«AMANAT» партиясының 2023-2027 жылдарға арналған «ХАЛЫҚПЕН БІРГЕ!» сайлауалды бағдарламасын орындау жөніндегі ЖОЛ КАРТАСЫНЫҢ ОРЫНДАЛУ БАРЫСЫ ТУРАЛЫ АҚПАРАТ

№

Іс-шаралардың атауы

2023 жыл

Орындалу барысы

(аталған іс-шара бойынша атқарылған жұмыс, сонымен қатар орындалу күйі (Орындалды/ Орындалуда/Орындалмады)

Жауапты

орындаушылар

115.

Тауар нарықтарына кіру кедергілерін жою, бірл.

кемінде 10

Орындалды.

Жойылған кедергілер:

1. Кәбілдік кәрізге тең қолжетімдік алумен байланысты бәсекелестікті дамыту үшін кедергі.

Бұрын БҚДА инфрақұрылымға тең қолжетімділікті қамтамасыз етпейтін кібілдік кәрізді пайдалану тәртібін қайта қарау туралы нарық субъектілерінің ұсыныстары келіп түскен болатын. Кәбілдік кәріз иелері тарапынан инфрақұрылымға қол жеткізуден бас тартуға, субъектілердің өтінімдерін қарауды негізсіз кешіктіруге шағымдар болды.

Осыған байланысты, 2022 жылы құрамына уәкілетті органның, қауымдастықтардың және байланыс операторларының өкілдері кіретін БҚДА жанындағы Телекоммуникациялар саласындағы бәсекелестікті дамыту мәселелері жөніндегі кеңес бірлесіп уәкілетті органның жоғарыда аталған бұйрықтарына түзетулер енгізу үшін жекелеген ұсыныстар әзірледі.

Өзгерістер кәбілдік кәрізге кіруден бас тартылған жағдайда өтініш берушілердің шағымдарымен жұмыс істеудің жаңа тәртібін болжайды. Мұндай жағдайда өтініш беруші шағымды Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігіне жіберуге құқылы.

Сондай-ақ түзетулер кәбілдік кәрізді пайдалану кезінде жалға беруші мен жалға алушының өзара іс-қимылын регламенттеуге, шарттар жасасу, учаске беру актісіне қол қою мерзімдерін, сондай-ақ кәбілдік кәрізде құрылыс-монтаждау жұмыстарын қабылдау мерзімдерін белгілеуге бағытталған.

Осылайша, нақты мерзімдерді белгілеу кәбілдік кәрізді пайдалану процесін ретке келтіруге, сондай-ақ жалға беруші тарапынан құжаттарды беруді және келісуді негізсіз кешіктіру үлесін қысқартуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, реттеліп көрсетілетін қызметке қолжетімділікті қамтамасыз ету үшін Табиғи монополиялар субъектілерінің қызметті жүзеге асыру қағидалары осы қызметтерді бір мезгілде тұтынушы болып табылатын табиғи монополиялар субъектісінің пайдалануын қамтамасыз ететін нормамен толықтырылды, нақты пайдалану басталған сәттен бастап он екі ай ішінде кәбілдік кәріздің барлық көлемінің 75%-ынан аспайды.

Бұл норма осы қызметтерді бір мезгілде тұтынушы болып табылатын кәбілдік кәріз иелері тарапынан кәбілдік кәрізге олардың иесінің өзі толық брондау себептері бойынша қол жеткізуден бас тартуды болдырмауға мүмкіндік береді.

Жалпы, жоғарыда аталған шараларды іске асыру байланыс провайдерлеріне кәбілдік кәрізге кедергісіз қол жеткізуді ұйымдастыруға бағытталған, бұл түпкілікті тұтынушыларға интернет қызметтерін баламалы жеткізушілерді таңдауға, көрсетілетін қызметтердің сапасын жақсартуға мүмкіндік береді, сондай-ақ қызметтер спектрін кеңейтуге және экономика салаларын цифрландыруға жәрдемдесетін болады.

Шешім. 2023 жылғы 24 қаңтарда ӘМ «Кәбілдік кәрізді пайдалануға беру қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің міндетін атқарушының 2016 жылғы 28 қаңтардағы № 120, «Табиғи монополиялар субъектілерінің қызметін жүзеге асыру қағидаларын бекіту туралы», Қазақстан Республикасы Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрінің міндетін атқарушының 2019 жылғы 29 шілдедегі № 180/НҚ бұйрықтарына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің міндетін атқарушының 2016 жылғы 28 қаңтардағы № 120 бұйрығына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы ЦДИАӨМ бұйрығын тіркеді.

2. Кәріз – тазарту құрылыстарының (бұдан әрі – КТҚ) объектілерін жобалаумен байланысты бәсекелестікті дамыту үшін кедергі.

Бизнес субъектілерінің көптеген шағымдары бұл мәселені жұмыс жоспарына енгізуге негіз болды.

Мәселен, 2022 жылғы 16 қыркүйекте бекітілген Жобаларды іріктеу, құрылыс, реконструкциялау, кәріздік тазарту құрылыстарын жаңғырту жобаларын іске асыруды қарау, келісу және мониторингілеу әдістемесі (бұдан әрі – Әдістеме) мынадай талаптарды көздейді:

1. Тапсырыс беруші техникалық – экономикалық негіздемені (бұдан әрі – ТЭН) және/немесе жобалау – сметалық құжаттаманы (бұдан әрі – ЖСҚ) әзірлеуге арналған конкурстық құжаттама бекітілгенге дейін әзірленген тапсырма жобасын «Тұрғын                                      үй - коммуналдық шаруашылықты жаңғырту және дамыту Қазақстандық орталығы» АҚ (бұдан әрі – «ТКШ ҚазОрталығы» АҚ) келісуге жолдайды.

2. ТЭН және/немесе ЖСҚ жобаларын ведомстводан тыс кешенді сараптамаға жібергенге дейін Тапсырыс беруші әзірленген ТЭН және/немесе ЖСҚ бөлімдерін «ТКШ ҚазОрталығы» АҚ келісуге жолдайды.

Бұл ретте, уәкілетті орган Әдістеменің ұсынымдық сипатқа ие екендігін талап етеді, ал «ТКШ ҚазОрталығы» АҚ келісімінсіз жобалаушылар жобаларды сараптамаға тапсыра алмайды және мемлекеттік сараптаманың өзі мұндай келісімсіз жобаларды қабылдамайды.

Сонымен қатар, «ТКШ ҚазОрталығы» АҚ КТҚ объектілері бойынша жобалау тапсырмасы мен ЖСҚ келісу өкілеттігін беру Тапсырыс беруші үшін де, жобалаушы үшін де қосымша кедергілер енгізеді, бұдан басқа, сараптама ұйымының функциялары қайталанады. Сонымен қатар, мұндай шектеулер сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне алғышарттар жасайды.

Осы тосқауылды жою мақсатында жоғарыда аталған мәселе бойынша Қазақстан Республикасының бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі осы мәселені уәкілетті органдармен және мүдделі тұлғалармен талқылауға бірнеше рет қатысты.

Өткізілген кеңестердің қорытындысы бойынша ағымдағы жылдың мамыр айында Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігінің Құрылыс және тұрғын үй – коммуналдық шаруашылық істері комитеті «ТКШ ҚазОрталығы» АҚ КТҚ жобаларын келісу қажеттілігін болдырмайтын Әдістемеге өзгерістер енгізді.

Шешім. ИИДМ ҚТКШІК істері комитеті Төрағасының м. а. 2023 жылғы 5 мамырдағы № 78 – НК бұйрығымен Әдістеменің 4 – тарауының                                            2 – параграфын алып тастау жолымен өзгерістер енгізілді.

3. Бизнеске арналған жер учаскесін айқындау кезінде шағын және орта бизнесті ашуға арналған құжаттар тізбесіне байланысты бәсекелестікті дамыту үшін кедергі.

Шешім. Қазіргі уақытта, «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне жер қатынастары саласындағы мемлекеттік көрсетілетін қызметтерді цифрландыру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2023 жылғы 5 сәуірдегі Қазақстан Республикасының Жер кодексінің 49-1-бабына өзгерістер енгізілді                  (01.07.2023 бастап қолданысқа енгізіледі).

Интернет-портал аясында Қоғамдық кадастрлық картаны құру халыққа және бизнеске жылжымайтын мүлік саласында мемлекеттік қызметтерді алуға көптеген артықшылықтар мен ыңғайлылықтар береді, мысалы:

·           азаматтар мен бизнес өкілдерінің кадастрлық кеңселерге бару саны азаяды, кезектер азаяды;

·           кадастрлық мәліметтердің дұрыстығы және тиісінше оларға өтініштер саны артады;

·           құжаттар мен ақпаратты алуға кететін уақыт пен шығын шығындары азаяды және тұтастай алғанда мемлекеттік қызмет көрсету сапасы артады.

Орта және шағын бизнес үшін жер учаскелері тек қана сауда-саттықта электрондық түрде, Қаржы министрлігінің электрондық сауда алаңында берілетін болады gosreestr.kz.

Сауда-саттықта жер учаскелерін берудің қолданыстағы процесі 3 кезеңнен, 19 қадамнан тұрады және 3 айға дейін созылады. Электрондық ұсыну форматы мерзімін 10 күнге дейін қысқартуға мүмкіндік береді. Бұл ретте кез келген адам жер учаскесін мемлекеттен электрондық аукционда сатып ала алады.

4. Электр энергиясының бөлшек сауда нарығы субъектілерінің ЭЖҰ диспетчерлеу туралы норманы негізсіз қолданумен байланысты бәсекелестікті дамыту үшін кедергі.

Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2015 жылғы 20 ақпандағы №106 бұйрығымен бекітілген электр энергиясының көтерме сауда нарығын ұйымдастыру және оның жұмыс істеуі қағидаларының (бұдан әрі - КСН қағидалары) 17-тармағының 2) тармақшасымен электр энергиясының көтерме сауда нарығында өз қызметін жүзеге асыру кезінде энергиямен жабдықтаушы ұйымдар тиісті диспетчерлік орталықпен немесе электр желісі компаниясының өңірлік тармақпен диспетчерлеу бойынша қызметтер көрсету туралы шарттың болуын қамтамасыз етеді.

Жоғарыда аталған норманы электр желілерін тарату компаниялары Электрмен жабдықтаушы ұйымдарға – электр энергиясының бөлшек сауда нарығының субъектілеріне қатысты белсенді қолданды.

Шешім. Бөлшек сауда нарығының ЭЖҰ - на қатысты диспетчерлеу туралы норманы негізсіз қолдану жағдайларын болдырмау үшін көрсетілген норма ҚР ЭМ 30.06.2023 жылғы № 249 бұйрығымен КСН қағидаларынан тлып тасталды.

5. Мұнай жеткізушілерде мұнай өнімдерінің көлеміне қол жеткізумен байланысты бәсекелестікті дамыту үшін кедергі.

Ағымдағы күні мұнай өнімдерін өткізу тәртібі «Мұнай өнімдерінің жекелеген түрлерінің өндірісін және айналымын мемлекеттік реттеу туралы» заңмен (бұдан әрі – Заң) айқындалады.

Осыған сәйкес мұнай өнімдерін өндіруші, мұнай жеткізуші, импорттаушы мұнай өнімдерін көтерме саудада өткізуді тек мұнай өнімдерін көтерме саудада жеткізушілерге және (немесе) мұнай өнімдерін бөлшек саудада өткізушілерге ғана жүзеге асыруға құқылы.

Мұнай жеткізушілердің көлеміне қол жеткізудің қолданыстағы тетігі нарықтың жоғары шоғырлануына және өнімсіз делдалдардың болуына байланысты монополиялық топтардың позицияларын сақтауға мүмкіндік береді.

Шектеулі ресурс жағдайында ЖЖМ бағасын мемлекеттік реттеу болған кезде бөлшек сатушылардың басымдығын айқындау қажет деп есептейміз.

Осыған байланысты, мұнай жеткізушілердің көлеміне және нарықтың қолданыстағы моделіне қол жеткізуді ұсынудың қолданыстағы тәртібін қайта қарау қажеттілігі туындайды.

Шешім. Агенттік Төрағасының 2023 жылғы                 26 маусымдағы № 7 бұйрығымен тікелей жеткізу шеңберінде мұнай өнімдерінің жекелеген түрлерін (мұнай өнімдерін өндіруші бензин, авиациялық және дизель отынын) бастапқы көтерме саудада өткізуді регламенттеу бөлігінде негізгі қуатқа тең қолжетімділік қағидаларына өзгерістер мен толықтырулар енгізілді.

Ережелер шектеулі ресурс (тапшылық) жағдайында тұтынушылар топтарын және олардың иерархиясын анықтайды.

Атап айтқанда, Қағидалардың 18-20-тармағына сәйкес мұнай өнімдерін тұтынушылар арасында бөлу тәртібі мынадай ретпен жүзеге асырылады:

Көктемгі егіс және егін жинау жұмыстары кезеңінде ауыл шаруашылығы өнімін өндірушілер үшін мұнай өнімдерінің көлемін бөлуді қоспағанда, бензин және дизель отыны:

1) негізгі қызметке байланысты өткізу көлемдеріне мұнай өнімдерін жеткізу жөніндегі бірыңғай оператор, стационарлық автожанармай құю станциялары арқылы бөлшек саудада өткізу мақсаттары үшін нарық субъектілері;

2) меншік құқығында немесе өзге де заңды негіздерде мұнай өнімдерінің базасын немесе мұнай өнімдері базасындағы резервуарды иеленетін нарық субъектілері;

3) нарықтың өзге де субъектілері.

Авиаотын:

1) отандық авиакомпаниялар республикаішілік қатынастағы жолаушылар тасымалы көлеміне, мұнай өнімдерін жеткізу жөніндегі бірыңғай оператор, негізгі қызметке байланысты өткізу көлеміне;

2) республикаішілік қатынаста жүк тасымалы көлеміне отандық авиакомпаниялар;

3) мұнай өнімдерін бөлшек саудада өткізуші;

4) мұнай өнімдерін көтерме жеткізуші;

5) нарықтың өзге де субъектілері.

Қабылданған өзгерістер барлық мұнай өнімдерінің көлемін бөлу тәртібін реттейді.

6. Жеке медициналық зертханаларға мерезді анықтауға зерттеулер жүргізуге тыйым салумен байланысты.

2022 жылғы 29 желтоқсандағы БҚДА Төрағасы мен денсаулық сақтау министрі бекіткен денсаулық сақтау саласындағы бәсекелестікті дамыту жөніндегі жол картасында «Жеке медициналық зертханаларға мерезді анықтауға зерттеулер жүргізуге мүмкіндік беру» іс-шарасы көзделген.

Шешім. «Қазақстан Республикасында дерматовенерологиялық көмек көрсетуді ұйымдастыру стандартын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2023 жылғы 20 наурыздағы № 43 бұйрығымен өзгерістер енгізілді, сол арқылы қазіргі уақытта дерматовенерологиялық көмекті меншік нысанына және ведомстволық тиесілігіне қарамастан медициналық қызметті жүзеге асыруға лицензиясы бар денсаулық сақтау ұйымдары көрсетеді.

7. Стоматологиялық қызмет көрсетумен байланысты бәсекелестікті дамытуға кедергі.

Республикалық кедергілер картасында ҚР ҰЭМ 2015 жылғы 17 наурыздағы № 212 бұйрығына өзгерістер енгізу жолымен мектептерде стоматологиялық кабинеттер ашуға үй-жайларды мемлекеттік кәсіпорындарға қосалқы жалға беруге тыйым салуды белгілеу жөніндегі іс-шара көзделген.

Бұған дейін Қызылорда облысының экономика және қаржы басқармасы Қызылорда қаласында орналасқан мектептерде конкурс арқылы стоматологиялық кабинеттер ашу мақсатында мемлекеттік мүлікті жеке кәсіпкерлерге мүліктік жалдауға (жалға алуға) берген болатын.

Бұл ретте, жеке кәсіпкер стоматологиялық лицензияның болуына қарамастан, стоматологиялық қызмет көрсетпей, мектептердегі стоматологиялық кабинеттерді мемлекеттік кәсіпорынға қосалқы жалға берді. Осылайша, Мемлекеттік кәсіпорындардың бәсекеге қабілетті нарыққа кіру мүмкіндігі болды.

Шешім. «Мемлекеттік мүлікті мүліктік жалдаудың (жалға алудың) үлгілік шартын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық Экономика Министрінің 2015 жылғы 17 наурыздағы №211 және «Мемлекеттік мүлікті беру қағидаларын бекіту туралы» 2015 жылғы 17 наурыздағы № 212 бұйрықтарына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2023 жылғы 1 қыркүйектегі №33371 бұйрығымен жеке және мемлекеттік емес заңды тұлғалар, егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше көзделмесе, қосалқы жалға алушы болып айқындалды.

8. Домофон қызметтерін жеткізушілердің ауысуына байланысты бәсекелестікті дамытуға кедергі.

Тәжірібе көрсеткендей, домофондарды орнату және техникалық қызмет көрсету қызметтерін сатып алу барлық тұрғындардың шешім қабылдау мәселелеріне қатысты болса да, келісімшарттар әр тұрғынмен жеке жасалды.

Мұндай шарттарды жасасу пәтер иелеріне домофон жабдықтары олардың меншігіне отпеген кезде қолайсыз жағдай туғызды, ал абоненттік төлеммен техникалық қызмет көрсету домофонды орнату кезінде шартқа енгізілді, нәтижесінде домофонның өзіне қарағанда қымбаттырақ болды.

Агенттікпен 2022 жыл бойы сервистік компаниялар субъектілерінің (оның ішінде интеркомдық жүйелер қызметтерін жеткізушілердің) қызметін реттеу қажеттілігі туралы мәселені бірнеше рет көтерді.

Шешім. Нәтижесінде, 2023 жылғы 15 наурызда «Тұрғын үй қатынастары туралы» Қазақстан Республикасының Заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізілді, оның шеңберінде пәтерлердің, тұрғын емес үй – жайлардың меншік иелері мен сервистік компаниялардың субъектілері арасында жеке шарттар жасау жолымен кондоминимум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау бойынша қызметтер көрсетуге жол бермеуге қатысты Агенттіктің ұсыныстары қабылданды (күнтізбелік алпыс күн өткеннен кейін қолданысқа енгізіледі алғашқы ресми жарияланған күнінен кейінгі күндер). 

9.  Лифт қызметтерін жеткізушілердің өзгеруіне байланысты бәсекелестікті дамытуға кедергі.

Лифттерді орнату және техникалық қызмет көрсету қызметтерін сатып алу барлық тұрғындардың шешім қабылдау мәселелеріне қатысты болса да, келісімшарттар әр тұрғынмен жеке жасалды.

Мұндай шарттардың жасалуы тұрғындарды лифт қызметтерін жеткізушілерді ауыстыруға шектеді.

Агенттік 2022 жыл бойы сервистік компаниялар субъектілерінің (оның ішінде лифттерге қызмет көрсету жөніндегі қызметтерді жеткізушілердің) қызметін реттеу қажеттілігі туралы мәселені бірнеше рет көтерді.

Шешім. Сонымен, 2023 жылғы 15 наурызда «Тұрғын үй қатынастары туралы» Қазақстан Республикасының Заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізілді, оның шеңберінде пәтерлердің, тұрғын емес үй – жайлардың меншік иелері мен сервистік компаниялардың субъектілері арасында жеке шарттар жасау жолымен кондоминимум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау бойынша қызметтер көрсетуге жол бермеуге қатысты Агенттіктің ұсыныстары қабылданды (күнтізбелік алпыс күн өткеннен кейін қолданысқа енгізіледі алғашқы ресми жарияланған күнінен кейінгі күндер). 

10. Сұйытылған мұнай газына (бұдан әрі – СМГ) қол жеткізу кезіндегі кемсітушілік жағдайлармен байланысты бәсекелестікті дамыту үшін кедергі.

Бұған дейін Қазақстан Республикасы Энергетика Министрінің 2014 жылғы 22 қазандағы № 68 Бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасының ішкі нарығына сұйытылған мұнай газын жеткізу жоспарын қалыптастыру қағидаларында (бұдан әрі-Қағидалар) 23-2-тармағы «Сұйытылған мұнай газын автомобиль көлігіне де, темір жол көлігіне де тиеп-жөнелту жөніндегі өндірістік қуаты бар өндірушілер үшін сұйытылған мұнай газын тиеп-жөнелту мынадай тәртіппен жүзеге асырылады:

1) сұйытылған мұнай газын автомобиль көлігіне тиеп-жөнелту өндіруші орналасқан өңірдің алушыларына басым тәртіппен жүзеге асырылады;

2) өндіруші орналасқан өңір болып табылмайтын өңірдің алушысына 150 (бір жүз елу) тоннадан астам көлем бөлінген кезде сұйытылған мұнай газын тиеп-жөнелту темір жол көлігімен жүзеге асырылады.» көзделген.

Жоғарыда аталған норма СМГ қол жеткізу кезінде кемсітушілік жағдайларға жеткізетін.

Агенттік екінші тармақшаны жою туралы,                 сондай-ақ тауарды т/ж көлігімен тиеп жөнелту көлеміне қатысты өтінімдерді саралауды жою туралы ұсынымдар берді (ұсынымдар ескерілді).

Шешім. 2023 жылғы 19 қазанда Қағидаларға өзгерістер енгізілді: 23-2-тармақ алынып тасталды, құқықтық қатынастардың өзекті нұсқасы  «Сұйытылған мұнай газын автомобиль көлігіне де, теміржол көлігіне де тиеп-жөнелту жөніндегі өндірістік қуаты бар өндірушілер үшін сұйытылған мұнай газын автомобиль көлігіне тиеп-жөнелту өндіруші орналасқан өңірдің алушыларына басым тәртіппен жүзеге асырылады»            17-тармағында баяндалды.

11. «Ашық аспан» режимінің бағыттары бойынша шектеуге байланысты бәсекелестікті дамыту үшін кедергі.

Қазақстан Республикасының Көлік министрлігі Қазақстан Республикасы Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігімен бірлесіп, әуе көлігінің қолжетімділігі мен дамуы үшін қазақстандық әуетасымалдар нарығының тартымдылығын арттыру мақсатында «ашық аспан» режимін одан әрі жетілдіріп жатыр.

Шешім. Атап айтқанда, министрлікпен «ашық аспан» режимін енгізу туралы бұйрыққа шетелдік әуекомпанияларына 5-ші дәрежелі «әуе еркіндігін» пайдалану құқығын беру арқылы бұрын-соңды қолданыста болған шектеулерді алып тастауғабағытталған өзгерістер енгізілді.

Осылайша, шетелдік әуе компаниялары Қазақстанның бірқатар әуежайына әуе кемелерінің типтері мен жиілігіне қарамастан, оның ішінде бағыттар бойынша шектеусіз 5-ші дәрежелі «әуе еркіндігімен» ұшуларды орындау мүмкіндігіне ие болды.

Қолға алынған бұл шаралар бәсекелестікті арттыруға мүмкіндік беріп, өз кезегінде әуебилеттерінің құнын төмендетуге және ұшу географиясын кеңейтуге ықпал етеді деп көзделіп отыр.

12. Ақпараттық технологиялар объектілері иелерінің «Цифрлық құжаттар» сервисіне қол жеткізуінің шектелуімен байланысты бәсекелестікті дамуыту үшін кедергі.

«Мемлекеттік қызметтер көрсету үшін мемлекеттік емес ақпараттық жүйелер иелерінің интеграциялық сервистерді пайдалануы туралы келісімнің нысанын бекіту туралы» Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрінің 2022 жылғы                24 наурыздағы № 93/НҚ ішкі бұйрығының (бұдан әрі – ҚР  ЦДИАӨМ Бұйрығы) 3 тарауының 4.4 тармағымен интеграциялық сервисті пайдалану үшін ақпараттық технологиялар объектілерінің иелері кемінде 100 000 тіркелген пайдаланушылары болуы арқылы өз ресурсының танымалдылығын растайтыны көзделген, бұл өз кезегінде тіркелген пайдаланушылар саны 100 000 адамнан аз болатын ақпараттық технологиялар объектілерінің басқа иелерінің, сондай-ақ жаңа Startup жобаларын әзірлеушілерінің «Цифрлық құжаттар» сервисіне қол жеткізуін шектейді.

Осылайша, ЦДИАӨМ Бұйрығымен мемлекеттік емес ақпараттық жүйелердің меншік иелерінің пайдалануы үшін міндетті және біліктілігін белгілейтін мемлекеттік қызметтерді көрсету үшін мемлекеттік емес ақпараттық жүйелер иелерінің интеграциялық қызметтерді пайдалануы келісім тараптарына қойылатын талаптар туралы шарттың нысаны бекітілді.

БҚДА жоғарыда аталған кедергісін жою мақсатында ЦДИАӨМ – ге 2023 жылғы 22 ақпандағы № 01-10/629-И нұсқаманы жолдады.

Шешім. «Электрондық үкіметтің» ақпараттандыру объектілерін интеграциялау қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникациялар министрінің міндетін атқарушының 2018 жылғы 29 наурыздағы № 123 бұйрығына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрінің 2023 жылғы 5 желтоқсандағы № 603/НҚ бұйрығымен ақпараттандыру объектілерінің иелеріне тіркелген пайдаланушылардың болуына қатысты негізсіз талаптар алынып тасталынды.

«Мемлекеттік қызметтер көрсету үшін мемлекеттік емес ақпараттық жүйелер иелерінің интеграциялық сервистерді пайдалануы туралы келісімнің нысанын бекіту туралы» Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрінің 2022 жылғы 24 наурыздағы № 93/НҚ бұйрығының күші жойылды.

БҚДА

(келісім бойынша)

мүдделі орталық мемлекеттік органдар

116.

Бәсекелестікті қорғау және дамыту саласындағы имплементацияланған халықаралық практикалардың саны, бірл.

кемінде 1

Орындалды.

Бәсекелестік бойынша бас экономист институтын енгізу.

Іс – шараны іске асыру шеңберінде Агенттік Еуропалық комиссияның (ЕО) бәсекелестік мәселелері жөніндегі бас экономисінің мандаты мен негізгі функцияларын зерделеді, Федералдық сауда комиссиясының (АҚШ) ұқсас тәжірибесі мен практикасын салыстырды.

Шетелдік юрисдикцияларда бас экономистер (және олардың командалары) бәсекелестік заңнаманы қолдану кезінде экономика мен эконометриканың әдіснамалық мәселелері бойынша басшылықты жүзеге асырады, экономикалық тұрғыдан неғұрлым күрделі монополияға қарсы істер бойынша сот процестеріне қатысады, істерді бағалауға атсалысады және балама пікір ретінде басшыға өз қорытындысын ұсынады.

Зерделенген материалдың негізінде, бас экономист институтын Агенттік практикада тиісті функцияларды Төраға хатшылығы (Департаменті) директорына жүктеумен іске асырды, оның қарамағында Төрағаның, оның ішінде режим және экономикалық тәуекелдер бойынша кеңесшісі, сондай-ақ басқа да қызметкерлер бар.

Айталық, Хатшылық директорының функцияларына Агенттіктің құзыретіне кіретін мәселелер бойынша тәуелсіз экономикалық баға беру, сондай-ақ күрделі экономикалық мәселелермен және сандық талдаумен байланысты бәсекелестік мәселелері бойынша жекелеген істерді қарауға, сот істері бойынша консультациялық көмек көрсетуге қатысу жатады. 

Енгізілген бас экономист институты бүгінгі күні Агенттіктің салалық құрылымдық бөлімшелерімен белсенді жұмыс жасайды, бәсекелестікті дамыту және Агенттіктің функционалдық өкілеттіктерін нығайту бойынша бірқатар маңызды бастамалар әзірленіп, іске асырылды (іске асырылып жатыр). 

Атап айтқанда:

- Агенттіктің негізгі функцияларының бірі – тауар нарықтарындағы бәсекелестіктің жай-күйін талдау жетілдірілді, бұл талдау жүргізу мерзімдерін бір мезгілде (12 айдан 3 айға дейін) қысқартқан кезде бәсекелестіктің жай-күйін сапалы бағалауды күшейтуге мүмкіндік берді;

- жаңа құрал – қабылданатын нормативтік құқықтық актілердің бәсекелестікке әсерін бағалау іске асырылды, бұл кәсіпкерлік субъектілердің алдында әкімшілік, экономикалық, техникалық және өзге де кедергілерді белгілеуге, сондай-ақ нарықтарда бәсекелестікті шектеуге жол бермеуге мүмкіндік береді;

- заңнамаға Агенттікке мемлекеттік органдардың ақпаратына/дерекқорларына қолжетімділік беру бөлігінде заңнамалық түзетулерге бастамашылық жасалды, себебі Агенттік қызметі сапасының, тиімділігі мен нәтижелілігінің негізін құрайтын фактор, өз кезегінде мемлекеттік органдар мен бизнестің деректері мен мәліметтеріне негізделетін бәсекелестіктің жай-күйін талдамалық зерттеулер (талдау) болып табылады;

- Кәсіпкерлік кодекске монополиялық ден қою шаралары бойынша мерзімдерді айтарлықтай (72-ден 10 айға дейін) қысқартуға мүмкіндік беретін заңнамалық түзетулерге бастамашылық жасалды (түзетулер Парламент Мәжілісіндегі бизнесті жүргізу жөніндегі заң жобасында көзделген);

- Агенттіктің ведомстволық бағынысты ұйымы (Бәсекелестіктің дамуын талдамалық зерттеу орталығы» РММ құрылды, ол бәсекелестікті дамыту саласында саясатты одан әрі іске асыру кезінде Агенттікті талдамалық, әдіснамалық және стратегиялық сүйемелдеуді күшейтуге мүмкіндік береді;

- тауар нарықтарының жай-күйін эконометрикалық талдау және құрылымның өзгеру серпіні үлгісін әзірлеу бойынша жұмыс жүргізіліп жатыр, ол оның ішінде нарықтардың бәсекелестік жай-күйіне әсер ететін факторларды сәйкестендіруге мүмкіндік береді;

- тауар нарықтарында бәсекелестіктің жай-күйіне талдау жүргізу үшін ақпараттық-талдамалық жүйе әзірленіп жатыр, ол оның ішінде Smart Data Ukimet арқылы мемлекеттік органдардың дерекқорларымен интеграциялауды көздейді, бұл Агенттік жүргізетін талдаулардың сапасын айтарлықтай арттыруға мүмкіндік береді (аталдау Агенттіктің, оның ішінде кейіннен тиісті монополияға қарсы ден қою шараларын қабылдау үшін негізгі функцияларының бірі).

Бас экономист институтын енгізу бойынша іске асырылған тәсілдірді ескере отырып, қолданыстағы заңнамаға өзгерістер мен толықтырулар енгізу талап етілмейді.

ПӘ іс-шараның орындалуы туралы ақпарат 2023 жылғы 27 желтоқсандағы № 01-15/Д-1098//938 П.30 хатпен енгізілді.

БҚДА

(келісім бойынша)