Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне бәсекелестікті дамыту мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы «Қазақстан Республикасы Заңының жобасы шеңберінде» операторлар қызметін регламенттеу бойынша реттеушілік әсерді талдаудың Талдамалық нысаны

1-ҚАДАМ: реттеу мәселесі мен мақсатын анықтау

1.

Мәселенің анықтамасы және проблеманың болу себебі (еркін нысандағы Мәтін 3 сөйлемнен аспайды, мақсатты топты және себеп-салдарлық байланысты көрсету қажет)

Мемлекет басшысының 2020 жылғы 1 қыркүйектегі «Қазақстан Жаңа нақты ахуалда: іс-қимыл уақыты» атты Қазақстан халқына Жолдауын іске асыру бойынша Жалпыұлттық жоспардың 44 және 45-тармақтарын орындау мақсатында Агенттік жекелеген экономикалық функцияларды іске асыруға және монополиялық қызмет көрсетуге уәкілетті мемлекеттік және жеке меншік операторлардың қызметіне талдау жүргізді және жекелеген экономикалық функцияларды іске асыруға және монополиялық қызмет көрсетуге уәкілетті мемлекеттік және жеке меншік операторлардың қызметін мемлекеттік, оның ішінде қызметті құрудың, жүзеге асыру тәртібінің, қоғамға есеп беруді қамтамасыз етудің түпкілікті негіздерін айқындауды көздейтін.

Қазіргі уақытта жекелеген экономикалық функцияларды іске асыруға және Қызметтерді монополиялық көрсетуге уәкілетті 50 мемлекеттік кәсіпорын, мемлекеттің қатысуымен заңды тұлғалар және 3 Жеке кәсіпкерлік субъектісі анықталды.

Талдау көрсеткендей, көп жағдайда мемлекеттік және жеке операторлардың қызметі заңнамада:

1)   өзге заңды тұлғалардан, оның ішінде қызметін сол салада жүзеге асыратындардан ерекшеленетін операторлық функциялардың мәртебесі мен өкілеттіктері;

2)   нақты оператордың басқа заңды тұлғалардың көрсетілетін қызметтерді (тауарларды, жұмыстарды) алу (өзге де өзара іс-қимылды жүзеге асыру) міндеттілігі және/немесе баламасыз болуы;

3)   бір оператордан баламасыз негізде мемлекеттің қызметтерді (тауарларды, жұмыстарды) сатып алуы;

4)   жеке алынған нарық субъектісіне не нарық субъектілерінің шектеулі шеңберіне артықшылықтар (артықшылықтар) беретін.

Өзге заңды тұлғалардан, оның ішінде қызметін сол салада жүзеге асыратындардан ерекшеленетін құқықтық мәртебесі мен функцияларын бекітіп бере отырып, нақты заңды тұлғаның мәртебесі мен өкілеттіктеріне қатысты

Талдау көрсеткендей, заңнамада нақты заңды тұлға мәртебесін регламенттеудің болуы мұндай тұлғаға жекелеген экономикалық функцияларды іске асыруға және Қызметтерді монополиялық көрсетуге айрықша құқықтар берумен байланысты.

Көбінесе жекелеген экономикалық функцияларды беру және операторлардың қызметтерін монополиялық көрсету байқалады, бұл әлеуетті бәсекелес нарықтарда қызметті немесе жекелеген әрекеттерді баламасыз жүзеге асыруда көрінеді. Бәсекелестік болмаған жағдайда мұндай операторлардың қызметін тиімсіз жүзеге асыру тәуекелдері түпкілікті тұтынушылар үшін қызметтердің шығындылығына, шешімдер қабылдау кезінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне алып келеді.

Айрықша құқықтардың болуы жекелеген функциялардың тиімді іске асырылуын басқа жолдармен қамтамасыз ету мүмкін еместігімен негізделуі мүмкін. Бірақ бәсекелестікті шектеудің негізділігі жағдайында жоғарыда көрсетілген жағымсыз көріністердің алдын алу тұрғысынан операторлық құқықтарды жеткілікті реттеу мәселесі туындайды. 

Бүгінгі таңда айрықша құқықтар мәселесі кәсіпкерлік Кодекстің 193-бабымен ғана реттеледі, ол мемлекеттік монополияны «Бәсекелес нарықта қандай да бір тауарды өндіру, өткізу немесе сатып алу саласындағы айрықша құқық» ретінде айқындайды».

Мемлекеттік монополия тек мемлекеттік кәсіпорынға әлеуетті бәсекелі нарықта айрықша құқықтар беру арқылы белгіленеді. Ерекше жағдайлар ретінде «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясына, әлеуметтік медициналық сақтандыру қорына, мемлекеттік техникалық қызметке айрықша құқықтар беру көзделген.

Талдау бәсекелестік нарықта қандай да бір тауарды өндіруге, өткізуге немесе сатып алуға байланысты емес операторлық құқықтарға ие жекелеген мемлекеттік кәсіпорындар мен мемлекет қатысатын заңды тұлғалардың заңнамада бар екенін көрсетті.

Осыған байланысты жеткілікті құқықтық регламенттеуді қамтамасыз ету мақсатында жекелеген экономикалық функцияларды іске асыруға және Қызметтерді монополиялық көрсетуге уәкілетті мемлекеттік және жеке операторлардың қызметін мемлекеттік реттеуді нақты регламенттеу ұсынылады.

Нақты оператордың басқа заңды тұлғалардың көрсетілетін қызметтерді алу (өзге де өзара іс-қимылды жүзеге асыру) міндеттілігіне қатысты және/немесе баламасыз.

Жүргізілген талдау, әдетте, нақты мемлекеттік кәсіпорынмен немесе мемлекет қатысатын заңды тұлғамен өзара іс-қимылдың баламасыздығы нақты заңды тұлғаны айқындаумен және оған операторлық құқықтар берумен қатар заңды түрде регламенттелетінін көрсетті.

Бұл нормалар баламасыз негізде қызметтерді Үкімет айқындаған бір оператордан ғана алу мүмкіндігіне алып келеді, бұл да бәсекелестікті шектейді.

Сонымен бірге, осы заңды тұлғалар, мысалы, жылына немесе жарты жылда бір рет өткізілетін конкурс нәтижесінде осы конкурсқа қатысушылардың жарыспалылығы негізінде айқындалуы мүмкін деп ойлаймыз, бұл жеке кәсіпкерліктің басқа субъектілеріне мемлекеттік сатып алуды ұйымдастыруға және өткізуге қатысуға мүмкіндік береді.

Әдетте, қызметтерді баламасыз алуды белгілеу бәсекелестікке неғұрлым теріс әсер етеді, өйткені бұл жекелеген экономикалық функцияларды іске асыруға және Қызметтерді монополиялық көрсетуге уәкілетті нақты операторларға әлеуетті бәсекелі нарықта негізсіз артықшылықтар жасайды.

Мұндай жағдай кейде елеулі сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне әкеп соқтыратын баламасыз өзара іс-қимыл рәсімдерін жеткілікті регламенттеудің болмауымен күрделенеді.

Мемлекеттің қызметтерді (тауарларды, жұмыстарды) баламасыз негізде бір оператордан сатып алуына қатысты

Талдау нәтижелері бойынша мемлекет тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) сатып алуды жүзеге асыратын операторлар анықталды. Бұл ретте нарықта қызметін жүзеге асыратын жалғыз оператордан немесе бәсекелес ортадағы оператордан сатып алу жағдайлары бар. Көрсетілген екі жағдайда бәсекелестікке әсер ету дәрежесі әр түрлі болады.

Сонымен, бірінші жағдайда, оператордың қызметі ешкімге теріс әсер етпейді, өйткені бәсекелестер жоқ, бірақ бұл жағдай нарықта жаңа субъектілердің пайда болуына жол бермейді.

Бұл ретте бәсекелестіктің қазіргі шектеулері ішінара мемлекеттің ұлттық қауіпсіздікті, мемлекеттің қорғаныс қабілетін немесе қоғам мүдделерін қорғауды қамтамасыз ету жөніндегі функциясымен негізделуі мүмкін.

Аталған жағдай кәсіпкерлік Кодекстің 193-бабы 2-тармағының қолданысына түседі, оған сәйкес «мемлекет тауарларды бәсекелес нарықта өткізу Конституциялық құрылыстың, ұлттық қауіпсіздіктің, қоғамдық тәртіпті қорғаудың, адамның құқықтары мен бостандықтарының, халық денсаулығының жай-күйіне теріс әсер етуі мүмкін қызмет салаларында мемлекеттің тауарды өндіруге және (немесе) сатуға, сатып алуға немесе оны пайдалануға айрықша құқығын заңмен бекіту арқылы бәсекелестікті шектеуге құқылы.».

Осыған байланысты, қаралып отырған өлшемге сәйкес келетін барлық операторлар Кәсіпкерлік кодекстің жоғарыда көрсетілген бабының талаптарына сәйкестігі тұрғысынан мемлекеттік органдармен талданып, талқыланатын болады және мемлекеттік монополия субъектісі болып қайта құрылды.

Екінші жағдайда, қолданыстағы жеке кәсіпкерлік субъектілеріне теріс әсер етіледі, олар өндіретін тауарларды, жұмыстар мен қызметтерді мемлекетке еркін өткізу мүмкіндігінен айырылады.

Жеке алынған операторға артықшылықтар (артықшылықтар) беруге қатысты.

Талдау мақсаттары үшін артықшылықтар (артықшылықтар) беру деп нақты бір кәсіпкерлік субъектісі ретінде қатысты кез келген заңнамалық жеңілдіктер (салық төлеуден босату, қаржылық қамтамасыз етуді ұсыну, қызметтерді алудың жеңілдікті тәртібі және т.б.түсініледі.).

Алайда, бұл ережелер, біз болжағандай, бәсекелестікті шектеудің әлеуетті факторлары болып табылады, өйткені олар операторларға осы нарықтағы өзге кәсіпкерлік субъектілерінің мәртебесі мен мүмкіндіктерінен ерекшеленетін және соңғыларын тең емес және қысым жасалған жағдайға қоятын ерекше құқықтық мәртебе мен артықшылықтар береді.

Бұдан басқа, осы нормалар баламасыз негізде тек бір мемлекеттік кәсіпорыннан немесе мемлекет қатысатын заңды тұлғадан қызметтер алу мүмкіндігіне алып келеді, бұл да бәсекелестікті шектейді.

Осылайша, жекелеген экономикалық функцияларды іске асыруға және Қызметтерді монополиялық көрсетуге уәкілеттік берілген квазимемлекеттік сектор субъектілерінің қызметіне мемлекет қатысатын жоғарыда көрсетілген заңды тұлғаларға ерекше жағдайлар беру арқылы тең емес тәсіл қадағаланады деп ойлаймыз, олар басқа бизнес субъектілері сияқты кәсіпкерлік қызметтің толыққанды қатысушылары бола отырып, өзге субъектілерге қарағанда неғұрлым кең артықшылықтарға ие болады, оларды тең емес жағдайға қояды, бұл бәсекелестікті шектеуге әкеп соғады.

Сонымен қатар, жоғарыда аталған квазимемлекеттік сектор субъектілері қызметін коммерциялық ұйымдар ретінде жүзеге асыратынын және өзге де заңды тұлғалар сияқты азаматтық айналымға тең қатысушылар ретінде қаралуға тиіс екенін атап өткен жөн.

Негізсіз артықшылықтарды ұсыну бәсекелестік үшін үлкен тәуекелдерге әкеп соғады, өйткені ол тең емес жағдайлар жасайды, Жеке кәсіпкерлік субъектілерінің шығындарын арттырады.

Осыған байланысты салалық заңдар мен заңға тәуелді актілер деңгейінде нақты кәсіпкерлік субъектілеріне бәсекелестік нарықта қандай да бір тауарды өндіруге, өткізуге немесе сатып алуға айрықша құқықты бекіту жолымен әртүрлі "бірыңғай операторларды" құру тәжірибесі қалыптасты.

Осылайша, заңнаманың базалық деңгейінде мемлекеттік немесе жеке операторлар ұғымы жоқ, осы институттардың болуы Кәсіпкерлік кодекстің нормаларына қайшы келеді.

Кодекстің 193-бабына сәйкес мемлекет тауарларды бәсекелес нарықта өткізу Конституциялық құрылыстың, ұлттық қауіпсіздіктің, қоғамдық тәртіпті қорғаудың, адамның құқықтары мен бостандықтарының, халық денсаулығының жай-күйіне теріс әсер етуі мүмкін қызмет салаларында бәсекелестікті шектеуге құқылы.

Айрықша құқықты іске асыру Кодекстің 193-бабында көзделген тәртіппен мемлекеттік монополия субъектісін құру арқылы жүзеге асырылады.

Бәсекелестіктің жай-күйіне теріс әсерді азайту үшін мемлекеттік монополия субъектілеріне тыйым салынады:

- мемлекеттік монополия саласына жатпайтын тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) өндіру;

- акцияларға (жарғылық капиталға қатысу үлестеріне) ие болу, сондай-ақ заңды тұлғалардың қызметіне өзге де түрде қатысу;

- мемлекеттік монополияға байланысты құқықтарды басқаға беру;

- уәкілетті органдар белгілеген бағалардан ерекшеленетін бағаларды белгілеу.

Бұдан басқа, мемлекеттік монополия енгізілген кезде кәсіпкерлік субъектілері мен мемлекет мүдделерінің теңгерімін сақтау үшін мынадай шарттарды сақтау қажет:

1)   нарық қатысушыларын кемінде алты ай бұрын хабардар ету;

2)   мемлекеттік монополияны енгізу нәтижесінде зардап шеккен нарық субъектілеріне туындаған залалдарды өтеу.

Осылайша, операторлар мемлекеттің қауіпсіздігін, қорғаныс қабілетін, халықтың денсаулығын, адамның құқықтары мен бостандықтарын қорғауды қамтамасыз ету үшін құрылған жағдайларда, олардың құрылуы әзірлеушілердің жоғарыда көрсетілген талаптарды сақтағысы келмеуіне байланысты.

Осыған байланысты мемлекеттік монополия белгілері бар барлық операторлар кодекс талаптарына сәйкес келтірілуі тиіс деп есептейміз.

Өзге жағдайларда операторларды құру мемлекеттік органдардың тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) бәсекелестік негізде сатып алғысы келмеуіне байланысты.

39 заңда 53 оператордың болуы белгіленген, бұл ретте квазимемлекеттік сектор субъектілері мен мемлекеттік кәсіпорындар операторлық мәртебеге ие, олардың құрылуы үш себепке байланысты:

1) мемлекеттік монополияны енгізу жөніндегі рәсімдерді айналып өту;

2) конкурстан тыс негізде сатып алуды жүзеге асыру мақсатында;

3) мемлекеттік орган функцияларының бір бөлігін беру үшін.

Аталған операторлар IT, көлік, байланыс және қаржы салаларында қызметін жүзеге асырады. 9 арнайы әзірленген заңнамалық актілермен реттеледі.

Кәсіпкерлік субъектілері мен мемлекет мүдделерінің теңгерімін сақтау, бәсекелестікті қорғау, кәсіпкерлік субъектілерін дамытуды ынталандыру және жеке бизнесті қолдау мақсатында кәсіпкерлік қызметке мемлекеттің қатысуын:

- 10 оператор бәсекелес ортаға берілсін;

- 9 реорганизовать в субъекты государственной монополии;

- қалған 34 бойынша әзірленген тетіктерге сәйкес реттеуді қамтамасыз ету.

2.

Существуют ли данные (в цифровом измерении) доказывающие факт существования проблемы и показывающие ее масштаб

Мысал ретінде Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің ведомстволық бағынысты ұйымы – «Еңбек ресурстарын дамыту орталығы» АҚ (бұдан әрі – ЕРДО) келтіруге болады).

«Халықты жұмыспен қамту туралы» Заңның 8-бабына сәйкес, Еңбек ресурстарын дамыту орталығы «Электрондық еңбек биржасы» мемлекеттік ақпараттық порталын сүйемелдеуді және қызмет көрсетуді және өзге де ақпараттандыру объектілерімен интеграцияны, сондай-ақ әлеуметтік-еңбек саласының деректерін талдауды және өңдеуді жүзеге асырады.

Мемлекеттік статистика деректері бойынша ақпараттық жүйелерді сүйемелдеу және қызмет көрсету нарығында 270 жеке кәсіпкерлік субъектісі қызметін жүзеге асырады.

Сонымен қатар, ЕРДО-де айрықша құқықтардың болуы конкурстан тыс негізде мемлекеттік тапсырмалар алуға және тікелей шарт жасасу арқылы бір көзден алу тәсілімен сатып алуды жүзеге асыруға мүмкіндік береді.

2017 жылдан бастап 2020 жылға дейінгі кезеңде министрлік пен ЕРДО арасында жалпы сомасы 3,2 млрд. теңгеге тікелей шарттар жасалды.

Аудиторлық есептілікті талдау ЕРДО бюджетінің 95% - дан астамы жетекшілік ететін Министрліктің сатып алуы есебінен қалыптасатынын куәландырады. Факті бойынша уәкілетті орган мемлекеттік бюджет есебінен ведомстволық бағынысты ұйымды қамтиды және қажетті көрсетілетін қызметтерді бәсекелестік негізде сатып алған жағдайда, бұл шығындар айтарлықтай төмен болуы мүмкін.

       Сондай-ақ, мұнай өнімдерін жеткізу жөніндегі оператордың қызметі жарқын мысал бола алады.

«Мұнай өнімдерінің жекелеген түрлерін өндіруді және олардың айналымын мемлекеттік реттеу туралы» заңда Қарулы Күштерге, ҰҚК Шекара қызметіне, Ұлттық ұланға, азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органға, мемлекеттік материалдық резерв саласындағы уәкілетті органға мұнай өнімдерін жеткізу жөніндегі бірыңғай оператордың болуы көзделген.

Баға белгілеу және мұнай өнімдерін жеткізуді ұйымдастыру тәртібін қоса алғанда, оператордың («ҚазМұнайГаз-Аэро» ЖШС) қызметі уәкілетті орган әзірлеген қағидаларға сәйкес реттеледі.

Ережеге сәйкес, контрагенттерді мұнай өнімдерімен қамтамасыз ету бөлшек сауда арқылы жүзеге асырылады.

Контрагенттер бірыңғай операторға айларға, жеткізу орындарына және тұтыну көлемдеріне бөле отырып, алдағы жылға жоспарланған қажеттілік туралы мәліметтерді ұсынады.

Жыл басында Бірыңғай оператор контрагенттерге болжамды бағалар, оның ішінде мұнай өнімдерін сақтау және жеткізуді (тасымалдауды) қамтамасыз ету қызметтеріне арналған бағалар туралы мәліметтерді ұсынады.

Бірыңғай оператор ұсынған мұнай өнімдерін жеткізуге болжамды бағалар бюджетті жоспарлау үшін негіз болып табылады.

Бензин мен дизель отынын жеткізу талондық және карточкалық жүйе бойынша жүзеге асырылады, сонымен қатар Бірыңғай операторда жеке автожанармай құю станциялары жоқ.

Яғни, бұл жағдайда мұнай өнімдерін жеткізу операторы бөлшек сауда субъектілері мен елдің күш ведомстволары арасында делдал ретінде әрекет етеді, бұл ретте өз шығыстарын ЖЖМ құнына салады.

Заң деңгейінде айқындалған тұлғалардан қызметтерді (тауарларды, жұмыстарды) сатып алу жөніндегі нормалардың болуы бәсекелестікті бұрмалайтын норма болып табылады. Мемлекеттік реттеудің болмауы салдарынан операторлар Мемлекеттік сатып алуды жүргізу кезінде бәсекелестерге қатысты негізсіз артықшылықтарға ие болады.

Осыған байланысты, "Мемлекеттік сатып алу туралы"Заңның 39-бабы 3-тармағының 36) тармақшасын алып тастау орынды деп санаймыз. Бұл жаңа операторларды құруға жол бермеу үшін пәрменді алдын алу шарасы болады.

Сонымен қатар, операторларды мемлекеттік органдар өз функцияларының бір бөлігін беру үшін құрған жағдайларды атап өткен жөн.

«Республикалық электрондық денсаулық сақтау орталығы» ШЖҚ РМК денсаулық сақтаудың ақпараттық жүйелерін сүйемелдеуді және уәкілетті органға Медициналық-статистикалық ақпаратты ұсынуды жүзеге асыратын денсаулық сақтау министрлігінің ведомстволық бағынысты ұйымы болып табылады.

«Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодекстің 75-бабына сәйкес денсаулық сақтау саласындағы статистикалық байқау уәкілетті органның құзыретіне жатады.

Сонымен қатар, денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 7 желтоқсандағы № ҚР ДСМ-235/2020 бұйрығына сәйкес денсаулық сақтау ұйымдары статистикалық ақпаратты «Республикалық электрондық денсаулық сақтау орталығы» ШЖҚ РМК аумақтық филиалдарына ұсынуға міндетті».

Осылайша, оператор Мемлекеттік орган функцияларының бір бөлігін орындайды, ал оны қаржыландыру тікелей шарттар жасасу және мемлекеттік тапсырмаларды іске асыру есебінен жүзеге асырылады.

2017 жылдан бастап 2019 жылға дейін оператордың монополистік қызметінен түскен кірістер 7,9 млрд. теңгені құрады.

Жалпы статистикаға сәйкес 53 оператордың қызметінен түскен кіріс 251 млрд теңгені құрайды.

3.

Енгізілетін реттеудің мақсаты қандай

- мемлекеттің экономикаға қатысу үлесін қысқарту;

- бәсекелестікті дамыту, жеке бастаманы ынталандыру.

2-ҚАДАМ: балама

1. Қарастыруға жоспарланған баламаларды анықтау (бар нұсқаларды және сіз қарастырып, талдайтын балама тәсілдерді белгілеңіз-кем дегенде 3 балама тәсілді таңдау керек, мүмкін комбинация. Баламаларды анықтау үшін төмендегі мүмкін нұсқалардың тізімін пайдаланыңыз.

1. Қолданыстағы реттеу (ағымдағы жағдай, яғни реттеудің өзгермейтіндігі)

2. Ақпараттық науқан.

3. Салықтардың, субсидиялардың өзгеруі, мемлекеттік сатып алулар, квоталар саудасы, басқа да нарықтық тетіктер.

4. Жауапкершілікті міндетті сақтандыру.

5. Міндетті таңбалау.

6. Міндетті есеп беру.

7. Декларациялау, хабарлама.

8. Қызмет және олардың орындалуын тексеру қағидалары (рұқсат құжаттарынсыз).

9. Рұқсат беру құралдары.

10. Тыйым салу.

11. Мемлекеттік бақылау және қадағалау саласын енгізу

12. Міндетті өзін – өзі реттеуді (бұдан әрі-ӨРҰ) енгізу (осы баламаны таңдау кезінде 1а нысанын толтыру қажет)

13. Өзге (талдамалық нысанды әзірлеушіні таңдау)

2.

Жоспарланған баламалардың сипаттамасы (барлық таңдалған баламалар реттеушілік нақтылықты көрсете отырып, еркін нысанда сипатталады (жоғарыдағы тізім бойынша)

1-балама

Қолданыстағы реттеу

Бүгінгі таңда айрықша құқықтар мәселесі кәсіпкерлік Кодекстің 193-бабымен ғана реттеледі, ол мемлекеттік монополияны «Бәсекелестік нарықта қандай да бір тауарды өндіру, өткізу немесе сатып алу саласындағы айрықша құқық» ретінде айқындайды».

Мемлекеттік монополия тек мемлекеттік кәсіпорынға әлеуетті бәсекелі нарықта айрықша құқықтар беру арқылы белгіленеді. Ерекше жағдайлар ретінде «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясына, әлеуметтік медициналық сақтандыру қорына, мемлекеттік техникалық қызметке айрықша құқықтар беру көзделген.

Жекелеген экономикалық функцияларды іске асыруға және Қызметтерді монополиялық көрсетуге уәкілеттік берілген операторлардың қызметін талдау шеңберінде өзге нарық субъектілерімен салыстырғанда құқықтық мәртебесі мен функцияларында артықшылықтардың болуына байланысты ерекше құқықтар берілген заңды тұлғалар анықталды.

Алайда, осы операторлардың қызметі қолданыстағы заңнамада регламенттелмейді.

2-балама (ұсынылған)

Операторлардың қызметін регламенттеу.

Мемлекеттік монополия тетігіне ұқсастық жасай отырып, айрықша құқықтардың болуы жекелеген функциялардың тиімді іске асырылуын өзге тәсілдермен қамтамасыз ету мүмкін болмаған кезде ғана негізді болуы мүмкін. Бірақ бәсекелестікті шектеудің негізділігі жағдайында бұл процестерді жеткілікті реттеу мәселесі туындайды.

ЭЫДҰ-ның "сапаны бағалаудың және реттеу көрсеткіштерінің негіз қалаушы қағидаттары" (2005 жыл) туралы баяндамасына сәйкес бәсекелестікті негізді шектеу деп пайымдауға жеткілікті негіздер болған жағдайлар түсініледі

1) жалпы қоғам үшін бәсекелестікті шектеудің пайдасы тек материалдық емес, шығындардан асып түседі;

2) заңнамалық ұйғарымдармен айқындалған мақсаттарға бәсекелестікті шектеу жолымен ғана қол жеткізуге болады.

Осыған байланысты, мемлекеттік және жеке меншік операторлар институтының одан әрі жұмыс істеуі туралы шешім қабылдау қажет.

Бұл ретте мемлекеттік монополия белгілері бар барлық операторлар белгіленген тәртіппен қайта ұйымдастырылуға тиіс. Жұмыс істеп тұрған мемлекеттік монополия субъектілерінің қызметі одан әрі жұмыс істеуінің өзектілігі тұрғысынан қайта қаралуға тиіс.

Мемлекеттік және жеке операторлардың болуының орындылығы туралы оң шешім қабылданған жағдайда, оларды реттеудің құқықтық тетіктерін қалыптастыру қажет.

«Мемлекеттік және жеке операторлар» ұғымын, ең алдымен, мемлекетке кәсіпкерлік субъектілеріне ерекше және арнайы құқықтар беру құқығын бере отырып, бәсекелестік нарықта тауарлар өндірумен байланысты емес ерекше және арнайы құқықтарды жекелеген мемлекеттік немесе мемлекеттік емес субъектілерге беру мүмкін болатын өлшемдер мен шарттарды көздей отырып реттеу ұсынылады.

Мемлекет пен бизнес мүдделерінің теңгерімін қамтамасыз ету үшін операторларды іріктеуді 1 жылдан 5 жылға дейінгі кезеңде оларды ауыстыру мүмкіндігімен конкурстық негізде жүзеге асыру ұсынылады.

Заңнамадағы айрықша құқықтар көлемінің бақылаусыз ұлғаю қаупін барынша азайту үшін операторларды құру үшін қажетті шарттардың белгілі бір жиынтығын сақтауды, оның ішінде Оператордың оны құру нәтижесінде туындаған бизнеске шығындарды өтеу міндетін көздеу керек.

Сонымен қатар, баға белгілеу мен қоғамға есеп беруді реттеудің, сондай-ақ түпкілікті бенифициарлар туралы мәліметтерді қоса алғанда, транспаренттіліктің бірыңғай тетіктерін әзірлеу қажет.

3-балама

Операторлардың қызметін жүзеге асыруға толық тыйым салу.

3-ҚАДАМ: Баламалардың әсерін анықтау

3.1. Экономикалық жүйеге әсері

Экономикалық жүйенің элементтерін ескере отырып, жалпы экономикалық жүйеге әсер ету кезінде әр баламаның пайдасы мен шығындарының сипаттамасын ерікті түрде жасаңыз:

1. Тауарлардың, көрсетілетін қызметтердің, капиталдың және жұмыс күшінің еркін қозғалысына, сондай-ақ халықаралық сауда мен халықаралық инвестициялық ағындарға әсер етуі.

2. Экономикалық өсудің жалпы салдары.

3. Жұмыспен қамтуға, жұмыс орындарына әсері.

4. Экономика салаларына және басқаға жанама әсері

Болжанатын реттеудің салдарын еркін нысанда болжау қажет

Выгоды

Издержки

1-балама

Қолданыстағы реттеу

Жоқ

Жеке бастаманың дамуын тежеу, жеке кәсіпкерлік субъектілерімен бәсекелестік.

Тұтынушылар мен монополияланбаған өндірушілер бәсекелестіктің жеткіліксіздігінен зардап шегеді.

 Мұның жарқын мысалы –IT, көлік, байланыс, қаржы салаларындағы қызметті жүзеге асыру және мемлекеттік бюджеттен ақша бөлу.

Операторлардың әрекеттері нарыққа кіруді, өнімнің кіруін де, тікелей инвестицияларды да тоқтатуға әкеледі. Операторлардың монополиялық артықшылықтары экономикаға айтарлықтай әсер етпейді. Операторлардың нарықтық күшінің өсуі, бір жағынан, олардың сыртқы нарықтағы бәсекелестік позициясын арттырады, ал екінші жағынан, монополизмнің теріс әсерін тудырады.

Бәсекелестіктің төмендеуі бағаның өсуіне және тұтынушыға мәміленің әдейі тиімсіз шарттарын таңуға әкеледі.

Тұтастай алғанда, монополизация қоғамның жалпы әл-ауқатының төмендеуіне әкелуі мүмкін.

Көбінесе жекелеген экономикалық функцияларды және операторлардың қызметтерін монополиялық көрсетуді беру байқалады, бұл әлеуетті бәсекелі нарықтарда қызметті немесе жекелеген іс-қимылдарды баламасыз жүзеге асыруда, нақты оператордың қызметтерін (тауарларын, жұмыстарын) алудың (өзге де өзара іс-қимылды жүзеге асырудың) басқа заңды тұлғалардың міндеттілігінде және/немесе баламасыз, бір оператордан баламасыз негізде мемлекеттің қызметтерді (тауарларды, жұмыстарды) сатып алуында, жеке операторға артықшылықтар (артықшылықтар).

Бәсекелестік болмаған жағдайда мұндай операторлардың қызметін тиімсіз жүзеге асыру тәуекелдері түпкілікті тұтынушылар үшін қызметтердің шығындылығына, шешімдер қабылдау кезінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне алып келеді.

Жұмыс істеп тұрған, өздері өндіретін ұқсас тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді мемлекетке еркін өткізу мүмкіндігінен айырылған жеке кәсіпкерлік субъектілеріне теріс әсер көрсетіледі.

Балама 2

(ұсынылған)

Көпшілікті мемлекеттік кәсіпорындар етіп қайта ұйымдастыру, операторлар қызметін регламенттеу, оның ішінде 1 жылдан 5 жылға дейінгі кезеңде олардың ауысуы мүмкіндігімен және баға белгілеу мен қоғамға есеп беруді реттеудің бірыңғай тетіктерін, сондай-ақ транспаренттілікті қамтамасыз ете отырып, операторларды конкурстық негізде іріктеуді жүзеге асыру.

Кәсіпкерлік субъектілері мен мемлекет мүдделерінің теңгерімін сақтау, бәсекелестікті қорғау, кәсіпкерлік субъектілерін дамытуды және жеке бизнесті қолдауды ынталандыру, сондай-ақ мемлекеттің кәсіпкерлік қызметке қатысуын қысқарту.

Жоқ

     3-балама

Операторлардың қызметін жүзеге асыруға толық тыйым салу.

Мемлекеттің экономикаға қатысу үлесін қысқарту. Бәсекелестікті дамыту, Жеке кәсіпкерлікті дамытуды ынталандыру.

Мүмкін жұмыссыздық және әлеуметтік шиеленісті күшейту.

3.2. Әсері бизнес

Міндетті түрде ескере отырып, бизнеске әсер ету кезінде әр баламаның пайдасы мен шығындарының сипаттамасын ерікті түрде жүргізіңіз:

1. Кәсіпорындардың өнімділігі мен бәсекеге қабілеттілігіне, оның ішінде инновациялар мен дамуға ықпалы (өзін-өзі реттеуді енгізу кезінде бизнеске кірудің ықтимал қиындықтарын бағалау қажет).

2. Кәсіпорындардың кірістілігі мен тұрақтылығына әсері.

3. Кәсіпорынның көлеміне байланысты шығындардың салыстырмалы әсері (шағын кәсіпорындар үшін шығындардың салыстырмалы әсері ірі кәсіпорындарға қарағанда жоғары ма).

4. Басқа.

1Б нысанына сәйкес бизнес үшін шығындарды бөлек монетизациялаңыз және есептеңіз.

Пайда

Шығындар

1-балама

(қолданыстағы реттеу)

Жоқ

Жеке кәсіпкерлік субъектілерімен біркелкі емес бәсекелестік

2-балама

(ұсынылған)

Кәсіпкерлік субъектілерінің кірістілігін арттыру, жеке кәсіпкерліктің тартымдылығын арттыру, жеке кәсіпкерлік субъектілерін ұлғайту.

Монополистік қызметтен түсетін кірісі 38,3 млрд. құрайтын 10 заңды тұлға санындағы операторларды қысқарту.

Осылайша, жеке бизнеске қысқартылған операторлардың қызметін көрсетуге мүмкіндік беру ұсынылады.

Жоқ

3-балама

Жеке кәсіпкерлік субъектілерін ұлғайту. Жалпы статистикаға сәйкес 53 оператордың қызметінен түскен кіріс 251 млрд теңгені құрайды.

Жоқ

3.3 мемлекеттік билік органдарына және тұтастай қоғамға әсер ету

Міндетті түрде ескере отырып, мемлекеттік билік органдарына және жалпы қоғамға әсер ету кезінде әр баламаның пайдасы мен шығындарының сипаттамасын ерікті түрде жасаңыз:

1. Халықтың денсаулығы мен қауіпсіздігіне (оның ішінде экономикалық) әсері.

2. Қоса алғанда, қылмысқа ықпалы.

3. Ықтимал сыбайлас жемқорлық тәуекелдері.

4. Экологияға әсері.

5. Тұтынушы таңдауының өзгеруі.

6. Бөлшек сауда бағаларының өзгеруі.

7. Тұтынушылардың хабардар болуына және оларды қорғауға әсері.

8. Басқа.

1в нысанына сәйкес реттеуді әкімшілендіруге арналған шығындарды бөлек монетизациялаңыз және есептеңіз

Пайда

Шығындар

1-балама

(қолданыстағы реттеу)

Жоқ

Көптеген жағдайларда операторлар қызметінің жұмыс істеуі нарықтық тиімділік критерийлері бойынша ысырапшылдықтың артуын анықтайды. Операторлардың ерекше мәртебесі және бәсекелестік күштердің қысымынан қорғалуы олардың нарықтық сигналдарға және нарықтық тәртіпке сезімталдығын ғана емес, сонымен бірге жеке артықшылықтарды кеңейтуге бейімділікті және басқаруға бағытталған стратегияны күшейте отырып, шығындарды азайтуға ынталандыруды әлсіретеді.

Квазимемлекеттік сектор субъектілерінің көптігі, мемлекеттің олардың қызметін тиімді басқару және бақылау жөніндегі мүмкіндігінің жеткіліксіздігі.

1В нысаны бойынша әкімшілік шығындар

Жоқ

2-балама (ұсынылған)

Көпшілікті мемлекеттік кәсіпорындар етіп қайта ұйымдастыру, операторлар қызметін регламенттеу, оның ішінде 1 жылдан 5 жылға дейінгі кезеңде олардың ауысуы мүмкіндігімен және баға белгілеу мен қоғамға есеп беруді реттеудің бірыңғай тетіктерін, сондай-ақ транспаренттілікті қамтамасыз ете отырып, операторларды конкурстық негізде іріктеуді жүзеге асыру.

Мемлекеттің экономикаға қатысу үлесін қысқарту. Бәсекелестікті дамыту, Жеке кәсіпкерлікті дамытуды ынталандыру.

 Кейбір қоғамдық тауарларды (тауарлар, жұмыстар мен қызметтер) тек мемлекет қамтамасыз ете алады, ал басқа жағдайларда ол орталықтандырылған басқарудың артықшылықтарын қолдана отырып, материалдық және еңбек ресурстарының салыстырмалы түрде аз шығындарымен әлеуметтік қажеттіліктерді қанағаттандырады

Операторлар қызметінің жалпы жағдайларын өзгерту орталықтандырылған реттеу қажеттілігін төмендетуі мүмкін, алайда мемлекеттік органдар өз функцияларын одан әрі кеңейтуге мүдделі. Қиын жағдайларда операторлар мемлекет тарапынан елеулі қолдауға сене алады деген сенім де сақталады.

1 В нысаны бойынша әкімшілік шығындар

Жоқ

3-балама

Операторлардың қызметін жүзеге асыруға толық тыйым салу.

Мемлекеттің экономикаға қатысу үлесін азайту. Бәсекелестікті дамыту, Жеке кәсіпкерлікті дамытуды ынталандыру.

Қоғамдық сектор қызметтерін ұсынатын барлық операторларды тарату және жекешелендіру тұтынушыларға зиян тигізуі мүмкін.

1 В нысаны бойынша әкімшілік шығындар

Жоқ

Қадам: 4 неғұрлым оңтайлы реттеуші баламаны таңдау

Реттеу нәтижелілігін бағалаудың 5 балдық жүйесінің балдарын айқындау

5-тапсырма толығымен шешіледі (мәселе бұдан былай болмайды);

4-тапсырма толығымен шешіледі (мәселенің барлық маңызды бөліктері болмайды);

3 - тапсырма ішінара шешіледі (мәселе айтарлықтай азаяды, мәселенің ең маңызды аспектілері болмайды);

2-тапсырма кейбір аспектілерде шешіледі (кейбір маңызды

мәселенің сыни аспектілері жалғасуда;

1 - қойылған міндет шешілмейді (мәселе жалғасады)**.

Нәтижелілік бойынша Рейтинг (проблеманы шешудегі міндеттерге қол жеткізу)

Нәтижелілік балы

(5 балдық жүйе)

Тиісті балл беруді түсіндіру

1-балама

2

Заңнаманың қолданыстағы нормасы жеке бастаманың дамуын тежейтін факторлардың бірі болып табылады. Мемлекеттің кәсіпкерлік қызметке қатысуы.

2-балама

4

Операторларға қатысты шектеу шаралары жеке кәсіпкерлік субъектілерінің кірістілігін арттыруға мүмкіндік береді, бұл кейіннен жеке кәсіпкерлік субъектілері ұсынатын жұмыстар, көрсетілетін қызметтер сапасының өсуіне алып келеді.

3-балама

3

Барлық операторлардың таратылуы мемлекеттің тауарды өндіруге және (немесе) сатуға, сатып алуға немесе оны пайдалануға айрықша құқығын заңмен бекіту арқылы конституциялық құрылыстың, ұлттық қауіпсіздіктің, қоғамдық тәртіпті қорғаудың, адамның құқықтары мен бостандықтарының, халықтың денсаулығының жай-күйіне теріс әсер етуі мүмкін

Бизнес субъектісіне жүктемеге байланысты тиімділік бойынша Рейтинг

Пайда (қорытынды)

Шығындар (қорытынды)

1-балама

3

Мемлекеттің кәсіпкерлік қызметке қатысуы кәсіпкерлік бастаманы іске асыру үшін қолайлы құқықтық, экономикалық, әлеуметтік жағдайлар мен кепілдіктер жасауға теріс әсер етеді.

2-балама

4

Қабылданатын шара кәсіпкерлік бастаманы іске асыру үшін қолайлы құқықтық, экономикалық, әлеуметтік жағдайлар мен кепілдіктер жасайды.

3-балама

2

Мемлекеттік органдардың функцияларын іске асыру кезіндегі тиімсіздігі және жеделдігі

Ықтимал тәуекелдер мен іске асыру тетігін айқындай отырып, ең үздік баламаны таңдау (алдыңғы екі кестенің деректерін салыстыру негізінде жүргізіледі)

Рейтинг

Ықтимал тәуекелдер және күтпеген салдарлар

Ұсынылып отырған реттеуді іске асыру тетігі

2-балама (ұсынылған)

Көпшілікті мемлекеттік кәсіпорындар етіп қайта ұйымдастыру, операторлар қызметін регламенттеу, оның ішінде 1 жылдан 5 жылға дейінгі кезеңде олардың ауысуы мүмкіндігімен және баға белгілеу мен қоғамға есеп беруді реттеудің бірыңғай тетіктерін, сондай-ақ транспаренттілікті қамтамасыз ете отырып, операторларды конкурстық негізде іріктеуді жүзеге асыру.

Жоқ

1. Өзгерістер кәсіпкерлік қызмет саласындағы нормативтік құқықтық актілерге

2. Заңға тәуелді актілерді әзірлеу

5-қадам: бағалау көрсеткіші

1.

Неғұрлым толық мониторинг үшін ақпаратты жинау және талдау жүйесіне индикаторларды және ұсынылатын өзгерістерді анықтаңыз (мүмкін индикаторлар және олар өлшенуі үшін не істеу керек) және мәлімделген индикаторға қол жеткізуді бағалауды жүзеге асыруға негіз болатын ақпарат көздерін көрсетіңіз

        Негізгі индикатор – операторлар қызметін регламенттеу, оның ішінде 1 жылдан 5 жылға дейінгі кезеңде олардың ауысуы мүмкіндігімен және баға белгілеу мен қоғамға есеп беруді реттеудің бірыңғай тетіктерін, сондай-ақ транспаренттілікті қамтамасыз ете отырып, операторларды конкурстық негізде іріктеуді жүзеге асыру.

2.

Индикаторларды өлшеудің ұсынылатын мерзімділігі (кемінде 3 жыл 5 жылдан артық емес, ал ӨРҰ енгізген кезде - 3 жыл)

5 жылдан кем емес

3.

"Проблеманың болу фактісін дәлелдейтін және оның ауқымын көрсететін деректер" 1-қадамының 2-тармағында көрсетілген деректердің реттеуді енгізгеннен кейін проблема ауқымының ықтимал өзгерістерін көрсететін цифрлық өлшемде жоспарлы өзгеруі (сипаттамада жоспарланған өзгерістердің уақыт шеңберін көрсетіңіз)

Анықталған 53 оператордың 50-і мемлекеттік оператор болып табылады. Қалған 3 жағдайда жеке тұлғалар түпкілікті бенефициарлар болады:

1) «ӨКМ Операторы» ЖШС»;

2) «Сәтті Жұлдыз» АҚ»;

3) «SILK WAY MONITORING» ЖШС.

Тауар нарықтары бөлінісінде жағдай мынадай түрде болады:

- қаржы нарықтарында 15 оператор;

- көлік және байланыс нарықтарында 10 оператор;

- IT қызметтері  нарықтарында 8 оператор;

- ОЭК саласындағы  нарықтарында  7 оператор

- ТКШ  нарықтарында 2 оператор;

- экология саласындағы  нарықтарында 2 оператор бар.

- басқа нарықтарда 9 оператор бар.

      Осыған байланысты, 2025 жылдың соңына дейін кәсіпкерлік қызметке мемлекеттің қатысуын::

     - 10 оператор бәсекелес ортаға берілсін;

- 9 мемлекеттік монополия

субъектілері болып қайта ұйымдастырылсын.

Қалған 34 бойынша әзірленген тетіктерге сәйкес реттеуді қамтамасыз ету.

       Мемлекет қатысатын субъектілерді қысқарту нәтижесінде адал бәсекелестікті дамыту; бәсекелестікті шектейтін нарық субъектілерін монополиясыздандыру, бәсекелес ортаға мемлекеттің қатысу үлесін қысқарту, кәсіпкерлік субъектілерінің тиімді жұмыс істеуі үшін жағдайлар жасау күтіледі.

1. Міндетті мүшелікке (қатысуға) негізделген өзін-өзі реттеуді енгізу көзделетін саланың/Облыстың сипаттамасы)

Міндетті ӨРҰ енгізілетін қызмет саласы және қызметтің, саланың, экономикалық қызмет түрлерінің, өндірілген тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін қызметтер) нарығының ортақтығы қағидатын негізге ала отырып, оны таңдаудың негіздемесі.

Х

Соңғы 5 жылда жылдар бойынша бөле отырып, өзін-өзі реттеуді енгізу жоспарланып отырған саладағы кәсіптік немесе кәсіпкерлік қызметтің жұмыс істеп тұрған субъектілерінің саны. Соңғы 5 жылда жылдар бойынша бөле отырып, өзін-өзі реттеуді енгізу жоспарланып отырған саладағы кәсіптік немесе кәсіпкерлік қызметтің жұмыс істеп тұрған субъектілерінің саны.

Х

Міндетті ӨРҰ енгізілетін қызмет саласының ұштасуын, мемлекеттік функцияларды іске асырумен ұштасуын не мемлекеттік органдар орындайтын белгілі бір функцияларды беру қажеттілігін негіздеу.

Х

Өндірілетін тауарларға (жұмыстарға, көрсетілетін қызметтерге) қойылатын талаптарды қамтитын техникалық регламенттердің, стандарттардың және басқа да нормативтік құқықтық актілердің тізбесі.

Х

Сипаттамасы

Х

2. Міндетті мүшелікке (қатысуға) негізделген өзін-өзі реттеу енгізілетін саланың өзін-өзі ұйымдастыру дәрежесін талдау)

Соңғы 5 жылда жылдар бойынша бөле отырып, талданып отырған саладағы қауымдастық (одақ) нысанындағы, қоғамдық ұйым немесе Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген өзге де ұйымдық-құқықтық нысандағы қолданыстағы коммерциялық емес ұйымдардың, оның ішінде өзін-өзі реттейтін ұйымдардың тізбесі, орналасқан жері

Х

Әрбір жұмыс істеп тұрған коммерциялық емес ұйым немесе өзін-өзі реттейтін ұйым бойынша мыналарды көрсету қажет:

талдау жүргізу сәтіндегі осындай коммерциялық емес ұйымның құрамына кіретін субъектілердің саны талданатын саладағы нарықта өндірілген тауарлардың (жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің) жалпы санынан осындай коммерциялық емес ұйымның, өзін-өзі реттейтін ұйымның мүшелері өндірген тауарлардың, жұмыстардың және көрсетілетін қызметтердің көлемі

Х

3. Міндетті мүшелікке (қатысуға) негізделген өзін-өзі реттеуді енгізу арқылы ұсынылатын реттеу нәтижелілігінің болжамы)

Реттеу нәтижелілігін бағалаудың 5 балдық жүйесі

5-қаралатын саладағы / аядағы қызметтің барлық спектрін қамту қамтамасыз етіледі; өзін-өзі реттейтін ұйымның саланы/аяны реттеуді және белгіленген стандарттар мен ережелердің сақталуын бақылауды өз бетінше қамтамасыз ету қабілетіне қоғам тарапынан сенім байқалады; шағымдар мен жанжалдарды қарау тетіктері бар; өңірлерде байланыс тізбегі бар.

Қарастырылып отырған салада/салада міндетті мүшелігі бар жұмыс істейтін коммерциялық емес ұйымдар бар.

4-қаралатын саладағы/аядағы қызметтің барлық спектрін қамту қамтамасыз етіледі; өзін-өзі реттейтін ұйымның саланы/аяны реттеуді және белгіленген стандарттар мен ережелердің сақталуын бақылауды өз бетінше қамтамасыз ету қабілетіне қоғам тарапынан сенім байқалады; шағымдар мен жанжалдарды қарау тетіктері бар; өңірлердегі байланыс ішінара.

Қарастырылып отырған салада/салада міндетті мүшелігі бар жұмыс істейтін коммерциялық емес ұйымдар бар.

3-қаралатын саладағы/аядағы қызметтің барлық спектрін қамту қамтамасыз етіледі; өзін-өзі реттейтін ұйымның саланы/аяны реттеуді дербес қамтамасыз ету және белгіленген стандарттар мен ережелердің сақталуын бақылау мәселелері қалыптасу сатысында; шағымдар мен жанжалдарды қарау тетіктері бар; өңірлерде байланыс жоқ.

Қарастырылып отырған салада/салада міндетті мүшелігі бар жұмыс істейтін коммерциялық емес ұйымдар бар.

2-қаралатын саладағы/аядағы қызметтің барлық спектрін ішінара қамту; өзін-өзі реттейтін ұйымның саланы/аяны реттеуді дербес қамтамасыз ету және белгіленген стандарттар мен ережелердің сақталуын бақылау мәселелері қалыптасу сатысында; шағымдар мен жанжалдарды қарау тетіктері бар; өңірлерде байланыс жоқ.

Қарастырылып отырған салада/салада міндетті мүшелігі бар жұмыс істейтін коммерциялық емес ұйымдар бар.

1-қаралатын саладағы/аядағы қызметті ішінара қамту, қалыптасу сатысында өзін-өзі реттейтін ұйымның саланы/аяны реттеуді дербес қамтамасыз ету және белгіленген стандарттар мен ережелердің сақталуын бақылау мәселелері, шағымдар мен жанжалдарды қарау тетіктері жоқ; өңірлерде байланыс жоқ.

Қарастырылып отырған салада/салада міндетті мүшелігі бар жұмыс істейтін коммерциялық емес ұйымдар бар.

Нәтижелілік бойынша Рейтинг

Нәтижелілік балы (5 балдық жүйе)

Тиісті балл беруді түсіндіру

1-балама

Бір өзін-өзі реттейтін ұйым (қолданыстағы ұйым негізінде)

Х

Х

2-балама

Екі және одан да көп, нақты саны көрсетіледі __________(қолданыстағы)

Х

Х

3-балама

Өзге өзін-өзі реттейтін ұйым (мысалы, бірнеше жұмыс істейтін өзін-өзі реттейтін ұйымдарды біріктіру жолымен біреуін құру және басқалары).

Х

Х

4. Міндетті мүшелікке (қатысуға) негізделген өзін-өзі реттейтін ұйымның архитектурасы)

Міндетті ӨРҰ-ға мүшелік:

Заңды тұлғалар / жеке тұлғалар

Х

Кәсіптік қызметті жүзеге асыратын жеке тұлғалардың мүшелігін таңдау кезінде жеке тұлғаның осы құқығы көзделген нормативтік құқықтық акт көрсетіледі

Х

Өзін-өзі реттейтін ұйым мүшелерінің (қатысушыларының) өздері өндірген тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) тұтынушылар және өзге де тұлғалар алдындағы мүліктік жауапкершілігін қамтамасыз ету тәсілі, Өзін-өзі реттейтін ұйым мүшелерінің (қатысушыларының) өздері өндірген тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) тұтынушылар және өзге де тұлғалар алдындағы мүліктік жауапкершілігін қамтамасыз ету тәсілі, сондай-ақ оны таңдаудың негіздемесі

Х

1 кесте

Баға жылына жұмыс уақытының шығындары (адам күндерін біліктілігі бойынша жалақыға көбейту)

Жиыны

Есептілікті алу және талдау

Жоқ

0 теңге

Тексерулер жүргізу

Жоқ

0 теңге

Лицензия беру

Жоқ

0 теңге

Бақылаудың өзге де нысандары (анықтау)

Жоқ

0 теңге

1 жыл үшін жиыны

Жоқ

0 теңге

5 жыл үшін жиыны

Жоқ

0 теңге

1

Қоғамдық талқылау:

оларды өткізу туралы хабардар ету күнін, қоғамдық талқылаулардың басталу күнін көрсетіңіз

2021 жылғы ақпан

2

Қоғамдық талқылауды өткізу тәсілі (онлайн талқылау, форумдар, кеңестер, сауалнама және т.б. арқылы).

Кеңестер, дөңгелек үстелдер, форумдар, пікіртерімдер және басқалар түріндегі іс-шараларды өткізу кезінде өткізілген күнін және қатысқандардың санын көрсету қажет.

Кеңестер, онлайн талқылау

2021 жылғы 9 ақпан

3

Талқылау кіммен өткізілді (барлық ұйымдарды, оның ішінде мемлекеттік органдарды, қауымдастықтарды, кәсіпкерлерді, қоғамдық бірлестіктерді және басқаларды көрсету).

4

Алынған пікірлер, ескертулер мен ұсыныстар

Қоса беріледі