Қаратал ауданының 10 қала, ауылдық округі, 7 аудандық бөлімі және аудан әкімі аппараты қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау қорытындысы бойынша талдамалық анықтамасы
Үштөбе қ. 2026 жыл 29 мамыр
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау (бұдан әрі – талдау) объекілері «Қаратал ауданының 10 қала, ауылдық округі, 7 аудандық бөлімі және аудан әкімі аппараты (бұдан әрі – Мекемелер) қызметі болып табылады.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізудің үлгілік қағидаларына, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Төрағасының бұйрығымен бекітілген сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу жөніндегі әдістемелік ұсынымдарға, Қаратал ауданы әкімінің 2026 жылғы 24 сәуірдегі №25-ө н/қ өкімімен құрылған жұмыс тобына сәйкес жүргізілді.
Талдаудың мақсаты Мекемелер қызметіндегі сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл және оны жою болып табылады.
Талдау міндеті сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға ықпал ететін жағдайлар мен себептерді анықтау және олардың Мекемелердегі салдарын жою болып табылады.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу қағидаларының 15 тармағына сәйкес сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу үшін ақпарат көздері:
1) талдау объектісінің қызметін реттейтін құқықтық актілер мен ішкі құжаттар;
2) талдау объектісінің қызметі туралы ведомстволық статистикалық есептілік;
3) талдау объектісінің қызметі туралы Мемлекеттік және құқық қорғау органдарының ақпараттық жүйелерінің деректері;
4) талдау объектісіне қатысты бұрын мемлекеттік органдар жүргізген тексерулердің нәтижелері;
5) ішкі бақылау қызметтерінің бақылау іс-шараларының нәтижелері;
6) Сыбайлас жемқорлыққа қарсы мониторинг нәтижелері;
7) бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланымдар;
8) талдау объектісіне қатысты жеке және заңды тұлғалардың өтініштері;
9) сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасағаны үшін талдау объектісінің лауазымды адамдарын анықтау және жауаптылыққа тарту туралы мәліметтер;
10) Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне бұрын жүргізілген ішкі талдау нәтижелері;
11) талдау объектісінің қызметшілеріне, қызметкерлеріне сауалнама (сұхбат) нәтижелері;
12) ұсынуға Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым салынбаған өзге де мәліметтер.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау келесі бағыттар бойынша жүргізілді:
1) объектінің қызметін қозғайтын нормативтік құқықтық актілерде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау;
2) объектінің ұйымдастырушылық-басқарушылық қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.
І. Бағыт бойынша-қызметті қозғайтын нормативтік құқықтық актілердегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.
Талдау барысында аудан әкімі аппаратының, ауылдық округ әкімдері аппараттарының және аудандық бөлімдердің қызметін реттейтін нормативтік құқықтық актілер зерттелді.
Жалпы қорытынды бойынша сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін тудыратын құқықтық олқылықтар, қайшылықтар немесе артық дискрециялық өкілеттіктер анықталған жоқ.
ІІ. Екінші бағыт бойынша - ұйымдастыру-басқару қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.
Персоналды басқарудың бірыңғай қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау
2025 жылы I, ІІ, ІІІ, ІV тоқсанына аппараттың штат саны - 106 бірлік, нақты саны - 100 адам, бос жұмыс орындары - 6, оның ішінде 3 тұрақты.
Бос мемлекеттік әкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурстар өткізуге қатысты
2025 жылы I, ІІ, ІІІ, ІV тоқсанына 20 конкурс өткізілді, оның ішінде - 3 ішкі және 17 жалпы мемлекеттік әкімшілік лауазымға орналасуға.
Тексеру нәтижелері бойынша кандидаттардан аумақтық уәкілетті органға конкурстық комиссияның шешіміне шағым түскен жоқ, комиссия тарапынан бұзушылықтар анықталмаған.
Конкурстық рәсімдерді тұрақты негізде өткізу кезінде комиссия отырысы жұмысының ашықтығы мен объективтілігін қамтамасыз ету үшін байқаушылар мен сарапшылар, аумақтық уәкілетті органның, мемлекеттік органдардың және өзге де ұйымдардың өкілдері шақырылады.
Тәртіптік практикаға қатысты
Персоналды басқарудың бірыңғай қызметінің қызметі кезеңінде тәртіптік практика мониторингін жүзеге асыру кезінде талданатын кезең ішінде облыстық жергілікті атқарушы органдарда тәртіптік жаза түрлері бойынша 2025 жылы тәртіптік жауапкершілікке 26 мемлекеттік қызметші тартылғаны анықталды: «ескерту» - 17, «сөгіс» - 2, «қатаң сөгіс» - 1, «ескерту толық емес қызметтік сәйкестік туралы» - 6.
Талдау барысында лауазымды тұлғалар үшін қолданыстағы заңнамада белгіленген сыбайлас жемқорлыққа қарсы қабылданған шектеулер мен тыйымдарды бұзу анықталған жоқ.
10 ауылдық округ пен 7 бөлімде мемлекеттік қызметшілердің жеке істері, декларацияларды тапсыруы, әдеп кодексін сақтау мәселелері зерделенді. Жалпы алғанда:
-сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтары тіркелмеген;
-мүдделер қақтығысы анықталмаған;
-жақын туыстардың тікелей бағыныстылығы фактілері жоқ;
-декларацияларды ұсыну талаптары сақталған.
Аудан бойынша 2025 жылы 26 мемлекеттік қызметші тәртіптік жауапкершілікке тартылған, оның ішінде 20 қызметші лауазымдық міндеттерін тиісінше орындамағаны үшін жауапқа тартылған. Бұл ішкі бақылауды күшейтуді талап етеді.
Мемлекеттік қызмет көрсетуді талдау қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау
Мемлекеттік қызмет көрсету жөніндегі өз жұмыстарында барлық мемлекеттік органдар Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет көрсету туралы» Заңы мен мемлекеттік қызмет көрсету саласындағы Қазақстан Республикасының басқа да нормативтік-құқықтық актілерін тікелей басшылыққа алады.
2025 жылдың қорытындысы бойынша көрсетілген мемлекеттік қызметтердің саны – 5844, оның ішінде мемлекеттік көрсетілетін қызметтерді «электрондық үкімет» веб-порталы және (немесе) Мемлекеттік корпорация арқылы көрсету мүмкіндігі болса да, қызметті берушілермен (Мемлекеттік корпорация арқылы көрсетілгендерді қоспағанда) қағаз түрінде көрсетілгендер саны – 349, электрондық ақпарат жүйесі арқылы – 1485, Мемлекеттік корпорация арқылы – 299, «электрондық үкімет» веб-порталы арқылы - 3711.
2025 жылдың қорытындысы бойынша мемлекеттік қызметтердің қағидаларының бұзылуының алдын алу және көрсетілетін мемлекеттік қызметтерді электронды түрде алу бойынша мемлекеттік органдар тарапынан 164 - дөңгелек үстел, семинар-кеңес, ашық есік күндер мен жәрмеңкелер, акциялар өткізілді. Мемлекеттік қызметтер көрсету сапасын арттыру бойынша түсіндіру іс-шараларымен 16188 халық қамтылды. Сондай-ақ, мемлекеттік көрсетілетін қызметтердің қағидалары мен мемлекеттік қызметтерді электронды түрде алу бойынша 20 мақала жарияланды.
«Мемлекеттік қызметтер көрсету сапасын мемлекеттік бақылау қағидаларына сәйкес, Қаратал ауданы әкімінің 2024 жылғы 13 желтоқсандағы № 96-ө н/қ өкімімен бекітілген Қаратал ауданы жергілікті атқарушы органдарының мемлекеттік қызметтерді көрсету саласындағы заңнаманы сақтау бойынша 2025 жылға арналған Ішкі мемлекеттік бақылау туралы жоспарына сәйкес, он бір мекемеге ішкі бақылау іс-шаралары жүргізілді. Олар: «Тастөбе ауылдық округі әкімінің аппараты» ММ—сі, «Жолбарыс батыр ауылдық округі әкімінің аппараты» ММ—сі, «Елтай ауылдық округі әкімінің аппараты» ММ—сі, «Қызылбалық ауылдық округі әкімінің аппараты» ММ—сі, «Үштөбе қаласы әкімінің аппараты» ММ—сі, «Ескелді ауылдық округі әкімінің аппараты» ММ—сі, «Балпық ауылдық округі әкімінің аппараты» ММ—сі, «Қаратал ауданының тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі, автомобиль жолдары және тұрғын үй инспекциясы бөлімі» ММ—сі, «Қаратал ауданының жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі» ММ—сі, «Қаратал ауданының ішкі саясат, мәдениет, тілдерді дамыту және спорт бөлім» ММ-сі, «Қаратал ауданының экономика және қаржы бөлімі» ММ-сі.
Тексеру нәтижесінде мемлекеттік қызметтерді көрсету кезінде бұзылған фактілер анықталып, тиісті ұсыныстар жолданған. Атап айтқанда;
Жыл басынан тексерілген жеті мекемеде мемлекеттік қызметтер көрсету саласындағы жұмыскерлердің біліктілігін арттырғандығы туралы курсынан өтпегені анықталды. 2025 жылдың 4 тоқсанында қараша айында тексерген Қаратал ауданының экономика және қаржы бөлімінде мемлекеттік қызметтерден бас тарту мерзімдерін бұзу туралы 5 фактісі анықталды. Жауапты маманға ескерту түрінде тәртіптік жаза берілді.
Бұдан бөлек, аудан әкімдігінің қаулысына сәйкес, аудандық мәслихат, аудандық АМАНАТ партия депутаттары, сондай-ақ мемлекеттік емес ұйымдар қызметкерімен арнайы мониторингтік топ құрылды. Мониторинг тобымен мемлекеттік ұйымға бару арқылы, қызметті алушыларға, ережелер мен ыңғайлылықты сақтау бойынша 15 мекеме қаралып тиісті нұсқаулықтар берілді.
Мемлекеттік қызмет көрсету саласын жақсарту мақсатында тоқсанына бір рет аудандық қоғамдық кеңес отырыстарында мемлекеттік қызмет көрсететін мекеме басшыларының жұмыстары талқыланып, тиісті шешімдер қабылданды.
Электрондық қызметтердің қолжетімділігін қамтамасыз ету мақсатында аудан бойынша 47 өзіне-өзі қызмет көрсету бұрыштары орнатылған, есептік кезеңде бұрыштар арқылы 13595 мемлекеттік қызмет көрсетілді.
Сервистік әкімдік арқылы 12368 қызмет көрсетілді.
Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер бойынша біліктілікті арттыру «Ең алдымен адамдар» курстарынан жоспарға сәйкес ағымдағы жылдың 16 мемлекеттік қызметші өтті.
Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер тізіліміне, мемлекеттік көрсетілетін қызметтер мемлекеттік қызметтер көрсету тәртібін айқындайтын заңға тәуелді нормативтік құқықтық актілерге енгізілген өзгерістер және (немесе) толықтырулар ауданда болмады.
Есептік кезеңде қызметті алушыларға қызметті көрсетуден негізсіз бас тарту мен шағымдар тіркелмеген.
Халықты хабардар ету үшін мемлекеттік органдарда – қызмет берушілерде қағидалар, анықтама телефондарының нөмірлері, өтініш бланкілерінің үлгілері орналастырылған стенділері ілінген.
Бұл жұмыстардың тиімділігін бағалаудың шарттарының бірі – қызметті уақтылы әрі сапалы көрсету, азаматтардың қызметке ризашылық деңгейінің артуы болып отыр.
Соқтығысу бөлімінің қызметін реттейтін құқықтық актілер мен ішкі құжаттарды талдау қорытындысы бойынша олқылықтар, дискрециялық және сыбайлас жемқорлық тәуекелдері анықталған жоқ.
Талдауға енгізілген барлық мекемелерде мемлекеттік қызмет көрсету тәртібі зерттелді. Жалпы қорытынды:
-негізсіз бас тарту фактілері анықталмаған;
-азаматтардың шағымдары тіркелмеген;
-қызметтер негізінен электрондық форматта көрсетіледі;
-өзіне-өзі қызмет көрсету бұрыштары жұмыс істейді.
Анықталған тәуекелдер:
Аудан әкімі аппараты жүргізген ішкі бақылау барысында 7 мекемеде мемлекеттік қызмет көрсету бойынша жауапты қызметкерлердің біліктілігін арттыру курстарынан өтпегені анықталған.
Сонымен қатар, экономика және қаржы бөлімінде мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тарту мерзімдерін бұзудың 5 фактісі анықталып, жауапты қызметкер тәртіптік жауапкершілікке тартылған. Осы бағыт бойынша тәуекел деңгейі – орташа.
Ұйымдастыру-инспекторлық жұмыс бөлімінің қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау
Соқтығысу бөлімінің қызметін реттейтін құқықтық актілер мен ішкі құжаттарды талдау қорытындысы бойынша олқылықтар, дискрециялық және сыбайлас жемқорлық тәуекелдері анықталған жоқ.
Мемлекеттік-құқықтық жұмыс қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау
Соқтығысу бөлімінің қызметін реттейтін құқықтық актілер мен ішкі құжаттарды талдау қорытындысы бойынша олқылықтар, дискрециялық және сыбайлас жемқорлық тәуекелдері анықталған жоқ.
Ақпараттық технологиялар қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау
Барлық мекемелерде Egov, E-license, Е-Өтініш және басқа мемлекеттік ақпараттық жүйелердің жұмысы зерделенді. Ақпараттық жүйелерді пайдалану барысында сыбайлас жемқорлық тәуекелдері анықталған жоқ. Ақпараттық жүйелердің кеңінен қолданылуы адам факторын төмендетіп, ашықтықты қамтамасыз етеді.
Құжаттамалық қамтамасыз ету бөлімінің қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау
Салалық НҚА: "Мемлекеттік және мемлекеттік емес ұйымдарда құжаттау, құжаттаманы басқару және электрондық құжат айналымы жүйелерін пайдалану қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2018 жылғы 31 қазандағы №703 Қаулысы
2025 жылы 687 акт қабылданды, оның ішінде – әкімдіктің 587 қаулысы, әкімнің 3 шешімі, әкімнің 97 өкімі.
Соқтығысу бөлімінің қызметін реттейтін құқықтық актілер мен ішкі құжаттарды талдау қорытындысы бойынша олқылықтар, дискрециялық және сыбайлас жемқорлық тәуекелдері анықталған жоқ.
Қаржылық қамтамасыз ету қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау
Анықтама 2025 жылғы қаңтардан бастап конкурс тәсілімен мемлекеттік сатып алуды бірыңғай ұйымдастырушы (мемлекеттік сатып алу және коммуналдық меншік басқармасы) жүргізеді.
Өткізілмеген мемлекеттік сатып алулар қайта жарияланды.
Шарт жасасу бөлігінде тәуекелдер жоқ, өйткені шарттар барлық пайдаланушыларға қолжетімді Мемлекеттік сатып алудың электрондық порталы арқылы жасалады.
Тауарларды қабылдау кезіндегі тәуекелдер де жоқ өйткені тауар сәйкессіздік туралы акт жасау және өнім берушіге техникалық ерекшелікке сәйкес келмейтін тауарды шарт талаптарына сәйкес белгіленген мерзімде ауыстыру туралы ұсыныс жасау арқылы оның сәйкессіздігі анықталған жағдайда қайтарылады.
2025 жылы қаржылық бақылау органдары жоспарлы тексерулер жүргізген жоқ.
Конкурстық рәсімдерді өткізу кезінде әлеуетті өнім берушілердің мемлекеттік сатып алу бойынша шағымдары түскен жоқ.
Барлық бөлімдер мен ауылдық округтерде мемлекеттік сатып алу рәсімдері зерттелді.
Жалпы қорытынды:
-сатып алулар электронды портал арқылы жүзеге асырылады;
-жеткізушілер тарапынан шағымдар түспеген;
-шарттарды жасасу мерзімдерінің бұзылуы анықталмаған.
Тәуекел жоғары бағыттар:
Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық бөлімі, экономика және қаржы бөлімі, сондай-ақ аудан әкімі аппараты бюджеттік қаражаттың едәуір көлемін игеретіндіктен тұрақты мониторинг жүргізуді қажет етеді. Талдау барысында нақты заң бұзушылықтар анықталған жоқ.
Бюджеттік бағдарламалардың орындалуы, қаржы қаражатының жұмсалуы және жоспарлануы зерттелді. Жалпы алғанда:
-бюджет қаражатын мақсатсыз пайдалану фактілері анықталмаған;
-қаржы тәртібін бұзу жағдайлары тіркелмеген;
-бюджеттік бағдарламалардың орындалуы қамтамасыз етілген. Тәуекел деңгейі – төмен.
Жүргізілген ішкі талдау нәтижесінде аудан әкімі аппаратының, 10 қала/ ауылдық округтің және 7 аудандық бөлімнің қызметінде сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарына ықпал ететін жүйелі тәуекелдер анықталған жоқ.
Анықталған сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін жою бойынша ұсынымдар:
Қазақстан Республикасының «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заңы талаптарының сақталуын қамтамасыз ету, құқық бұзушылықтардың алдын алу және сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін төмендету мақсатында:
|
Жұмыс тобының басшысы: |
|
А. Қасымжанов |
|
Жұмыс тобының мүшелері: |
|
А. Нүсіпбаев |
|
|
|
|
|
|
|
А. Қалимолдина
З. Жабықбаева |
|
|
|
|
|
|
|
А. Тәңірбергенов |
|
|
|
М. Бодаубекова |
|
|
|
Г. Сугралина |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|