|
№ |
Іс-шаралардың атауы |
2023 жыл |
Орындалу барысы
(аталған іс-шара бойынша атқарылған жұмыс, сонымен қатар орындалу күйі (Орындалды/ Орындалуда/Орындалмады) |
Жауапты орындаушылар |
|
115. |
Тауар нарықтарына кіру кедергілерін жою, бірл. |
кемінде 10 |
Жойылған кедергілер: 1. Кәбілдік кәрізге тең қолжетімдік алумен байланысты бәсекелестікті дамыту үшін кедергі. Бұрын БҚДА инфрақұрылымға тең қолжетімділікті қамтамасыз етпейтін кібілдік кәрізді пайдалану тәртібін қайта қарау туралы нарық субъектілерінің ұсыныстары келіп түскен болатын. Кәбілдік кәріз иелері тарапынан инфрақұрылымға қол жеткізуден бас тартуға, субъектілердің өтінімдерін қарауды негізсіз кешіктіруге шағымдар болды. Осыған байланысты, 2022 жылы құрамына уәкілетті органның, қауымдастықтардың және байланыс операторларының өкілдері кіретін БҚДА жанындағы Телекоммуникациялар саласындағы бәсекелестікті дамыту мәселелері жөніндегі кеңес бірлесіп уәкілетті органның жоғарыда аталған бұйрықтарына түзетулер енгізу үшін жекелеген ұсыныстар әзірледі. Өзгерістер кәбілдік кәрізге кіруден бас тартылған жағдайда өтініш берушілердің шағымдарымен жұмыс істеудің жаңа тәртібін болжайды. Мұндай жағдайда өтініш беруші шағымды Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігіне жіберуге құқылы. Сондай-ақ түзетулер кәбілдік кәрізді пайдалану кезінде жалға беруші мен жалға алушының өзара іс-қимылын регламенттеуге, шарттар жасасу, учаске беру актісіне қол қою мерзімдерін, сондай-ақ кәбілдік кәрізде құрылыс-монтаждау жұмыстарын қабылдау мерзімдерін белгілеуге бағытталған. Осылайша, нақты мерзімдерді белгілеу кәбілдік кәрізді пайдалану процесін ретке келтіруге, сондай-ақ жалға беруші тарапынан құжаттарды беруді және келісуді негізсіз кешіктіру үлесін қысқартуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, реттеліп көрсетілетін қызметке қолжетімділікті қамтамасыз ету үшін Табиғи монополиялар субъектілерінің қызметті жүзеге асыру қағидалары осы қызметтерді бір мезгілде тұтынушы болып табылатын табиғи монополиялар субъектісінің пайдалануын қамтамасыз ететін нормамен толықтырылды, нақты пайдалану басталған сәттен бастап он екі ай ішінде кәбілдік кәріздің барлық көлемінің 75%-ынан аспайды. Бұл норма осы қызметтерді бір мезгілде тұтынушы болып табылатын кәбілдік кәріз иелері тарапынан кәбілдік кәрізге олардың иесінің өзі толық брондау себептері бойынша қол жеткізуден бас тартуды болдырмауға мүмкіндік береді. Жалпы, жоғарыда аталған шараларды іске асыру байланыс провайдерлеріне кәбілдік кәрізге кедергісіз қол жеткізуді ұйымдастыруға бағытталған, бұл түпкілікті тұтынушыларға интернет қызметтерін баламалы жеткізушілерді таңдауға, көрсетілетін қызметтердің сапасын жақсартуға мүмкіндік береді, сондай-ақ қызметтер спектрін кеңейтуге және экономика салаларын цифрландыруға жәрдемдесетін болады. Шешім. 2023 жылғы 24 қаңтарда ӘМ «Кәбілдік кәрізді пайдалануға беру қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің міндетін атқарушының 2016 жылғы 28 қаңтардағы № 120, «Табиғи монополиялар субъектілерінің қызметін жүзеге асыру қағидаларын бекіту туралы», Қазақстан Республикасы Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрінің міндетін атқарушының 2019 жылғы 29 шілдедегі № 180/НҚ бұйрықтарына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің міндетін атқарушының 2016 жылғы 28 қаңтардағы № 120 бұйрығына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы ЦДИАӨМ бұйрығын тіркеді.
2. Кәріз – тазарту құрылыстарының (бұдан әрі – КТҚ) объектілерін жобалаумен байланысты бәсекелестікті дамыту үшін кедергі. Бизнес субъектілерінің көптеген шағымдары бұл мәселені жұмыс жоспарына енгізуге негіз болды. Мәселен, 2022 жылғы 16 қыркүйекте бекітілген Жобаларды іріктеу, құрылыс, реконструкциялау, кәріздік тазарту құрылыстарын жаңғырту жобаларын іске асыруды қарау, келісу және мониторингілеу әдістемесі (бұдан әрі – Әдістеме) мынадай талаптарды көздейді: 1. Тапсырыс беруші техникалық – экономикалық негіздемені (бұдан әрі – ТЭН) және/немесе жобалау – сметалық құжаттаманы (бұдан әрі – ЖСҚ) әзірлеуге арналған конкурстық құжаттама бекітілгенге дейін әзірленген тапсырма жобасын «Тұрғын үй - коммуналдық шаруашылықты жаңғырту және дамыту Қазақстандық орталығы» АҚ (бұдан әрі – «ТКШ ҚазОрталығы» АҚ) келісуге жолдайды. 2. ТЭН және/немесе ЖСҚ жобаларын ведомстводан тыс кешенді сараптамаға жібергенге дейін Тапсырыс беруші әзірленген ТЭН және/немесе ЖСҚ бөлімдерін «ТКШ ҚазОрталығы» АҚ келісуге жолдайды. Бұл ретте, уәкілетті орган Әдістеменің ұсынымдық сипатқа ие екендігін талап етеді, ал «ТКШ ҚазОрталығы» АҚ келісімінсіз жобалаушылар жобаларды сараптамаға тапсыра алмайды және мемлекеттік сараптаманың өзі мұндай келісімсіз жобаларды қабылдамайды. Сонымен қатар, «ТКШ ҚазОрталығы» АҚ КТҚ объектілері бойынша жобалау тапсырмасы мен ЖСҚ келісу өкілеттігін беру Тапсырыс беруші үшін де, жобалаушы үшін де қосымша кедергілер енгізеді, бұдан басқа, сараптама ұйымының функциялары қайталанады. Сонымен қатар, мұндай шектеулер сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне алғышарттар жасайды. Осы тосқауылды жою мақсатында жоғарыда аталған мәселе бойынша Қазақстан Республикасының бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі осы мәселені уәкілетті органдармен және мүдделі тұлғалармен талқылауға бірнеше рет қатысты. Өткізілген кеңестердің қорытындысы бойынша ағымдағы жылдың мамыр айында Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігінің Құрылыс және тұрғын үй – коммуналдық шаруашылық істері комитеті «ТКШ ҚазОрталығы» АҚ КТҚ жобаларын келісу қажеттілігін болдырмайтын Әдістемеге өзгерістер енгізді. Шешім. ИИДМ ҚТКШІК істері комитеті Төрағасының м. а. 2023 жылғы 5 мамырдағы № 78 – НК бұйрығымен Әдістеменің 4 – тарауының 2 – параграфын алып тастау жолымен өзгерістер енгізілді.
3. Бизнеске арналған жер учаскесін айқындау кезінде шағын және орта бизнесті ашуға арналған құжаттар тізбесіне байланысты бәсекелестікті дамыту үшін кедергі. Шешім. Қазіргі уақытта, «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне жер қатынастары саласындағы мемлекеттік көрсетілетін қызметтерді цифрландыру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2023 жылғы 5 сәуірдегі Қазақстан Республикасының Жер кодексінің 49-1-бабына өзгерістер енгізілді (01.07.2023 бастап қолданысқа енгізіледі). Интернет-портал аясында Қоғамдық кадастрлық картаны құру халыққа және бизнеске жылжымайтын мүлік саласында мемлекеттік қызметтерді алуға көптеген артықшылықтар мен ыңғайлылықтар береді, мысалы: · азаматтар мен бизнес өкілдерінің кадастрлық кеңселерге бару саны азаяды, кезектер азаяды; · кадастрлық мәліметтердің дұрыстығы және тиісінше оларға өтініштер саны артады; · құжаттар мен ақпаратты алуға кететін уақыт пен шығын шығындары азаяды және тұтастай алғанда мемлекеттік қызмет көрсету сапасы артады. Орта және шағын бизнес үшін жер учаскелері тек қана сауда-саттықта электрондық түрде, Қаржы министрлігінің электрондық сауда алаңында берілетін болады gosreestr.kz. Сауда-саттықта жер учаскелерін берудің қолданыстағы процесі 3 кезеңнен, 19 қадамнан тұрады және 3 айға дейін созылады. Электрондық ұсыну форматы мерзімін 10 күнге дейін қысқартуға мүмкіндік береді. Бұл ретте кез келген адам жер учаскесін мемлекеттен электрондық аукционда сатып ала алады.
4. Электр энергиясының бөлшек сауда нарығы субъектілерінің ЭЖҰ диспетчерлеу туралы норманы негізсіз қолданумен байланысты бәсекелестікті дамыту үшін кедергі. Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2015 жылғы 20 ақпандағы №106 бұйрығымен бекітілген электр энергиясының көтерме сауда нарығын ұйымдастыру және оның жұмыс істеуі қағидаларының (бұдан әрі - КСН қағидалары) 17-тармағының 2) тармақшасымен электр энергиясының көтерме сауда нарығында өз қызметін жүзеге асыру кезінде энергиямен жабдықтаушы ұйымдар тиісті диспетчерлік орталықпен немесе электр желісі компаниясының өңірлік тармақпен диспетчерлеу бойынша қызметтер көрсету туралы шарттың болуын қамтамасыз етеді. Жоғарыда аталған норманы электр желілерін тарату компаниялары Электрмен жабдықтаушы ұйымдарға – электр энергиясының бөлшек сауда нарығының субъектілеріне қатысты белсенді қолданды. Шешім. Бөлшек сауда нарығының ЭЖҰ - на қатысты диспетчерлеу туралы норманы негізсіз қолдану жағдайларын болдырмау үшін көрсетілген норма ҚР ЭМ 30.06.2023 жылғы № 249 бұйрығымен КСН қағидаларынан тлып тасталды.
5. Мұнай жеткізушілерде мұнай өнімдерінің көлеміне қол жеткізумен байланысты бәсекелестікті дамыту үшін кедергі. Ағымдағы күні мұнай өнімдерін өткізу тәртібі «Мұнай өнімдерінің жекелеген түрлерінің өндірісін және айналымын мемлекеттік реттеу туралы» заңмен (бұдан әрі – Заң) айқындалады. Осыған сәйкес мұнай өнімдерін өндіруші, мұнай жеткізуші, импорттаушы мұнай өнімдерін көтерме саудада өткізуді тек мұнай өнімдерін көтерме саудада жеткізушілерге және (немесе) мұнай өнімдерін бөлшек саудада өткізушілерге ғана жүзеге асыруға құқылы. Мұнай жеткізушілердің көлеміне қол жеткізудің қолданыстағы тетігі нарықтың жоғары шоғырлануына және өнімсіз делдалдардың болуына байланысты монополиялық топтардың позицияларын сақтауға мүмкіндік береді. Шектеулі ресурс жағдайында ЖЖМ бағасын мемлекеттік реттеу болған кезде бөлшек сатушылардың басымдығын айқындау қажет деп есептейміз. Осыған байланысты, мұнай жеткізушілердің көлеміне және нарықтың қолданыстағы моделіне қол жеткізуді ұсынудың қолданыстағы тәртібін қайта қарау қажеттілігі туындайды. Шешім. Агенттік Төрағасының 2023 жылғы 26 маусымдағы № 7 бұйрығымен тікелей жеткізу шеңберінде мұнай өнімдерінің жекелеген түрлерін (мұнай өнімдерін өндіруші бензин, авиациялық және дизель отынын) бастапқы көтерме саудада өткізуді регламенттеу бөлігінде негізгі қуатқа тең қолжетімділік қағидаларына өзгерістер мен толықтырулар енгізілді. Ережелер шектеулі ресурс (тапшылық) жағдайында тұтынушылар топтарын және олардың иерархиясын анықтайды. Атап айтқанда, Қағидалардың 18-20-тармағына сәйкес мұнай өнімдерін тұтынушылар арасында бөлу тәртібі мынадай ретпен жүзеге асырылады: Көктемгі егіс және егін жинау жұмыстары кезеңінде ауыл шаруашылығы өнімін өндірушілер үшін мұнай өнімдерінің көлемін бөлуді қоспағанда, бензин және дизель отыны: 1) негізгі қызметке байланысты өткізу көлемдеріне мұнай өнімдерін жеткізу жөніндегі бірыңғай оператор, стационарлық автожанармай құю станциялары арқылы бөлшек саудада өткізу мақсаттары үшін нарық субъектілері; 2) меншік құқығында немесе өзге де заңды негіздерде мұнай өнімдерінің базасын немесе мұнай өнімдері базасындағы резервуарды иеленетін нарық субъектілері; 3) нарықтың өзге де субъектілері. Авиаотын: 1) отандық авиакомпаниялар республикаішілік қатынастағы жолаушылар тасымалы көлеміне, мұнай өнімдерін жеткізу жөніндегі бірыңғай оператор, негізгі қызметке байланысты өткізу көлеміне; 2) республикаішілік қатынаста жүк тасымалы көлеміне отандық авиакомпаниялар; 3) мұнай өнімдерін бөлшек саудада өткізуші; 4) мұнай өнімдерін көтерме жеткізуші; 5) нарықтың өзге де субъектілері. Қабылданған өзгерістер барлық мұнай өнімдерінің көлемін бөлу тәртібін реттейді.
6. Жеке медициналық зертханаларға мерезді анықтауға зерттеулер жүргізуге тыйым салумен байланысты. 2022 жылғы 29 желтоқсандағы БҚДА Төрағасы мен денсаулық сақтау министрі бекіткен денсаулық сақтау саласындағы бәсекелестікті дамыту жөніндегі жол картасында «Жеке медициналық зертханаларға мерезді анықтауға зерттеулер жүргізуге мүмкіндік беру» іс-шарасы көзделген. Шешім. «Қазақстан Республикасында дерматовенерологиялық көмек көрсетуді ұйымдастыру стандартын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2023 жылғы 20 наурыздағы № 43 бұйрығымен өзгерістер енгізілді, сол арқылы қазіргі уақытта дерматовенерологиялық көмекті меншік нысанына және ведомстволық тиесілігіне қарамастан медициналық қызметті жүзеге асыруға лицензиясы бар денсаулық сақтау ұйымдары көрсетеді.
7. Стоматологиялық қызмет көрсетумен байланысты бәсекелестікті дамытуға кедергі. Республикалық кедергілер картасында ҚР ҰЭМ 2015 жылғы 17 наурыздағы № 212 бұйрығына өзгерістер енгізу жолымен мектептерде стоматологиялық кабинеттер ашуға үй-жайларды мемлекеттік кәсіпорындарға қосалқы жалға беруге тыйым салуды белгілеу жөніндегі іс-шара көзделген. Бұған дейін Қызылорда облысының экономика және қаржы басқармасы Қызылорда қаласында орналасқан мектептерде конкурс арқылы стоматологиялық кабинеттер ашу мақсатында мемлекеттік мүлікті жеке кәсіпкерлерге мүліктік жалдауға (жалға алуға) берген болатын. Бұл ретте, жеке кәсіпкер стоматологиялық лицензияның болуына қарамастан, стоматологиялық қызмет көрсетпей, мектептердегі стоматологиялық кабинеттерді мемлекеттік кәсіпорынға қосалқы жалға берді. Осылайша, Мемлекеттік кәсіпорындардың бәсекеге қабілетті нарыққа кіру мүмкіндігі болды. Шешім. «Мемлекеттік мүлікті мүліктік жалдаудың (жалға алудың) үлгілік шартын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық Экономика Министрінің 2015 жылғы 17 наурыздағы №211 және «Мемлекеттік мүлікті беру қағидаларын бекіту туралы» 2015 жылғы 17 наурыздағы № 212 бұйрықтарына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2023 жылғы 1 қыркүйектегі №33371 бұйрығымен жеке және мемлекеттік емес заңды тұлғалар, егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше көзделмесе, қосалқы жалға алушы болып айқындалды. |
БҚДА (келісім бойынша) мүдделі орталық мемлекеттік органдар |
|
116. |
Бәсекелестікті қорғау және дамыту саласындағы имплементацияланған халықаралық практикалардың саны, бірл. |
кемінде 1 |
Бәсекелестік бойынша бас экономист институтын енгізу. БҚДА Еуропалық комиссияның (ЕО) бәсекелестік мәселелері бойынша бас экономистің мандаты мен негізгі функцияларын зерттеді, Федералды сауда комиссиясының (АҚШ) ұқсас тәжірибесі мен тәжірибесімен салыстыру жүргізілді. Зерделенген материалдың негізінде бас экономист БҚДА институты төрағаның хатшылығының (Департаментінің) директоры атынан іс жүзінде іске асырылды, оған төрағаның кеңесшілері бағынады, оның ішінде режим және экономикалық тәуекелдер бойынша. Хатшылық директорының негізгі функцияларына БҚДА құзыретіне кіретін мәселелер бойынша тәуелсіз экономикалық баға беру, сондай-ақ күрделі экономикалық мәселелермен және сандық талдаумен байланысты бәсекелестік бойынша жекелеген істерді қарауға, сот істері бойынша консультациялық көмек көрсетуге қатысу жатады. |
БҚДА (келісім бойынша)
|