоғам төтенше жағдайлардың алдын алу және жою, санитариялық авиация нысанында шұғыл медициналық көмек көрсету, ормандар мен жануарлар дүниесін авиациялық қорғау, ұшуларды іздестіру-құтқару қамтамасыз ету, күзетілетін адамдарды тасымалдау жөніндегі ұшуларды орындайды.

Айта кету керек, агенттікке Денсаулық сақтау, экология және табиғи ресурстар министрліктерінің қоғамның тікұшақ қызметтерін, атап айтқанда санитарлық авиация мен ормандар мен жануарлар дүниесін авиациялық қорғауды бәсекелестік ортаға беру туралы негіздемелері бар хаттары келіп түсті.

Сонымен қатар, азаматтық авиация саласындағы уәкілетті органның мәліметі бойынша, елде коммерциялық тасымалдау, медициналық көмек, ормандарды қорғау және авиациялық жұмыстарды қоса алғанда, әртүрлі тапсырмалар үшін тікұшақтардың әртүрлі үлгілері қолданылады. Негізгі пайдаланушылар  «Kaz Air Jet» АҚ, «Авиакомпания «Fly Jet.kz» АҚ, «Авиакомпания «Бейбарыс» АҚ, Dala Air» ЖШС, «АП ВКО» КМҚК, «Q-Avia» ЖШС, «Евро-Азия Эйр» АҚ,  «Бурундай Авиа» АҚ, «САУТС ОЙЛ» ЖШС.

Жоғарыда айтылғандардың негізінде, тікұшақ қызметтері нарығында бәсекелестік ортаның болуын ескере отырып, Агенттік қоғамды Төтенше жағдайлар министрлігінің қажеттіліктері үшін операторлық мәртебесінен айыру немесе оның қызмет саласын шектеу жолымен осы қызметтерді бәсекелестік ортаға беру туралы уәкілетті органдардың ұстанымын қолдайды.

3. «Республикалық ғарыштық байланыс орталығы» АҚ

«Ғарыш қызметі туралы» Заңмен «Республикалық ғарыштық байланыс орталығы» АҚ (бұдан әрі-РҒБО) Ұлттық ғарыш байланыс жүйесі операторының функциялары жүктелген.

Сонымен қатар, Кодекстің 193-бабының 1-тармағына сәйкес нарық субъектісіне заң деңгейінде бәсекелестік нарықта қандай да бір тауарды өндіруге және өткізуге айрықша немесе басым құқық беру арнайы құқық болып табылады.

Осыған байланысты, БҚДА Төрағасының 2022 жылғы 11 қазандағы №273/НҚ бұйрығымен РҒБО мемлекеттік монополия, арнайы құқық субъектілерінің мемлекеттік тізіліміне (бұдан әрі – тізілім) Ұлттық ғарыш байланыс жүйесі операторының функцияларын жүзеге асыратын арнайы құқық субъектісі ретінде енгізілген.

Бұл ретте, Кодекстің 193-бабының 6-тармағына сәйкес арнайы құқық субъектілері үшін белгілі бір шектеулер, оның ішінде қызметтің өзге түрлерімен айналысуға тыйым салу белгіленген.

Алайда, Заңның 19-1-бабы 2-тармағының 4) тармақшасына сәйкес Ұлттық оператор Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым салынбаған өзге де қызмет түрлерін жүзеге асырады.

РҒБО мәліметтері бойынша, қызметтің басқа түрлерін орындауға тыйым салынғандықтан, ғарыштық байланыс қызметін жүзеге асыру процесінде кедергілер туындайды.

Мәселен, Үкіметтің 2021 жылғы                12 қазандағы № 727 қаулысымен бекітілген « Цифрландыру, ғылым және инновациялар есебінен технологиялық серпіліс» Ұлттық жобасының 164-тармағына сәйкес төмен орбиталық спутниктік жүйелер арқылы қол жеткізу қиын және халқы аз елді мекендердің интернет желісіне қолжетімділікті қамтамасыз ету жөніндегі іс-шараны іске асыру көзделген.

ЦДИАӨМ ұлттық жобасын орындау үшін жол картасы бекітілді, оған сәйкес РҒБО аталған іс-шараны іске асырудың жауапты бірлесіп орындаушысы болып табылады.

Бұдан басқа, РҒБО жарғысында заңда көзделмеген өзге де қызмет түрлері бар, мысалы, ғарыштық байланыс жүйелерінің техникалық тапсырмалары мен техникалық-экономикалық негіздемелерін, оның ішінде ұлттық геостационарлық байланыс және хабар тарату спутниктерін және ғарыш аппараттарын басқарудың жерүсті кешендерін әзірлеу.

РҒБО түсіндірулеріне сәйкес, ғарыштық байланыс жүйелері үшін техникалық тапсырмалар мен техникалық-экономикалық негіздемелерді әзірлеу - мұндай жобаларды елімізде іске асыру үшін қажетті материалдық - техникалық базасы бар қоғам ғана жүзеге асыратын бірегей қызмет.

Осылайша, Қоғамның деректері бойынша Кодекстің 193-бабы 6-тармағының 1) және 2) тармақшаларында көзделген шектеулер уәкілетті мемлекеттік органның стратегиялық мақсаттарын толық көлемде орындауға мүмкіндік бермейді.

Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, кәсіпкерлік субъектілері мен мемлекет мүдделерінің теңгерімін қамтамасыз ету мақсатында Агенттік ғарыштық байланыс жүйесінің ұлттық операторы ретінде РҒБО қызметін регламенттейтін Заңның 19-1-бабын алып тастауды орынды деп санайды.

Бұл ретте РҒБО жарғылық құжаттарға сәйкес өзіне жүктелген функцияларды да орындайтын болады.

4. «Қазақстан Ғарыш Сапары» Ұлттық компания» АҚ

«Қазақстан Ғарыш Сапары» ҰК» АҚ (бұдан әрі - ҚҒС) «Ғарыш қызметі туралы» Заңымен Жерді қашықтықтан зондтау ғарыш жүйесінің ұлттық операторы және жоғары дәлдіктегі спутниктік навигация жүйесінің ұлттық операторы болып айқындалған.

Екі операторлық функцияның болуына байланысты ҚҒС тізілімге енгізілген және монополияға қарсы заңнама шеңберінде реттеледі.

Сонымен қатар, қолда бар мәліметтер бойынша, Экология және табиғи ресурстар министрлігі су саласын тиімді цифрландыру мақсатында табиғи ресурстардың интерактивті картасын жасау бойынша ҚҒС тартты «tabigat.gov.kz».

Бұдан басқа, бүгінгі күні Су ресурстары және ирригация министрлігі ҚҒС бірлесіп жекелеген салалық геоақпараттық жүйені құру бойынша жұмыс жүргізуде «hydro.gov.kz».

Осыған байланысты, Су ресурстары және ирригация министрлігінің жоғарыда аталған ақпараттық жүйені құру және сүйемелдеу жөніндегі жоспарларын іске асыру үшін «Ғарыш қызметі туралы» Заңда көзделген ҚҒС операторлық функцияларын алып тастау қажет деп санаймыз.

БҚДА-ның бұл тәсілдерін ҚҒС алдын ала қолдады. Қазіргі уақытта ҚҒС бұл мәселені уәкілетті мемлекеттік органмен (ЦДИАӨМ) талқылайды.

5. «Орал - Атырау бекіре балық өсіру зауыты» РМҚК

«Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану туралы» Заңмен өсімін молайту мақсатында аулауды және ғылыми-зерттеу мақсатында аулауды, оларды сатып алуды, олардың уылдырығын және басқа да өнім түрлерін қайта өңдеуді және өткізуді қоспағанда, бекіре тұқымдас балық түрлерін табиғи мекендеу ортасынан алу жөніндегі қызмет мемлекеттік монополияға жатқызылған және жүзеге асырады Экология және табиғи ресурстар Министрлігі «Балық шаруашылығы комитетінің» «Орал-Атырау бекіре балық өсіру зауыты» РМҚК (бұдан әрі – Кәсіпорын).

Бұл ретте, Каспий теңізінің су биологиялық ресурстарын сақтау, ұтымды пайдалану жөніндегі Үкіметаралық комиссияның шешімімен бекіре тұқымдас балық түрлерін коммерциялық мақсатта алып қоюға мораторий енгізілді.

Осылайша, кәсіпорын енгізілген мораторийге байланысты мемлекеттік монополия саласына жатқызылған қызметтерді көрсетпейді.

Сонымен қатар, Каспий маңы елдері бекіре тұқымдас балықтарды аулауға 10 жылдық мораторий енгізу мүмкіндігін талқылауда.

Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, БҚДА «Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану туралы» Заңнан мемлекеттік монополия саласына жатқызылған қызметті реттейтін нормаларды алып тастауды орынды деп санайды.

Монополияға қарсы органның бұл ұсыныстары Үкіметке жіберілді (мыс. № 01-11/Д-50//20-15/27 14.12.2023 жылдан бастап) және 25 желтоқсанда №202312-18/27 нөміріне Премьер – Министрдің «Кәсіпкерлік кодекстің 193-бабының 13-тармағына сәйкес жұмысты жалғастыру үшін»  қарары алынды.

Бұл ретте, бүгінгі күні БҚДА цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрінің РҒБО айқындайтын ғарыш байланыс жүйесінің ұлттық операторы, сондай-ақ ҚҒС Жерді қашықтықтан зондтау ғарыш жүйесінің ұлттық операторы және жоғары дәлдіктегі спутниктік навигация жүйесінің ұлттық операторы бұйрығын жоғалтуға қою туралы бұйрығының жобасымен келісілді.

16.

21-1-іс-шара.
Бірыңғай операторлардың санын азайтуға бағытталған Заң жобасын әзірлеу

(аяқталу мерзімі –               2023-2025 жылдар             IV тоқсан)

Заң жобасы

БҚДА

Орындалды

2023 жылы арнайы құқықтың екі субъектісі айрықша құқықтардан айырылды. Ұлттық қауіпсіздік органдарының тіршілікті қамтамасыз ету жүйелерін шаруашылық қамтамасыз етуді жүзеге асырған заңды тұлға «Қазимпэкс «Республикалық орталығы» АҚ айқындаған Үкіметтің қаулысы, сондай-ақ олармен бір көзден сатып алуға құқығы бар мемлекеттік органдардың мұқтаждары үшін тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді жеткізушілерді айқындайтын Қаржы министрлігінің форматтық-логистикалық бақылауынан «Қазпошта» АҚ алынып тасталды  әмбебап пошта қызметтері бойынша.

Бұдан басқа, «Ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету және арнаулы мемлекеттік органдарда қызмет көрсету мәселелері жөніндегі кейбір заңнамалық актілерге өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Заң жобасына «Ұлттық қауіпсіздік органдары туралы» Заңнан «Казимпэкс» Республикалық орталығы» АҚ арнаулы құқықтарын регламенттейтін нормаларды алып тастауды көздейтін түзетулер енгізілді.

Заң жобасы қазіргі уақытта ҚР Парламенті Сенатының қарауында (рег. № 4950 2023 ж. 23 қарашадағы).

Жоғарыда баяндалғанның негізінде БҚДА Басқармасының қорытындысы бойынша «Қазимпэкс» Республикалық орталығы» АҚ және «Қазпошта» АҚ мемлекеттік монополия субъектілерінің мемлекеттік тізілімінен, арнайы құқықтан шығарылды.

Қолда бар міндеттер, жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарау, сондай-ақ мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл шеңберінде БҚДА кейбір операторлардың қызметі зерделенді, оның қорытындысы бойынша оларды операторлық мәртебесінен айыру не олардың қызмет аясын шектеу ұсынылды.

Осы міндетті іске асыру үшін тиісті түзетулер «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне бәсекелестік мәселелері бойынша өзгерістер енгізу туралы» Заң жобасына (алтыншы монополияға қарсы пакет) енгізілген:

1) «Ұлттық ақпараттық технологиялар» АҚ қолда бар 5-тен 3 операторлық функциядан айыру (мұнай өнімдерін, сондай-ақ этил спирті мен алкоголь өнімдерін өндіру және олардың айналымы саласындағы есепке алудың бақылау аспаптарының деректер операторы, көлік құралдарының электрондық паспорттары жүйесінің ұлттық операторы;

2) «Ғарыштық техника және технологиялар институты» ЖШС – шұғыл шақыру жүйесінің операторы мәртебесінен айыру;

3) «Қазавиаспас» АҚ – тікұшақ қызметтерін ұсыну жөніндегі оператор мәртебесінен айыру немесе ТЖМ мұқтаждары үшін операторлық саланы шектеу;

4) «Республикалық ғарыштық байланыс орталығы» АҚ – ғарыштық байланыс жүйесінің ұлттық операторы мәртебесінен айыру;

5) ҚР ЭТРМ Балық шаруашылығы комитетінің «Орал-Атырау бекіре балық өсіру зауыты» РМҚК – аулауға мораторийдің болуына байланысты бекіре тұқымдас балық түрлерін табиғи мекендеу ортасынан алып қою жөніндегі монополиядан айыру;

6) «Қазақстан Ғарыш Сапары» АҚ – Жерді қашықтықтан зондтау операторы мәртебесінен айыру.

Қазіргі уақытта Заң жобасы мүдделі мемлекеттік органдармен келісу сатысында тұр (ПИ-100139).

17.

22-іс-шара.
Квазимемлекеттік сектор субъектілері үшін рұқсат етілген қызмет түрлері тізбесінің жаңа форматын қалыптастыру

(аяқталу мерзімі -         2024 жылғы II тоқсан)

ПӘ-гe акпарат

БҚДА

Орындалуда

2023 жылы «Акцияларының (жарғылық капиталға қатысу үлестерінің) елу пайызынан астамы мемлекетке тиесілі мемлекеттік кәсіпорындар, заңды тұлғалар және үлестес тұлғалар жүзеге асыратын қызмет түрлерінің тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 28 желтоқсандағы № 1095 қаулысының жобасы әзірленді, қоғамдық кеңеспен, бизнес қоғамдастықпен келісілді және жаңа форматта Үкіметке енгізілді.

Бұған дейін қаулы жобасын ОМО және ЖАО келісу қорытындысы бойынша Әділет министрлігі Үкіметтің құзыретінің болмауына байланысты жаңа форматты қабылдамау туралы тұжырымдамалық ескертулер бергенін атап өткен жөн.

Бүгінгі таңда БҚДА Үкіметке тиісті құзырет беретін Кәсіпкерлік кодексіне түзетулер енгізу бөлігінде Әділет министрлігінің ескертулерін жою мәселесін пысықтады.

Тиісті түзетулер «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне бәсекелестік мәселелері бойынша өзгерістер енгізу туралы» заң жобасына енгізілді (алтыншы монополияға қарсы пакет).

Бүгінгі күні жүзеге асырылатын қызмет түрлерінің 1095 тізбесіне сәйкес келмеуі, оның ішінде мемлекеттің бұрын құрылған мемлекеттік кәсіпорындарға, акцияларының (қатысу үлестерінің) 50% дан астамы мемлекетке тиесілі заңды тұлғаларға және олармен үлестес тұлғаларға кәсіпкерлік қызметке қатысуына мүмкіндік беретін Кәсіпкерлік кодексте норманың болуы арқасында мүмкін болғанын атап өту қажет.

Осыған байланысты Кәсіпкерлік кодекстің 192-бабы 1-тармағының                 5-тармақшасын алып тастауды, кейіннен ведомстволық бағынысты заңды тұлғалардың қызмет түрлерін (акцияларға (қатысу үлестеріне) 50% астам тікелей немесе жанама иелік ету) тізбеде бекітілген қызмет түрлеріне сәйкес келмейтін қызмет түрлерін жарғылық құжаттардан алып тастау жолымен сәйкес келтіруді қамтамасыз ету қажет.

Бұдан басқа, Тізбенің 2-тармағында көзделген жаңа форматын қабылдау Президент жанындағы реформалар жөніндегі Жоғары Кеңес отырысының қорытындысы бойынша Президент тапсырмаларының орындалуын бақылауды және Бәсекелестікті қорғау мен дамытудың 2022-2026 жылдарға арналған тұжырымдамасын бекітудің.

Мемлекет басшысының жоғарыда көрсетілген тапсырмаларын орындау үшін БҚДА «ақылды реттеу» қағидатын енгізуді көздейтін шоғырландырылған ұсыныс әзірледі.

Атап айтқанда, бұл мыналарды қарастырады:

- бәсекелестіктің даму деңгейін ескере отырып, экономикалық қызмет түрлерінің жалпы жіктеуішінің (бұдан әрі – ЭҚЖЖ) әрбір коды үшін географиялық шекараларды (ҚР өңірлерін) айқындау;

– өңірлердің бөлінісінде акцияларының (жарғылық капиталға қатысу үлестерінің) елу пайызынан астамы мемлекетке тиесілі нақты субъектілерді-Мемлекеттік кәсіпорындарды, заңды тұлғаларды және олармен үлестес тұлғаларды көрсету;

- акцияларының (жарғылық капиталға қатысу үлестерінің) елу пайызынан астамы мемлекетке тиесілі кәсіпорындардың, заңды тұлғалардың және олармен үлестес тұлғалардың болу мерзімдерін белгілеу (шектеу).

Квазимемлекеттік ұйымдар жүзеге асыратын экономикалық қызмет түрлерін қалыптастырудың ұсынылып отырған жаңа тетігі бәсекелестік ортадағы Елеулі «қиғаштықтарды» теңестіруге және мемлекеттің экономикаға қатысуын неғұрлым тиімді қысқартуға ықпал етуге мүмкіндік береді.

18.

24-іс-шара. Мемлекеттік сатып алуларда бір көзден сатып алу негіздерін қысқарту

(аяқталу мерзімі -               2023 жылғы IV тоқсан)

Заң жобасы

Қаржымині, БҚДА

Орындалды

Қаржы министрлігімен (бұдан әрі-Министрлік) мемлекеттік сатып алутуралы заңнаманы жетілдіру бойынша тұрақты негізде жұмыс жүргізілуде.

2021-2023 жылдары бәсекелестік атып алу үлесін ұлғайту мақсатында жүргізіліп жатқан жұмыс шеңберінде бір көзден мемлекеттік сатып алудың бірқатар негіздері қысқартылып, қайта қаралды.

Бұдан басқа, 2022 жылғы 1 қаңтардан бастап тапсырыс берушілердің сатып алудың бәсекелестік тәсілдерін басым жүзеге асыруы, ерекше жағдайларда бір көзден сатып алуды жүзеге асыруы, сондай-ақ тапсырыс берушінің бірінші басшысының бір көзден сатып алу бойынша дербес жауапкершілігі көзделген (бәсекелестік тәсілдермен мемлекеттік сатып алуды жүзеге асырудың мүмкін болмау себептері бір көзден сатып алу туралы есепте көрсетіледі).

Қабылданған шаралардың нәтижесінде бүгінгі күні шартты тікелей жасасу арқылы бір көзден алудың мемлекеттік сатып алу көлемі 22%-ға дейін төмендетілді.

Сонымен қатар, Мемлекет басшысының «Әділетті Қазақстан: бәріміз және әрқайсымыз үшін. Қазір және әрдайым» сайлауалды бағдарламасын іске асыру жөніндегі іс-қимыл жоспарын (Қазақстан Республикасы Президентінің 2022 жылғы               26 қарашадағы № 2 Жарлығымен бекітілген) орындау үшін «Мемлекеттік сатып алу туралы» жаңа Заң жобасы (бұдан әрі – Заң жобасы) әзірленді.

Президент Әкімшілігінің жоғарыда аталған Заң жобасына ескертулерін ескере отырып, Министрлікпен Президенттің шешімі (тапсырмасы) бойынша Үкімет айқындаған тұлғадан тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша бір көзден сатып алу негіздемесі пысықталды. Мәселен, бұл норма бюджет заңнамасына сәйкес жалпы елдік маңызы бар аса маңызды объектілер мен жобаларды іске асыруға бағытталған тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алу кезінде пайдаланылуы мүмкін деп көзделген (ПӘБ-ның 23.08.2023 ж. № 23-3817-16 қарары).

Бұл Мемлекет Басшысына өтініштерсіз басым жобаларды іске асыру кезінде тапсырыс берушілердің жауапкершілігін арттыруға мүмкіндік береді.

Сонымен қатар, Заң жобасымен зияткерлік меншік объектілері болып табылатын тауарлар мен көрсетілетін қызметтерді сатып алу үшін бір көзден сатып алудың негізі қайта қаралды (сатып алуды өткізу жағдайлары зияткерлік меншік саласындағы уәкілетті органмен және өзге де мүдделі мемлекеттік органдармен бірлесіп айқындалатын болады).

Бұдан басқа, Мемлекет басшысымен (Президенттің экономикалық мәселелер жөніндегі көмекшісі Ә.А. Ерғалиевтің қызметтік жазбасына 11.12.2023 ж. № 23-61-13. 228-2 қарары) Президент Әкімшілігінің Заң жобасына бәсекелестікке жатпайтын сатып алуларды қысқартуды және өңірлердің дербестігін күшейтуді көздейтін бірқатар заңнамалық бастамалары мақұлданды (сатып алуларды өткізу мерзімдерін қысқарту, өнім берушіні таңдаудың негізгі өлшемшарты баға болып табылатын бәсекелестікке жатпайтын сатып алуларды алып тастау және т. б.).

Үкіметтің 2023 жылғы 27 қыркүйектегі № 844 қаулысымен «Мемлекеттік сатып алу туралы» Қазақстан Республикасының Заң жобасы Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің қарауына енгізілді.

Қаржы министрлігімен Президент Әкімшілігіне осы іс-шараның іске асырылуы туралы ақпарат (2023 жылғы 22 желтоқсандағы № 001-ДЗ/24-тармақ хатпен) жолданды.

Президент Әкімшілігі Басшысының 2023 жылғы 28 желтоқсандағы № 23-5817 қарарымен тармақ Президент Әкімшілігінің бақылауында қалды, өз кезегінде Қаржы министрлігіне БҚДА бірлесіп заңнамалық өзгерістерді қабылдау қорытындылары бойынша есеп беру тапсырылды.

5-бағыт. Бәсекелестікті қорғау және дамыту тетіктерін жетілдіру

19.

27-іс-шара.

Тауар нарығындағы, оның ішінде цифрлық нарықтарды ескере отырып, бәсекелестіктің жай-күйіне талдау жүргізу әдіснамасын жетілдіру

(аяқталу мерзімі -                 2023 жылғы IV тоқсан)

бұйрық

БҚДА

Орындалды

Қазақстан Республикасы Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі Төрағасының 2023 жылғы 27 шілдедегі                                  № 11 бұйрығымен тауар нарықтарындағы бәсекелестіктің жай-күйіне талдау жүргізу жөніндегі жаңа редакцияда Әдістеме бекітілді.

Бұйрықта талап қою жұмысы мен сот практикасының жай-күйін талдау барысында анықталған проблемалық мәселелер мен кемшіліктерді шешу көзделеді.

Жаңа Әдістеменің негізгі жаңалығы жоспарлы талдаулардың сапасына қойылатын талаптарды күшейте отырып және жоспардан тыс талдаулардың жеделдігін арттыра отырып, бәсекелестіктің жай-күйін жоспарлы және жоспардан тыс талдауларға бөлу болып табылады.

Жаңа Әдістеменің ережелері дереккөздерді таңдау және ақпарат жинау тәртібін нақтылайды.

Жаңа редакцияда нақты және әр түрлі түсіндіруге жатпайтын мағына бар.

20.

28-іс-шара. Ұсынымдары бар (бәсекелестікті қорғау саласындағы заңнаманы бұзушылықтардың әрбір түрі бойынша ықтимал жауапкершілік шараларымен бірге) гайдлайндарды (жолсілтемелерді) әзірлеу

(аяқталу мерзімі -               2026 жылғы IV тоқсан)

әдістемелік құрал

БҚДА

Орындалуда

Монополияға қарсы орган және оның аумақтық бөлімшелері жүргізетін тергеулердің толықтығы мен сапасын қамтамасыз ету, сондай-ақ Қазақстан Республикасының бәсекелестікті қорғау саласындағы заңнамасын бұзушылықтардың ерекшелігін түсіну және дәлелдеу деңгейін арттыру мақсатында БҚДА бәсекелестікті қорғау саласындағы заңнаманы бұзу бойынша Гайдлайн әзірледі.

ҚР Кәсіпкерлік кодексінің (бұдан әрі – Кодекс) 167-бабының 2-тармағына сәйкес осы Кодекспен шектелген монополистік қызметке мыналар жатады:

• нарық субъектілерінің бәсекелестікке қарсы келісімдері;

• нарық субъектілерінің бәсекелестікке қарсы келісілген іс-әрекеттері;

• үстем немесе монополиялық жағдайды теріс пайдалану.

Бұл ретте, жоғарыда көрсетілген бұзушылықтар Кодекстің 169, 170 174-баптарына сәйкес саралануға жатады.

Осылайша, Кодекстің 169-бабына сәйкес, егер мұндай келісімдер 5 салдарға әкеп соқтырса немесе әкелуі мүмкін болса, картель деп танылады және нарық субъектілері арасындағы көлденең келісімдерге тыйым салынады. Тік келісімдер бойынша 3-ке, өзге келісімдер бойынша 5-ке.

Келісілген іс-әрекеттердегі құқық бұзушылықтардың құрамы Кодекстің 170-бабының 1-тармағымен регламенттелген және 4 салдарға әкеп соғады.

Үстем немесе монополиялық ережені теріс пайдалану жөніндегі әрекеттерге (әрекетсіздікке) 12 салдар (1 жалпы және 11 арнайы) жатқызылды.

Осылайша, қамтылуға жататын бұзушылықтар саны-29.

2023 жылы бұзушылықтардың жалпы санының 6,9 % (2 бұзушылық) қамтылды.

Бұл көрсеткішті ағымдағы жылы 10% - ға дейін арттыру жоспарлануда (3 бұзушылыққа дейін). Осыған байланысты, сот практикасына сүйене отырып, өзектілігі тұрғысынан бұзушылық түрлері қарастырылады.

21.

29-іс-шара. Бәсекелестікті қорғау саласындағы заңнаманы бұзудың барлық түрлері бойынша көрнекі кейстер жинағын әзірлеу

(аяқталу мерзімі -                2026 жылғы IV тоқсан)

жинақ

БҚДА

Орындалуда

Монополияға қарсы орган және оның аумақтық бөлімшелері жүргізетін тергеулердің толықтығы мен сапасын қамтамасыз ету, сондай-ақ Қазақстан Республикасының бәсекелестікті қорғау саласындағы заңнамасын бұзушылықтардың ерекшелігін түсіну және дәлелдеу деңгейін арттыру мақсатында БҚДА бәсекелестікті қорғау саласындағы заңнаманы бұзушылықтар бойынша Көрнекі кейстер жинағын әзірледі.

Осы жинақтағы кейстер деп жүргізіліп жатқан тергеуді егжей-тегжейлі сипаттай отырып, құқықтық проблемаларды талдай отырып, тиісті заңдар мен заңға тәуелді актілерді қолдана отырып, одан әрі құқық қолдану практикасы мақсатында дәлелдер мен қорытындылар түсінілетін нақты монополияға қарсы істер түсініледі.

Монополияға қарсы заңнамада 29 бұзушылық көрсетілген (бәсекелестікке қарсы келісімдер бойынша – 13, келісілген іс – әрекеттер бойынша – 4, үстем немесе монополиялық ережені теріс пайдалану бойынша-12).

2023 жылы бұзушылықтардың жалпы санының 6,9 % (2 кейс) қамтылды.

Бұл көрсеткішті ағымдағы жылы 10%  дейін (3 кейске дейін) арттыру жоспарлануда. Кейстер сот практикасына сүйене отырып, өзектілігі тұрғысынан қарастырылады.

22.

30-іс-шара. Бәсекелестік жөніндегі бас экономист институтын енгізу мәселесін пысықтау

(аяқталу мерзімі -            2023 жылғы IV тоқсан)

ПӘ-ге ұсыныстар

БҚДА

Орындалды

Тапсырманы іске асыру шеңберінде Агенттік Еуропалық комиссияның (ЕО) бәсекелестік мәселелері жөніндегі бас экономисінің мандаты мен негізгі функцияларын зерделеді, Федералдық сауда комиссиясының (АҚШ) ұқсас тәжірибесі мен практикасын салыстырды.

Шетелдік юрисдикцияларда бас экономистер (және олардың командалары) бәсекелестік заңнаманы қолдану кезінде экономика мен эконометриканың әдіснамалық мәселелері бойынша басшылықты жүзеге асырады, экономикалық тұрғыдан неғұрлым күрделі монополияға қарсы істер бойынша сот процестеріне қатысады, істерді бағалауға атсалысады және балама пікір ретінде басшыға өз қорытындысын ұсынады.

Зерделенген материалдың негізінде, бас экономист институтын Агенттік практикада тиісті функцияларды Төраға хатшылығы (Департаменті) директорына жүктеумен іске асырды, оның қарамағында Төрағаның, оның ішінде режим және экономикалық тәуекелдер бойынша кеңесшісі, сондай-ақ басқа да қызметкерлер бар.  

Айталық, Хатшылық директорының функцияларына Агенттіктің құзыретіне кіретін мәселелер бойынша тәуелсіз экономикалық баға беру, сондай-ақ күрделі экономикалық мәселелермен және сандық талдаумен байланысты бәсекелестік мәселелері бойынша жекелеген істерді қарауға, сот істері бойынша консультациялық көмек көрсетуге қатысу жатады. 

Енгізілген бас экономист институты бүгінгі күні Агенттіктің салалық құрылымдық бөлімшелерімен белсенді жұмыс жасайды, бәсекелестікті дамыту және Агенттіктің функционалдық өкілеттіктерін нығайту бойынша бірқатар маңызды бастамалар әзірленіп, іске асырылды (іске асырылып жатыр). 

Атап айтқанда:

- Агенттіктің негізгі функцияларының бірі – тауар нарықтарындағы бәсекелестіктің жай-күйін талдау жетілдірілді, бұл талдау жүргізу мерзімдерін бір мезгілде (12 айдан 3 айға дейін) қысқартқан кезде бәсекелестіктің жай-күйін сапалы бағалауды күшейтуге мүмкіндік берді;

- жаңа құрал – қабылданатын нормативтік құқықтық актілердің бәсекелестікке әсерін бағалау іске асырылды, бұл кәсіпкерлік субъектілердің алдында әкімшілік, экономикалық, техникалық және өзге де кедергілерді белгілеуге, сондай-ақ нарықтарда бәсекелестікті шектеуге жол бермеуге мүмкіндік береді;

- заңнамаға Агенттікке мемлекеттік органдардың ақпаратына/дерекқорларына қолжетімділік беру бөлігінде заңнамалық түзетулерге бастамашылық жасалды, себебі Агенттік қызметі сапасының, тиімділігі мен нәтижелілігінің негізін құрайтын фактор, өз кезегінде мемлекеттік органдар мен бизнестің деректері мен мәліметтеріне негізделетін бәсекелестіктің жай-күйін талдамалық зерттеулер (талдау) болып табылады;

- Кәсіпкерлік кодекске монополиялық ден қою шаралары бойынша мерзімдерді айтарлықтай (72-ден 10 айға дейін) қысқартуға мүмкіндік беретін заңнамалық түзетулерге бастамашылық жасалды (түзетулер Парламент Мәжілісіндегі бизнесті жүргізу жөніндегі заң жобасында көзделген);

- Агенттіктің ведомстволық бағынысты ұйымы (Бәсекелестіктің дамуын талдамалық зерттеу орталығы» РММ құрылды, ол бәсекелестікті дамыту саласында саясатты одан әрі іске асыру кезінде Агенттікті талдамалық, әдіснамалық және стратегиялық сүйемелдеуді күшейтуге мүмкіндік береді;

- тауар нарықтарының жай-күйін эконометрикалық талдау және құрылымның өзгеру серпіні үлгісін әзірлеу бойынша жұмыс жүргізіліп жатыр, ол оның ішінде нарықтардың бәсекелестік жай-күйіне әсер ететін факторларды сәйкестендіруге мүмкіндік береді;

- тауар нарықтарында бәсекелестіктің жай-күйіне талдау жүргізу үшін ақпараттық-талдамалық жүйе әзірленіп жатыр, ол оның ішінде Smart Data Ukimet арқылы мемлекеттік органдардың дерекқорларымен интеграциялауды көздейді, бұл Агенттік жүргізетін талдаулардың сапасын айтарлықтай арттыруға мүмкіндік береді (аталдау Агенттіктің, оның ішінде кейіннен тиісті монополияға қарсы ден қою шараларын қабылдау үшін негізгі функцияларының бірі).

Бас экономист институтын енгізу бойынша іске асырылған тәсілдірді ескере отырып, қолданыстағы заңнамаға өзгерістер мен толықтырулар енгізу талап етілмейді. 

Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігімен Президент әкімшілігіне тиісті ақпаратты (2023 жылғы 27 желтоқсандағы № 01-15/Д-1098//938 30т. хатпен) жолданды.

Президент Әкімшілігінің Басшысының 2023 жылғы 29 желтоқсандағы №23-5865 қарарымен аталған іс-шара бақылаудан алынды.

6-бағыт. Ауыстырып қосудың шығасылары мен кедергілерін жою

23.

31-1-іс-шара.
Электр энергиясының бөлшек сауда нарығын ұйымдастыру және оның жұмыс істеуі, сондай-ақ осы нарықта қызмет көрсету қағидаларына тұтынушының электр энергиясын берушіні ауыстыру рәсімінен өтуіне жұмсалатын жұмыс күндерінің санын кезең-кезеңімен қысқарту бөлігінде өзгерістер мен толықтырулар енгізу

(аяқталу мерзімі -                 2025 жылғы IV тоқсан)

Бұйрық

ЭМ, БҚДА, «ЭҚРҚО» АҚ (келісім бойынша)

Орындалуда

«Қазақстан Республикасының заңнамасына жылу энергетикасы және электр энергетикасы мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Заң жобасы шеңберінде энергиямен жабдықтаушы ұйымдардың функцияларын қайта қарау бөлігінде электр энергиясының бөлшек сауда нарығын реформалау бойынша жұмыс жүргізілуде. Осыған байланысты, тұтынушының электр энергиясын жеткізушіні ауыстыру рәсімінен өтуіне жұмыс күндерінің санын кезең-кезеңімен қысқарту жөніндегі тиісті шаралар реформалар аяқталғаннан және түпкілікті шаралар қабылданғаннан кейін қабылданатын болады.

24.

33-іс-шара. Ақпараттың асимметриялығына негізделген жосықсыз баға белгілеу практикаларын қарау

(аяқталу мерзімі -            2023 жылғы IV тоқсан)

ПӘ-ге ақпарат

БҚДА

Орындалды

Асимметриялық ақпарат - өзара әрекеттесу кезінде бір тарап (әдетте сатушы) екінші тарапқа (әдетте сатып алушыға) қарағанда мәміле шарттары (тауардың сипаттамасы, қолда бар ұсыныстар, тәуекелдер және т.б.) туралы жақсы білетін жағдайлар.

Мұндай ақпарат нарық субъектілерінің тұтынушылардың мінез-құлық әлсіздіктерін анықтауы мен пайдалануына және оларды қисынсыз таңдауға мәжбүрлеуге негізделген жосықсыз сауда практикаларының пайда болуы үшін алғышарттар жасайды.

Мұндай схемалардың бірі - тамшылатып баға белгілеу болып табылады.

Тамшылатып баға белгілеу, сондай-ақ «drip pricing» - бұл тауардың немесе қызметтің бастапқы бағасы нақты түпкілікті құннан төмен болатын баға стратегиясы, себебі оған қосымша төлемдер немесе шығындар біртіндеп қосылады.

Бұл қосымша шығындар салықтар, алымдар, комиссиялар және басқа да қосымша төлемдер сияқты элементтерді қамтуы мүмкін.

Тамшылатып баға белгілеудің бір ерекшелігі - бұл қосымша шығындар клиентке сатып алу процесінде алға жылжу кезінде, көбінесе мәміленің аяқталуына жақын ашылады.

Осылайша, клиент олардың шешіміне әсер етуі мүмкін күтпеген қосымша шығындарға тап болуы мүмкін.

Сонымен қатар, бастапқыда дұрыс емес бағалар нұсқаларды сапалы салыстыруға мүмкіндік бермейді.

Тамшылатып баға белгілеу әуе тасымалы нарығында байқалады.

Авиабилеттерді брондау кезінде бастапқы баға тек билет құнын қамтуы мүмкін, ал транзакция комиссиясы, смс-хабарлама, рейске тіркелу сияқты қосымша шығындар төлемнің кейінгі кезеңінде пайда болады.

Жоғарыда айтылғанды қорытындылай келе, ақпараттың асимметриясына негізделген әділетсіз баға белгілеу тәжірибесін қарау нәтижелері бойынша Агенттік тиісті шаралар қабылдау мақсатында өнім нарығындағы бәсекелестік жағдайын талдау рәсімін бастады.

Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігімен Президент Әкімшілігіне осы ақпарат (2023 жылғы 28 желтоқсандағы № 01-12/3600-И хатпен) жолданды.

25.

35-іс-шара.

Қаржылық қызметтер көрсету кезінде комиссияларды төмендету жөніндегі шараларды әзірлеу

(аяқталу мерзімі –

2023 жылғы IV тоқсан)

ПӘ-гe ақпарат

БҚДА, ҚНРДА

Орындалды

Жоғарыда аталған іс-шараны іске асыру шеңберінде 2022 жылы халықаралық төлем жүйелерімен (бұдан әрі – ХТЖ) банкаралық комиссияның мөлшерлемелерін оңтайландыру және Келісімге қол қою бойынша жұмыс жүргізді (2022ж. қазан). Қол қойылған Келісімнің талаптарына сәйкес Қазақстанда жұмыс істейтін халықаралық төлем карточкалары жүйелері интерчейндж мөлшерлемелерін 2 есе азайту бойынша өздеріне міндеттеме алады. Жалпы алғанда, интерчейндж мөлшерлемелерін азайту мерзімдер мен өнімдер бойынша сараланатын болады. Бірінші кезең 2024 жылғы1 қаңтарда, екінші кезең 2025 жылғы 1 қаңтарда басталады:

– жаппай сегментте (Classic, Gold және басқалары) бірінші кезеңде шекті мөлшерлемелер 1,80%-2,0%-дан 1,5%-ға дейін (1,6% - интернет арқылы сатып алулар үшін), екінші кезеңде – 1%-ға дейін (1,1% - интернет арқылы сатып алулар үшін) төмендейді;

– премиум сегментте (Platinum, World және басқалары) бірінші кезеңде 2,40%-дан 1,8%-ға дейін (1,9% - интернет арқылы сатып алулар үшін), екінші кезеңде – 1,2%-ға дейін (1,3% - интернет арқылы сатып алулар үшін) төмендету көзделеді;

– супер премиум сегментте (Infinite, World Elite, Diamond және басқалары) бірінші кезеңде 2,45%-дан 2%-ға дейін (2,1% - интернет арқылы сатып алулар үшін), екінші кезеңде – 1,4%-ға дейін (1,5% - интернет арқылы сатып алулар үшін) төмендейді.

Мөлшерлемелер төмендегеннен кейін банктермен интерчейндж кәсіпкерлер үшін эквайрингтік қызметтер бойынша комиссияларды төмендету мәселесі пысықталатын болады.  

Сонымен қатар, 2020 жылдан 2023 жыл аралығы кезеңінде банк қызметтерінің 3 тобы бойынша комиссиялар мен тарифтерге жүргізілген мониторинг мыналарды көрсетті.

1. Салымдар, жеке тұлғалардың банк шоттарын ашу және жүргізумен байланысты операциялар бойынша банктермен комиссиялардың келесі негізгі түрлері алынады: банк шоттарының болуы/болмауы туралы анықтамалар беру; банкоматтардан қолма-қол ақша алу, смс-банкинг қызметі арқылы карт шоттағы баланс/бонустар туралы ақпарат алу, смс-банкинг қызметі (карт шот бойынша берешек жөнінде хабардар ету); банк шоты бойынша үзінді-көшірме беру, төлем карточкаларына қызмет көрсету.

2022 жылдан бастап ұсынылатын қызметтерді цифрландыруға байланысты банктердің жекелеген комиссиялардың мөлшерін төмендетуі байқалады, олардың белсенді дамуы коронавирустық инфекция пандемиясының кезінде басталған.

Мәселен, банк шотының болуы туралы анықтама,  банк шоты бойынша үзінді-көшірме беру клиенттерге банктердің мобильдік қосымшалары арқылы ақысыз ұсынылады, бұл ретте оларды банктердін бөлімшелерінде алу құны 500 теңгеден 2 мың теңгеге дейін құрайды.

Банкоматтан қолма-қол ақшаны код арқылы алғаны үшін комиссияның төмендеуі байқалады. Мәселен, 2000 жылдан 2022 жыл аралығы кезеңінде мұндай комиссия алынған кез келген  соманың  (ең аз сома 100 теңге)

1%-ын құраған, қазіргі уақытта мұндай тариф айына 300 мың теңгеге дейін сомада ақша алған жағдайда 0 теңге құрайды, 300 мың теңгеден жоғары болған жағдайда - алу сомасының 1%-ын құрайды. ҚНРДА банктермен бірлесіп лимит сомасын ұлғайту мәселесін пысықтайды, мұндай лимит сомасын 2024 жылы 300 мыңнан 500 мың теңгеге дейін комиссиясыз алуға болады, және ол 2025 жылы 1 млн теңгеге дейін ұлғайтылады.

«Sms-банкинг» қызметі арқылы карт шоттағы баланс/бонустар туралы ақпарат алу тарифі, сондай-ақ «sms-банкинг» қызметі «Қазақстан Халық Банкі» АҚ -да орташа алғанда 40 теңге құрайды, бұл ретте банктер бұл тарифті алып тастауды жоспарлап отыр, себебі мұндай ақпарат қазіргі уақытта мобильдік қосымшалар арқылы  push-хабарламалар жолдау арқылы ұсынылады.

Сондай-ақ, банктер ол бойынша соңғы операция жасалған күннен бастап 1 жылдан астам уақыт өткен ағымдағы шотты жүргізу үшін 200 теңгеден

3 мың теңгеге дейін комиссия алады.

Жеке тұлғаларлың ағымдағы шоттарын ашу, жабу, шотқа теңгемен қолма-қол ақшаны есепке жазу бойынша операцияларды банктер ақысыз жүзеге асырады.

2. Аударым операциялары бойынша банктер көптеген жағдайларда мынадай комиссия түрлерін ұстап қалады: банк бөлімшелерінде ақша аудару үшін, басқа банкте ашылған шотқа ақша аудару үшін; өзге банктердің –ХТЖ қатысушылардың карточкалары арасындағы аударымдар, сондай-ақ Western Union, Money Gram және т.б. жүйелерде халықаралық аударымдар үшін. Қызметтің құны операцияны жасау уақыты мен тәсіліне байланысты болып келеді (банктің бөлімшесінде, мобильдік қосымшада).

Мәселен, банк бөлімшесінде жеке және заңды тұлғалардың басқа банктерде ашылған шоттарына ақша аударғаны үшін комиссия мөлшері 200 теңгеден бастап 3 мың теңгені құрайды.  Басқа банктерге шетел валютасындағы аударымдар үшін комиссия валюта түріне, аударым сомасына және корреспондент-банктер комиссияларының мөлшеріне байланысты және банк бөлімшесінде операция жасау кезінде 7 мыңнан 115 мың теңгеге дейін, банк қосымшасында операциялар жасау кезінде 3 мыңнан 65 мың теңгеге дейінгі мөлшерді құрайды.

Банк бөлімшесінде шот ашпай жедел аударымдар үшін комиссия

(15 минут ішінде) 300-ден 60 мың теңгеге дейін, банк пен заңды тұлға арасында жасалған шартсыз заңды тұлғалардың шоттарына аудару

үшін – 300-ден 30 мың теңгеге дейінгі аралықты құрайды. 

Өзге де банктер – ХТЖ-ға қатысушылардың карточкалары арасында аударымдар банк қосымшасында 150 теңгені, тіркелмеген пайдаланушылар үшін 250-ден 700 теңгеге дейінгі мөлшерді құрайды.

Банктер жеке тұлғалардың банк ішінде ашылған шоттары арасында ақша аудару қызметтерін тегін көрсетеді.

Банктердің басым бөлігі төрт жыл ішінде аударым операциялары бойынша тарифтер мен комиссиялардың мөлшерін ұлғайтпағанын айта кету керек, бұл нарық конъюнктурасын ескере отырып, оң көрсеткіш болып табылады, бұл ретте банктердің мобильді қосымшаларында аударымдарды жүзеге асыру кезінде төмендетілген комиссияларды белгілеу арқылы цифрлық арналарды пайдалану ынталандырылады.  Бұл өз кезегінде елдегі қолма-қол ақшасыз төлемдердің өсуіне ықпал етіп, бұл ақша айналымының жылдамдығына, сауданың дамуына, салықтық әкімшілендіруге оң әсер етеді, сондай-ақ мемлекеттің қолма-қол ақша массасын эмиссиялауға арналған шығыстарын азайтады.

Ұлттық Банктің ақпараты бойынша эквайрингтік қызметтер үшін Банктер қолданатын тарифтердің ағымдағы деңгейі нарық заңдарына сәйкес бәсекелестік негізде қалыптастырылады.

Эквайрингтік комиссиялар құрылымына банкаралық комиссия (интерчейндж) кіреді, оны ХТЖ ағымдағы нарықтық жағдайларды, нарыққа қатысушылардың сауда және іскерлік қызметіне шолуды ескере отырып, есептеудің өзіндік әдістемелері негізінде белгілейді.

Анықтама: қазіргі уақытта банктердің сауда-сервистік кәсіпорындардан төлем карточкаларын пайдалану операциялары үшін алатын комиссиялары шамамен 2-5%-ды құрайды (орташа мәні – 2,3%). Комиссиялардың мөлшеріне банктер комиссиясының құрамдас бөлігі болып табылатын банкаралық комиссиялардың қолданыстағы мөлшерлемелері (интерчейндж, орташа мөлшері – 1,8%) әсер етеді.

3. Жеке тұлғаға берілген банктік қарыз беруге және оған қызмет көрсетуге байланысты комиссиялар мен өзге де төлемдердің тізбесі Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының «Жеке тұлғаға берілген банктік қарыз беруге және оған қызмет көрсетуге байланысты комиссиялар мен өзге де төлемдердің тізбесін бекіту туралы» 2019 жылғы 28 қарашадағы № 218 қаулысымен (бұдан әрі – №218 Қаулы) белгіленді және комиссиялар мен өзге де төлемдердің 9 түрін қамтиды.

Тізбе мынадай комиссиялар мен өзге де төлемдерді қамтиды: 1) қарыз алуға арналған өтініш пен құжаттарды қарағаны үшін; 2) қарызды ұйымдастырғаны үшін; 3) берілген қарыз шарттарын өзгерткені үшін; 4) қоса қарыз алушыға, кепілгерге, қарыз бойынша кепіл затына ауыртпалық салу, сондай-ақ кепіл затын/кепіл берушіні ауыстыруға байланысты шарттарды өзгерту бойынша мәселелерді қарағаны үшін; 5) клиенттің кредиттік досьесінде қамтылған кепіл затына құқық белгілейтін құжаттарды беру және т.б.; 5) клиенттің қарыз алуға, қарызға қызмет көрсетуге байланысты, сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша сақтандыру ұйымының пайдасына жасалатын төлемдері; кепілдікті (кепілгерлікті) алғаны үшін кепілгерге (кепіл берушіге), кепілге берілетін мүлікті бағалағаны үшін бағалаушыға клиенттің төлемдері;

6) клиенттің банкке қызмет көрсететін ұйымдардың (делдалдардың пайдасына төлемдері үшін; 7) банктің және (немесе) өзге де ұйымдардың пайдасына клиенттің қарыз алуға, қарызға қызмет көрсетуге байланысты банктік шот шарттары және (немесе) банктік қызмет көрсету шарттары шеңберіндегі комиссиялар және төлемдері үшін; 8) клиенттің өтініші бойынша қарыз бойынша несие берешегі туралы анықтама бергені үшін; 9) қарызды ішінара (толық) мерзімінен бұрын өтегені үшін.

Сонымен бірге, бәсекелестермен мәмілелерге байланысты қызметтер үшін қосымша қызметтерді енгізу немесе қосымша комиссиялар белгілеу түріндегі қызметтерді көрсетудегі жосықсыз әрекеттер фактілері анықталды.

Мысал: Алматы тұрғыны 1,5 млн теңге кепілсіз несие рәсімдеу кезінде «Еуразиялық банк» АҚ өмірді сақтандыру қызметін қосымша енгізілген. Сақтандыру сыйлықақысы 432 мың теңгені құрайды. Сақтандыру қызметтерін (агенттік қызметтер) ұйымдастырғаны үшін банктің сыйақысы сақтандыру сомасының 85%-ын құрайды.

Банктер қарыз шарттарында дәйекті, жылдық, тиімді, салыстырмалы есептеудегі сыйақы мөлшерлемесін (бұдан әрі – ЖТСМ) көрсетуге міндетті, есебіне қарыз алушының қарызы бойынша, оның ішінде үшінші тұлғалардың пайдасына төлемдер бойынша барлық комиссиялары мен төлемдері кіреді.

2021 жылғы наурызға дейін жеке тұлғалардың барлық банктік қарыздары бойынша ЖТСМ-нің шекті мөлшері 56%-ды құрады, ал 2021 жылғы наурыздан бастап осы мән мынандай болып жіктелді: кепілсіз банктік қарыздар бойынша ЖТСМ шекті мәні 56% деңгейінде сақталды, кепілді банктік қарыздар бойынша ЖТСМ шекті мәні 40%-ға дейін төмендетілді, ипотекалық тұрғын үй қарыздары бойынша – 25%-ға дейін төмендетілді, бұл қарыздар бойынша комиссиялардың төмендеуіне жанама  әсерін тигізді.

Жоғарыда көрсетілген тізбені оңтайландыру мақсатында ҚНРДА мынадай мәселелерді пысықтайтын болады.

1. Комиссиялардың мына түрлерін алып тастау:

1) қарыз алуға өтінішті және құжаттарды қарау үшін;

2)  қарыз алушы (қоса қарыз алушы), кепілгердің (кепіл берушінің) бастамасы бойынша қарыз алушы (қоса қарыз алушы), кепілгермен (кепіл берушімен); қарыз бойынша, сондай-ақ кепіл нысанасын ауыстыру кезінде кепіл нысанасына ауыртпалық салумен, кепіл берушіні ауыстырумен; клиенттің кредиттік досьесіндегі кепіл нысанына құқық белгілейтін құжаттарды клиенттің өтініші бойынша берумен байланысты талаптарды өзгерту мәселелерін қарау үшін;

3) клиентке қарыз бойынша несие берешегі туралы анықтаманы беру;

4) қарызды ішінара (толық) мерзімінен бұрын өтеу үшін.

Комиссиялардың осы түрлерін банктер қарыз алушылардан анағұрлым жиі алады және бұл кредит өнімдерінің қымбаттауына айтарлық деңгейде әсер етеді. Орташа алғанда олардың банктердегі мәні: қарыз алуға өтінішті және құжаттарды қарау үшін – 5 000 теңге; кредиттеу талаптарын өзгерту мәселелерін қарау үшін – қарыз сомасының 0,1%-ы, алайда кемінде кепілсіз қарыздар бойынша 3 000 теңге және кепілді қарыздар бойынша 10 000 теңге; клиенттің өтініші бойынша қарыз бойынша несие берешегі туралы анықтама беру – 4 000 теңге; қарызды ішінара (толық) мерзімінен бұрын өтеу – қарыз сомасының 0,1%-ы, алайда кепілсіз қарыздар бойынша 3 000 теңге және кепілді қарыздар бойынша 30 000 теңге.

2. Банктік қарыз беруге және оған қызмет көрсетуге байланысты комиссиялардың және өзге де төлемдердің шекті мәндерін белгілеу.

3. № 218 қаулыны заңды тұлғалардың қарыздарына қолдану.

Жеке тұлғалардың қарыздары секілді ҚНРДА қосымша мына мәселелерді пысықтайтын болады:

- шағын және орта бизнес (ШОБ) субъектілерінің қарыздары бойынша сыйақының мөлшерлемесін біржақты тәртіппен көтеруге тыйым салуды енгізу;

- мерзімі өткен берешекті өтеу кезектілігінің тәртібін енгізу, бірінші кезекте – негізгі борыш және сыйақы бойынша, соңғы кезекте - айыпақы (айыппұл, өсмпұл) бойынша;

- жеке тұлғалармен және ШОБ субъектілерімен жасалған қарыз шарттары бойынша ақша баламасымен айыппұл санкцияларын (айыпақы, өсімпұл) алу.

Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігімен Президент Әкімшілігіне осы ақпарат (2023 жылғы 27 желтоқсандағы № 01-08/3596-И хатпен) жолданды.

Президент Әкімшілігі Басшысының 2023 жылғы 29 желтоқсандағы №23-5864 қарарымен аталған іс-шара бақылаудан алынды.

26.

36-іс-шара.

Әртүрлі банктердің клиенттері арасында мәмілелер мен транзакцияларды жүргізу кезінде инфрақұрылымдық кедергілерді жою жөніндегі шараларды әзірлеу

(аяқталу мерзімі –

2023 жылғы IV тоқсан)

ПӘ-ге ақпарат

БҚДА, ҰБ, ҚНРДА

Орындалды

Жоғарыда аталған іс-шараны іске асыру шеңберінде Қазақстан Республикасында Open API және Open Banking дамытудың 2023-2025 жылдарға арналған тұжырымдамасы әзірленді және бекітілді (Агенттік Төрағасының 29.12.2022ж № 330/НК бұйрығы) (бұдан әрі – Open API және Open Banking тұжырымдамасы). Тұжырымдама клиентке сілтемесіз ақпараттық API (қаржы ұйымы туралы жалпы ақпарат), клиенттік шот немесе қаржылық операциялар бойынша ақпараттық API, төлемдер мен ақша аударымдарын бастауға арналған API интерфейстерін қамтитын Open API стандарттарының тізімін анықтайды.

2023 жылы келесі бағыттар бойынша жұмыстар жүргізілді:

1. Кедергілерді анықтау үшін Open API технологиясын қолданбайтын екінші деңгейлі банктермен кездесулер өткізілді;

2. Клиенттердің шоттарын біріктіру бойынша пилоттық жобаға қатысу;

3. Open API және Open Banking стандарттарын, жобалық құжаттарды әзірлеуге және бекітуге қатысу.

2023 жылдың 1 қарашасынан екінші деңгейлі банктерді (Altyn Bank, Bank RBK, Centercredit, ForteBank, Otbasy Bank, ВТБ, Home credit bank) тарта отырып, «Open Banking & Open API» пилоттық жобасы іске қосылды. Ағымдағы Open API пилоттық жобасы шот иесінің келісімімен бір банктің мобильді қосымшасы арқылы өзінің барлық банктік шоттарына (шот, теңгерім және т.б. туралы ақпаратты көрсету) қол жеткізу мүмкіндігін береді, яғни. бір қолданба арқылы әртүрлі банктердегі барлық шоттарды көру мүмкіндігі.

Жобаны одан әрі дамыту 2024 жылы пилоттық жобаның жаңа кезеңін іске қосуды көздейді және сонымен қатар бір банктің мобильді қосымшасынан қол жеткізу арқылы өз шоттары арасында аударым операцияларын жүргізуге мүмкіндік береді.

Бұдан басқа, 2022 жылғы 8 маусымда банктердің клиенттері арасында телефон нөмірі бойынша жедел ақша аударымдарын жүзеге асыру қызметі бар «Жедел төлем жүйесін» (бұдан әрі – ЖТЖ) коммерциялық пайдалануға енгізді (Еуразиялық банк, Jusan bank, Bereke Bank, Kazpost, Freedom bank, BCC, Forte bank және Bank RBK) ЖТЖ қатысушылары болып табылады, алайда екі ірі ойыншысы ЖТЖ жүйесіне қосылмады «Kaspi Bank» АҚ және «Қазақстан Халық Жинақ Банкі».

ЖТЖ - бұл оңайлатылған деректемелерді пайдалана отырып, әртүрлі банктердің клиенттері арасындағы банкаралық аударымдар мен онлайн төлемдер жүйесі.

ЖТЖ алдыңғы қатарлы төлем технологияларын пайдалана отырып, банкаралық есеп айырысуларды жеңілдетуге мүмкіндік береді, халыққа қызмет көрсететін банкке және кез келген жерде пайдаланылатын төлем құралына (банктік шот, карта) қарамастан, кез келген жерде және тәуліктің кез келген уақытында төлемдерді жүзеге асыруға кең мүмкіндік береді («тәуелділік» алынып тасталды » клиент жеке банктің инфрақұрылымынан), осылайша банкаралық операцияларға кедергілерді азайтады.

Бұл ретте, «Қазақстан Халық Жинақ Банкі» АҚ-да карта нөмірі бойынша да, телефон нөмірі бойынша да Шығыс аударымы үшін 150 теңге мөлшерінде Бірыңғай комиссия белгіленді. «Kaspi Bank» АҚ ақшаны тек карта нөмірі бойынша аударуға болады, 21 мың теңгеге дейін аударған кезде комиссия 200 теңгені құрайды, операция үшін аударым сомасының 0,95% - ы жоғары комиссия алынады.

Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігімен Президент Әкімшілігіне тиісті ақпаратты (2023 жылғы 27 желтоқсандағы № 01-08/3596-И хатпен) жолданды.

Президент Әкімшілігі Басшысының 2023 жылғы 29 желтоқсандағы №23-5864 қарарымен аталған іс-шара бақылаудан алынды.

Ішкі және сыртқы әсер ету факторлары және олардың нысаналы индикаторларға/күтілетін нәтижелерге қол жеткізуге әсері

Қабылданған шаралар

1

2

Ішкі факторлар:

Жоқ

Сыртқы факторлар:

Осы фактордың «Экономикадағы орта кәсіпкерліктің үлесі» нысаналы индикаторына қол жеткізуге әсері мен әсерін бағалау мүмкін емес, себебі, СЖРА Ұлттық статистика бюросы «Қазақстан Республикасының 2023 жылғы жалпы өңірлік өнімі» статистикалық бюллетенінің (бұдан әрі – ЖӨӨ) деректері жарияланбаған.

СЖРА Ұлттық статистика бюросы басшысының міндетін атқарушының                2023 жылғы 30 маусымдағы № 109 бұйрығымен бекітілген 2024 жылға арналған Статистикалық жұмыстар жоспарына сәйкес 2023 жылғы ЖӨӨ статистикалық бюллетенінің жарияланатын мерзімі 2024 жылғы 23 тамыз.

«Экономикадағы орта кәсіпкерліктің үлесі» нысаналы индикаторы ЖӨӨ бойынша жылдық деректер жарияланғаннан кейін есептеледі және БНС интернет-ресурсында 3-5 жұмыс күні ішінде жарияланады.