әлеуметтік кодексіндегі азаматтардың құқықтары мен кепілдіктерінің өзгеруі
2025 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстан Республикасында жаңа әлеуметтік кодекс — әлеуметтік қорғау, денсаулық сақтау, зейнетақымен қамсыздандыру және азаматтардың осал санаттарын қолдау саласында бұрын қолданыста болған заңдардың нормаларын біріктірген және жаңартқан құжат күшіне енді.
2025 жылғы ҚР әлеуметтік кодексі ел тарихындағы барлық әлеуметтік саясатты бір Нормативтік-құқықтық актіде жүйелеуге бағытталған алғашқы әрекет болды. "Мүгедектерді әлеуметтік қорғау туралы" Заңның, "Зейнетақымен қамсыздандыру туралы" Заңның, "Арнаулы мемлекеттік жәрдемақылар туралы" Заңның нормалары және әлеуметтік көмекке, медициналық сақтандыруға және еңбек кепілдіктеріне қатысты басқа да нормативтік құқықтық актілер біріктірілді.
Кодекстің мақсаты-азаматтар үшін заңнаманы түсінуді жеңілдету және әлеуметтік қорғау жүйесін ашық әрі қолжетімді ету.
- Фрилансерлер, өзін-өзі жұмыспен қамтығандар және цифрлық платформалар (такси, жеткізу, маркетплейстер) арқылы жұмыс істейтіндер енді заңнамалық деңгейде танылды. Олар үшін тіркеудің, жарналарды төлеудің және әлеуметтік кепілдіктерге қол жеткізудің оңайлатылған тетіктері көзделген.
- 2025 жылдан бастап БӘТ бірыңғай әлеуметтік төлемі неғұрлым икемді нысанға айналды. Енді адам қандай жарналарды төлеуге дайын екенін таңдай алады және соған байланысты медициналық көмекке, зейнетақы жүйесіне, әлеуметтік сақтандыруға және т.б. қол жеткізе алады.
- Жәрдемақыларды тағайындау енді Бірыңғай әлеуметтік Тізілім арқылы барынша автоматтандырылған. Азаматтарға бұдан былай қағаз анықтамаларын жинаудың қажеті жоқ-деректер мемлекеттік базалардан алынады.
- Көп балалы отбасылар мен 1 жасқа дейінгі балалары бар аналарға арналған біржолғы және ай сайынғы жәрдемақылардың мөлшері ұлғайтылды. Сондай-ақ, толық емес отбасылар мен қамқоршыларға арналған жеңілдіктер мен қолдау шараларының тізімі кеңейтілді.
- ICF (жұмыс істеудің халықаралық жіктемесі) халықаралық стандарттары бойынша еңбекке жарамсыздықты бағалау моделі енгізілді. Оңалту қызметтері енді жеке жоспар қағидаты бойынша ұсынылады.
- Болашақ зейнеткерлер үшін базалық зейнетақы алу үшін ең төменгі еңбек өтілін кезең-кезеңімен ұлғайту енгізіледі. Сондай-ақ ерікті зейнетақы жинақтары мен инвестициялаудың рөлі күшейтілуде.
Көптеген қызметтерді eGov және мобильді қосымшалар арқылы алуға болады.
Балалары бар отбасыларға, қарттарға, мүгедектерге және платформа қызметкерлеріне ерекше назар аударылады.
«Қаратал ауданының жұмыспен қамту
және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі» ММ
«Жанұя» отбасын қолдау орталығы» КММ