Қазақстан Республикасы Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінің Солтүстік Қазақстан облысы бойынша департменті» РММ
Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданының географиялық шекараларында нысанды нан өндіру және өткізу тауар нарығына кіру (бар болса) кедергілерін жою жөніндегі шараларды қарау және әзірлеу қорытындылары бойынша кедергілер жөніндегі кеңестің отырыстары
№ 6ХАТТАМАСЫ
2023 жылғы 06 қыркүйек Петропавл қаласы
Сағат 15.00-де
ТОСҚАУЫЛДАР БОЙЫНША КЕҢЕС ҚҰРАМЫ:
Иванов О.А. – Кеңес төрағасы, Хамзин М.В. – Кеңес төрағасының орынбасары, Жаркова О.В., Ухов А.Н., Харбедия О.О., Рахимов Б.К., Мендеев Р.З., Бухонин И.В., Казанцев А.В., Абиев Е.А.
КҮН ТӘРТІБІ:
Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданының географиялық шекараларында нысанды нан өндіру мен өткізудің тауар нарығына кіру (Бар болса) кедергілерін жою жөніндегі шараларды қарау және әзірлеу
ҚАТЫСҚАНДАР:
Ақпаратпен тергеп-тексерулер бөлімінің басшы – Айдархан Ермекұлы Рахимов,
Шал ақын ауданы әкімінің орынбасары - Серик Кабиденович Шаинов, Кәсіпкерлік, ауыл шаруашылығы және ветеринария бөлімі басшысының м. а. - Сураган Тлек Сураганулы
Кәсіпкерлік, ауыл шаруашылығы және ветеринария бөлімі сектор меңгерушісі - Альжанова Динара,
ЖШС «Агросевер»өкілі - Ксения Владимировна Мартын,
ЖК Махметов - Азат Исмуратович Махметов,
ЖК Мозола - Татьяна Михайловна Мозола
Кеңес мүшелерінің ұстанымы
КҮН ТӘРТІБІНІҢ БІРІНШІ МӘСЕЛЕСІ БОЙЫНША:
ҚР Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінің СҚО бойынша департаменті (бұдан әрі – Департамент) жанындағы кедергілер бойынша Кеңес отырысын күн тәртібі мәселесін баяндап ашқан кеңестің төрағасы -Иванов О. А.
Ақпаратпен тергеп-тексерулер бөлімінің басшы А.Е.Рахимов сөз сөйледі.
2022 жылғы және 2023 жылғы қаңтар-мамыр аралығында Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданының шекараларында нысанды нан өндіру және өткізу қызметтерінің тауар нарығындағы бәсекелестіктің жай-күйіне талдау Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданының әкімі орынбасарының нысанды нанға босатылатын бағалар мәселелері бойынша 2023 жылғы 26 сәуірдегі № 15.1.1-27/286 және 2023 жылғы 28 сәуірдегі № 15.11-27/291 келіп түскен хаттары шеңберінде жүргізілді.
Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданының географиялық шекараларында көрсетілетін қызметтердің тауар нарығындағы нарықтық құрылым 2022 жыл және 2023 жылғы қаңтар-мамыр кезеңінде I типке жатады-бәсекелестік дамымаған жоғары шоғырланған нарық.
Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданының әкімі орынбасарының 2023 жылғы 26 сәуірдегі №15.1.1-27/286 хатына сәйкес, аудан бойынша 1-сұрыпты ұннан жасалған нанның бағасы нарықтың бір субъектісінің өніміне ғана төмендеді, ал басқа наубайханаларда төмендеу байқалмады. Өз кезегінде 1-сұрыпты бидай ұнының бағасы төмендеді. Сонымен қатар, Департаментке жоғарыда көрсетілген хатқа қосымша, Шал ақын ауданында нарық субъектілерінің нысанды нанның барлық түрлері бойынша тексеру жүргізу туралы 2023 жылғы 28 сәуірдегі № 15.1.1-27/291 хат келіп түсті.
Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары - сауда және интеграция министрінің 2023 жылғы 11 мамырдағы № 166-НҚ бұйрығымен бекітілген әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының тізбесіне сәйкес әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларына бірінші сұрыпты ұннан жасалған бидай наны жатады.
Нарық субъектілерінің ақпараты бойынша, талдау барысында жекелеген наубайханалар пішінді нан аралас сортты ұнды пайдалана отырып өндірілетіні анықталды.
Ұлттық статистика бюросы сайтының статистикалық деректерінен Петропавл қаласы бойынша 2022 жылдың соңынан бастап 2023 жылдың қаңтарына дейін әлеуметтік маңызы бар бірінші сұрыпты ұннан жасалған бидай нанының орташа бөлшек бағасы 160 теңгені құрады, 2023 жылдың ақпанынан 2023 жылдың мамырына дейін 161 теңгені құрайды. Ұн бағасы 2022 жылдың желтоқсанынан 2023 жылдың мамырына дейін өзгерген жоқ және 148 теңгені құрады.
Талдау жүргізу әдістемесіне сәйкес тауар нарығында қызметті бастауға нарық субъектілеріне кедергі келтіретін немесе қиындық тудыратын және шектейтін мән-жайлар немесе іс-әрекеттерді айқындау рәсімі мыналарды қамтиды:
қаралып отырған тауар нарығына кіру тосқауылдарының барлығын (немесе жоқтығын) анықтау;
1) экономикалық шектеулер, оның ішінде:
осы салымдардың өтелуінің ұзақ мерзімдері кезінде елеулі бастапқы күрделі салымдарды жүзеге асыру қажеттілігі;
қарастырылып отырған тауар нарығында әрекет ететін нарық субъектілерімен салыстырғанда әлеуетті қатысушылар үшін қаржыландыруды тартудың неғұрлым жоғары шығындары;
кәсіпкерлік қызметті тоқтату кезінде өтеуге болмайтын инвестицияларды қоса алғанда, тауар нарығынан шығу шығындары;
көлік шектеулері;
ұсынысы шектеулі және қаралып отырған тауар нарығында әрекет ететін нарық субъектілері арасында бөлінген ресурстарға әлеуетті қатысушылардың қолжетімділігінің болмауы;
2) мемлекеттік органдар енгізетін әкімшілік шектеулер, оның ішінде:
жекелеген қызмет түрлерін лицензиялау шарттары;
квоталау;
тауарларды әкелу-әкету шектеулері;
белгілі бір сұранысты міндетті түрде қанағаттандыру, жұмылдыру қуаттарын қолдау, жұмыс орындары мен әлеуметтік инфрақұрылымды сақтау талаптары;
нарықтың жекелеген субъектілеріне жеңілдіктер беру;
жер учаскелерін бөлуге, өндірістік және өзге де үй-жайларды беруге кедергілер;
мемлекет мұқтажы үшін тауар берушілерді конкурстық іріктеу шарттары;
экологиялық шектеулер, оның ішінде өндірістік қуаттар мен көлік инфрақұрылымы объектілерін салуға тыйым салу;
стандарттар және сапаға қойылатын талаптар;
3) тауар нарығында жұмыс істеп тұрған компаниялардың технологиялық артықшылығын білдіретін технологиялық шектеулер;
4) өзге де шектеулер:
нарыққа кіруге кедергілер жасауға бағытталған тауар нарығында әрекет ететін нарық субъектілерінің мінез-құлық стратегиясы, оның ішінде:
монополиялық төмен бағаларды белгілеу;
жосықсыз бәсекелестік;
тауар нарығының әлеуетті қатысушыларын шектеу мақсатында тауар өндірісін ұлғайтуға мүмкіндік беретін артық өндірістік қуаттарға инвестициялау;
сатып алушы үшін сатушының ауысуына байланысты, оның ішінде тұрақты сатып алушыларға жеңілдіктер беру немесе басқа субъектілердің тауарларына қатысты әлеуетті өзара алмастырылатын тауарлар болып табылмайтын бірін-бірі толықтыратын тауарлар шығару нәтижесінде шығындарды ұлғайту;
қарқынды жарнамалық науқандарды өткізу;
Әкімнің орынбасары С.К. Шаинов Департамент атына хат жолдауға аудан тұрғындарының келіп түскен сұрақтары мен нысанды нанның сату бағасының өсуі себеп болғанын атап өтті.
Сонымен қатар, талданып отырған тауар нарығының барлық субъектілері 2023 жылдың басынан бастап 1-сұрыпты ұннан жасалған бидай наны бағасының төмендегенін, ал Махметов ЖК-да нанның құны сол деңгейде қалғанын атап өтті.
Өз кезегінде, ЖК Махметов, кәсіпорын ауданда нан өндіру және сату нарығының жалғыз субъектісі болып табылмайды, тұтынушыларда осы қызметті жеткізушіні таңдау мүмкіндігі бар, тұтынушылардан кәсіпорынның атына нанның сапасы мен құны бойынша шағымдар мен өтініштер түскен жоқтығын түсіндірді.
Бұл ретте, «Домашний» маркалы нан өндірісінде жоғары (60%) және бірінші (40%) сортты ұн пайдаланылатынын ескерген жөн, бұл нан орамының түпкілікті бағасына әсер етеді - 190 теңге. Нан орамының бағасының төмендемеу себептерін түсіндіруде ЖК Махметов шығындардың негізгі бабы - ұн құнының өсуін, сондай-ақ шығындардың басқа баптары (ашытқы, өсімдік майы, эл/энергия, қызметкерлердің жалақысы, ЖЖМ, көлік шығыстары) бойынша өсуді көрсетеді. Нанның бұл түрі әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларына жатпайды.
ТОСҚАУЫЛДЫҢ БОЛУЫ (БОЛМАУЫ) ТУРАЛЫ МӘЛІМЕТТЕР:
Нарық субъектілері тауар нарығында кедергілер жоқ екенін атап өтті.
ШЕШІМ:
Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданының шекараларында нысанды нан өндіру және өткізу қызметтерінің тауар нарығындағы бәсекелестіктің жай-күйіне жүргізілген талдау нәтижелері бойынша 2022 жыл және 2023 жылғы қаңтар-мамыр кезеңіндегі ақпарат Шал ақын ауданы әкімдігінің атына жіберілсін.
ШЕШІМ ҚАБЫЛДАДЫ, ЖҰМЫС ОРГАНЫ (КЕҢЕС ХАТШЫСЫ):
Кеңес төрағасы О. А. Иванов
Кеңес хатшысы А.Т.Исентаева