Жетісуда Қазұазу аграрлық университетінің филиалы ашылады

Өткен сейсенбіде Талдықорғанда ауыл шаруашылығын дамыту мәселелері талқыланды. Семинар-кеңестің мақсаты өңірдің АӨК саласындағы ағымдағы ахуалды және одан әрі даму перспективаларын талқылау болды. Ғалымдар, отандық ғылыми-зерттеу институттарының өкілдері жаңа әзірлемелер мен заманауи технологиялармен, соның ішінде тұқым шаруашылығы, жалпы Өсімдік шаруашылығы және мал шаруашылығы салаларымен бөлісті. Өңірдің кең ауыл шаруашылығы әлеуетін ескере отырып, облыс басшылығының қолдауына 4 бағытқа: тұқым шаруашылығы, Өсімдік шаруашылығы, мал шаруашылығы және су шаруашылығына баса назар аудара отырып, Жетісу облысында Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университетінің филиалын ашу ұсынылды, - деп хабарлайды облыс әкімінің баспасөз қызметі.

Іс-шара аясында кездесуге қатысушылар отандық ғылыми-зерттеу институттарының жетістіктерімен танысып, мамандандырылған көрмеге барды. Қазақ егіншілік және Өсімдік шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтының өкілдері отандық тұқым шаруашылығы саласындағы жетістіктер туралы айтып, өңірде табысты өсіру үшін ауыл шаруашылығы дақылдарының бәсекеге қабілетті жаңа сорттары мен будандарын ұсынды. Мысалы, институт шығарған "Жансая" соя сорты өзінің қасиеттеріне байланысты аймақ фермерлері арасында кең танымал. Жаңа дақыл ретінде бұршақ ұсынылды, оның танымалдығы тамақ өнеркәсібінде артып келеді.

Донор-сорттар, көкөністердің, жеміс-жидек дақылдары мен жүзімнің танымал сорттарын интродукциялау, іріктеу, олардың таралуы туралы Қазақ жеміс-көкөніс шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтының қызметкерлері егжей-тегжейлі хабарлады. Бірақ Қазақ өсімдіктерді қорғау және карантин ғылыми-зерттеу институтының ғылыми қызметкерлері.Ж. Жиембаева химиялық заттарды қолданбай зиянкестермен күресуді ұсынады. Зиянкестердің табиғи жауы болып табылатын биоагенттер-жәндіктер деп аталатындар олардың популяциясын адамға, экологияға зиян келтірместен және үлкен энергия шығындарын қажет етпестен біртіндеп жоюға мүмкіндік береді. Осылайша, биоагенттерді қолдану жәндіктер зиянкестерімен күресудің ең экологиялық әдісі болып табылады, олардың арасында Колорадо қоңызы, тлидің 40-тан астам түрі, өрмекші кенелер, ақ шыбындар және басқалары бар. Қазұазу жанындағы өсімдіктердің микроклоналды көбею зертханасында жылына 1 миллионға дейін сау пробирка өсімдіктері өндірілуі мүмкін. Ғалымдардың жұмысы ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілердің жеміс-жидек, орман, көкөніс және басқа да ауыл шаруашылығы дақылдарының сертификатталған отырғызу материалына, оның ішінде елді мекендерді көгалдандыруға қажеттілігін қамтамасыз етуге бағытталған. Бейбіт Исабаев атап өткендей, Талдықорған үшін өмірлік маңызы бар мықты, сау ағаш көшеттерін жеткізу саласында ынтымақтастық орнату қажет.

Қазақ қайта өңдеу және тамақ өнеркәсібі ғылыми-зерттеу институтының ғылыми қызметкерлері ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу бойынша ұсыныстар жасады. Мысалы, бақша дақылдарынан пайдалы мармелад өндірісін жолға қою, сау және дұрыс тамақтану үшін тікелей сығу технологиясын, нан-тоқаш және ұн өнімдерін енгізу арқылы жеміс-көкөніс шырындарын өндіруді кеңейту, қой мен ешкі сүтінен ашытылған сүт өнімдерін өндіру технологиясын енгізу және тағы басқалар ұсынылады. Бейбіт Исабаев барлық айтылған ұсыныстарды егжей – тегжейлі зерделеуді тапсырды, өйткені ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу-Жетісу облысының АӨК дамытудың басым бағыты. Ауыл шаруашылығы, топырақ және экологиялық мәселелерді зерттеуге маманданған тұрақты егіншілік орталығының қызметкерлері ұшқышсыз ұшу аппараттарын – әртүрлі типтегі дрондарды пайдалана отырып, Жерді қашықтықтан зондтау мүмкіндіктері туралы айтып берді. Су шаруашылығы, мал шаруашылығын дамыту және жем өндіру саласы да назардан тыс қалмады.

Көптеген ұсыныстар өңір басшысы Бейбіт Исабаевтың қолдауын тапты және мамандармен жекелеген кездесулер барысында егжей-тегжейлі қаралатын болады. Семинар-кеңесті аша отырып, облыс әкімі ҚР Президенті жанындағы Ұлттық ғылыми академияның вице-президенті, Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университетінің басқарма төрағасы – ректоры Ақылбек Күрішбаевқа ауыл шаруашылығы саласындағы ғылыми топтардың өкілдерімен осы кездесуді өткізу туралы ұсыныс білдірді. Ауыл шаруашылығы саласына жетекшілік ететін облыс әкімінің орынбасары Әлібек Жақанбаев өңірдің АӨК-нің ағымдағы жай-күйі, қолда бар мүмкіндіктері мен перспективалары туралы айтып берді. Оның айтуынша, өткен жылы өңірде жалпы ауыл шаруашылығы өнімінің көлемі 2,4% - ға ұлғайып, 510 млрд.теңгені құрады, ал биыл бұл көрсеткішті 544 млрд. теңгеге дейін жеткізу жоспарлануда. 2022 жылы Азық-түлік өнімдерін шығару көлемі 8,2% - ға өсті, жалпы ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеумен 150 кәсіпорын айналысады. Биыл ауыл шаруашылығы дақылдарының егіс алқабы 1,9 мың гектарға ұлғайып, 519 мың гектарға жеткізілді.

"Ағымдағы жылы Ауыл шаруашылығын дамытуға бюджеттен 45,6 млрд.теңге бөлінді, оның ішінде өндірісті субсидиялауға – 23,3 млрд. теңге. Су шаруашылығы объектілерін жөндеуге – 6,8 млрд.теңге, "Аграрлық кредиттік корпорация" және "ҚазАгроҚаржы" ұйымдары арқылы тауар өндірушілерге кредит беруге – 15,5 млрд. теңге", - деп А. Жақанбаев өңірдің АӨК-не инвестициялар тарту, іске асырылып жатқан жобалар, тұқым шаруашылығын, өсімдік шаруашылығын және жалпы мал шаруашылығын дамыту туралы егжей-тегжейлі тоқталды. Суармалы судың жетіспеушілігі мәселесі де назардан тыс қалмады. Атап айтқанда, ағымдағы жылы Ақсу, Қаратал, Кербұлақ аудандары мен Талдықорған қаласының суару желілерін реконструкциялауды қоса алғанда, 10 су шаруашылығы нысаны жөнделуде.

Бұдан басқа, Қызылағаш алабында жаңа суару желілерінің құрылысы басталды, жақын арада Көксу ауданының суару желілерін қайта жаңарту басталады. Сондай-ақ Кербұлақ ауданындағы Ерікөл, Аралтөбе су қоймаларына және Сарқан ауданының 2 магистральдық каналына күрделі жөндеу жүргізілуде. Нәтижесінде 30 мың га суармалы жерді сумен жабдықтау жақсартылатын болады. Жетісу облысын суармалы сумен қамтамасыз ету және жемшөп өндірісін дамытуды ғылыми қамтамасыз ету тақырыбында Қазұазу Халықаралық су инновациялық хабының басшысы Анатолий Рябцев баяндама жасады. Бұдан әрі кездесуге қатысушылар, ғылыми-зерттеу институттарының өкілдері көрме барысында көтерілген тақырыптарға толығырақ тоқталды. Өз кезегінде ҚР Президенті жанындағы Ұлттық ғылыми академияның вице-президенті, Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университетінің басқарма төрағасы – ректоры Ақылбек Күрішбаев өңірде қазұазу филиалын ашуды ұсынды, бұл өңірдің АӨК саласындағы көптеген проблемалық мәселелерді, оның ішінде ауыл шаруашылығы саласының сапалы мамандарының тапшылығы мен даярлығын тиімді шешуге мүмкіндік береді. Айтылғандардың бәрін қорытындылай келе, облыс әкімі Бейбіт Исабаев заманауи технологияларды енгізбей-ақ, Президенттің ауыл шаруашылығы алдына қойған міндеттеріне қол жеткізу мүмкін .стігін атап өтті. - Ғалымдар мен фермерлер арасында тұрақты байланыс болуы керек. Жер таусылады, яғни өнімділік төмендейді. Шаралар қабылдау керек, варварлық жерге жатпайды. Ғалымдардың әзірлемелері топырақтың құнарлылығын сақтап қана қоймай, сонымен қатар ұқыптылыққа үйретеді. Берілген мүмкіндіктерді пайдалану қажет. Әрине, ауыл шаруашылығы саласында бір уақытта шешілмейтін жүйелі мәселелерге жол берілді. Жылдар қажет. Бірақ жүйелік тәсілдің арқасында біз кезең-кезеңімен шешеміз. Бүгін біз жанды, нәтижелі әңгіме өткіздік. Бос тұрған ауыл шаруашылығы жерлерін пайдалану, жер сапасын арттыру, ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу, тұқым шаруашылығын дамыту мәселелері ерекше қызығушылық тудырды. Бізге ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеудің үлес салмағын арттыру қажет. Сондықтан сіздің көптеген ұсыныстарыңыз бен жобаларыңыз өте өзекті. Барлық бағыттар бойынша өткен кездесуден кейін біз сыни талдау жүргіземіз, барлық айтылған тақырыптар мен проблемаларды жүйелейміз, бірінші кезекте не шешілетінін, бірте-бірте қаржылық жоспарлау қажет. Әрине, біз Жетісуда қазұазу филиалын ашу туралы ұсынысты қолдауға қуаныштымыз, өз тарапымыздан инфрақұрылыммен, қызметтік тұрғын үймен қамтамасыз ету мәселелерінде көмек көрсетеміз. Кездесудің барлық қатысушыларына тағы да алғыс айтамын және біздің фермерлер сіздермен ынтымақтастықты кеңейтеді деп сенемін. АӨК саласындағы ғылыми сүйемелдеу-бұл өзекті, пайдалы және шын мәнінде қажет нәрсе. Қайталап айтамын, біз ынтымақтасуға дайынбыз, бәріміз ортақ мақсат үшін бірлесіп жұмыс істеуіміз керек, - деп қорытындылады облыс әкімі Бейбіт Исабаев.

Қорытындылай келе, тақырыптар мен пікірлердің айырмашылығына қарамастан, кездесуге қатысушылардың барлығы бір жерде болды: озық технологияларды енгізу, ұсынылатын агротехнологияларды сақтау топырақтың денсаулығы мен құнарлылығын сақтауға, ауыл шаруашылығы дақылдарының сапасын, төзімділігі мен өнімділігін арттыруға мүмкіндік береді, бұл азық-түлік қауіпсіздігі мәселелерін шешу үшін маңызды.

Жетісу облысы әкімінің баспасөз қызметі