1) А.ж. 17 сәуірде Қазақстан Республикасы Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінде Агенттік төрағасы Марат Омаров пен АҚШ-тың Қазақстандағы Төтенше және Өкілетті Елшісі Дэниел Розенблюм мырзаның кездесуі өтті.
Кездесу барысында Марат Омаров пен Дэниел Розенблюм FTC бағдарламасы (Федералдық сауда комиссиясы – АҚШ-тың монополияға қарсы органы) аясындағы, оның ішінде халықаралық картельдермен (Қазақстанда тіркелмеген үстем компаниялар) күрес саласындағы екіжақты ынтымақтастық мәселелерін талқылады.
Тараптар монополияға қарсы реттеуді дамыту мәселелері бойынша одан әрі тығыз өзара іс-қимыл және ынтымақтастық қажеттілігі туралы келісті.
Қоғамды монополиялардың теріс пайдалануынан қорғаудың кешенді жүйесін қалыптастырудың басты ережесін енгізген Америка Құрама Штаттары екені жалпыға белгілі. АҚШ-тағы бірінші монополияға қарсы (монополияға қарсы) заң АҚШ-та 1890 жылы қабылданған және нарықтарды мемлекеттік монополияға қарсы реттеу дәуірінің басталуын іс жүзінде жариялаған Шерман заңы болып табылады. Заң монополияға тыйым салады және монополиялау немесе коммерция (соның ішінде шет мемлекеттермен) мақсатында басқа тұлғалармен кез келген комбинацияны немесе сөз байласуды заңсыз деп санайды.
2) «Рұқсаттар және хабарламалар туралы» Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Заң) 35-бабы 1-тармағының 5) тармақшасына сәйкес лицензиатың лицензияның қолданылуын тоқтату туралы ерікті өтінішіне байланысты 2022 жылғы 26 тамыздағы № KZ47LDU00002923 «Еуразиялық тауар биржасы» АҚ-ның тауар биржалары саласындағы қызметпен айналысу құқығына тиісті лицензиясы қолданысын тоқтатты.
Заңның 35-бабының 3-тармағына сәйкес лицензияның және (немесе) лицензияға қосымшаның қолданысы тоқтатылған кезден бастап, лицензиаттар жүзеге асыруға қолданысы тоқтатылған лицензия және (немесе) лицензияға қосымша берілген қызмет түрлерін (кіші түрлерін) немесе әрекеттерді (операцияларды) жүзеге асыруға құқығы жоқ екенін атап өтеміз.
3) II Еуразиялық экономикалық форумға Еуразиялық экономикалық комиссияның монополияға қарсы блогының, Еуразиялық экономикалық одақ Сотының, ЕАЭО және Өзбекстан елдерінің бәсекелестік және Мемлекеттік сатып алу саласындағы реттеушілерінің өкілдері, оның ішінде Алматы қаласы бойынша БҚДА аумақтық бөлімшесінің басшысы Нұржан Уранхаев қатысты.
Қатысушылар цифрлық экономика нарықтар шекарасын тез өшіріп, монополияға қарсы органдардың алдына күрделі таңдау қойып жатқанын атап өтті: алдын алу реттеу практикасын ұстану керек пе немесе фактіден кейін реттеуді таңдау жасаған дұрыс па?
«Көптеген елдер, соның ішінде Қазақстан да экономиканы цифрландыру процесін жеделдету қажет болғанда, сондай - ақ ірі цифрлық компаниялар нарығында монополиялық жағдайға жол бермеу қажет болғанда ерекше проблемаға тап болады», - деп атап өтті Нұржан Уранхаев.
Қазақстанның цифрлық нарығы елеулі өзгерістер жасады: мобильді байланысты қамту кеңейді және нарыққа көптеген жаңа қатысушылар келді. Алайда бұл цифрлық нарықты монополиялауды тоқтату үшін жеткіліксіз. Іздеу жүйелері, әлеуметтік медиа және маркетплейс сияқты ең үлкен цифрлық алыптар әлі де осы салада белсенді.
Телекоммуникация нарығына кірудегі кедергілерді қысқарту және мемлекет тарапынан шамадан тыс реттеуді төмендету мақсатында БҚДА жанынан телекоммуникация саласындағы бәсекелестікті дамыту мәселелері жөніндегі Кеңес құрылды. Бұл мемлекет пен бизнес арасындағы кедергілерді талқылауға арналған тамаша алаң, нәтижесінде бәсекелестіктің дамуына кедергі келтіретін цифрлық салада жаңа тәуекелдерге ден қоюдың жаңа тетіктері әзірленуде.
«БҚДА үшін бизнеспен және қоғаммен диалог– ортақ мақсатқа жетудің маңызды құралы - Қазақстанның орнықты экономикасы. Біз бизнесті Қазақстан нарығындағы бәсекелестікті дамытуға өз үлесін қосу үшін адал және монополияға қарсы заңнама ережелері бойынша жұмыс істеуге шақырамыз. Нарықта сапаны таңдау алу әрқайсымызға қажет», - деп атап деді Нұржан Уранхаев.
4) Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінде БҚДА Төрағасы Марат Омаров пен «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры» АҚ басшысы Нұрлан Жақыповтың кездесуі өтті. Сондай-ақ, қордың бірқатар компанияларының басшылары қатысты.
Атап айтқанда, Қордың сатып алу тәртібі, сабақтас нарықтар, шоғырлану деңгейі және Қордың компанияларындағы мемлекеттің қатысу үлесін қысқарту мәселелері қозғалды.
Бұған дейін БҚДА төрағасы Марат Омаров ЖЖМ, авиа, жолаушылар тасымалы және ұялы байланыс нарығында мемлекеттік қатысудың жоғары деңгейі туралы атап өткен болатын. Сонымен қатар, «Самұрық-Қазына» портфельдік компанияларына Қазақстан темір жолы, Air Astana, Қазақтелеком сияқты ірі кәсіпорындар және Қазақстан экономикасының базалық секторларына ықпалы бар басқа да ірі құрылымдар кіреді.
Нәтижесінде даулы мәселелерді бірлесіп пысықтау, сондай-ақ бәсекелестікті дамыту жөніндегі шараларды одан әрі дамыту туралы шешім қабылданды.
5) Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі Білім министрлігіне (бұдан әрі – Министрлік) қатысты тергеп-тексеру жүргізді. Оның қорытындысында Министрлікке қатысты монополияға қарсы заңнаманы бұзушылықтарды жою туралы нұсқама шығарылды.
Атап айтқанда, Министрлік, білім беру ұйымдарында қашықтықтан оқытуды ұйымдастыру бойынша әдістемелік ұсынымдарды бекітіп, оған сәйкес сабақтарды «BilimLand», «Kundelik.kz», «Дарын.online» интернет-платформасы арқылы өткізу ұсынған.
Осылайша, ақпараттық платформаларға қол жеткізу бойынша жоғарыда аталған компанияларға негізсіз артық мүмкіншіліктер беріліп, аталмыш қызметті көрсететін өзге компаниялардың бәсекелестік жағдайын шектеген.
Мұндай актілерді қабылдау, Кәсіпкерлік кодекстің 194-бабына сәйкес тыйым салынады.
Қазіргі уақытта БҚДА нұсқамасын орындап, Министрлік әдістемелік ұсынымдардың күшін жойды.
6) Экономикалық шоғырлануға келісім беру мемлекеттік қызметі
онлайн форматта қолжетімді
ҚР Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі (бұдан әрі – БҚДА) Мемлекеттік қызметтің сапасы мен қолжетімді ету мақсатында «Ұлттық ақпараттық технологиялар» АҚ-мен бірлесіп «Экономикалық шоғырлануға келісім беру өтініштерді қарау» мемлекеттік қызметін цифрландыру бойынша жұмыстар жүргізді. Нәтижесінде бүгінгі күні қызмет онлайн форматта қолжетімді. Аталмыш қызметті алуға ниетті азамат келісім алу туралы электрондық өтінішхатымен жүгіне алады, бұл қағазбастылықты арылуға жол ашады.
Бұдан бұрын мұндай мәмілелер тек қағаз түрінде берілетін. Ал бүгінде аталмыш мемлекеттік қызметті алуды жеңілдету үшін «Е-лицензиялау» мемлекеттік деректер базасы» ақпараттық жүйесінің ішкі порталы құрылды. Онда өтініш берушілер қызмет көрсету туралы өтінішпен жүгініп, қажетті құжаттарды онлайн форматта ұсына алады. Өтінішті алғаннан кейін БҚДА мәмілені Кәсіпкерлік Кодексінің нормалары аясында қарайды. Мемлекеттік қызмет көрсету нәтижесі сол «Е-лицензиялау» порталында ұсынылады.
Бұл жұмысты Агенттік Төрағасының әзірленген бұйрығының жобасы шеңберінде құқықтық актілер туралы заңнамаға сәйкес мемлекеттік қызмет көрсету қағидалары деңгейінде бекіту жоспарда бар. Онда құжаттарды портал арқылы беру міндетті шарт болады.
Агенттіктің 2023 жылға арналған жұмыс Жоспарына сәйкес, келесі кезеңдерге көрсетілетін қызметті алушы толтыратын мәліметтерді жинауды ішінара автоматтандыру жоспарланған. Олар қызметке жүгінуші ұсынатын мәліметтер тізбесінің дұрыстығын растау және қысқарту үшін қажет.
Атап айтқанда, жеке тұлғалар (ЖСН, құжат нөмірі және т.б.) және заңды тұлғалар (БСН, ЭҚЖЖ және т. б.) туралы мәліметтерді алуды автоматтандыру жоспарлануда.
Онлайн өтінішті https://elicense.kz/ сілтеме арқылы беруге болады.
Сұрақтарыңыз болса: 87172 749617; 743713 телефон нөмірлеріне хабарласуға болады
7) Ағымдағы жылғы 9 маусымда қызметінің Монополияға қарсы саясат жөніндегі мемлекетаралық кеңестің (бұдан әрі - МСМК) 30 жылдығына орайластырылған мерейтойлық отырысы өтті.
Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінің атынан Агенттік төрағасының бірінші орынбасары Р.Н. Ахметов қатысты. Қатысушылар Агенттікте 2022 жылы өткен маңызды оқиғалар мен ағымдағы жоспарлармен таныс болды.
МСМК отырысы шеңберінде тараптар ТМД-ға қатысушы мемлекеттердегі цифрлық нарықтарға қатысушылардың модельдік қағидаттары мен қызмет стандарттарын мақұлдады, сондай-ақ ТМД-ға қатысушы елдердегі биржалық сауда туралы шолу және ТМД-ға қатысушы мемлекеттерде дәрілік заттардың тауар нарықтарын дамыту туралы баяндама бекітілді.
МСМК отырысына қатысушылар цифрлық технологиялардың жылдам өсуі монополияға қарсы органдар үшін саламатты бәсекелес ортаны қамтамасыз ету және жаңадан құрылған нарықтарда монополистердің пайда болуына жол бермеу тұрғысынан жаңа сын-қатерлер тудыратынын атап өтті. ТМД елдерінің экономикалық жүйелерінің тығыз байланысын ескере отырып, IT-саладағы монополияға қарсы заңнаманы ретке келтіру және мемлекеттік реттеуді ұйымдастыру үшін жалпы шешім қабылдау маңызды.
МСМК отырысына сондай-ақ Әзербайжан, Армения, Беларусь, Қырғызстан, Тәжікстан, Өзбекстан және Ресей монополияға қарсы органдарының басшылары мен өкілдері, сондай-ақ ТМД Атқару комитетінің, Еуразиялық экономикалық комиссияның, Еуразиялық монополияға қарсы сарапшылар альянсының өкілдері қатысты.
Агенттіктің МСМК шеңберінде монополияға қарсы ведомстволармен өзара іс-қимылы жаңа реформаларды табысты іске асыруға және бірлескен жұмысты үйлестіруге жәрдемдеседі.
Анықтама: Монополияға қарсы саясат жөніндегі мемлекетаралық кеңес (МСМК) 1993 жылы құрылды. Оған ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің монополияға қарсы органдарының уәкілетті өкілдері кіреді.
Кеңестің міндеті - келісілген монополияға қарсы саясатты жүргізу және бәсекелестікті дамыту бойынша ынтымақтастықтың құқықтық және ұйымдастырушылық негіздерін құру, сондай-ақ ТМД елдерінің саудасы мен экономикалық дамуына теріс әсер ететін факторларды жою.
8) Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі (бұдан әрі — Агенттік, БҚДА) «Азық – түлік корпорациясы» ҰК» АҚ (бұдан әрі — Акционерлік қоғам) қатысты тергеу қорытындылары бойынша монополияға қарсы заңнаманы бұзушылықтарды жою туралы ұйғарым шығарды.
Акционерлік қоғамның ауыл шаруашылығы өнімін форвардтық сатып алуы форвардтық сатып алуды жүзеге асырудың жалпы Ережелерін, негізгі шарттары мен тетіктерін айқындайтын жыл сайын бекітілетін қағидалар негізінде жүзеге асырылады.
Мәселен, 2022 жылға арналған Ережеде алдын ала төлемді қаржыландыру (есептеу) жеткізушілер санатына байланысты, мысалы, жаңа қатысушылар үшін қаржылық қолдау көлемі қолданыстағы қатысушыларға қарағанда төмен болған.
Демек, жекелеген ауыл шаруашылығы өндірушілері үшін артықшылықтар жасалған, осылайша бастапқы кезеңде-ақ нарық субъектілері тең мүмкіндіктерге қол жеткізу құқығынан айырылған.
Мұндай актілерді қабылдауға Кәсіпкерлік кодекстің 194-бабына сәйкес тыйым салынған және ол жарамсыз деп танылады.
Бүгінгі күні Акционерлік қоғамға жолданған ұйғарым орындалды. Ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерге қаражатты бөлу кезінде кемсітушілікті жою және мемлекеттік қолдау шараларына тең деңгейде қолжетімді ету үшін 2024 жылға арналған Ережелеріне тиісті өзгерістер енгізілетін болады.
Анықтама: «Азық-түлік корпорациясы» ҰК» АҚ Азық-түлік астығының резервтік қорын сандық-сапалық сақтау, ішкі астық нарығын тұрақтандыру және экспортты дамыту, оның ішінде мемлекеттік қолдау шараларының тиімділігі бойынша елдің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуді жүзеге асырады
9) Үкіметте ҚР Премьер-Министрі Әлихан Смайыловтың төрағалығымен өткен кеңесте көлік, байланыс және отын-энергетика кешендеріндегі бәсекелестікті дамыту шаралары қаралды.
Кеңес барысында Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінің (БҚДА) төрағасы Марат Омаров экономиканың базалық салаларында негізгі тауар нарықтарындағы бәсекелестіктің жай-күйі, Үкіметпен бірлесіп жүргізіліп жатқан жұмыстар және бәсекелестікті дамыту жөніндегі жарлықтардың жобаларын әзірлеу қажеттілігі туралы айтты.
Азаматтық авиацияны дамыту шеңберінде барлық тасымалдаушыларға «Ашық аспан» режимінің қолжетімділігін толық қамтамасыз ету және авиациялық отын жеткізу нарығында бәсекелестікті дамыту мәселелері пысықталатыны атап өтілді. Сонымен қатар динамикалық баға белгілеу жүйесі реттеліп, НҚА-дан «отын алымы» түсінігі алынып тасталады. Бұл билет бағасының негізсіз көтерілуіне жол бермейді.
Байланыс нарығының шеңберінде «Қазақтелеком» АҚ компаниялар тобын демонополизациялауды аяқтау, сондай-ақ 5G желісіндегі жиіліктерді ұсыну бойынша оларға иелік ететін компаниялардың аукциондарға қатысуын шектеу жоспарланып отыр.
Көмір нарығындағы бәсекелестікті дамыту аясында аймақтық операторларға коммуналдық-тұрмыстық көмірді тікелей жеткізуді ұлғайту және 2024 жылға қарай онымен биржалық сауда-саттық нормативін арттыру, сондай-ақ нарыққа баламалы жер қойнауын пайдаланушыларды жіберуді кеңейту жоспарланып отыр.
Премьер-Министр энергетикалық көмір бағасының негізсіз өсуіне жол бермеу жөнінде шаралар қабылдау қажеттігін атап өтті.
Сонымен қатар кеңес барысында мұнай өнімдерінің көтерме сауда саласындағы барлық процестерді автоматтандыру (ЖҚС тарапынан түскен өтінімдерді онлайн тіркеу және т. б.), Бірыңғай электр энергиясын сатып алушының сатып алуларындағы ашықтықты қамтамасыз ету, ҚТЖ ұлттық операторы аясында жеке теміржол тасымалдарын дамыту, сондай-ақ тасымалдау процесін жоспарлау және басқару процестерін автоматтандыру жөніндегі шаралар талқыланды.
10) Бүгін, яғни 2023 жылғы 1 шілдеде Қазақстан Республикасы Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі төрағасының 2023 жылғы 30 маусымдағы №8 бұйрығы күшіне енді. Құжатта көтерме бағалардың өсуіне байланысты автогаздың бөлшек саудасындағы бағаларының шекті деңгейлерінің өзгеруі келтірілген.
Энергетика министрінің биыл 26 маусымдағы №238 бұйрығымен сұйытылған мұнай газының көтерме бағасы 1 литр үшін 4 теңгеге ұлғайды. Сондай-ақ, осы жылдың сәуір айында Табиғи монополияларды реттеу комитеті автогазды темір жол көлігімен тасымалдау кезінде тарифті өсірді, тиісінше нарық субъектілерінің темір жол арқылы газ жеткізуге арналған шығыны 1 литр үшін 2 теңгеге дейін артты.
Газды сатып алуға және тасымалдауға автогаз құю станцияларының шығындарын ұлғайту, сонымен қатар, бөлшек сауда бағасын пропорционалды түзетуді қажет етеді.
Автогаз құю станцияларының газ саудасы кезінде шығынға жол бермеу үшін және өңірлерде оның тапшылығының алдын алу мақсатында темір жолдармен тасымалдауды талап етпейтін (немесе елеусіз қашықтықта) өңірлерде литрінің шекті деңгейлі құнынан 4 теңгеге өсті. Зауыттардан тұтыну орындарына дейін теміржол көлігімен газ жеткізудің едәуір қашықтығына байланысты бағаның өзгеруі талап етілетін өңірлерде литрі 6 теңгеге ұлғайды.
Қабылданған бұйрықпен интернет-ресурста танысуға болады
https://zan.gov.kz/client/#!/search/results/jdn=32979
Анықтама:
ҚР «Газ және газбен жабдықтау туралы» Заңының 20-бабының 5-тармағына сәйкес ағымдағы жылдың 1 шілдесінде Энергетика министрлігі СМГ-на көтерме бағаны ҚҚС-сыз 33 600 теңгеден 40 320 теңгеге дейін көтерді (20% - ға). Бұл 1 литрге (ҚҚС-пен) бөлшек сауда бағасының 4 теңгеге пропорционалды өсуін талап етеді.
Ағымдағы жылдың 27 сәуірінде ҚР ҰЭМ ТМРК тарапынан темір жол тасымалының реттелетін тарифтері 28% - ға көтерілді, бұл темір жол жеткізуді талап ететін өңірлерде ҚҚС-пен бөлшек саудада 2 теңге/литрге әсер етеді.
Мемлекет басшысы 2023 жылдың 29 маусымында «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне сұйытылған газ және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық айналымын реттеу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасының Заңына қол қойғанын атап өтеміз. Осы Заңда монополияға қарсы органнан сұйытылған газға бөлшек сауда бағаларын бекіту жөніндегі құзыретті Энергетика министрлігіне беру көзделген.
Қабылданған Заңмен осы жерде танысуға болады
11) Астана қаласы бойынша сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс – қимыл (Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет) департаменті «Бизнеске жол» жобасы аясында «ҚазТрансГазАймақ» АҚ (бұдан әрі – Акционерлік қоғам) бәсекелестік ортаға негізсіз араласуына қатысты «Бірлік газ» кәсіпкерлер қауымдастығының өтініші шеңберінде Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігімен (бұдан әрі-БҚДА) тығыз өзара іс-қимыл жасай отырып, құрылыс-монтаждау жұмыстары (ҚМЖ) нарығындағы бәсекелестіктің жай-күйі және тұтынушыларды табиғи газға (үйішілік газ желілері) қосу кезінде ҚМЖ нарығында мемлекеттік компанияның қатысуын талдап, оның орынды емес екендігін анықтады.
2019-2023 жылдары 6,3 мыңнан астам елді мекен газға қосылып, 11,6 мыңнан астам тұтынушы көгілдір отынға қол жеткізді. Бұл, әрине, ҚМЖ қызметіне жоғары сұранысты арттырды.
Акционерлік қоғамның ҚМЖ мердігерлері мен ҚМЖ тәуелсіз жеткізушілерінің құнын талдау мен салыстыру кезінде бағалар бір диапазонда және (кейбір аймақтарда Акционерлік қоғам мердігерлерінің қызмет құны жеке компаниялардың ұқсас қызметтерінен жоғары) және газдандыру қарқынына әсері шамалы екенін көрсетті.
Демек, Акционерлік қоғам ұсынатын баға ҚМЖ нарығында онсызда неғұрлым қолжетімді ұсыныстардың болуына байланысты бәсекелестігі дамыған бұл нарықтағы бағаның индикаторы бола алмайды.
Осылайша, нарық бәсекеге қабілетті, оған 800-ден астам кәсіпкер үлесі бар. Тек Астана қаласының өзінде 141 кәсіпкер бар.
Осылайша, Акционерлік қоғам доминантты жағдайда ие бола отыра, ЖШС-нің бірімен ҚМЖ-ға шарт жасасқан, сондықтан кәсіпкерлер қосалқы мердігерлік ұйымдар ретінде жұмыс істеуге мәжбүр болған.
Сондай-ақ, мемлекеттің тікелей араласуынсыз газдандыру қарқынын жеделдету мақсатында БҚДА тарапынан тиісті мемлекеттік органдарға ұсыныстар жолданды.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде а.ж. 22 маусымда БҚДА Акционерлік қоғамға ҚМЖ нарығында, оның ішінде осы жұмыстарды бөгде ұйымдардан сатып алу арқылы жүзеге асыруды тоқтату қажеттілігі туралы ұйғарым шығарды.
Нұсқаманы орындауға 15 күнтізбелік күн берілді.
12) Халықтың авиабилеттер бағасының үздіксіз өсуіне, әсіресе жоғары сұраныс кезеңінде (жазғы демалыс кезеңінде) қатты сынға алуы аясында ҚР Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі көлік прокуратурасы органдарымен бірлесіп, Air Astana қызметіне тексеру жүргізді.
Тексеру қорытындысы бойынша Эйр Астана іс-әрекеттерінде авиатасымалдар нарығындағы үстем жағдайды теріс пайдалану фактілері әшкере болып, әрбір авиабилеттен жанармай алымын негізсіз алғаны анықталды.
2023 жылдың 8 маусымында Алматы қаласының әкімшілік құқық бұзушылықтар жөніндегі Мамандандырылған ауданаралық соты Эйр Астанаға қатысты 6,7 млрд. теңге көлемінде әкімшілік айыппұл салды.
Сот шешімі заңды күшіне енген жоқ.
13) Бұған дейін хабарлағанымыздай, Павлодар облысы бойынша Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінің департаменті «УПНК-ПВ» ЖШС-ға қатысты ҚР ӘҚБтК-нің 162-бабы бойынша әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама толтырып, Павлодар қаласының әкімшілік құқық бұзушылық жөніндегі мамандандырылған сотына қарауына жіберді.
Аталған соттың қаулысымен ЖШС құқық бұзушылық жасағаны үшін кінәлі деп танылып, 4 900 800 тенге мөлшерінде айыппұл түрінде әкімшілік жауапкершілікке тартылды.
Сот қаулысы заңды күшіне енгеннен кейін айыппұл толық көлемде өтелді.
БҚДА департаменті субъектілерге ақпаратты бермеу не белгіленген мерзімдерде монополияға қарсы органға толық көлемде ақпарат бермеу, дәйексіз және (немесе) жалған ақпарат беру "Әкімшілік құқық бұзушылық туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің 162-бабында көзделген әкімшілік жауапкершілікке әкеп соғатынын еске салады.
14) Қазақстан Республикасы Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінің Жамбыл облысы бойынша департаменті (Департамент) ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымын егуге тексеру және дайындау жөніндегі қызметтерді атқаратын нарық субъектісіне қатысты тергеп-тексеру жүргізді.
Тергеп-тексеру нәтижелері бойынша Департамент «AGROЭКСПЕРТ-AS» ЖШС-нің іс-әрекеттерінде сауда-саттық, аукциондар мен конкурстардың қорытындыларын бұрмалау бөлігінде, оның ішінде лоттар бойынша бөлу жолымен бәсекелестікке қарсы көлденең келісімдер (картель) фактілерінің бар екендігін анықтады.
Жамбыл облысы Тараз қаласының мамандандырылған әкімшілік сотының қаулысымен «AGROЭКСПЕРТ-AS» ЖШС-не 1,6 млн теңге сомасында айыппұл түрінде, 7,6 млн теңге мөлшерінде монополиялық кіріс тәркіленіп, әкімшілік жауапкершілікке тартылды.
Сондай-ақ, 2023 жылдың 29 наурызында жоғарыда аталған субъектінің атына Қазақстан Республикасының бәсекелестікті қорғау саласындағы заңнамасын бұзуды тоқтату туралы нұсқама шығарылды.
Нұсқама оны алған күннен бастап күнтізбелік 30 күн ішінде орындалуы тиіс.
Сонымен қатар, Департамент барлық бизнес субъектілеріне Қазақстан Республикасының бәсекелестікті қорғау саласындағы заңнамасының нормаларын сақтау қажеттігін еске салады.
15) Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінің Павлодар облысы бойынша департаменті (Департамент) өз қызметін жүзеге асыру шеңберінде «УПНК-ПВ» ЖШС-ға ақпарат ұсыну туралы сауал жолдады. Бірақ, кәсіпкерлік субъектісі сұратылған ақпаратты белгіленген мерзімде толық ұсынбады.
Монополияға қарсы органның сауалына толық көлемде ақпарат ұсынбау фактісі бойынша Департамент «УПНК-ПВ» ЖШС-ға қатысты ҚР ӘҚБтК-нің 162-бабы бойынша әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама толтырып, Павлодар қаласының әкімшілік құқық бұзушылықтар жөніндегі мамандандырылған сот қарауына жіберді.
Аталған соттың қаулысымен «УПНК-ПВ» ЖШС құқық бұзушылық жасағаны үшін кінәлі деп танылып, 1600 АЕК мөлшерінде айыппұл түрінде әкімшілік жауапкершілікке тартылды.
Сот шешімі заңды күшіне енген жоқ.
16) ҚР Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінің Астана қаласы бойынша департаменті ҚР Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінің Жамбыл облысы бойынша департаментімен бірлесіп, тұқымдық және отырғызу материалының сорттық және себу сапасын анықтау бойынша қызметтер нарығында «Қазақстандық аграрлық сараптама» АҚ және «АgroЭксперт-АЅ» ЖШС іс-әрекеттерінде бәсекелестікке қарсы көлденең келісім (картельдік сөз байласу) жасасу бөлігін бәсекелестікті қорғау саласындағы заңнаманы бұзу фактісін анықтады.
Жүргізілген тергеу нәтижелері бойынша «Қазақстандық аграрлық сараптама» АҚ және «АgroЭксперт-АЅ» ЖШС қатысты әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер қозғалды.
Істерді қарау қорытындысы бойынша Астана қаласының әкімшілік құқық бұзушылықтар жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотының 2023 жылғы 20 наурыздағы қаулысымен «Қазақстандық аграрлық сараптама» АҚ жалпы сомасы 24 600 940 теңгеге әкімшілік жаза қолданылып, әкімшілік жауапкершілікке тартылды.
Сонымен қатар, Жамбыл облысы Тараз қаласының әкімшілік құқық бұзушылық жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотының 25 наурыздағы қаулысымен «АgroЭксперт-АЅ» ЖШС қатысты жалпы сомасы 9 241 130 теңгеге әкімшілік жаза қолданылып, әкімшілік жауапкершілікке тартылды.
Астана қаласының әкімшілік істер жөніндегі сот алқасы бірінші сатыдағы соттың қаулысын өзгеріссіз қалдырды, апелляциялық шағым қанағаттандырылмады.
17) ҚР Бәсекелестікті қорғау және даму агенттігінің Алматы қаласы бойынша департаменті (бұдан әрі-Департамент) «APL Construction «ЖШС» (бұдан әрі-Серіктестік) қатысты әкімшілік құқық бұзушылық туралы Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің бөлігі бойынша Әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс қозғады.
Серіктестік өзінің үстем жағдайын инвестицияларды пропорционалды емес өтеу арқылы, газбен жабдықтаудың пәтер ішіндегі желілеріне қосылуға мәжбүр болған тұтынушылардың қаражаты есебін теріс пайдаланған, бұл тұтынушылардың белгісіз тобының заңды құқықтарына нұқсан келтіруге әкелді.
Алматы қаласының әкімшілік құқық бұзушылық жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотының 2023 жылғы 10 қаңтардағы қаулысымен Серіктестік әкімшілік жауапкершілікке тартылды, 77 343 750 теңге мөлшерінде әкімшілік айыппұл тағайындалды. Бүгінгі күні сот қаулысы толық көлемде орындалды.
18) «ТЭК-Қазақстан «Сауда үйі» ЖШС (бұдан әрі - Серіктестік) қатысты монополияға қарсы тергеу аяқталды.
Қызметтер кешеніне (дизель отынын қабылдау, сақтау және босату) монополиялық жоғары бағаларды белгілеу арқылы үстем жағдайды теріс пайдалану фактілері анықталды.
Бұған дейін Серіктестікке қатысты ҚР Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі ҚР ӘҚБтК 159-бабының 3-бөлімінде көзделген әкімшілік құқық бұзушылық туралы іске бастамашылық жасаған болатын.
2023 жылғы 20 сәуірде Астана қаласының әкімшілік құқық бұзушылық жөніндегі соты Серіктестікке қатысты 1,6 млрд. теңге әкімшілік жаза қолданды.
2023 жылғы 24 мамырда Астана қаласының соты бірінші сатыдағы соттың қаулысын өзгеріссіз қалдырды. Демек, сот шешімі заңды күшіне енді.
19) «Адель құс» ЖШС-не қатысты жүргізілген Қазақстан Республикасының бәсекелестікті қорғау саласындағы заңнамасын бұзушылықтарды тергеп-тексеру нәтижелері бойынша Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексінде тыйым салынған бағаларды белгілеу және қолдау жөніндегі келісілген іс-қимылдар бөлігінде бұзушылық фактісі анықталды.
Тергеп-тексеруді жүргізудің негіздемесі СҚО аумағында тауық жұмыртқасын көтерме саудада өткізу бағасын белгілеу және ұстап тұру жөніндегі құс фабрикаларының келісілген іс-әрекеттерінде көрсетілген бұзушылық белгілері бар екендігі туралы хабарламаны орындамау болды.
Қызылжар аудандық сотының қаулысымен «Адель құс» ЖШС Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексінің 159-бабының 4-бөлігі бойынша әкімшілік жауапкершілікке тартылып, 2,9 млн теңге көлемінде айыппұл өндіріп алынды.
Жоғарыда аталған сот актісі заңды күшіне енген жоқ.
Айта кететін мәселе, өткен жылдың мамыр айында аудандық соттың қаулысымен аталған нарық субъектісі осындай бұзушылық бойынша жауапкершілікке тартылып, бұл құқық бұзушылықты анықтауда және салынған айыппұл санкцияларының мөлшеріне әсер етті.
Сонымен қатар, хабарламаны енгізудің бастапқы нүктесі тауық жұмыртқасын өндіру мен көтерме сатудың тауар нарығындағы бәсекелестіктің жай-күйін талдау нәтижелері болды.
Өз кезегінде бәсекелестіктің жай-күйін талдау бәсекелестік деңгейін айқындау, үстем немесе монополиялық жағдайға ие субъектілерді анықтау, монополистік қызметтің алдын алу, шектеу және жолын кесу мақсатында жүргізіледі.
20) ҚР Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінің Қызылорда облысы бойынша департаменті күріштің алты ірі өндірушісі мен көтерме сатушысына қатысты тергеуді аяқтады («Абзал и К» ТС, «Мағжан и К» ЖШС, «Жан-Арай» ЖШС, «Най-Мир» ЖШС, «Абай-Даулет» ЖШС және «Байдалиев К» ЖК).
Нақты айтсақ, кәсіпкерлер күріш бағасын белгілеп және ұстап тұрғандығы туралы бәсекелестікке қарсы келісілген іс-қимыл фактілері анықталды.
Тергеу қорытындысы бойынша күріш өндірушілер мен көтерме саудагерлеріне қатысты әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс қозғалды.
Ағымдағы жылдың маусым айында сот жоғарыда аталған күріш өндірушілерді жалпы сомасы 67,9 млн теңге көлемінде әкімшілік жауапкершілікке тартты.
Сот шешімі заңды күшіне енді.
21) ҚР Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінің Астана қаласы бойынша департаменті «Қазақтелеком» АҚ (бұдан әрі – Акционерлік қоғам) «iD Net» қызметі бойынша Интернетке кіру үшін ONT құрылғыларын жалға беру бойынша қызметін тексеру барысында абоненттерге қосымша жабдықты (Модем) жалға беру белгілері (міндетті түрде) бар екенін анықтады.
Акционерлік қоғамның ақпараты бойынша G-PON желісінің OLT стационарлық жабдығы мен абоненттерге Акционерлік қоғам міндетті түрде жалға беретін клиенттік жабдық арасында әрбір өндіруші OMCI өзара іс-қимылының меншікті (авторлық құқықпен қорғалған) хаттамасын қолданады. Осылайша, клиент стационарлық өндірушімен бірдей жабдыққа ие бола отырып, оны пайдалана алмайды, өйткені Акционерлік қоғам өзінің жабдықтарын «абонентке міндетті түрде жалға береді».
Акционерлік қоғамның бұл әрекеттері клиенттің Интернет желісіне қол жеткізу қызметтерін алу үшін өзінің сертификатталған Абоненттік құрылғыларын пайдалану құқығына қатысты 24.02.2015 жылғы № 171 байланыс қызметтерін көрсету қағидаларында белгіленген нормалары бұзылды.
Демек, Акционерлік қоғамның іс-әрекеттерінде Департамент бәсекелестікті қорғау саласындағы заңнаманы бұзу белгілерін, атап айтқанда тұтынушылардың заңды құқықтарына нұқсан келтіретін үстем жағдайды теріс пайдалану іс-қимылын байқады.
Осыған байланысты, Акционерлік қоғамға бұзушылық белгілерін жою жөнінде шаралар қабылдау қажеттігі туралы Хабарлама жіберілді, оны ішінде тұтынушыларға өз жабдықтарын пайдалануға мүмкіндік беруді туралы ескертпе де бар.
Акционерлік қоғамның Хабарламасы орындалды. Осылайша, өз жабдықтарын пайдалану мүмкіндігі туралы тиісті ақпарат Акционерлік қоғамның сайтында орналастырылды https://telecom.kz/kk/common/client-equip.