Протокол № 6 Заседания Совета по барьерам

№ 6 хаттама

Қостанай облысының кедергілер жөніндегі Кеңесінің отырыстары

 

Өтетін орны: Қостанай қ.                                       2023 жылғы 12 мамыр

                                                                                            15: 00 сағ.

Төрағалық Етті: Шмонина В.В.

 

Қатысқандар: тосқауылдар жөніндегі кеңес мүшелері,"Қазақстан Республикасы Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінің Қостанай облысы бойынша департаменті" РММ қызметкерлері

 

Барлығы: 14 адам.

 

 

Күн тәртібі:

 

1 сұрақ. "МРЭТ" ЖШС техникалық шығындарды өтеу үшін және шаруашылық қажеттіліктер үшін бірыңғай сатып алушыдан электр энергиясын сатып алуға шарт жасасу.

 

2 сұрақ. "Темп-Энерго" ЖШС "кепілдік беруші"мәртебесін алу бойынша проблемалық мәселе

 

Келесі сөз үшін Қостанай облысы Кәсіпкерлер палатасы директорының құқықтық мәселелер жөніндегі орынбасары Давлетпаев Ренат Булатұлына сөз беріледі.

 

 

 

1 сұрақ.

 

"ЖЭК қолдау жөніндегі есеп айырысу-қаржы орталығы" ЖШС сайтында орналастырылған электр энергиясы нарығының субъектілері үшін ақпарат бойынша 2023 жылғы 27 маусымға дейінгі мерзімде бірыңғай сатып алушыдан электр энергиясын сатып алуға қол қойылған шартты жіберу қажеттілігі айқындалды.

Алайда, мұндай шартты жасасудың міндетті шарты-қолданыстағы және жарияланған нормативтік құқықтық акт бүгінде бекітілмейтін үлгі нысан бойынша ұлттық электр желісін пайдалануға шарт жасасу болып табылады.

Бұл ретте бүгінгі күні бірыңғай сатып алушыдан электр энергиясын сатып алуға арналған шарттың үлгілік нысанын бекітетін қолданыстағы және жарияланған нормативтік-құқықтық акт жоқ.

Бұдан басқа, бүгінгі күні табиғи монополиялар субъектілерінің қызметті жүзеге асыру қағидаларының 50-тармағында ТМС стратегиялық тауарды (бұл жағдайда - электр энергиясы) тікелей энергия өндірушіден сатып алуды жүргізуге міндетті екені анықталды, бұл Энергетика министрлігінің 2023 жылғы 06 маусымдағы № 212 бұйрығына қайшы келеді.

Нәтижесінде, белгіленген бағаның болмауы, тиісінше, "табиғи монополиялар туралы"Заңның 22-бабына сәйкес оның қолданылу мерзімі аяқталғанға дейін ТМС тарифін өзгертуге өтінім беру үшін стратегиялық тауардың құнын негіздеу проблемасына алып келеді.

Осылайша, 2023 жылғы 1 шілдеден бастап Қазақстанда электр энергиясын бірыңғай сатып алушының қызметін реттейтін "электр энергиясының көтерме сауда нарығын ұйымдастыру және жұмыс істеу қағидаларының" күшіне енуі салдарынан 2023 жылғы 1 шілдеден бастап "Межрегионэнерготранзит" ЖШС-де табиғи монополия субъектісі ретінде мынадай проблемалар туындайды:

  1. Энергия өндірушіден емес стратегиялық тауарды сатып алуды жүргізу үшін нормативтік-құқықтық актілер жоқ.
  2. Бірыңғай сатып алушыдан электр энергиясын сатып алу шартының үлгілік нысанын бекітетін нормативтік-құқықтық акт жоқ.
  3. Ұлттық электр желісін пайдалануға арналған шарттың үлгілік нысанын (электр энергиясын беру жөніндегі қызметтерге арналған шарттың орнына) бекітетін нормативтік-құқықтық акт жоқ, аталған шартты жасасу бірыңғай сатып алушыдан электр энергиясын сатып алуға арналған шартты жасасу үшін міндетті шарт болып табылады.
  4. Сатып алу тізбесіне қосу және ТМС тарифін есептеу үшін қажетті электр энергиясының тіркелген бағасы жоқ.
  5. Сатып алу бағасы сағат сайын өзгерген жағдайда тарифтік сметада шығындарды өтеу (немесе қайтару) тетігін анықтайтын нормативтік-құқықтық актілер белгіленбеген сатып алу бағасы есебінен болмайды.

 

"МРЭТ" ЖШС және "Форфайт" ЭПК 21.06.2023 Ж.осы мәселелерді түсіндіру үшін Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрлігіне, Қазақстан Республикасының Энергетика министрлігіне, "ЖЭК қолдау жөніндегі есеп айырысу-қаржы орталығы" ЖШС-не жүгінді, алайда бұл өтініштерге жауаптар әлі түскен жоқ.

 

2.сұрақ

Бүгінгі таңда "Темп-Энерго" ЖШС тұтынушылары Құсмұрын, Әулиекөл кенттерінің және қазан-база станциясының 3 388 тұрғыны болып табылады. Бірыңғай сатып алушыны енгізу электр энергиясының көтерме сауда нарығы субъектілері үшін монополиялау мүмкіндігінсіз (Электрмен жабдықтаудың арзан көздеріне қол жеткізу есебінен) тең құқықтарды қамтамасыз етеді, бұл тұтастай алғанда нарық үшін оң әсер етеді. Бұл ретте ережелер "атаулы қолдау алушылардың тізімі"сияқты жаңа ұғымдарды енгізеді. Атаулы қолдауды электр энергиясының бағасы реттелетін және табиғи монополияларды реттеу комитетімен (бұдан әрі – ТМРА) келісілетін энергиямен жабдықтаушы ұйымдар алады.

Сонымен қатар, Энергетика министрінің 20.02.2015 жылғы №111 бұйрығымен бекітілген электр энергиясының бөлшек сауда нарығын ұйымдастыру және жұмыс істеу қағидаларының 12-тармағына сәйкес "Темп-Энерго" ЖШС "ҚТЖ "ҰК" АҚ - "магистральдық желінің Қостанай бөлімшесі"желілеріне қосылған жоғарыда аталған елді мекендердің тұтынушылары үшін электр энергиясын іс жүзінде кепілді жеткізуші болып табылады.

Бұл ретте "Темп-Энерго" ЖШС реттелмейтін энергиямен жабдықтаушы ұйым осыған байланысты "Темп-Энерго" ЖШС атаулы қолдау алмайды. Бұл өз кезегінде халық үшін электр энергиясына тарифтің күрт өсуіне алып келеді, бұл әлеуметтік шиеленісті тудырады.

Атаулы қолдауды алу үшін кәсіпорын тиісті инстанцияларға өтінім берді, алайда 2017 жылға дейін аталған мәртебеге ие болған кәсіпорындарды кепілді жеткізуші ретінде тану проблемасына тап болды.

 

 

Ұсынамыз:

  1. 01.07.2023 жылдан бастап "электр энергиясының көтерме сауда нарығын ұйымдастыру және жұмыс істеу қағидалары" енгізілгеннен кейінгі бірінші мәселені қарастыру.
  2. Екінші мәселе бойынша уәкілетті органға электр энергиясының кепілді жеткізушісі болып табылатын және оны айқындау тәртібін заңнамалық деңгейде айқындау қажеттілігі туралы ұсыныстар жіберілсін.
  3. Екінші мәселе бойынша барлық ЭЖО-ны атаулы қолдауды алу мүмкіндігі үшін Ережеге тиісті өзгерістер енгізу қажет, бұл жағдайда ЭЖО тарифі реттелетін болады.

 

 

ШЕШТІ:

Қарастырылып отырған мәселе бойынша қолдау көрсету.

Екінші мәселе бойынша Агенттікке уәкілетті органға тиісті ұсыныстар жіберілсін және қаралатын тосқауыл республикалық тосқауылдар картасына енгізілсін.

 

 

Кеңес төрағасы                                                                   Шмонина В.В.

 

Хатшы                                                                        Д. Саужанова

 

 

Протокол № 6

Заседания Совета по барьерам Костанайской области

Место проведения: г. Костанай                                27 июня 2023 года

           15:00 ч.

Председательствовали: Шмонина В.В.

Присутствовали: члены Совета по барьерам, сотрудники РГУ «Департамент Агентства по защите и развитию конкуренции Республики Казахстан по Костанайской области»

Всего: 14 человек.

Повестка дня:

1 вопрос. ТОО «МРЭТ» Заключение договора на покупку электроэнергии у Единого закупщика для компенсации технических потерь и для хозяйственных нужд.

2 вопрос. ТОО «Темп-Энерго» проблемный вопрос по получению статуса «гарантирующего поставщика»

 

Слово для дальнейшего выступления предоставляется  заместителю Директора по правовым вопросам палаты предпринимателей Костанайской области Давлетпаеву Ренату Булатовичу

1 вопрос

 

По информации для субъектов рынка электроэнергии, размещенной на сайте ТОО «Расчетно-финансовый центр по поддержке ВИЭ», определена необходимость направления подписанного договора на покупку электроэнергии у Единого закупщика в срок до 27 июня 2023 года.

Однако обязательным условием для заключения такого договора является заключение договора на пользование национальной электрической сетью по типовой форме, на утверждение которой действующий и опубликованный нормативно-правовой акт сегодня отсутствует.

При этом также на сегодня отсутствует действующий и опубликованный нормативно-правовой акт, утверждающий типовую форму договора на покупку электроэнергии у Единого закупщика.

Кроме того, на сегодняшний день пунктом 50 Правил осуществления деятельности субъектами естественных монополий установлено, что СЕМ обязан производить закупку стратегического товара (в данном случае - это электроэнергия) непосредственно у производителя энергии, что противоречит приказу Министерства энергетики от 06 июня 2023 года № 212.

Как следствие, отсутствие фиксированной цены приводит, соответственно, к проблеме обоснования стоимости стратегического товара для предоставления заявки на изменение тарифа СЕМ до истечения его срока действия в соответствии со статьей 22 Закона «О естественных монополиях».

Таким образом, вследствие вступления в силу с 1 июля 2023 года «Правил организации и функционирования оптового рынка электрической энергии», регламентирующих деятельность Единого закупщика электроэнергии в Казахстане, с 1 июля 2023 года у ТОО «Межрегионэнерготранзит», как субъекта естественной монополии возникают следующие проблемы:

  1. Отсутствует нормативно-правовые акты для проведения закупки стратегического товара не у производителя энергии.
  2. Отсутствует нормативно-правовой акт, утверждающий типовую форму договора на покупку электроэнергии у Единого закупщика.
  3. Отсутствует нормативно-правовой акт, утверждающий типовую форму договора на пользование национальной электрической сетью (взамен договора на услуги по передаче электроэнергии), заключение указанного договора является обязательным условием для заключения договора на покупку электроэнергии у Единого закупщика.
  4. Отсутствует фиксированная цена на электрическую энергию, необходимая для включения в Перечень закупок и расчета тарифа СЕМ.
  5. В случае ежечасного изменения цены покупки отсутствуют нормативно-правовые акты, определяющие механизм компенсации (или возврата) затрат в тарифной смете за счет нефиксированной цены покупки.

ТОО «МРЭТ» и ЭПК «Форфайт» 21.06.2023 г. обратились за разъяснением данных вопросов в Министерство национальной экономики Республики Казахстан, Министерство энергетики Республики Казахстан, ТОО «Расчетно-финансовый центр по поддержке ВИЭ», однако ответы на данные обращения еще не поступили.

 

2.вопрос

         На сегодняшний день потребителями ТОО «Темп-Энерго» являются 3 388 жителя поселков Кушмурун, Аулиеколь и станции Казан-Базы. Внедрение Единого закупщика обеспечивает равные права для субъектов оптового рынка электрической энергии без возможности монополизации (за счет доступа к более дешёвым источникам электроснабжения), что положительно скажется для рынка в целом. При этом Правила вводятся новые понятия такие как: «Список получателей адресной поддержки». Адресную поддержку получат  энергоснабжающие организаций, цена на электроэнергию которых регулируется и согласовывается с Комитетом по регулированию естественных монополий (далее – КРЕМ).

Вместе с тем, в соответствии с пунктом 12 Правил организации и функционирования розничного рынка электрической энергии, утвержденных Приказом Министра энергетики №111 от 20.02.2015 года ТОО «Темп-Энерго» фактически является Гарантированным поставщиком электрической для потребителей вышеуказанных населенных пунктах, подключенных к сетям АО «НК «КТЖ» - «Костанайское отделение магистральной сети».

При этом  ТОО «Темп-Энерго» не регулируемая энергоснабжающая организация в связи с чем, ТОО «Темп-Энерго» не получит адресную поддержку. Это в свою очередь повлечет за собой резкий рост тарифа на электроэнергию для населения, что вызовет социальную напряженность.

Для получения адресной поддержки, предприятие подавало заявку в соответствующие инстанции, однако столкнулось с проблемой признания гарантирующим поставщиком предприятий, которые обладали указанным статусом до 2017 года.

Предлагаем:

  1. Рассмотреть первый вопрос после вступления с 01.07.2023 года «Правил организации и функционирования оптового рынка электрической энергии».
  2. По второму вопросу направить предложения в уполномоченный орган о необходимости на законодательном уровне определения кто является гарантирующим поставщиком электрической энергии и порядок его определения.
  3. Необходимо внести по второму вопросу соответствующие изменения в Правила для возможности получения всем ЭСО адресной поддержки, при этом в этом случае тариф ЭСО будет регулироваться.

РЕШИЛИ:

Поддержать по рассматриваемому вопросу.

По второму вопросу направить Агентству соответствующие предложения в уполномоченный орган и рассматриваемый барьер включить  в Республиканскую карту барьеров.

 

 

Председатель  Совета                                                      Шмонина В.В.

 

        Секретарь                                                                          Д. Саужанова

 

Протокол № 6 Заседания Совета по барьерам
Дата публикации
18 августа 2023