Сарқан қаласының қоғамдастық
жиналысының № 1 хаттамасымен
бекітілген 05 қаңтар 2024ж
Жергілікті қоғамдастықты дамыту бағдарламасы Сарқан қаласы Сарқан ауданы Жетісу облысы
2024-2027 жылдарға
Әзірлеуші: «Сарқан қаласы
әкімінің аппараты» ММ_______________А.М.Орынбеков
Ауыл шаруашылығын дамыту-өмір сүру сапасын жақсарту
ауыл тұрғындары
Кәсіпкерлерді қолдау
Туризмді дамыту
Халықтың әлеуметтік осал топтарына арналған тұрғын үй
Автомобиль жолдарының сапасын жақсарту
Ауыз су
Қолайлы экологиялық орта
Ұялы байланыс аймағын ұлғайту және интернет сапасын арттыру
Азаматтардың қауіпсіздігі
Сапалы білім беру үшін жағдай жасау
Халық денсаулығы
Мәдениетті дамыту
Бұқаралық спортты дамыту
Жұмыспен қамту халық
Жастар-елдің болашағы
Инклюзивті-білім беру ортасын құру
ҚАЛАНЫҢ НЕГІЗГІ ПРОБЛЕМАЛЫҚ МӘСЕЛЕЛЕРІ
Бүгінгі таңда қалада келесі мәселелер өткір тұр:
Ауыл шаруашылығын дамыту-ауыл тұрғындарының өмір сүру сапасын жақсартудың негізі
Сарқан ауданы-егіншілік және суармалы егіншілік дамыған, етті және сүтті мал шаруашылығы дамыған аграрлық өңір, аудан көлеміндегі қала үлесі 28 %.
Ауыл шаруашылығын дамытуды және азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін жоспарлануда:
- ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерін кредиттеу үшін АӨК секторына 147-ден астам ауыл халқын қамти отырып, қаржы институттарын тарту, бұл олардың әл-ауқатын жақсартады;
- жыл сайын 455 млн. теңге сомасына 25-30 бірліктен астам ауыл шаруашылығы техникасын сатып алу машина-трактор паркін 25% - дан 30% - ға дейін жаңартуға мүмкіндік береді %;
- болашақта қала тұрғындарының ірі қара малды 3141 басқа ұлғайтуы сүттің орташа сүтін (2500 кг-нан 2570 кг-ға дейін), сүт көлемін 6540 мың тоннадан 6750 мың тоннаға дейін арттыруға мүмкіндік береді. Қойылған мақсаттарды орындау жергілікті өндірушілердің сүт өнімдерін өндіру көлемін 6540 тоннадан 6750 тоннаға дейін ұлғайтуға алып келеді, бұл осы өнімнің бәсекеге қабілетті бағасына, сондай-ақ жеке қосалқы шаруашылықтардың табысын 60000 мың теңгеден 85000 мың теңгеге дейін ұлғайтуға алып келеді.
-367 бас ірі қара малға арналған 3 бордақылау алаңын құру халықты 2200 мың тоннадан 2230 мың тоннаға дейін қосымша ет өнімдерімен қамтамасыз ету. Сондай-ақ, 12 жұмыс орнын құра отырып, ет өнімдерін қайта өңдеу бойынша 4 жаңа өнеркәсіптік нысанның ашылуы. Бұл мал шаруашылығы өнімдерін өндірудің 30% - дан 33% - ға артуына әкеледі.
- елді мекендердегі жайылымдарды 4650 мың гектардан 12000 мың гектарға дейін ұлғайта отырып, 4650 мың гектардан астам жер қайтарылады (бірінші кезекте жерлер жайылымдық жерлерге (мал жаюға) және "ауыл Аманаты" бағдарламасына қатысқан адамдарға берілетін болады), халықтың 100% жайылымдық алқаптармен қамтыла отырып, елді мекендердегі жайылымдарды 4650 мың гектардан 12000 мың гектарға дейін ұлғайтады бұл ауылшаруашылық жануарларының санын 60% - дан 100% - ға арттырады (ірі қара 9309 бастан 9800 басқа дейін; ұсақ мал 14800 бастан 15500 басқа дейін; жылқылар 2900 бастан 3500 басқа дейін), бұл халықты шаруа және фермер қожалықтарында 10-нан 80 адамға дейін жаңа жұмыс орындарымен қамтамасыз етеді және кірісті 65000 мың теңгеден 87000 мың теңгеге дейін арттырады.
- жыл сайын шаруашылықішілік каналдардың 16,1 шақырымын механикалық тазарту қажет (2022 жылы ұзындығы 16,1 км 20,0 млн. теңге болатын каналдарды механикалық тазарту жүргізілді) нәтижесінде каналдардың су өткізу қабілеті артады және пайдалы іс-қимылдар коэффициенті (тиімділік) 6336-дан өседі – 8000 сондай-ақ 8000 мың гектар суармалы жер қалпына келтіріледі, онда қант қызылшасының егісі 350 гектардан 450 гектарға дейін ұлғаяды, тиісінше қант қызылшасының жалпы өнімі көлемінің 26 млн.теңгеден 30 млн. теңгеге дейін өсуіне әкеледі, бұл маусымдық жұмыстармен 90 адамға дейін, орташа жалақысы 85000 мың теңгеге дейін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
- бүгінгі таңда ауданда ылғал үнемдейтін технологиялар қолданылады, 1,3 млн.теңгеге жеке инвестицияларды тарта отырып, 160 гектарға дейін ұлғайту жоспарлануда. Нәтижесінде бидай 16 ц/га-дан 18 ц/га-ға дейін, арпа 27 ц/га-дан 30 ц/га-ға дейін, астыққа жүгері 61 ц/га-дан 64 ц/га-ға дейін және дәрілік шөптер 5 ц/га-дан 7 ц/га-ға дейін сияқты ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы жиналуы ұлғаяды. Бұл ауыл шаруашылығы өнімдерін шет елдерге, атап айтқанда Германия, Түркия, Ресейге 6 тоннадан 10 тоннаға дейін (дәрілік шөптер, бидай, арпа, соя ұны) экспорттауға қосымша мүмкіндік береді. Бұл аудан бюджетіне түсетін салық түсімін 3 млн. теңгеден 6 млн. теңгеге дейін ұлғайтуға мүмкіндік береді.
Кәсіпкерлерді қолдау
Кәсіпкерлікті дамыту шағын және орта бизнесті қолдаудың кешенді және тиімді шараларына негізделген:
Шағын бизнесті дамыту қаланы одан әрі дамытуды талап ететін жаңа өндірістер мен мамандандыруды құру есебінен жүзеге асырылатын болады.
Сарқан қаласы Алматы-Өскемен республикалық жолында орналасқанын ескере отырып, қала экономикасына тартылатын заманауи қонақ үйлер, мейрамханалар, сауда, туризм, тұрмыстық және сервистік қызметтер объектілерін салу жоспарлануда.
- кәсіпкерлік субъектілерінің қаржылық, ақпараттық, мүліктік ресурстарға қолжетімділігін қамтамасыз ету нәтижесінде "2021-2025 жылдарға арналған кәсіпкерлікті дамыту" ұлттық жобасы шеңберінде шағын және орта бизнеске жыл сайынғы кредит беру 20-дан 60 жобаға дейін, сондай-ақ бизнесті дамытуға арналған гранттарды жыл сайын беру 35-тен 75 жобаға дейін ұлғаяды. Сондай-ақ, "Атамекен" ҰКП базасында кәсіпкерлерді қолдау орталығын (КҚО) құру жолымен кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыру кезінде әкімшілік шектеулерді төмендету бұл шара қаржылық емес қызметтер санын жылына 310-нан 925-ке дейін (бизнес-жоспарлар жасау, заң көмегі, бизнес сүйемелдеу) ұлғайтуға мүмкіндік береді, бұл өзін-өзі жұмыспен қамтыған кәсіпкерлердің көлеңкелі экономикасынан шығуына ықпал етеді. Нәтижесінде жұмыс істеп тұрған кәсіпкерлік субъектілерінің саны 1575-тен 3021 бірлікке дейін ұлғаяды.
- қаладағы инвестициялық портфельдің жеке инвестициялар есебінен 3 млрд.теңгеден 14 млрд. теңгеге дейін ұлғаюымен өнеркәсіп өнімдерінің (тауарлардың, көрсетілетін қызметтердің) көлемі 3,3 млрд. теңгеден 8,5 млрд. теңгеге дейін және бөлшек тауар айналымының көлемі 1,2 млрд. теңгеден 5,3 млрд. теңгеге дейін ұлғаяды. Нәтижесінде шағын және орта бизнесте жұмыспен қамтылғандар саны 2,8 мыңнан 4,5 мың адамға дейін артады.
Туризмді дамыту.
Қаланың туризм саласында үлкен әлеуеті бар, атап айтқанда, дамудың екі бағыты анықталды – Балқаш көлі жағалауын дамыту және
тау туризмі.
- 2024 жылы 45 адамға арналған 1 (бір) қонақ үйді іске қосу жоспарлануда.
Қолжетімді баспана-халықтың әл-ауқатын арттыратын факторлардың бірі
Жыл сайын қалада жеке құрылыс есебінен 5500 мың шаршы метрден астам тұрғын үй пайдалануға беріледі, жыл сайын 20-ға жуық отбасының тұрғын үй жағдайлары жақсарады.
Қалада жалпы 238 кезекте тұрғандар бар, олардың ішінде әлеуметтік осал отбасылар – 58.
Бюджеттен қаржыландыру есебінен жоспарлануда:
- бес жыл ішінде 24787 мың шаршы метр тұрғын үй салу;
Жеке құрылыс салушылар есебінен бес жыл ішінде 7000 мың шаршы метр тұрғын үй салу жоспарлануда;
5 жыл ішінде Сарқан қаласында "Болашақ" шағын ауданының құрылысы жоспарлануда. Қазіргі уақытта осы шағын ауданда 2 5 қабатты 60 пәтерлі жалға берілетін тұрғын үйлердің құрылысы жүргізілуде. Мердігер "Строй Индустрия" ЖШС компаниясы болып табылады. Алдағы уақытта тағы 5 тұрғын үй салу жоспарлануда.
- "Болашақ" шағын ауданында 14,81 км желіні инженерлік инфрақұрылыммен қамтамасыз ету (электрмен жабдықтау, сумен жабдықтау, кәріз және жолдар).
Бұл шаралар 5 жыл ішінде 770 - тен астам отбасын, оның ішінде халықтың әлеуметтік осал топтарынан 210 отбасын, жетім балаларды-120 және 70 көпбалалы отбасын тұрғын үймен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді
Автомобиль жолдарының сапасын жақсарту
Қазіргі уақытта жақсы және қанағаттанарлық жағдайдағы жергілікті маңызы бар ( 122,6 км) жолдардың үлесі 61 % ( 75,06 км) құрайды.
Бұл ретте кентішілік жолдардың 38,8% - ы (47,54 км) қанағаттанарлықсыз жағдайда.
Автожолдардың сапасын жақсарту үшін жөндеуді жоспарлап отырмыз:
- аудандық маңызы бар 39 км автожолдарды орташа жөндеу (2023ж. - 9,2 км; 2024ж. - 10,2 км; 2025ж. – 9,2 км.; 2026ж. - 9,2 км.; 2027ж. - 9,7 км.);
Нәтижесінде:
– жақсы және қанағаттанарлық жағдайдағы қалалық маңызы бар автожолдар үлесінің қамтамасыз етілуі 1-ден 100% - ға (122,6 км) дейін жеткізілетін болады;
Сапалы ауыз су
Ауданның 2 елді мекенінің 2-сі орталықтандырылған сумен қамтамасыз етілген (100% немесе 100% Халық.
Орталықтандырылған сумен жабдықтаудың жоғары тиімділігіне қарамастан, сантехникалық қондырғылар мен желілердің көп бөлігі тозған. Желілердің тозуы-30 %.
Жалпы келесі жұмысты орындау қажет:
- 2024 жылы 17019 мың адамды қамти отырып, су құбыры желілерін салу және реконструкциялау;
Нәтижесінде:
- қалада сумен жабдықтау қызметтеріне халықтың қол жетімділігі 99,8% құрайды%;
- халықтың денсаулығының нашарлау қаупі төмендейді
- қолданыстағы және жаңа ШОБ объектілері үшін қолайлы жағдайлар жасау ;
- сумен жабдықтау желілерінің тозуы 6,9 - ға дейін төмендейді %;
Қолайлы экологиялық орта
Қала аумағында ҚТҚ жинауға арналған 1 полигон бар, экологиялық және санитарлық нормаларға сәйкес келмейді.
Экологиялық жағдайды және жайлы тұруды жақсарту үшін біз мыналарды өткізуді жоспарлап отырмыз:
- Сарқан қаласындағы ҚТҚ полигонының құрылысы.
Нәтижесінде:
- ҚТҚ полигоны қуаты жылына 10000 м3 астам барлық санитарлық нормаларға сәйкес жұмыс істейтін болады.
- зиянды тұрмыстық қалдықтар жылына 10000 м3 астам кәдеге жаратылатын болады.
- қаладағы экологиялық жағдай жақсарады.
Ұялы байланыс аймағын ұлғайту және интернет сапасын арттыру
Қалада интернет жылдамдығы мәселесі бар, бұл экономиканың негізгі салаларына және технологиялық процестерді ілгерілетуге теріс әсер етеді.
Кең жолақты интернеттің қолжетімділігі үшін мыналарды қамтамасыз етуді жоспарлап отырмыз:
- "ТОБЖ арқылы АЕМ-де ЖПД қамтамасыз ету" және "қолжетімді интернет"жобасы шеңберінде Интернет жылдамдығын секундына 5 м/биттен 100 м/битке дейін арттыру.
Бұл шаралар ауылдарда орналасқан мемлекеттік органдардың, мектептер мен ауруханалардың кең жолақты Интернетке қолжетімділігін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Ауыл тұрғындары қол жеткізе алатын ақпарат көлемін арттырады. Оларға онлайн-бизнесті, қашықтықтан оқытуды ұйымдастыруға мүмкіндік туғызады, жалпы ауыл тұрғындарына барлық мемлекеттік қызметтерді электрондық форматта алу үшін жағдай жасайды және шалғайдағы ауылдық елді мекендерді цифрландыру мәселесін кешенді түрде шешеді.
Азаматтардың қауіпсіздігі негізгі міндеттердің бірі болып табылады.
Алдағы жылдары бейнекамераларды, өрт сөндіру бекеттерін ұлғайту және төтенше жағдайларға қарсы іс-қимыл бойынша қажетті іс-шараларды өткізу бойынша жұмыс істеу қажет. Осыған байланысты жоспарлануда:
- 2024 жылы 32 бейнебақылау камерасын, 2025 жылы 15 бейнебақылау камерасын, 2026 жылы 15 бейнебақылау камерасын, 2027 жылы 15 бейнебақылау камерасын қала бойынша орнату жоспарлануда;
Сапалы білім беру үшін жағдай жасау
Оның барлық деңгейлерінде сапалы білімге қол жеткізуді қамтамасыз ету қаланы одан әрі дамытудың маңызды шарты болып табылады.
Сарқан қаласында барлығы 6 жалпы білім беретін мектеп бар, оқушылар контингенті 3620 адамды құрайды.
Нәтижесінде бұл елді мекендерде білім сапасы мен оқушылардың қауіпсіздігі жақсарады.
- жоғары және бірінші санаттағы педагог кадрлардың үлесін 0,1% - дан 9,6% - ға дейін арттыру, жыл сайын жаңа талаптарды ескере отырып, педагогтарды даярлау 99 мұғалімге дейін.
- тапшылықты азайту және "Дипломмен ауылға" бағдарламасын іске асыру арқылы педагогтарды тарту, сондай-ақ ЖОО түлектерін тарта отырып, Бос орындар жәрмеңкесін өткізу (математик-1, физик-1).
- жыл сайын 15 компьютер сатып алу (2,1 оқушыға 1 компьютер);
- 3 жастан 6 жасқа дейінгі балаларды мектепке дейінгі біліммен қамту 100%.
- 2027 жылға дейін қаланың барлық мектептерін жыл сайын 5 кабинет және 1 STEM кабинет бойынша химия, биология, физика пәндері кабинеттерімен модификациялық кабинеттермен кезең-кезеңімен жарақтандыру;
Бұл шаралар балаларды сапалы біліммен және мектепке дейінгі тәрбиемен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Халық денсаулығы
Бүгінгі таңда қалада денсаулық сақтау ғимараттарының тозуы жоғары – 22%, дәрігерлік кадрлардың тапшылығы-2 адам.
- "Ауылдық денсаулық сақтауды жаңғырту" ұлттық жобасы бойынша алғашқы медициналық – санитарлық көмектің қолжетімділігін арттыру мақсатында 2023 жылы Бірлік үшін блоктық-модульдік кешендер орнатылды.
- балаларды 1 жасқа дейін проактивті бақылаумен және скринингтермен 100% - ға дейін қамтуды ұлғайту;
- қатерлі ісіктерді ерте анықтауға жыл сайын 6 мыңнан астам скринингтік зерттеулер жүргізу;
Сондай ақ жедел жәрдем көліктерінің тозуы жоғары:
-2024 жылға ауылдық дәрігерлік амбулаториялар үшін 4 және санитарлық автокөлікті жаңарту қажет,
-2025 жылға ауылдық дәрігерлік амбулаториялар үшін 4 санитарлық көлікті жаңарту қажет;
Бұл шаралар ауыл тұрғындарының сапалы медициналық қызметтермен қолжетімділігін қамтамасыз етуге, ауылдың медициналық ұйымдарына қатысуды ұлғайтуға және денсаулық сақтау ғимараттарының тозуын 10% - ға дейін төмендетуге мүмкіндік береді. Блоктық-модульдік кешендер жалға берілетін және бейімделген үй-жайларда орналасқан медициналық объектілердің санын қысқартуға, сондай-ақ халық арасында ауруларды уақтылы диагностикалау мен емдеуге арналған заманауи жабдықтармен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Мәдениет
Сарқан қаласында 1 мәдениет мекемесі бар: 1 аудандық мәдениет үйі, 1 кітапхана. Күрделі жөндеу Мәдениет үйі 2017 жылы жүргізілді қазіргі уақытта жағдайы жақсы.
Бұл халыққа мәдени қызмет көрсету, халықтың, жастар мен балалардың көп қатысуымен мәдени-бұқаралық іс-шараларды ұйымдастыру міндеттерін шешуге ықпал етеді.
Мәдениет үйінде 13 музыкалық үйірме ашылды, тұрақты қатысушылары 125 адамға дейін.
Қала кітапханасында оқырмандар саны 3097-ден 3500-ге дейін, кітап қоры 25966-дан 30000-ға дейін.
Бұқаралық спортты дамыту
Қалада дене шынықтырумен және спортпен шұғылданатын азаматтардың үлесі 40% 8307 адамды құрайды.)
Қазіргі уақытта Сарқан қаласында Орталық стадион қайта жаңғыртылуда.
Бұл жобалар жастар мен ересектерді спорттық-бұқаралық іс-шараларға тартуды 4012 адамға дейін арттыруға, спорт секцияларының санын 1-ден 11 түрге дейін кеңейтуге мүмкіндік береді.
Барлық жастағы тұрғындарды дене белсенділігіне тарту мақсатында спортпен шұғылдануға қолайлы жағдай жасау үшін:
-Сарқан қаласында дене шынықтыру-сауықтыру спорт кешенін салу.
Жоба спорттық-бұқаралық іс-шараларды өткізу үшін дене шынықтыру - сауықтыру кешенін құруға, сондай-ақ спорт секцияларының ауқымын кеңейтуге және жаңаларын-самбо, үстел теннисі, волейбол, баскетбол ашуға бағытталатын болады.
"халықтың ұзақ өмір сүру орталығы" жабық бассейнінің құрылысы
Өткізу қабілеті 40 адам / ауысым болатын жабық бассейнді іске асыру жүзу секцияларын дамытуға мүмкіндік береді, спортшыларды сапалы даярлауды жүзеге асыруға, облыстық және Республикалық маңызы бар су спорт түрлері бойынша жарыстар қабылдауға көмектеседі, сондай-ақ мүмкіндігі шектеулі адамдарға жалпы денсаулығын нығайту үшін оңалту іс-шараларынан өтуге мүмкіндік береді.
Бұл шаралар дене шынықтырумен және спортпен шұғылданатын азаматтар санының көрсеткішін халықтың жалпы санынан 40% 8000 адамға дейін жақсартуға мүмкіндік береді.
Халықты жұмыспен қамту
Қалада орташа айлық жалақы – 150 мың теңгені құрайды. (ел бойынша-299,4 мың теңге.).
Барлығы өзін – өзі жұмыспен қамтығандар 920 адам, оның ішінде өнімді – 730 мың адам, өнімсіз-190 адам.
Халықты жұмыспен қамту үшін:
- жұмыс беруші мен қызметкер арасында барлық әлеуметтік аударымдардың түсуіне міндетті электрондық еңбек шартының болуына бақылауды күшейту. Бұл шаралар жалған, бейресми жұмыс орындарының санын азайтуға мүмкіндік береді.
- мемлекеттік бағдарламаларды, инвестициялық жобаларды, сондай-ақ ұлттық жобаларды іске асыру есебінен жыл сайын 1050 жұмыс орнын, оның ішінде кемінде 450 тұрақты жұмыс орнын қамтамасыз ету.
- жыл сайын ауыл шаруашылығында 400 адамды жұмыспен қамтамасыз ету;
- жыл сайын кемінде 20 жұмыссыз азаматты оқыту және кәсіптік біліммен қамтамасыз ету.
Жалпы қала бойынша 2027 жылдың соңына дейін кемінде 4500 жұмыс орнын, оның ішінде кемінде 2000 тұрақты жұмыс орнын қамтамасыз ету жоспарлануда.
Жастарды қолдау
Қалада 6773 мың жас тұрады. Қалада жастар мен Жастар бастамаларын қолдаудың ұзақ мерзімді кешенді жоспары іске асырылуда. NEET 23 санатына жататын жастар санын азайтуға ерекше назар аудару қажет.
Жастарды қолдау үшін жәрдемдесу қажет:
- Сарқан қаласында Жастарға қызмет көрсету орталығының құрылысы (құрылыс-монтаждау жұмыстарына ЖСҚ 423 млн. тг);
- "Бастау бизнес" жобасы шеңберінде кәсіпкерлік қызмет дағдыларына оқыту жылына 43 адам;
- жастарға арналған гранттарды жыл сайын кем емес қаржыландыру 60 жобалар;
- жыл сайын конкурстық негізде 34 жас кәсіпкерге жылдық "ауыл аманаты"2,5% жеңілдікпен кредит беру;
- "Жасыл Ел"еңбек жасақтарын ұйымдастыру жолымен жазғы кезеңге кемінде 50 адамды жыл сайын жұмысқа орналастыру;
Бұл шаралар NEET санатындағы жастар жұмыссыздығын 60% - дан 70% - ға дейін төмендетуге мүмкіндік береді.
6.ХАЛЫҚТЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК ОСАЛ ТОПТАРЫН ҚОЛДАУ
Инклюзивті-білім беру ортасын құру
Қалада ерекше қажеттіліктері бар адамдар үшін паспортталған 11 нысанның 11-і немесе барлығы 100% - ы бар.
5 мектеп пен 6 мемлекеттік балабақшада инклюзивті оқыту үшін жағдай жасалған.
Инклюзивті білім берумен 89 бала қамтылды, оның ішінде мемлекеттік балабақшаларда - 20, мектептерде – 69.
Нәтижесінде балаларды инклюзивті біліммен қамту 100% - ға дейін артады.
Қорытынды
Жоспарланған іс-шараларды іске асыру нәтижесінде инженерлік-коммуникациялық және жол инфрақұрылымының өзекті мәселелері шешіледі, медициналық қызмет көрсету сапасы жақсарады. Сондай-ақ білім беру сапасын арттыру, әлеуметтік қызмет көрсету жүйесі жетілдірілді.
Алдағы 5 жылда Сарқан қаласы дамып келе жатқан аграрлық аудан ретіндегі ұстанымын нығайтады, инвестициялық портфельдің ұлғаюы күтілуде. Бұл ретте негізгі үлесті шағын және орта бизнесті дамытуға бағытталған жобалар алатын болады.