Зейнетақы жарналары мен инвестициялық табыс тұрақты өсуді көрсетеді
БЖЗҚ-ның 2023 жылғы 1 сәуірдегі негізгі көрсеткіштері
Жыл сайын өсіп келе жатқан зейнетақы жарналары мен оларға есептелген инвестициялық табыс қазақстандықтарды зейнетақымен қамсыздандыру жүйесінің орнықтылығы мен сенімділігін көрсете отырып, қаржылық қауіпсіздік жастығын қалыптастырады.
2023 жылғы 1 сәуірге Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры салымшыларының (алушыларының) жеке шоттарында 15,4 трлн теңге сомаға зейнетақы жинақтары қалыптастырылды. Жыл басынан бері олар 736 млрд теңгеге (немесе 5% - ға) өсті. Оларға зейнетақы жарналары мен инвестициялық кіріс кіреді. 2023 жылдың 3 айында зейнетақы жарналарының көлемі 487,4 млрд теңгені құрады, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 27% - ға артық. Зейнетақы жинақтарының өсуі, оның ішінде 2023 жылғы 1 сәуірдегі таза инвестициялық табыстың арқасында қамтамасыз етілді. жыл басынан бері 336,33 млрд теңгені құрады және өткен жылдың көрсеткіштерінен 40,5 млрд теңгеге немесе 14% - ға асып түсті.
2023 жылғы 1 қаңтардан бастап міндетті зейнетақы жарналары (МЗЖ) есебінен жинақтар 704,5 млрд теңгеге (немесе 5% - ға) өсті. Міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары (МКЗЖ) есебінен зейнетақы жинақтарының сомасы шамамен 477 млрд теңгені құрап, 3 айда 7% - ға ұлғайды. Жыл басынан бері ең көп өсім 10,7% - 3 ерікті зейнетақы жарналары (ЕЗЖ) бойынша жинақтар көрсетті, олар 3,9 млрд теңгеден асты.
2023 жылдың басынан бері зейнетақы жарналарының көлемі шамамен 487,4 млрд теңгені құрады, бұл өткен жылғы көрсеткіштен 27% - ға немесе 103,9 млрд теңгеге жоғары. Айта кетейік, жарналардың барлық түрлері бойынша өсім орын алды: өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда МЗЖ көлемі 27% – ға (99 млрд теңгеге), МЗЖ – 24% - ға (4,5 млрд теңгеге) ұлғайды, ең көп өсім МЗЖ-64% - ға (194 млн теңгеге) өсті.
Жыл басынан бері БЖЗҚ шамамен 98 млрд теңге төледі. Төлемдердің басым бөлігін жасына байланысты зейнетақы төлемдері (БЖТ) – 36,09 млрд (36,85%), тұрғын үй жағдайларын жақсартуға және емдеуге арналған біржолғы зейнетақы төлемдері – 34,4 млрд теңге (35,1%) құрады.
Ағымдағы жылдың 3 айындағы жас бойынша төлемдер өткен жылдың ұқсас кезеңіндегі осы төлемдер көлемінен 35% - ға асып түседі, бұл алушылар санының ұлғаюына да, 2023 жылы БЖЗҚ-дан зейнетақы төлемдерінің мөлшерін 5% - ға индекстеуге де байланысты.
Айта кетейік, БЖЗҚ – дан кесте бойынша орташа айлық төлем сомасы (зейнеткерлік жасқа толуына байланысты) 32 082 теңгені (өткен жылдың ұқсас кезеңінде орташа айлық төлем – 29 372 теңге), ал ең жоғары төлем сомасы 742 692 теңгені (өткен жылдың ұқсас кезеңінде ең жоғары төлем-707 326 теңге) құрады.
Сондай - ақ, мұрагерлік бойынша төлемдер – 12,4 млрд теңге, ҚР шегінен тыс тұрақты тұруға кетуге байланысты төлемдер – 8,7 млрд теңге, жерлеуге төлемдер – 1,4 млрд теңге, мүгедектік бойынша төлемдер-690,6 млн теңге жүзеге асырылды. Сақтандыру ұйымдарына шамамен 4,3 млрд теңге аударылды.
2023 жылғы 1 сәуірдегі жағдай бойынша БЖЗҚ - дағы жеке зейнетақы шоттарының саны 12,15 млн бірлікті құрады, оның 11 млн-ы міндетті зейнетақы жарналары бойынша. МКЗЖ бойынша шоттар саны-607 473 бірлік, ЕЗЖ есебі бойынша 367 543 ЖЗШ ашылды. Бұл ретте жыл басынан бері МЗЖ бойынша 52,7 мыңнан астам шот, МЗЖ бойынша шамамен 14,4 мың шот және ЕЗЖ бойынша 9,5 мыңға жуық шот ашылды.
БЖЗҚ 2013 жылғы 22 тамызда "МЖЗҚ "ЖЗҚ" АҚ базасында құрылды. БЖЗҚ құрылтайшысы және акционері Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің "Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитеті" ММ атынан Қазақстан Республикасының Үкіметі болып табылады. БЖЗҚ зейнетақы активтерін сенімгерлік басқаруды Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі жүзеге асырады. 2016 жылғы 1 қаңтардан бастап зейнетақы активтерін басқару тиімділігін арттыру бойынша ұсыныстар әзірлеу жөніндегі функциялар Ұлттық қорды басқару жөніндегі кеңеске берілді. Зейнетақы заңнамасына сәйкес БЖЗҚ міндетті зейнетақы жарналарын, міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарын, ерікті зейнетақы жарналарын, зейнетақы төлемдерін, зейнетақы жинақтары мен төлемдерін жеке есепке алуды тартуды жүзеге асырады, салымшыға (алушыға) оның зейнетақы жинақтарының жай-күйі туралы ақпарат береді (толығырақ www.enpf.kz)